La vie dans l'univers, hasard ou nécessité ? Christophe Galfard raconte
로그인하면 자막 언어 전환, 재생 속도 조절, 자막 크기와 색상을 변경할 수 있습니다.
Christophe Galfard, spécialiste de l'univers, explore les origines de la vie, sa probabilité dans le cosmos, l'évolution et la recherche de vie extraterrestre, s'appuyant sur son livre "La vie à portée de main".
- 0:00 Mon sentiment personnel si vous le voulez, c'est qu'il y a de la vie absolument partout dans notre univers.
- 0:05 Il se trouve que ça c'est un mystère aussi.
- 0:07 On est au tout début d'une recherche de vie ailleurs,
- 0:10 on ne sait absolument pas si l'apparition de la vie est en réalité bien plus probable qu'improbable.
- 0:18 Et du coup est-ce qu'on est seul, est-ce qu'on est le fruit d'un déterminisme ou le fruit du hasard ?
- 0:22 Ce que Darwin a montré, c'est qu'en réalité les espèces changent.
- 0:25 La question de savoir, mais d'où ça vient tout ça ?
- 0:30 Christophe Galfard, on vous connaissait comme l'un des spécialistes français des origines de l'univers,
- 0:40 des trous noirs et dans votre nouveau livre « La vie à portée de main »,
- 0:45 on vous découvre également érudit quant aux origines de la vie.
- 0:49 Mais Christophe Galfard, par quoi est-ce qu'on commence quand on veut raconter la vie ?
- 0:56 On commence par s'interroger.
- 0:58 Moi j'ai mis les lecteurs et les lectrices au début du livre au milieu d'une forêt
- 1:04 à regarder les arbres, les papillons, les fleurs,
- 1:08 et je ne sais pas pourquoi, mais soudain le lecteur et la lectrice se posent la question de savoir d'où ça vient tout ça.
- 1:15 Je suis sûr que c'est une question qu'on s'est tous et toutes posé à un moment dans nos vies.
- 1:19 Et là, en regardant, comment est-ce qu'on fait pour remonter dans le temps, pour savoir d'où ça vient ?
- 1:25 Je vous confirme qu'on s'est beaucoup posé ces questions,
- 1:27 puisque ce sont également les questions qui nous ont amené à créer cette émission.
- 1:30 Nous, on n'a pas choisi de partir d'une clairière comme vous,
- 1:34 mais d'un planetarium, le planetarium du Figaro Tristan Ray.
- 1:37 Vous êtes journaliste scientifique au Figaro,
- 1:41 assez inattendu de la part de Christophe Galfard que vous avez suivi depuis ces années de carrière journalistique.
- 1:46 Oui, j'étais un peu surpris de vous voir vous aventurer sur ce terrain-là,
- 1:49 mais finalement, il y a une logique, parce que derrière toutes les recherches qu'il y a sur l'astrophysique,
- 1:55 on en vient toujours à l'origine de l'univers.
- 1:58 Et en filigrane, il y a toujours cette question de l'origine de la vie qui vient avec les grandes thématiques astrophysiques actuelles,
- 2:04 les exoplanètes, la recherche de vie dans le système solaire, la chimie interstellaire.
- 2:09 On voit bien que tout ça a quand même vocation à essayer de comprendre pourquoi on est là.
- 2:15 Et du coup, est-ce qu'on est seul? Est-ce qu'on est le fruit d'un déterminisme ou le fruit du hasard?
- 2:20 Et donc, c'était intéressant de voir vous questionner là-dessus.
- 2:26 On remarque quand même petit à petit qu'il y a beaucoup de choses qui sont interconnectées
- 2:31 et de la même manière qu'on cloisonne souvent les élèves en bon en français ou bon en lettres ou bon en science.
- 2:38 Moi, je n'y crois pas trop à ces cloisonnements, à ces cases qu'on met un peu sur chacun.
- 2:45 Et d'autant moins en science où l'idée globale, c'est d'essayer de comprendre la nature, la réalité, l'origine des choses.
- 2:53 Il y a un lien qui est flagrant, comme vous venez de le dire à l'instant, entre l'univers et la Terre.
- 2:59 Il n'y a pas une déconnexion comme on a pu, comme nos ancêtres ont pu le croire,
- 3:03 où la Terre est au centre de l'univers, protégée dans sa bulle et le reste était complètement différent et centré sur nous.
- 3:11 Non, il y a des interconnexions constantes, mais ne serait-ce que le Soleil.
- 3:15 Le Soleil, c'est une étoile, c'est la nôtre.
- 3:17 Elle nous envoie sa lumière que les plantes transforment en sucre qui nous permettent de vivre.
- 3:23 Rien que ça, c'est un lien direct, semi-indirect, disons semi-direct avec l'univers proche.
- 3:30 Et je ne sais pas, moi, la curiosité et l'interrogation par rapport aux choses en général, je trouve ça magnifique.
- 3:39 Et d'avoir des disciplines que nos ancêtres ont ouvertes, ont créées,
- 3:45 qui nous permettent d'aller encore plus loin que ce qu'on pensait, je trouve que c'est jouissif.
- 3:50 C'est d'autant plus connecté quand on sait aussi que l'eau de nos océans vient probablement des astéroïdes,
- 3:55 qu'il y a probablement des molécules prébiotiques qui ont été apportées, la question est de savoir lesquelles.
- 4:03 Quel est votre sentiment ? Est-ce qu'on est seul dans l'univers ?
- 4:06 Est-ce que la vie, c'est quelque chose qui dépend de trop de hasards ?
- 4:09 Vous en décrivez certains dans votre livre, comme la création de la Lune par exemple,
- 4:13 mais il y en a bien d'autres sur l'immigration des planètes.
- 4:15 Alessandro Morbidelli a fait ça à leçon au Collège de France sur la stochasticité justement dans la formation des systèmes planétaires.
- 4:23 Quel est votre sentiment ? Est-ce que la vie est amenée à apparaître quoi qu'il arrive ?
- 4:28 Ou est-ce que c'est un hasard des plus complets et auquel cas il y aurait un risque qu'on soit seul dans l'univers ?
- 4:33 C'est quoi votre position ?
- 4:35 Il y a plein de manières de répondre à cette question,
- 4:37 mais je trouve que ce qui est déjà, pour commencer, génial dans la recherche qui est faite dans ces domaines-là,
- 4:45 et d'apprendre un petit peu ce qu'on sait, c'est qu'on peut placer les mystères au bon endroit.
- 4:50 Il y a énormément d'interrogations, mais certaines choses, on a des réponses.
- 4:55 Par exemple, on sait plus ou moins de quoi est fait le vivant aujourd'hui sur Terre,
- 4:59 ce qu'on ne savait pas il y a 100 ans.
- 5:00 Aujourd'hui, on sait.
- 5:02 C'est des petites choses comme ça.
- 5:04 Ou comme vous l'avez dit, l'eau sur Terre, ça, pour le coup, c'est encore un mystère.
- 5:09 On ne sait pas exactement d'où elle vient dans sa globalité.
- 5:12 Une partie, oui, la totalité, non.
- 5:14 C'est aussi étonnant que ça puisse paraître.
- 5:17 Ça, c'est assez drôle.
- 5:18 Maintenant, ces questions de hasard ou de nécessité par rapport à l'apparition de la vie dans notre univers,
- 5:25 il se trouve que ça, c'est un mystère aussi.
- 5:28 Et ne serait-ce que de dire que nous sommes le résultat, nous, humains,
- 5:33 sommes le résultat d'une quantité extraordinaire de coïncidences, de hasards, d'accidents.
- 5:40 C'est vrai.
- 5:42 De dire la même chose pour le vivant en soi, on ne peut pas.
- 5:46 Parce qu'on n'a absolument pas d'autres exemples.
- 5:48 On est au tout début d'une recherche de vie ailleurs.
- 5:52 On ne sait absolument pas si l'apparition de la vie est en réalité bien plus probable qu'improbable.
- 6:01 Parce que pour faire ça, il faudrait pouvoir faire des statistiques, mais on ne les a pas.
- 6:05 Donc, on est au début de la recherche des différents éléments.
- 6:08 Et on commence à comprendre ça, mais on n'est pas encore capable de faire de statistiques.
- 6:14 Pour aller dans le sens de ce qui est intéressant, c'est également quelque chose qui m'a frappé.
- 6:17 Le nombre de paramètres qu'il faut aligner pour, au final, obtenir cette vie.
- 6:23 A un détail près, il n'y avait rien de tout ça.
- 6:25 Vous évoquiez, Tristan, une de ces contingences-là qui est celle du couple Terre-Lune.
- 6:30 Est-ce que vous pouvez nous la raconter, celle-ci ?
- 6:32 Je pense que c'est un des exemples les plus parlants de ces contingences qu'on n'imagine pas forcément.
- 6:38 On a souvent l'impression que, c'est ce que nos ancêtres pensaient d'ailleurs aussi,
- 6:43 que l'état des choses actuelles a toujours été l'état des choses actuelles.
- 6:49 Que si on remonte dans le temps deux, trois cents ans, la Terre ressemblait à celle qu'elle est aujourd'hui.
- 6:55 Oui.
- 6:56 Mais si on remonte bien plus loin, non.
- 6:59 Là, on commence à changer, réellement changer.
- 7:02 Et ce que ça signifie, c'est que notre planète elle-même possède une histoire.
- 7:10 Et qui dit histoire, dit début.
- 7:12 Et il se trouve que le début de notre planète, on sait comment il a eu lieu et on sait quand il a eu lieu.
- 7:18 On sait qu'il a eu lieu à l'intérieur d'un nuage gigantesque de poussière d'étoiles il y a un peu plus de 4,5 milliards d'années.
- 7:26 C'est là que sont nées toutes les planètes en même temps.
- 7:29 Et on sait aussi, en tout cas on a des indices quand même très très forts qui tendent vers ça,
- 7:35 qui nous disent qu'au départ, notre planète n'avait pas de lune.
- 7:40 Qu'elle était tranquille dans l'espace, un peu toute seule.
- 7:43 Mais pas si tranquille que ça, parce qu'étant toute seule, elle pouvait tourner un peu dans toutes les directions.
- 7:48 On n'avait pas un truc de jour et nuit comme on a aujourd'hui, de stabilité, de cycles, etc.
- 7:53 Mais voilà que quelques centaines de millions d'années après sa naissance, bam !
- 7:57 Elle s'est prise une autre planète de plein fouet.
- 8:02 Cette planète, on l'appelle Théia, elle a disparu.
- 8:06 Mais une grosse partie de Théia et de la Terre a été envoyée dans l'espace
- 8:12 à former une sorte de nuage de cailloux qui relativement rapidement, en quelques centaines de milliers d'années,
- 8:17 s'est agglomérée pour former une boule qui est devenue aujourd'hui la Lune.
- 8:21 Cette lune qui maintient notre planète dans une sorte de cycle de jour et de nuit qui est bien stable,
- 8:28 qui attire nos océans, qui crée les marées et qui permet une activité terrestre qui n'aurait pas lieu sans la Lune.
- 8:38 Et vous parlez d'une autre lune aussi dans votre livre, c'est une lune de Jupiter, Europe, une trace de vie potentielle.
- 8:46 Il y a quelque chose d'amusant quand on cherche de la vie dans l'espace,
- 8:49 parce que la recherche de la vie dans l'espace est débutante.
- 8:55 On est au tout début, on commence à avoir des outils.
- 8:57 Vous considérez qu'on est au balbutiement encore ?
- 9:00 On n'est pas à dix ans, ça fait à peine dix ans qu'on a commencé à avoir des télescopes
- 9:05 et des outils qui nous permettraient de détecter quelque chose.
- 9:08 La question est de détecter quoi ?
- 9:11 Parce que, par exemple, est-ce qu'on pourrait détecter de la vie sur Terre si on était dans l'espace loin avec nos télescopes ?
- 9:17 Ce n'est pas si clair, ce n'est pas si clair qu'on y arrive.
- 9:21 Alors on se dit, première chose, comprenons ce qu'est la vie sur Terre.
- 9:26 On réalise assez vite que si on cherche les éléments de base qu'il nous faudrait pour faire de la vie sur Terre,
- 9:33 c'est de l'eau liquide, parce que tout le vivant existant sur Terre a besoin d'eau liquide et est fait d'eau liquide.
- 9:42 Bon, du coup, on va chercher de l'eau liquide dans l'espace, première étape.
- 9:46 Là, il y a une notion amusante qui a été inventée,
- 9:51 qui est une zone, la bonne zone, autour d'une étoile pour que l'eau sur une planète qui serait là soit liquide.
- 10:00 Les conditions sont relativement simples à la base, après ça devient plus compliqué,
- 10:04 mais disons qu'il ne faut pas qu'elle soit trop proche, il ferait trop chaud, ce serait sous forme de vapeur.
- 10:09 Il ne faut pas qu'elle soit trop loin, ce serait avec de la glace, il n'y aurait pas d'eau liquide.
- 10:13 Elle a un très joli nom, vous vous souvenez ?
- 10:16 Boucle d'or.
- 10:17 Boucle d'or, Goldilocks en anglais, c'est le nom du personnage de contes pour enfants,
- 10:24 dans lequel il y a cette boucle d'or qui veut son chocolat, ni trop chaud, ni trop froid.
- 10:29 Donc là, c'est pareil, il ne faut que ce soit ni trop chaud, ni trop froid.
- 10:31 Pendant longtemps, ce qu'on a fait, c'est qu'on a cherché des planètes qui pourraient être dans cette zone, comme la Terre.
- 10:37 Autour du Soleil, il y a la Terre, Mars et Vénus qui sont dans ce cas-là.
- 10:39 Après, elles ont eu des histoires un peu différentes que la Terre,
- 10:44 mais on pense qu'il y a eu de l'eau liquide à la surface de ces deux autres mondes, Mars et Vénus, il y a longtemps.
- 10:50 Aujourd'hui, c'est plus compliqué, mais il y en a eu.
- 10:53 Alors, on aurait pu dire, du coup, c'est cuit.
- 10:56 Mais on a découvert récemment, qu'il y a quelques années, qu'en fait,
- 11:00 il existe d'autres endroits où on peut avoir de l'eau liquide,
- 11:04 bien au-delà de la zone boucle d'or, bien au-delà de Goldilocks zone,
- 11:09 notamment sous les surfaces gelées de certaines lunes de planètes géantes.
- 11:15 Europe, pour Jupiter, en est une.
- 11:18 Encelade, en est une autre pour Saturne.
- 11:22 Et il y en a probablement plein d'autres encore.
- 11:24 Mais ça, je trouve ça génial, parce qu'on sait qu'il y a des océans d'eau liquide sur ces lunes-là, sous une couche glacée.
- 11:31 Si jamais vous vouliez y aller creuser, regardez, je vous dis juste, en moyenne,
- 11:36 au pôle Nord, la banquise fait 2 m d'épaisseur.
- 11:39 Ça diminue, certes, mais disons que ça fait à peu près 2 m, en moyenne, d'épaisseur.
- 11:44 Là, on parle d'une couche de glace, sur Europe, qui fait environ 50 km.
- 11:49 C'est plus gros.
- 11:50 Mais, sous la surface, il y a plus d'eau liquide que dans tous les océans de la Terre réunis.
- 11:58 Encore faut-il qu'il y ait suffisamment d'énergie pour faire apparaître de la vie ?
- 12:02 Eh bien, vu que l'eau est liquide, ça signifie qu'il y a une source d'énergie.
- 12:06 Et on connaît la source d'énergie, en plus, de ce genre de lune, et elle est gravitationnelle.
- 12:12 Ce n'est pas l'énergie du Soleil.
- 12:14 Il y a un petit peu de radioactivité, comme sur Terre,
- 12:17 mais c'est surtout l'énergie de la gravitation de l'énorme planète qui est juste à côté,
- 12:23 qui tord un petit peu les roches qui sont à l'intérieur, crée des frottements, et il y a de l'énergie.
- 12:29 Et les petites différences gravitationnelles malaxent, un peu comme on pétrirait une balle,
- 12:34 et ça crée des forces de frottement qui chauffent.
- 12:37 Et ça, ça veut dire que, peut-être qu'un jour, on pourra aller pêcher là-bas.
- 12:41 Vous laissez la porte ouverte à de la vie ailleurs.
- 12:46 Ah ben absolument !
- 12:47 C'est pour ça qu'on a du mal à voir votre sentiment à vous,
- 12:51 plus que l'état de vos connaissances, elles sont très claires dans le livre,
- 12:54 mais votre sentiment à vous, votre conviction à vous.
- 12:56 Alors, il y a pas mal de choses par rapport à ça.
- 12:58 Déjà, en 1, il y a beaucoup de paramètres qui, étant donné notre ignorance,
- 13:04 relèvent de l'ordre de la croyance ou de l'imaginaire.
- 13:09 Et moi, j'ai pas eu envie de briser l'imaginaire ou la croyance des lecteurs
- 13:13 en imposant ma vision qui est ma croyance à moi.
- 13:17 Il y a des indices quand même, tout du long.
- 13:19 Mais cela étant dit, une fois de plus, quand vous dites toutes ces coïncidences,
- 13:24 toute cette succession extraordinaire de choses qui se passent,
- 13:28 une fois de plus, c'est pour arriver à nous.
- 13:31 C'est pas nécessairement pour arriver à l'ensemble du vivant qui existe sur Terre.
- 13:35 Lui, il est probablement bien plus probable que notre existence à nous, en tant qu'humains,
- 13:41 qui, elle, c'est difficile de l'imaginer autre qu'hautement improbable.
- 13:46 Et pour arriver à nous aujourd'hui, franchement,
- 13:49 c'était pas un ou deux dés qu'il fallait lancer,
- 13:51 c'est une succession de dés pendant un milliard d'années non-stop
- 13:57 qui tombe à chaque fois sur le bon résultat, si on veut aboutir à nous.
- 14:01 Mais rien ne nous dit qu'il y a eu quelque chose qui a voulu aboutir à nous.
- 14:06 Du coup, vous voyez, il y a quelque chose d'assez amusant.
- 14:08 Si on essaie d'obtenir les humains en partant de rien, franchement, c'est cuit.
- 14:13 C'est impossible, je dirais.
- 14:16 Aboutir à nous, c'est aussi improbable qu'aboutir sur une certaine bactérie
- 14:19 sur laquelle on va tomber dans la rue, ou un oiseau, ou un chihuahua,
- 14:23 ou ce que vous voulez, c'est aussi improbable.
- 14:25 Si vous en prenez une espèce quelque part, une forme de vie,
- 14:29 la probabilité qu'elle existe deux fois est zéro.
- 14:32 En revanche, l'ensemble, ça, on ne sait pas.
- 14:35 Et pour rebondir sur la vie extraterrestre, il y a une humilité à avoir.
- 14:41 Depuis qu'on observe le ciel, ou même la Terre,
- 14:48 les humains ont se fait descendre nous-mêmes du piédestal sur lequel nous nous étions mis.
- 14:54 On était au centre de l'univers, on ne l'est plus.
- 14:56 On était une planète extraordinaire.
- 14:58 Il y en a quand même plein.
- 15:00 Le Soleil était censé être une étoile vraiment particulière parmi d'autres.
- 15:05 Il y en a des centaines de milliards, ne serait-ce qu'autour de nous.
- 15:08 Le vivant, on était censé être différent du reste du vivant sur Terre.
- 15:12 Pas du tout, on est fait de la même chose.
- 15:13 On est cousins avec toutes les autres espèces, plus ou moins éloignés.
- 15:18 Mon sentiment personnel, si vous le voulez,
- 15:20 c'est qu'il y a de la vie absolument partout dans notre univers,
- 15:23 mais qu'on est juste au tout début de nos technologies permettant de les détecter ou voir.
- 15:30 Mais c'est une croyance.
- 15:32 Je ne dis pas qu'on a trouvé tout ça encore.
- 15:34 C'est la vôtre, c'est intéressant de le savoir.
- 15:38 Vous abordez aussi dans votre livre,
- 15:39 vous attaquez votre livre par ce que je considère être un gros morceau,
- 15:44 c'est la théorie de l'évolution.
- 15:45 On revient sur Terre.
- 15:46 Pourquoi est-ce que vous avez tenu à commencer votre livre par ça ?
- 15:50 Parce que chronologiquement, vous auriez pu le commencer par quelque chose de plus essentiel, originel.
- 15:55 Non, vous avez choisi de l'attaquer par ce biais-là.
- 15:58 On revient à l'idée que nous sommes des humains qui habitons une planète
- 16:03 et en gros, on débarque, comme le fait le lecteur au début du livre.
- 16:09 Je considère qu'on ne sait rien.
- 16:12 Par où on commence, une fois de plus, pour essayer de comprendre ce qui est autour de nous ?
- 16:16 Nos ancêtres ont fait cette découverte fascinante qu'il y a des cycles autour de nous
- 16:23 et qu'en réalité, il y a des lois dans la nature.
- 16:26 Ces lois s'appliquent par exemple au lever du soleil.
- 16:28 Tous les jours, le soleil va se lever, peut-être pas à la même heure,
- 16:31 mais en regardant les heures différentes, on va comprendre les trajectoires dans le ciel,
- 16:35 finalement que c'est la Terre qui tourne autour du soleil.
- 16:37 À partir de certaines remarques sur le comportement de la nature,
- 16:43 disons, ou certains événements qui se répètent,
- 16:46 on peut poser une pensée et avancer.
- 16:51 Pour le vivant, il n'y avait pas grand-chose,
- 16:55 jusqu'à des Lamarck ou Darwin ou Wallace,
- 16:58 il n'y avait pas grand-chose qui nous permettait de comprendre ce qui se passait autour de nous.
- 17:03 Une fois de plus, c'est un peu comme on disait tout à l'heure,
- 17:06 dans l'imaginaire de nos ancêtres,
- 17:10 le vivant sur Terre avait toujours été tel qu'on le voit aujourd'hui.
- 17:15 Il y a peut-être eu quelques accidents de temps en temps,
- 17:18 mais les espèces sont ce qu'elles sont et resteront ce qu'elles sont pour toujours
- 17:23 et elles sont là depuis la création, quelle que soit cette création.
- 17:28 Elles évoluent dans le temps.
- 17:30 Et de la même manière que si la Terre change, elle a une histoire,
- 17:33 si les espèces changent et évoluent dans le temps,
- 17:36 elles aussi peuvent avoir une histoire.
- 17:38 Donc, d'arriver sur les premières bases,
- 17:42 de commencer par les premières bases de réflexion scientifique sur le vivant
- 17:46 qui ont permis ensuite de comprendre que la vie avait une histoire,
- 17:50 je trouvais ça important.
- 17:52 Il y a quand même une différence de réception,
- 17:55 je parle par le grand public,
- 17:57 entre les théories qui concernent les trous noirs ou la cosmologie ou la physique
- 18:01 et celles qui concernent l'origine de la vie.
- 18:03 Ce que je veux dire par là,
- 18:05 quand je disais un gros morceau sur la théorie de l'évolution,
- 18:08 c'est que c'est aussi un champ d'études
- 18:11 qui est l'objet de beaucoup de polémiques ou de remises en question,
- 18:16 encore aujourd'hui.
- 18:17 Vous l'entendez d'un niveau religieux peut-être ?
- 18:19 Par exemple.
- 18:20 Parce que le côté polémique à l'intérieur des laboratoires de recherche théorique scientifique,
- 18:29 il n'y est pas vraiment.
- 18:31 Il n'y a pas de polémique à ce niveau-là, du tout.
- 18:34 Les polémiques vont porter plutôt sur l'identification des premières traces de vie
- 18:39 qui peut être problématique à identifier, etc.
- 18:43 C'est vrai, je ne sais pas si je dirais polémique...
- 18:46 Si, lorsqu'on trouve une pierre et qu'il y a quelque chose dedans,
- 18:51 oui, ça, ça devient polémique.
- 18:52 C'est très difficile.
- 18:53 Et d'ailleurs, ça pose la question de trouver la vie quelque part ailleurs
- 18:56 avec les instruments qu'on a,
- 18:58 sachant que sur Terre, c'est déjà extrêmement compliqué.
- 19:01 Voilà, il y a des...
- 19:03 De reconnaître une trace qui date d'il y a 4 milliards d'années, c'est vraiment...
- 19:06 Il peut y avoir des petits débats de phylogénéticiens sur certaines filiations.
- 19:11 Il peut y avoir des débats sur les dinosaures.
- 19:13 Il y a beaucoup de débats sur les espèces.
- 19:15 Est-ce que chaque dinosaure découvrait une nouvelle espèce ou non ?
- 19:19 Est-ce qu'il n'y a pas des juvéniles qui ont perturbé notre compréhension ?
- 19:22 Est-ce qu'il n'y a pas des tas de fossiles qu'il faudrait réattribuer
- 19:25 pour mieux comprendre ça ?
- 19:26 Mais je pense qu'il n'y a pas de...
- 19:27 Ça, c'est sain comme questionnement.
- 19:28 Il n'y a pas de débat, je pense, sur l'idée générale.
- 19:32 Je pensais aussi à Bergson.
- 19:34 Bergson disait que l'œil était trop complexe
- 19:37 pour la théorie de l'évolution.
- 19:38 Ça, c'est plus d'actualité ?
- 19:39 Non, c'est un truc qui a été relativement résolu.
- 19:42 L'idée d'une complexité,
- 19:45 c'est un peu comme de se dire
- 19:47 quelle est la probabilité pour qu'un humain débarque dans le vivant.
- 19:51 C'est zéro quand on le dit comme ça.
- 19:54 Mais vu que dans notre compréhension de l'histoire des choses,
- 20:00 il n'y a pas particulièrement de but,
- 20:02 c'est un petit peu tourner la question à l'envers
- 20:05 que de dire quelle est la probabilité.
- 20:08 J'ai un autre exemple.
- 20:10 Imaginez que vous croisiez une voiture dans la rue.
- 20:12 Vous regardez sa plaque d'immatriculation.
- 20:15 Je dis n'importe quoi, 583ZX72.
- 20:20 Et vous vous dites,
- 20:21 hallucinant d'être tombé sur cette plaque-là maintenant.
- 20:25 Parce que si a priori vous aviez dit
- 20:27 quelle est la probabilité que je tombe sur cette plaque-là
- 20:30 alors que je suis je ne sais pas où, c'est zéro.
- 20:32 Mais une fois qu'elle est là,
- 20:33 il y a plein de choses qui se sont passées pour qu'elle soit arrivée là
- 20:36 et la question de la probabilité est fallacieuse.
- 20:39 Pour le vivant, c'est une erreur qu'on fait souvent.
- 20:43 Et que Bergson, je ne me souviens pas exactement
- 20:46 dans quels termes il parlait des yeux,
- 20:48 mais disons n'importe quoi.
- 20:50 Disons, moi, je vois un œil, je dis non,
- 20:52 sérieusement, c'est beaucoup trop complexe
- 20:54 pour que ça ait apparu comme ça.
- 20:56 Il va falloir qu'il y ait une intelligence derrière, c'est clair.
- 20:59 Mais c'est la même chose que la plaque d'immatriculation
- 21:02 sauf qu'il y a 160 000 chiffres derrière.
- 21:05 Ce que ça veut dire, c'est qu'en regardant les autres espèces,
- 21:10 en regardant les fossiles qu'on peut trouver ailleurs,
- 21:14 on comprend un petit peu mieux comment la vision est apparue
- 21:19 et comment petit à petit,
- 21:21 on peut se développer des organes tels que ceux qu'on a aujourd'hui
- 21:25 sans avoir besoin d'invoquer une complexité qui existait dès le départ.
- 21:31 On peut imaginer comment un œil peut apparaître étape par étape,
- 21:36 étape simple en étape simple, petit à petit.
- 21:39 C'est plus le mystère que ça a pu être pour nos ancêtres.
- 21:42 Moi, ce qui me fascine après dans le vivant,
- 21:45 c'est que je trouve qu'on a eu beaucoup de travaux qui ont montré
- 21:47 à quel point les choses pouvaient se développer rapidement,
- 21:49 des caractères particuliers se développaient à différents endroits.
- 21:52 La coévolution, c'est assez fantastique de voir que la pression naturelle
- 21:57 arrive à faire émerger des caractéristiques similaires
- 21:59 dans des environnements juste en sélectionnant des mutations aléatoires.
- 22:02 C'est quand même assez fascinant de voir à quel point ça marche,
- 22:05 à quel point ça a été validé par des tas et des tas d'expériences naturelles.
- 22:10 Le mot que vous avez employé là qui est émergé,
- 22:13 il est sympa parce qu'il peut avoir plein de sens différents ce mot,
- 22:17 mais je pense que le sens que vous utilisez là signifie qu'en réalité,
- 22:22 la sélection telle qu'on la comprend aujourd'hui,
- 22:25 celle de Darwin, n'est pas une source de variété.
- 22:29 C'est plutôt une source de sélection, à savoir que la variété existe,
- 22:33 même en nous, même dans les autres animaux,
- 22:36 et il y a pas mal de choses qui ne sont pas exprimées.
- 22:40 Lorsque des contraintes arrivent, que ce soit des catastrophes
- 22:44 ou même des changements dans l'environnement,
- 22:48 des choses peuvent se retrouver à être exprimées alors qu'elles ne l'étaient pas avant.
- 22:52 Et ça, ça peut apparaître dans différents endroits un petit peu partout.
- 22:55 On commence à comprendre ce genre de phénomène et de mécanismes,
- 22:59 et moi je trouve ça très joli encore.
- 23:00 En fait, je trouve tout joli.
- 23:04 Ce que je trouve assez merveilleux et assez fascinant,
- 23:07 c'est de se dire que toute la vie sur Terre,
- 23:09 à peu près les mêmes molécules de base,
- 23:11 il y a la question de la chiralité,
- 23:13 les sucres qui sont orientés dans un sens,
- 23:15 l'ADN qui est orienté dans l'autre,
- 23:17 identique pour tout le vivant,
- 23:18 qu'on ne retrouve pas nécessairement dans la chimie interstellaire,
- 23:21 c'est-à-dire que les molécules qu'on trouve dans l'espace
- 23:23 sont beaucoup plus variées et variables que ce qu'on trouve sur Terre.
- 23:26 Quand on regarde le développement des molécules chimiques qu'on trouve sur un astéroïde,
- 23:30 on trouve vraiment tout et n'importe quoi.
- 23:31 C'est-à-dire des chaînes de carbone faites dans tous les sens,
- 23:34 n'importe comment, avec tout un tas de possibles.
- 23:36 Sur Terre, tout a été sélectionné par le vivant.
- 23:39 Le vivant vraiment sélectionne, sélectionne,
- 23:42 et on a une diversité chimique qui nous paraît énorme sur Terre.
- 23:45 Et en fait, beaucoup plus réduite.
- 23:46 Et ce que je trouve fascinant,
- 23:48 c'est que ça nous laisse penser qu'une fois que le vivant est apparu,
- 23:52 une fois qu'il a été sélectionné, d'un coup, il a tout écrasé et il est inarrêtable.
- 23:57 Et il y a une espèce de balance comme ça entre le vivant qui,
- 24:00 de toute évidence, n'apparaît pas facilement,
- 24:02 parce qu'on a du mal à le trouver dans le système solaire.
- 24:04 Donc, on se demande si c'est si facile qu'il apparaisse.
- 24:09 Et une fois qu'il apparaît, par contre,
- 24:11 le sentiment qu'il écrase tout et qu'il est quand même très résilient.
- 24:16 La Terre, elle est passée sur plus de 3 milliards d'années
- 24:19 par des phases extrêmement variées.
- 24:21 La durée du jour a changé.
- 24:23 Les climats ont drastiquement changé.
- 24:25 Et le vivant, voilà, change, s'adapte, survit.
- 24:30 Quand il s'adapte, on a toujours la mauvaise image de penser
- 24:32 qu'il s'adapte par volonté de s'adapter.
- 24:34 Oui, c'est juste comme vous l'expliquez.
- 24:36 Il y a une certaine variété du vivant.
- 24:39 Et quand il y a des goulots d'étranglement comme ça,
- 24:41 il n'y a pas grand chose qui survit, mais il y en a un petit peu.
- 24:43 Et tout de suite après, naturellement, une grande diversité qui reprend
- 24:48 et la sélection réopère, etc.
- 24:51 Il y a une espèce de mouvement comme une méduse,
- 24:54 comme un cœur qui bat comme ça.
- 24:56 Le vivant, c'est des extinctions massives, des espèces de goulots.
- 24:59 Puis ça redisperse, puis ça recommence, ça recommence.
- 25:02 Et on a l'impression que ce mouvement-là est inarrêtable.
- 25:05 Et je trouve qu'il y a un truc un petit peu antinomique
- 25:08 entre la difficulté de faire apparaître du vivant
- 25:11 et la capacité de résilience qui est là une fois qu'il apparaît.
- 25:14 Ça, c'est dans la première partie du livre,
- 25:16 je fais traverser le lecteur toutes ces étapes de la vie de notre planète.
- 25:22 Et c'est fabuleux de voir à quel point notre monde,
- 25:26 si on se projette dessus il y a quelques centaines de millions d'années,
- 25:30 c'est un monde extraterrestre complètement.
- 25:33 Merci Christophe Galfard.
- 25:34 Je rappelle la sortie de votre livre « La vie à portée de main ».
- 25:39 Et puis également, le précédent, c'était « L'univers à portée de main ».
- 25:43 Où vous parlez notamment de la question des trous noirs.
- 25:46 Merci beaucoup Tristan Rey, journaliste scientifique au Figaro.
- 25:51 À très vite pour un prochain numéro de Planétarium.
- 0:00 My personal feeling, if you will, is that there is life absolutely everywhere in our universe.
- 0:05 It turns out that this is also a mystery.
- 0:07 We are at the very beginning of a search for life elsewhere,
- 0:10 we absolutely don't know if the appearance of life is actually much more probable than improbable.
- 0:18 And so, are we alone? Are we the result of determinism or chance?
- 0:22 What Darwin showed is that species actually change.
- 0:25 The question is, where does all this come from?
- 0:30 Christophe Galfard, we knew you as one of the French specialists on the origins of the universe,
- 0:40 black holes, and in your new book
- 0:45 we also discover you to be knowledgeable about the origins of life.
- 0:49 But Christophe Galfard, where do we begin when we want to tell the story of life?
- 0:56 We start by asking questions.
- 0:58 At the beginning of the book, I placed readers in the middle of a forest
- 1:04 looking at the trees, butterflies, and flowers,
- 1:08 and I don't know why, but suddenly the reader asks themselves where all this comes from.
- 1:15 I'm sure it's a question we've all asked ourselves at some point in our lives.
- 1:19 And there, looking at it, how do we go back in time to find out where it comes from?
- 1:25 I can confirm that we've asked ourselves these questions a lot,
- 1:27 since these are also the questions that led us to create this show.
- 1:30 We didn't choose to start from a clearing like you did,
- 1:34 but from a planetarium, Le Figaro's planetarium, Tristan Ray.
- 1:37 You are a science journalist at Le Figaro,
- 1:41 quite unexpected from Christophe Galfard, whom you've followed throughout your journalistic career.
- 1:46 Yes, I was a bit surprised to see you venture into that field,
- 1:49 but ultimately, there's a logic to it, because behind all the research in astrophysics,
- 1:55 we always come back to the origin of the universe.
- 1:58 And implicitly, there's always this question of the origin of life that comes with current major astrophysical themes,
- 2:04 exoplanets, the search for life in the solar system, interstellar chemistry.
- 2:09 We can clearly see that all of this is ultimately aimed at trying to understand why we are here.
- 2:15 And so, are we alone? Are we the result of determinism or chance?
- 2:20 And so, it was interesting to see you questioning that.
- 2:26 We are gradually noticing that many things are interconnected
- 2:31 just as we often compartmentalize students into being good at French, or good at humanities, or good at science.
- 2:38 I don't really believe in these compartmentalizations, these boxes we put everyone into.
- 2:45 And even less so in science, where the overall idea is to try to understand nature, reality, the origin of things.
- 2:53 There's a blatant link, as you just said, between the universe and Earth.
- 2:59 There isn't a disconnection as we, as our ancestors, might have believed,
- 3:03 where Earth is at the center of the universe, protected in its bubble, and the rest was completely different and centered on us.
- 3:11 No, there are constant interconnections, if only the Sun.
- 3:15 The Sun is a star, it's ours.
- 3:17 It sends us its light, which plants convert into sugar, allowing us to live.
- 3:23 That alone is a direct, semi-indirect, let's say semi-direct link with the nearby universe.
- 3:30 And I don't know, for me, curiosity and questioning things in general, I find that magnificent.
- 3:39 And to have disciplines that our ancestors opened, created,
- 3:45 which allow us to go even further than we thought, I find that exhilarating.
- 3:50 It's even more connected when we also know that the water in our oceans probably comes from asteroids,
- 3:55 that prebiotic molecules were probably brought, the question is which ones.
- 4:03 What is your feeling? Are we alone in the universe?
- 4:06 Is life something that depends on too many coincidences?
- 4:09 You describe some in your book, such as the creation of the Moon for example,
- 4:13 but there are many others concerning planetary migration.
- 4:15 Alessandro Morbidelli gave a lecture at the Collège de France precisely on stochasticity in the formation of planetary systems.
- 4:23 What is your feeling? Is life bound to appear no matter what?
- 4:28 Or is it a complete fluke, and in that case, would there be a risk that we are alone in the universe?
- 4:33 What is your position?
- 4:35 There are many ways to answer this question,
- 4:37 but I find that what's already, to begin with, great about the research being done in these fields,
- 4:45 and learning a little bit of what we know, is that we can place the mysteries in the right place.
- 4:50 There are a lot of questions, but for some things, we have answers.
- 4:55 For example, we more or less know what living things on Earth are made of today,
- 4:59 what we didn't know 100 years ago.
- 5:00 Today, we know.
- 5:02 It's little things like that.
- 5:04 Or as you said, water on Earth, that, in fact, is still a mystery.
- 5:09 We don't know exactly where it comes from in its entirety.
- 5:12 A part of it, yes, the totality, no.
- 5:14 As astonishing as it may seem.
- 5:17 That's quite funny.
- 5:18 Now, these questions of chance or necessity regarding the appearance of life in our universe,
- 5:25 it turns out that's also a mystery.
- 5:28 And just to say that we are the result, we humans,
- 5:33 are the result of an extraordinary number of coincidences, chances, accidents.
- 5:40 That's true.
- 5:42 To say the same thing for life itself, we can't.
- 5:46 Because we have absolutely no other examples.
- 5:48 We are at the very beginning of a search for life elsewhere.
- 5:52 We absolutely do not know if the appearance of life is actually much more probable than improbable.
- 6:01 Because to do that, we would need to be able to do statistics, but we don't have them.
- 6:05 So, we are at the beginning of researching the different elements.
- 6:08 And we're starting to understand that, but we're not yet able to do statistics.
- 6:14 To go along with what's interesting, that's also something that struck me.
- 6:17 The number of parameters that need to be aligned to, ultimately, obtain this life.
- 6:23 If one detail were different, none of this would exist.
- 6:25 Tristan, you mentioned one of these contingencies, which is that of the Earth-Moon pair.
- 6:30 Can you tell us about that one?
- 6:32 I think it's one of the most striking examples of these contingencies that we don't necessarily imagine.
- 6:38 We often have the impression that, which is what our ancestors also thought,
- 6:43 that the current state of affairs has always been the current state of affairs.
- 6:49 That if we go back two, three hundred years, Earth looked like it does today.
- 6:55 Yes.
- 6:56 But if we go back much further, no.
- 6:59 There, things start to change, really change.
- 7:02 And what that means is that our planet itself has a history.
- 7:10 And a history implies a beginning.
- 7:12 And it turns out that we know how and when our planet began.
- 7:18 We know it happened inside a gigantic cloud of stardust a little over 4.5 billion years ago.
- 7:26 That's where all the planets were born at the same time.
- 7:29 And we also know, or at least we have very strong indications pointing to it,
- 7:35 that tell us that initially, our planet had no moon.
- 7:40 That it was quietly in space, a bit by itself.
- 7:43 But not so quiet, because being alone, it could spin in all directions.
- 7:48 We didn't have a day and night thing like we have today, stability, cycles, etc.
- 7:53 But then, a few hundred million years after its birth, bam!
- 7:57 It was hit head-on by another planet.
- 8:02 This planet, we call it Theia, it disappeared.
- 8:06 But a large part of Theia and Earth was sent into space
- 8:12 to form a kind of cloud of rocks which, relatively quickly, in a few hundred thousand years,
- 8:17 agglomerated to form a sphere that today became the Moon.
- 8:21 This moon that keeps our planet in a stable day and night cycle,
- 8:28 which attracts our oceans, creates tides, and allows for terrestrial activity that wouldn't happen without the Moon.
- 8:38 And you also talk about another moon in your book, it's a moon of Jupiter, Europa, a potential trace of life.
- 8:46 There's something amusing when we search for life in space,
- 8:49 because the search for life in space is nascent.
- 8:55 We are at the very beginning, we're starting to get tools.
- 8:57 Do you consider us to still be in our infancy?
- 9:00 It's not ten years, it's barely ten years since we started having telescopes
- 9:05 and tools that would allow us to detect something.
- 9:08 The question is, detect what?
- 9:11 Because, for example, could we detect life on Earth if we were far away in space with our telescopes?
- 9:17 It's not so clear, it's not so clear that we would succeed.
- 9:21 So, first thing, let's understand what life on Earth is.
- 9:26 We quickly realize that if we look for the basic elements needed to create life on Earth,
- 9:33 it's liquid water, because all existing life on Earth needs liquid water and is made of liquid water.
- 9:42 So, the first step is to look for liquid water in space.
- 9:46 There's an amusing concept that was invented,
- 9:51 which is a zone, the right zone, around a star for water on a planet located there to be liquid.
- 10:00 The basic conditions are relatively simple; it gets more complicated later,
- 10:04 but let's say it shouldn't be too close, it would be too hot, it would be in vapor form.
- 10:09 It shouldn't be too far, it would be ice, there would be no liquid water.
- 10:13 It has a very pretty name, do you remember?
- 10:16 Goldilocks.
- 10:17 Boucle d'or, Goldilocks in English, is the name of the children's fairy tale character,
- 10:24 in which Goldilocks wants her porridge, neither too hot nor too cold.
- 10:29 So here, it's the same, it shouldn't be too hot, nor too cold.
- 10:31 For a long time, what we did was look for planets that could be in this zone, like Earth.
- 10:37 Around the Sun, Earth, Mars, and Venus are in this category.
- 10:39 Afterwards, they had slightly different histories than Earth,
- 10:44 but we think there was liquid water on the surface of these two other worlds, Mars and Venus, a long time ago.
- 10:50 Today, it's more complicated, but there was some.
- 10:53 So, we could have said, well, that's it, we're done.
- 10:56 But we recently discovered, a few years ago, that in fact,
- 11:00 there are other places where we can have liquid water,
- 11:04 far beyond the Goldilocks zone, far beyond the Goldilocks zone,
- 11:09 especially beneath the frozen surfaces of certain moons of giant planets.
- 11:15 Europa, for Jupiter, is one.
- 11:18 Enceladus, for Saturn, is another.
- 11:22 And there are probably many more.
- 11:24 But I think that's great, because we know there are oceans of liquid water on these moons, beneath an icy layer.
- 11:31 If you ever wanted to go dig there, look, I'll just tell you, on average,
- 11:36 at the North Pole, the ice floe is 2 meters thick.
- 11:39 It's decreasing, certainly, but let's say it's about 2 meters thick, on average.
- 11:44 Here, we're talking about an ice layer, on Europa, that's about 50 km thick.
- 11:49 That's bigger.
- 11:50 But, beneath the surface, there's more liquid water than in all of Earth's oceans combined.
- 11:58 But is there enough energy for life to appear?
- 12:02 Well, since the water is liquid, that means there's an energy source.
- 12:06 And we know the energy source, moreover, for this kind of moon, and it's gravitational.
- 12:12 It's not the Sun's energy.
- 12:14 There's a little radioactivity, like on Earth,
- 12:17 but it's mainly the gravitational energy of the enormous planet right next to it,
- 12:23 which slightly twists the rocks inside, creates friction, and there's energy.
- 12:29 And the small gravitational differences knead, a bit like kneading a ball,
- 12:34 and that creates friction forces that heat it up.
- 12:37 And that means that, perhaps one day, we'll be able to go fishing there.
- 12:41 You're leaving the door open for life elsewhere.
- 12:46 Oh, absolutely!
- 12:47 That's why we're struggling to see your personal feeling,
- 12:51 more than the state of your knowledge, which is very clear in the book,
- 12:54 but your personal feeling, your conviction.
- 12:56 Well, there are quite a few things regarding that.
- 12:58 First, there are many parameters which, given our ignorance,
- 13:04 fall into the realm of belief or imagination.
- 13:09 And I didn't want to break the readers' imagination or belief
- 13:13 by imposing my vision, which is my own belief.
- 13:17 There are clues throughout, though.
- 13:19 But that being said, once again, when you mention all these coincidences,
- 13:24 all this extraordinary succession of events that occur,
- 13:28 once again, it's to lead to us.
- 13:31 It's not necessarily to lead to all life that exists on Earth.
- 13:35 That, in itself, is probably much more likely than our existence as humans,
- 13:41 which, itself, is difficult to imagine as anything other than highly improbable.
- 13:46 And to get to us today, frankly,
- 13:49 it wasn't one or two dice that had to be rolled,
- 13:51 it's a succession of dice for a billion years non-stop
- 13:57 that land on the right result every time, if we want to end up with us.
- 14:01 But nothing tells us that something wanted to lead to us.
- 14:06 So, you see, there's something quite amusing.
- 14:08 If we try to get humans starting from nothing, frankly, it's hopeless.
- 14:13 It's impossible, I'd say.
- 14:16 Ending up with us is as improbable as ending up with a certain bacterium
- 14:19 that we might stumble upon in the street, or a bird, or a chihuahua,
- 14:23 or whatever you want, it's just as improbable.
- 14:25 If you take any species somewhere, any form of life,
- 14:29 the probability of it existing twice is zero.
- 14:32 On the other hand, the overall picture, we don't know.
- 14:35 And to elaborate on extraterrestrial life, there's a humility to be had.
- 14:41 Since we've been observing the sky, or even Earth,
- 14:48 humans have taken themselves down from the pedestal on which they had placed themselves.
- 14:54 We were at the center of the universe, we no longer are.
- 14:56 We were an extraordinary planet.
- 14:58 There are plenty of them, though.
- 15:00 The Sun was supposed to be a truly special star among others.
- 15:05 There are hundreds of billions of them, just around us.
- 15:08 Living things, we were supposed to be different from the rest of life on Earth.
- 15:12 Not at all, we are made of the same stuff.
- 15:13 We are cousins with all other species, more or less distantly related.
- 15:18 My personal feeling, if you want it,
- 15:20 is that there is life absolutely everywhere in our universe,
- 15:23 but that we are just at the very beginning of our technologies allowing us to detect or see them.
- 15:30 But it's a belief.
- 15:32 I'm not saying we've found all that yet.
- 15:34 It's yours, it's interesting to know.
- 15:38 You also address in your book,
- 15:39 you start your book with what I consider to be a major topic,
- 15:44 it's the theory of evolution.
- 15:45 We're back on Earth.
- 15:46 Why did you insist on starting your book with that?
- 15:50 Because chronologically, you could have started it with something more essential, more original.
- 15:55 No, you chose to tackle it that way.
- 15:58 We return to the idea that we are humans inhabiting a planet
- 16:03 and basically, we arrive, as the reader does at the beginning of the book.
- 16:09 I consider that we know nothing.
- 16:12 Where do we start, once again, to try and understand what's around us?
- 16:16 Our ancestors made the fascinating discovery that there are cycles around us
- 16:23 and that, in reality, there are laws in nature.
- 16:26 These laws apply, for example, to the sunrise.
- 16:28 Every day, the sun will rise, perhaps not at the same hour,
- 16:31 but by observing the different times, we will understand the trajectories in the sky,
- 16:35 ultimately that it is the Earth revolving around the sun.
- 16:37 From certain observations about the behavior of nature,
- 16:43 let's say, or certain recurring events,
- 16:46 we can formulate a theory and advance.
- 16:51 For living things, there wasn't much,
- 16:55 until people like Lamarck or Darwin or Wallace,
- 16:58 there wasn't much that allowed us to understand what was happening around us.
- 17:03 Once again, it's a bit like we were saying earlier,
- 17:06 in the imagination of our ancestors,
- 17:10 life on Earth had always been as we see it today.
- 17:15 There might have been a few accidents from time to time,
- 17:18 but species are what they are and will remain what they are forever
- 17:23 and they have been there since creation, whatever that creation may be.
- 17:28 They evolve over time.
- 17:30 And just as the Earth changes, it has a history,
- 17:33 if species change and evolve over time,
- 17:36 they too can have a history.
- 17:38 So, to get to the first foundations,
- 17:42 to start with the first scientific reflections on living things
- 17:46 which then allowed us to understand that life had a history,
- 17:50 I thought that was important.
- 17:52 There is still a difference in reception,
- 17:55 I'm talking about the general public,
- 17:57 between theories concerning black holes or cosmology or physics
- 18:01 and those concerning the origin of life.
- 18:03 What I mean by that,
- 18:05 when I mentioned a big piece on the theory of evolution,
- 18:08 is that it's also a field of study
- 18:11 that is the subject of many controversies or challenges,
- 18:16 even today.
- 18:17 Do you mean from a religious perspective, perhaps?
- 18:19 For example.
- 18:20 Because the controversial aspect within theoretical scientific research laboratories,
- 18:29 it's not really there.
- 18:31 There's no controversy at that level, at all.
- 18:34 The controversies will rather focus on the identification of the first traces of life
- 18:39 which can be problematic to identify, etc.
- 18:43 That's true, I don't know if I'd say controversial...
- 18:46 Yes, when you find a rock and there's something inside,
- 18:51 yes, that becomes controversial.
- 18:52 It's very difficult.
- 18:53 And besides, it raises the question of finding life elsewhere
- 18:56 with the instruments we have,
- 18:58 knowing that on Earth, it's already extremely complicated.
- 19:01 Right, there are...
- 19:03 To recognize a trace from 4 billion years ago, it's really...
- 19:06 There can be small debates among phylogeneticists about certain lineages.
- 19:11 There can be debates about dinosaurs.
- 19:13 There are many debates about species.
- 19:15 Did each dinosaur discover a new species or not?
- 19:19 Haven't juveniles disrupted our understanding?
- 19:22 Aren't there many fossils that should be reattributed
- 19:25 to better understand this?
- 19:26 But I don't think there's any...
- 19:27 That's a healthy questioning.
- 19:28 I don't think there's any debate about the general idea.
- 19:32 I was also thinking of Bergson.
- 19:34 Bergson said that the eye was too complex
- 19:37 for the theory of evolution.
- 19:38 Is that still relevant?
- 19:39 No, that's something that has been relatively resolved.
- 19:42 The idea of complexity,
- 19:45 it's a bit like saying to oneself
- 19:47 what is the probability of a human appearing in the living world.
- 19:51 It's zero when you put it like that.
- 19:54 But given that in our understanding of the history of things,
- 20:00 there isn't particularly a goal,
- 20:02 it's a bit like turning the question around
- 20:05 to ask what the probability is.
- 20:08 I have another example.
- 20:10 Imagine you pass a car in the street.
- 20:12 You look at its license plate.
- 20:15 I'm just saying, 583ZX72.
- 20:20 And you tell yourself,
- 20:21 it's amazing to have come across that license plate right now.
- 20:25 Because if you had said beforehand
- 20:27 what is the probability that I would come across that license plate
- 20:30 when I'm, I don't know where, it's zero.
- 20:32 But once it's there,
- 20:33 a lot of things happened for it to get there
- 20:36 and the question of probability is fallacious.
- 20:39 For living things, it's a common mistake we make.
- 20:43 And Bergson, I don't remember exactly
- 20:46 in what terms he spoke of eyes,
- 20:48 but let's just say anything.
- 20:50 Let's say, I see an eye, I say no,
- 20:52 seriously, it's far too complex
- 20:54 for it to have appeared like that.
- 20:56 There must be an intelligence behind it, that's clear.
- 20:59 But it's the same as the license plate
- 21:02 except there are 160,000 digits behind it.
- 21:05 What that means is, by looking at other species,
- 21:10 by looking at the fossils we can find elsewhere,
- 21:14 we understand a little better how vision appeared
- 21:19 and how little by little,
- 21:21 organs like the ones we have today can develop
- 21:25 without needing to invoke a complexity that existed from the start.
- 21:31 We can imagine how an eye can appear step by step,
- 21:36 simple step by simple step, little by little.
- 21:39 It's no longer the mystery it might have been for our ancestors.
- 21:42 What fascinates me about living things,
- 21:45 is that I think we've had a lot of work that has shown
- 21:47 how quickly things could develop,
- 21:49 particular traits developed in different places.
- 21:52 Coevolution, it's quite fantastic to see that natural pressure
- 21:57 manages to bring out similar characteristics
- 21:59 in environments just by selecting random mutations.
- 22:02 It's still quite fascinating to see how well it works,
- 22:05 how much it has been validated by tons and tons of natural experiments.
- 22:10 The word you used there, 'emerged',
- 22:13 it's nice because that word can have many different meanings,
- 22:17 but I think the meaning you're using there signifies that in reality,
- 22:22 selection as we understand it today,
- 22:25 Darwin's, is not a source of variety.
- 22:29 It's rather a source of selection, meaning that variety exists,
- 22:33 even within us, even in other animals,
- 22:36 and there are quite a few things that are not expressed.
- 22:40 When constraints arise, whether they are catastrophes
- 22:44 or even changes in the environment,
- 22:48 things can end up being expressed when they weren't before.
- 22:52 And that can appear in different places pretty much everywhere.
- 22:55 We're starting to understand these kinds of phenomena and mechanisms,
- 22:59 and I still find that very beautiful.
- 23:00 In fact, I find everything beautiful.
- 23:04 What I find quite wonderful and quite fascinating,
- 23:07 is to think that all life on Earth,
- 23:09 has pretty much the same basic molecules,
- 23:11 there's the question of chirality,
- 23:13 sugars that are oriented in one direction,
- 23:15 DNA that is oriented in the other,
- 23:17 identical for all living things,
- 23:18 which we don't necessarily find in interstellar chemistry,
- 23:21 meaning that the molecules found in space
- 23:23 are much more varied and diverse than what we find on Earth.
- 23:26 When we look at the development of chemical molecules found on an asteroid,
- 23:30 we find absolutely everything and anything.
- 23:31 That is, carbon chains formed in all sorts of ways,
- 23:34 haphazardly, with a whole host of possibilities.
- 23:36 On Earth, everything has been selected by living organisms.
- 23:39 Life truly selects, selects,
- 23:42 and we have a chemical diversity that seems enormous to us on Earth.
- 23:45 And in fact, it's much more limited.
- 23:46 And what I find fascinating,
- 23:48 is that it makes us think that once life appeared,
- 23:52 once it was selected, it suddenly crushed everything and became unstoppable.
- 23:57 And there's a kind of balance like that between life which,
- 24:00 evidently, doesn't appear easily,
- 24:02 because we have trouble finding it in the solar system.
- 24:04 So, we wonder if it's that easy for it to appear.
- 24:09 But once it appears,
- 24:11 the feeling is that it crushes everything and is still very resilient.
- 24:16 Over more than 3 billion years, Earth has gone through
- 24:19 extremely varied phases.
- 24:21 The length of the day has changed.
- 24:23 Climates have drastically changed.
- 24:25 And life, well, it changes, adapts, survives.
- 24:30 When it adapts, we always have the wrong idea of thinking
- 24:32 that it adapts by a will to adapt.
- 24:34 Yes, it's just as you explain.
- 24:36 There is a certain variety of life.
- 24:39 And when there are bottlenecks like that,
- 24:41 not much survives, but a little bit does.
- 24:43 And immediately after, naturally, a great diversity resumes
- 24:48 and selection re-operates, etc.
- 24:51 There's a kind of movement like a jellyfish,
- 24:54 like a beating heart.
- 24:56 Life involves mass extinctions, bottlenecks.
- 24:59 Then it disperses again, then it starts over, starts over.
- 25:02 And we have the impression that this movement is unstoppable.
- 25:05 And I find there's something a bit contradictory
- 25:08 between the difficulty of life appearing
- 25:11 and the resilience it possesses once it does appear.
- 25:14 That's in the first part of the book,
- 25:16 I take the reader through all these stages of our planet's life.
- 25:22 And it's amazing to see how much our world,
- 25:26 if we project ourselves back a few hundred million years,
- 25:30 is completely an alien world.
- 25:33 Thank you, Christophe Galfard.
- 25:34 I'd like to remind everyone about the release of your book,
- 25:39 And also, the previous one,
- 25:43 Where you notably discuss the question of black holes.
- 25:46 Thank you very much, Tristan Rey, science journalist at Le Figaro.
- 25:51 See you very soon for the next episode of Planétarium.
- 0:00 私個人の意見ですが、私たちの宇宙には生命が絶対的にどこにでも存在します。
- 0:05 それもまた謎なのです。
- 0:07 私たちは他の場所での生命の探求のまさに初期段階にいます。
- 0:10 生命の出現が、実際にはありえないことよりもはるかに可能性が高いのかどうか、全く分かりません。
- 0:18 というわけで、私たちは孤独なのでしょうか、それとも決定論の結果なのでしょうか、あるいは偶然の産物なのでしょうか?
- 0:22 ダーウィンが示したのは、実際には種は変化するということです。
- 0:25 しかし、これら全てはどこから来たのかという疑問です。
- 0:30 クリストフ・ガルファールさん、あなたは宇宙の起源のフランス人専門家の一人として知られていました。
- 0:40 ブラックホールについて、そしてあなたの新著『手の届く生命』では、
- 0:45 生命の起源についても博識であることが分かりました。
- 0:49 しかしクリストフ・ガルファールさん、生命について語ろうとするとき、何から始めればよいのでしょうか?
- 0:56 まずは問いかけることから始めます。
- 0:58 私は本の冒頭で読者を森の中に置き、
- 1:04 木々や蝶、花々を見てもらいました。
- 1:08 なぜか分かりませんが、突然、読者はこれら全てがどこから来たのかという疑問を抱くのです。
- 1:15 私たちの人生のある時点で、誰もが一度は抱いたことのある疑問だと確信しています。
- 1:19 そして、それを見て、それがどこから来たのかを知るために、どうすれば時間を遡ることができるのでしょうか?
- 1:25 私たちもこれらの疑問をたくさん抱いてきたことを確認します。
- 1:27 というのも、これらの疑問がこの番組を制作するきっかけとなったからです。
- 1:30 私たちはあなたのように森の開けた場所から始めるのではなく、
- 1:34 プラネタリウム、フィガロ紙のトリスタン・レイのプラネタリウムから始めました。
- 1:37 あなたはフィガロ紙の科学ジャーナリストです。
- 1:41 あなたがジャーナリストとしてのキャリアを長年追ってきたクリストフ・ガルファール氏からすると、かなり意外なことです。
- 1:46 ええ、あなたがこの分野に足を踏み入れるのを見て、少し驚きました。
- 1:49 しかし、結局のところ、そこには論理があります。なぜなら、宇宙物理学に関するすべての研究の背後には、
- 1:55 常に宇宙の起源に行き着くからです。
- 1:58 そして、現在の主要な宇宙物理学のテーマ、
- 2:04 太陽系外惑星、太陽系内の生命探査、星間化学といったものには、常に生命の起源という問いが透けて見えます。
- 2:09 これら全てが、私たちがなぜここにいるのかを理解しようとする目的を持っていることは明らかです。
- 2:15 というわけで、私たちは孤独なのでしょうか?決定論の結果なのでしょうか、それとも偶然の産物なのでしょうか?
- 2:20 ですから、あなたがそのことについて疑問を抱いているのを見るのは興味深いことでした。
- 2:26 少しずつですが、多くのものが相互に関連していることに気づきます。
- 2:31 そして、生徒を「国語が得意」「文学が得意」「科学が得意」といった具合に区別することがよくありますが、
- 2:38 私はそのような区分けや、一人ひとりに当てはめる枠組みにはあまり賛成できません。
- 2:45 特に科学においては、全体的な考え方は自然、現実、物事の起源を理解しようとすることですから、なおさらです。
- 2:53 あなたが今おっしゃったように、宇宙と地球の間には明白なつながりがあります。
- 2:59 私たちの祖先が信じていたような、断絶はありません。
- 3:03 地球が宇宙の中心にあり、泡の中に守られ、残りの全ては全く異なり、私たちを中心にしているというような。
- 3:11 いいえ、絶え間ない相互接続があります。太陽だけでもそうです。
- 3:15 太陽は星であり、私たちの星です。
- 3:17 太陽は光を送り、植物はその光を糖に変え、それが私たちの生命を支えています。
- 3:23 それだけでも、近隣の宇宙との直接的、いや半直接的なつながりです。
- 3:30 そして、私にとって、物事全般に対する好奇心や疑問は、素晴らしいものだと思います。
- 3:39 そして、私たちの祖先が開拓し、作り上げてきた学問分野が、
- 3:45 私たちが考えていたよりもさらに深く探求することを可能にしてくれるのは、とても喜ばしいことです。
- 3:50 私たちの海の水が小惑星から来ている可能性が高いことを知れば、さらに深く関連していることが分かります。
- 3:55 そして、おそらく生命の起源に関わる分子がもたらされたのでしょうが、問題はそれが何であるかということです。
- 4:03 あなたの考えはどうですか?私たちは宇宙で孤独なのでしょうか?
- 4:06 生命はあまりにも多くの偶然に左右されるものなのでしょうか?
- 4:09 あなたは著書の中で、例えば月の形成のような偶然をいくつか説明しています。
- 4:13 しかし、惑星の移動に関するものなど、他にもたくさんあります。
- 4:15 アレッサンドロ・モルビデリは、コレージュ・ド・フランスで惑星系の形成における確率性について講義を行いました。
- 4:23 あなたの考えはどうですか?生命はどんなことがあっても現れる運命にあるのでしょうか?
- 4:28 それとも、それは全くの偶然であり、その場合、私たちが宇宙で孤独であるリスクがあるのでしょうか?
- 4:33 あなたの立場は何ですか?
- 4:35 この質問には多くの答え方があります。
- 4:37 しかし、まず第一に、これらの分野で行われている研究で素晴らしいと思うのは、
- 4:45 そして私たちが知っていることを少し学ぶことで、謎を適切な場所に置くことができるということです。
- 4:50 非常に多くの疑問がありますが、いくつかのことについては答えがあります。
- 4:55 例えば、今日の地球上の生命が何でできているかは、多かれ少なかれ分かっています。
- 4:59 100年前には知らなかったことです。
- 5:00 今日では、私たちは知っています。
- 5:02 こういった些細なことです。
- 5:04 あるいは、あなたが言ったように、地球上の水は、これについてはまだ謎です。
- 5:09 全体として、それがどこから来たのか正確には分かりません。
- 5:12 一部はそうですが、全体は違います。
- 5:14 信じられないかもしれませんが、驚くべきことです。
- 5:17 これはかなり面白いですね。
- 5:18 さて、私たちの宇宙における生命の出現に関する偶然性や必然性の問題ですが、
- 5:25 それもまた謎であることが分かります。
- 5:28 そして、私たち人間が、
- 5:33 驚くべき数の偶然、運、事故の結果であると言うだけでも、
- 5:40 それは本当です。
- 5:42 生物そのものについても同じことを言うことはできません。
- 5:46 なぜなら、他に全く例がないからです。
- 5:48 私たちは、他の場所での生命の探求のまさに初期段階にいます。
- 5:52 生命の出現が、実際にはありえないことよりもはるかに可能性が高いのかどうか、全く分かりません。
- 6:01 なぜなら、それをするには統計を取る必要がありますが、私たちはそれを持っていません。
- 6:05 ですから、私たちは様々な要素の探求の初期段階にいます。
- 6:08 そして、私たちはそれを理解し始めていますが、まだ統計を取ることはできません。
- 6:14 興味深い点について言えば、これもまた私を驚かせたことです。
- 6:17 最終的にこの生命を得るために、どれだけのパラメーターを揃える必要があるかということです。
- 6:23 ほんの少しの違いで、これら全ては存在しなかったでしょう。
- 6:25 トリスタンさん、あなたは地球と月のペアという、そうした偶然の一つを挙げていましたね。
- 6:30 それについて話していただけますか?
- 6:32 それは、私たちが必ずしも想像しないような偶然性の中で、最も分かりやすい例の一つだと思います。
- 6:38 私たちはよく、先祖もそう思っていたのですが、
- 6:43 今の状態が常に今の状態であったかのように感じます。
- 6:49 2、300年前に遡っても、地球は今日と同じような姿だったと。
- 6:55 はい。
- 6:56 しかし、もっとずっと昔に遡ると、そうではありません。
- 6:59 そこでは、本当に変化し始めています。
- 7:02 そして、それは私たちの惑星自体が歴史を持っていることを意味します。
- 7:10 歴史があるということは、始まりがあるということです。
- 7:12 そして、私たちの惑星の始まりがどのように起こったのか、いつ起こったのか、私たちは知っています。
- 7:18 それが45億年以上前、巨大な星屑の雲の中で起こったことを知っています。
- 7:26 そこですべての惑星が同時に誕生しました。
- 7:29 そして、私たちはまた、少なくとも非常に強力な証拠がそれを示していることを知っています。
- 7:35 それは、当初、私たちの惑星には月がなかったというものです。
- 7:40 宇宙で静かに、少し孤独に存在していました。
- 7:43 しかし、それほど静かではありませんでした。なぜなら、単独で存在していたため、あらゆる方向に回転することができたからです。
- 7:48 今日のような昼夜のサイクル、安定性、周期などはなかったのです。
- 7:53 しかし、誕生から数億年後、バン!
- 7:57 別の惑星と真正面から衝突しました。
- 8:02 その惑星はテイアと呼ばれ、消滅しました。
- 8:06 しかし、テイアと地球の大部分が宇宙に放出され、
- 8:12 数十万年という比較的短い期間で、一種の岩石の雲を形成し、
- 8:17 それが集まって、今日の月となった球体を形成しました。
- 8:21 この月は、私たちの惑星を安定した昼夜のサイクルに保ち、
- 8:28 海を引き寄せ、潮汐を生み出し、月がなければ起こりえない地球の活動を可能にしています。
- 8:38 そして、あなたの本では別の月についても触れていますね。木星の衛星エウロパ、潜在的な生命の痕跡です。
- 8:46 宇宙で生命を探すとき、面白いことがあります。
- 8:49 なぜなら、宇宙での生命探査は始まったばかりだからです。
- 8:55 私たちはまさに初期段階にあり、道具を手に入れ始めたところです。
- 8:57 まだ揺籃期だとお考えですか?
- 9:00 10年ではありません。望遠鏡を手に入れ始めたのは、わずか10年前のことです。
- 9:05 そして、何かを検出できるようなツールも。
- 9:08 問題は何を検出するかです。
- 9:11 例えば、もし私たちが遠く離れた宇宙から望遠鏡で地球上の生命を検出できるでしょうか?
- 9:17 それほど明確ではありません。それができるとは限りません。
- 9:21 まず、地球上の生命とは何かを理解しましょう。
- 9:26 地球上で生命を育むために必要な基本的な要素を探すと、すぐに気づくことがあります。
- 9:33 それは液体の水です。なぜなら、地球上に存在するすべての生命は液体の水を必要とし、液体の水でできているからです。
- 9:42 というわけで、最初のステップとして、宇宙で液体の水を探します。
- 9:46 ここで、面白い概念が考案されました。
- 9:51 それは、ある星の周りにある、その惑星上の水が液体であるための「適切なゾーン」です。
- 10:00 基本的な条件は比較的単純ですが、その後はもっと複雑になります。
- 10:04 しかし、あまりに近すぎると暑すぎて水蒸気になってしまいます。
- 10:09 遠すぎると氷になってしまい、液体の水は存在しません。
- 10:13 とても素敵な名前がついていますが、覚えていますか?
- 10:16 ゴルディロックス。
- 10:17 ゴルディロックス、英語ではGoldilocks。これは童話の登場人物の名前で、
- 10:24 その童話では、ゴルディロックスが熱すぎず冷たすぎないチョコレートを欲しがります。
- 10:29 だから、これも同じで、熱すぎず、冷たすぎないことが必要です。
- 10:31 長い間、私たちは地球のようにこのゾーンに存在する可能性のある惑星を探してきました。
- 10:37 太陽の周りでは、地球、火星、金星がこの条件に当てはまります。
- 10:39 その後、それらは地球とは少し異なる歴史をたどりましたが、
- 10:44 火星と金星というこの2つの世界には、昔、液体の水が表面にあったと考えられています。
- 10:50 今日ではもっと複雑ですが、かつては存在しました。
- 10:53 それなら、もう終わりだと言えたかもしれません。
- 10:56 しかし、数年前に最近発見されたのは、実際には、
- 11:00 液体の水が存在しうる他の場所があるということです。
- 11:04 ゴルディロックスゾーンをはるかに超えた、Goldilocks zoneをはるかに超えた場所にです。
- 11:09 特に、巨大惑星のいくつかの衛星の凍った表面の下です。
- 11:15 木星の衛星エウロパはその一つです。
- 11:18 土星の衛星エンケラドゥスもその一つです。
- 11:22 そして、おそらく他にもたくさんあるでしょう。
- 11:24 しかし、これは素晴らしいことだと思います。なぜなら、これらの衛星には氷の層の下に液体の水の海があることがわかっているからです。
- 11:31 もし掘りに行きたいなら、見てください、平均して、
- 11:36 北極の流氷は厚さ2メートルです。
- 11:39 確かに減少していますが、平均して約2メートルの厚さだと言えます。
- 11:44 ここで話しているのは、エウロパの氷の層で、約50キロメートルあります。
- 11:49 もっと厚いですね。
- 11:50 しかし、その表面の下には、地球上のすべての海を合わせたよりも多くの液体の水があります。
- 11:58 それでも、生命を誕生させるのに十分なエネルギーがあるのでしょうか?
- 12:02 ええ、水が液体であるということは、エネルギー源があることを意味します。
- 12:06 さらに、この種の衛星のエネルギー源はわかっていて、それは重力によるものです。
- 12:12 太陽のエネルギーではありません。
- 12:14 地球と同様に、わずかな放射能もありますが、
- 12:17 主に隣にある巨大な惑星の重力エネルギーです。
- 12:23 それが内部の岩石を少し歪ませ、摩擦を生み出し、エネルギーが発生します。
- 12:29 そして、わずかな重力の違いが、まるでボールをこねるように、
- 12:34 摩擦力を生み出し、それが熱を生み出します。
- 12:37 そして、これは、いつかそこで釣りができるかもしれない、という意味です。
- 12:41 あなたは他の場所での生命の可能性に道を開いていますね。
- 12:46 ええ、もちろんです!
- 12:47 だからこそ、あなたの個人的な感情を理解するのが難しいのです。
- 12:51 あなたの知識の状態は本の中で非常に明確ですが、
- 12:54 あなた自身の感情、あなたの信念についてです。
- 12:56 ええと、それについてはかなりのことがあります。
- 12:58 まず第一に、私たちの無知を考えると、多くのパラメータが、
- 13:04 信仰や想像の領域に属します。
- 13:09 そして私は、読者の想像力や信念を壊したくありませんでした。
- 13:13 私自身の信念である私の見解を押し付けることで。
- 13:17 とはいえ、ずっとヒントはあります。
- 13:19 しかし、そうは言っても、もう一度言いますが、あなたがこれらすべての偶然の一致、
- 13:24 起こるすべての並外れた出来事の連続について語るとき、
- 13:28 もう一度言いますが、それは私たちに至るためです。
- 13:31 それは必ずしも地球上に存在するすべての生命に至るためではありません。
- 13:35 それは、私たち人間としての存在よりも、はるかに可能性が高いでしょう。
- 13:41 それ自体、非常にありそうもないとしか想像できないものです。
- 13:46 そして、今日私たちがここにいることについて、正直に言うと、
- 13:49 振るべきサイコロは1つや2つではありませんでした。
- 13:51 10億年間ノンストップでサイコロを振り続け、
- 13:57 私たちに行き着くためには、毎回正しい結果が出なければなりませんでした。
- 14:01 しかし、私たちに行き着くことを望んだ何かが存在したとは、誰も言っていません。
- 14:06 ですから、ご覧の通り、かなり面白いことがあります。
- 14:08 何もないところから人間を生み出そうとすれば、正直言って、それは終わりです。
- 14:13 不可能だと私は言います。
- 14:16 私たちに行き着くことは、ある特定のバクテリアに行き着くのと同じくらいありそうもないことです。
- 14:19 私たちが道で出会うバクテリア、鳥、チワワ、
- 14:23 あるいは何でもいいですが、それらに行き着くのと同じくらいありそうもないことです。
- 14:25 もしどこかにある一つの種、一つの生命体を取ってみると、
- 14:29 それが二度存在する確率はゼロです。
- 14:32 しかし、全体としては、それは分かりません。
- 14:35 そして、地球外生命体について言えば、謙虚さが必要です。
- 14:41 私たちが空を、あるいは地球そのものを観察し始めて以来、
- 14:48 人間は、自分たちが置いた台座から自らを降ろしてきました。
- 14:54 私たちは宇宙の中心にいましたが、もうそうではありません。
- 14:56 私たちは特別な惑星でした。
- 14:58 しかし、そのような惑星はたくさんあります。
- 15:00 太陽は他の星の中でも本当に特別な星だと考えられていました。
- 15:05 しかし、私たちの周りだけでも何千億もの星があります。
- 15:08 生物については、地球上の他の生物とは異なると考えられていました。
- 15:12 全く違います。私たちは同じものでできています。
- 15:13 私たちは他のすべての種と、多かれ少なかれ遠い親戚です。
- 15:18 もし私の個人的な意見をお聞きになりたいのであれば、
- 15:20 私たちの宇宙には生命が絶対的にどこにでも存在しているということです。
- 15:23 しかし、私たちはそれらを発見したり見たりするための技術の、まさに初期段階にいるだけです。
- 15:30 しかし、これは信念です。
- 15:32 まだこれらすべてを発見したとは言っていません。
- 15:34 それはあなたの意見ですね。それを知るのは興味深いです。
- 15:38 あなたはご自身の著書でも、
- 15:39 私が大きなテーマだと考えているものから本を始めています。
- 15:44 それは進化論です。
- 15:45 地球に戻りましょう。
- 15:46 なぜご自身の本をそれから始めようとされたのですか?
- 15:50 なぜなら、年代順に言えば、もっと本質的で根源的なものから始めることもできたはずだからです。
- 15:55 いいえ、あなたはあえてその切り口から始められました。
- 15:58 私たちが惑星に住む人間であるという考えに戻りましょう。
- 16:03 そして、大まかに言えば、本の冒頭で読者がそうするように、私たちは降り立ちます。
- 16:09 私は何も知らないと考えています。
- 16:12 もう一度、私たちの周りにあるものを理解しようとするには、どこから始めればいいのでしょうか?
- 16:16 私たちの祖先は、私たちの周りに周期があるという魅力的な発見をしました。
- 16:23 そして、実際には自然界には法則があるということも。
- 16:26 これらの法則は、例えば日の出に適用されます。
- 16:28 毎日、太陽は昇ります。おそらく同じ時間ではないでしょうが、
- 16:31 異なる時間を見ることで、空の軌道を理解し、
- 16:35 最終的には地球が太陽の周りを回っていることを理解するでしょう。
- 16:37 自然の振る舞いに関する特定の観察、
- 16:43 あるいは繰り返される特定の出来事から、
- 16:46 私たちは思考を構築し、前進することができます。
- 16:51 生物については、ほとんど何もありませんでした。
- 16:55 ラマルクやダーウィン、ウォレスが登場するまでは、
- 16:58 私たちの周りで何が起こっているのかを理解するためのものは、ほとんどありませんでした。
- 17:03 もう一度言いますが、先ほど話したように、
- 17:06 私たちの祖先の想像の中では、
- 17:10 地球上の生物は常に今日私たちが見るようなものでした。
- 17:15 時々いくつかの偶発的な出来事があったかもしれませんが、
- 17:18 種は今ある姿であり、永遠にその姿であり続けるでしょう。
- 17:23 そして、それらは創造以来、その創造が何であれ、存在し続けています。
- 17:28 それらは時間とともに進化します。
- 17:30 そして、地球が変化するように、地球には歴史があり、
- 17:33 種が時間とともに変化し進化するならば、
- 17:36 それらにも歴史があるかもしれません。
- 17:38 ですから、最初の基礎に立ち返り、
- 17:42 生命に関する科学的考察の最初の基礎から始めること、
- 17:46 それが後に生命に歴史があることを理解するのに役立ったのですが、
- 17:50 それは重要だと感じました。
- 17:52 やはり受け止められ方には違いがあります。
- 17:55 一般大衆について言えば、
- 17:57 ブラックホールや宇宙論、物理学に関する理論と、
- 18:01 生命の起源に関する理論との間に。
- 18:03 私が言いたいのは、
- 18:05 進化論について「大きな部分」と言った時、
- 18:08 それはまた研究分野でもあり、
- 18:11 多くの論争や疑問の対象となっている、
- 18:16 今日でもなお、ということです。
- 18:17 それは宗教的なレベルで、ということでしょうか?
- 18:19 例えば。
- 18:20 というのも、理論科学研究室内部での論争という側面は、
- 18:29 実はあまりありません。
- 18:31 そのレベルでの論争は全くありません。
- 18:34 論争はむしろ、最初の生命の痕跡の特定についてであり、
- 18:39 それは特定が問題となる可能性があり、などです。
- 18:43 確かに、論争とまでは言わないかもしれませんが…
- 18:46 いや、石を見つけてその中に何かがある場合、
- 18:51 ええ、それは論争になります。
- 18:52 それは非常に難しいことです。
- 18:53 そして、それは地球以外のどこかで生命を見つけるという問題も提起します。
- 18:56 私たちが持っている機器で、
- 18:58 地球上ですらそれが非常に複雑であることを考えると。
- 19:01 そう、いくつか…
- 19:03 40億年前の痕跡を認識することは、本当に…
- 19:06 特定の系統について、系統発生学者の間で小さな議論があるかもしれません。
- 19:11 恐竜についても議論があるかもしれません。
- 19:13 種については多くの議論があります。
- 19:15 各恐竜が新種を発見したのか、そうではないのか?
- 19:19 私たちの理解を妨げた幼体はいなかったのか?
- 19:22 再分類すべき多くの化石があるのではないか、
- 19:25 それをよりよく理解するために?
- 19:26 しかし、私は…がないと思います。
- 19:27 それは健全な問いかけです。
- 19:28 一般的な考え方については、議論はないと思います。
- 19:32 ベルクソンについても考えていました。
- 19:34 ベルクソンは、目は複雑すぎると言っていました。
- 19:37 進化論にとっては。
- 19:38 それはもう時代遅れですか?
- 19:39 いいえ、それは比較的解決されたことです。
- 19:42 複雑さという考え方は、
- 19:45 それは少し、こう言うようなものです。
- 19:47 人間が生命の中に現れる確率はどれくらいか。
- 19:51 そう言うとゼロです。
- 19:54 しかし、物事の歴史に対する私たちの理解では、
- 20:00 特に目的がないので、
- 20:02 確率がどれくらいかと言うのは、少し質問を逆さまにしているようなものです。
- 20:05 確率がどれくらいかと言うのは。
- 20:08 別の例があります。
- 20:10 通りで車とすれ違うと想像してください。
- 20:12 その車のナンバープレートを見ます。
- 20:15 適当に言いますが、583ZX72。
- 20:20 そしてあなたはこう思うでしょう。
- 20:21 「今、このナンバープレートに出くわすなんて信じられない」と。
- 20:25 なぜなら、もしあなたが事前にこう言っていたとしたら、
- 20:27 「このナンバープレートに出くわす確率はどれくらいか」と、
- 20:30 「自分がどこにいるかも分からないのに」と。それはゼロです。
- 20:32 しかし、それがそこにある以上、
- 20:33 それがそこに至るまでには多くのことが起こったのであり、
- 20:36 確率の問題は誤解を招きます。
- 20:39 生物に関しては、これはよくある間違いです。
- 20:43 そしてベルクソンが、正確には覚えていませんが、
- 20:46 どのような言葉で目のことを語っていたか、
- 20:48 とにかく適当に言ってみましょう。
- 20:50 例えば、私が目を見て「いや、
- 20:52 真剣に言って、これはあまりにも複雑すぎる。
- 20:54 こんな風に現れるはずがない」と言うとします。
- 20:56 その背後には知性があるに違いない、と。
- 20:59 しかし、それはナンバープレートと同じことです。
- 21:02 ただし、その背後には16万もの数字があるという違いはありますが。
- 21:05 これはつまり、他の種を見たり、
- 21:10 他で見つかる化石を見たりすることで、
- 21:14 視覚がどのように現れたのか、
- 21:19 そしてどのように少しずつ、
- 21:21 今日私たちが持っているような器官が発達し得るのかを、
- 21:25 最初から存在した複雑さを持ち出す必要なく、少しずつ理解できるようになるということです。
- 21:31 目がどのように段階的に、
- 21:36 簡単な段階を一つずつ経て、少しずつ現れるかを想像できます。
- 21:39 それはもはや、私たちの祖先にとってそうであったような謎ではありません。
- 21:42 私が生物に関して次に魅力を感じるのは、
- 21:45 物事がどれほど速く発展し得るかを示す多くの研究があったことです。
- 21:47 物事がどれほど速く発展し得るかを示す多くの研究があったことです。
- 21:49 特定の形質が異なる場所で発展しました。
- 21:52 共進化は、自然淘汰が
- 21:57 類似した特性を出現させることに成功するのを見るのは、かなり素晴らしいことです。
- 21:59 ランダムな突然変異を選択するだけで、異なる環境で。
- 22:02 それがどれほど機能するか、
- 22:05 そしてそれがどれほど多くの自然実験によって検証されてきたかを見るのは、やはりかなり魅力的です。
- 22:10 あなたが今使った「出現する」という言葉は、
- 22:13 多くの異なる意味を持つことができるので良いですね。
- 22:17 しかし、あなたがここで使っている意味は、実際には、
- 22:22 今日私たちが理解している選択、
- 22:25 ダーウィンのそれは、多様性の源ではないということです。
- 22:29 それはむしろ選択の源であり、つまり多様性は存在し、
- 22:33 私たちの中にも、他の動物の中にも存在し、
- 22:36 そして表現されていない多くのものがあります。
- 22:40 災害であろうと、
- 22:44 あるいは環境の変化であろうと、制約が生じたとき、
- 22:48 以前は表現されていなかったものが表現されるようになることがあります。
- 22:52 そしてそれは、あちこちの異なる場所で現れることがあります。
- 22:55 私たちはこのような現象やメカニズムを理解し始めており、
- 22:59 そして私はそれがやはりとても美しいと思います。
- 23:00 実は、私はすべてが美しいと思います。
- 23:04 私がかなり素晴らしい、そしてかなり魅力的だと思うのは、
- 23:07 地球上のすべての生命が、
- 23:09 ほぼ同じ基本分子を持っており、
- 23:11 キラリティーの問題があり、
- 23:13 糖は一方向に配向し、
- 23:15 DNAは別の方向に配向している、
- 23:17 これらはすべての生物で同じであり、
- 23:18 星間化学では必ずしも見られない、ということです。
- 23:21 つまり、宇宙で見つかる分子は
- 23:23 地球で見つかるものよりもはるかに多様で変化に富んでいます。
- 23:26 小惑星で見つかる化学分子の発展を見ると、
- 23:30 本当にありとあらゆるものが見つかります。
- 23:31 つまり、あらゆる方向に作られた炭素鎖で、
- 23:34 どんな形でも、あらゆる可能性を秘めています。
- 23:36 地球上では、すべてが生命によって選別されてきました。
- 23:39 生命は本当に選別し、選別し、
- 23:42 そして、地球上には膨大な化学的多様性があるように見えます。
- 23:45 しかし実際には、はるかに少ないのです。
- 23:46 そして、私が魅力的だと思うのは、
- 23:48 生命が一度出現し、
- 23:52 選別されると、一気にすべてを圧倒し、止められなくなるということです。
- 23:57 そして、生命の間には、ある種のバランスがあります。
- 24:00 明らかに、生命は簡単には現れません。
- 24:02 なぜなら、太陽系で生命を見つけるのは難しいからです。
- 24:04 だから、生命がそんなに簡単に現れるのか疑問に思います。
- 24:09 しかし、一度現れると、
- 24:11 すべてを圧倒し、それでも非常に回復力があるという感覚です。
- 24:16 地球は30億年以上にわたって
- 24:19 非常に多様な段階を経てきました。
- 24:21 一日の長さが変わりました。
- 24:23 気候は劇的に変化しました。
- 24:25 そして生命は、変化し、適応し、生き残ります。
- 24:30 生命が適応するとき、私たちは常に誤ったイメージを持っています。
- 24:32 それは適応しようとする意志によって適応する、と。
- 24:34 ええ、まさにあなたが説明するようにです。
- 24:36 生命にはある程度の多様性があります。
- 24:39 そして、このようなボトルネックがあるとき、
- 24:41 生き残るものは多くありませんが、少しはあります。
- 24:43 そしてその直後、自然に大きな多様性が回復し、
- 24:48 選択が再び機能します。
- 24:51 まるでクラゲのような動き、
- 24:54 心臓が鼓動するような動きがあります。
- 24:56 生命とは、大量絶滅であり、ある種のボトルネックです。
- 24:59 そして再び分散し、また始まり、また始まります。
- 25:02 そして、この動きは止められないという印象を受けます。
- 25:05 そして、私は少し矛盾していると感じます。
- 25:08 生命を出現させることの難しさと、
- 25:11 一度出現した後の回復力の高さとの間に。
- 25:14 これは本の最初の部分で、
- 25:16 読者に私たちの惑星の生命のこれらのすべての段階を経験させます。
- 25:22 そして、私たちの世界がどれほど素晴らしいかを見るのは素晴らしいことです。
- 25:26 もし数億年前の世界に思いを馳せるなら、
- 25:30 それは完全に異星の世界です。
- 25:33 クリストフ・ガルファールさん、ありがとうございました。
- 25:34 あなたの著書「La vie à portée de main」の発売をお知らせします。
- 25:39 そして、前作は「L'univers à portée de main」でした。
- 25:43 特にブラックホールの問題について語っています。
- 25:46 フィガロ紙の科学ジャーナリスト、トリスタン・レイさん、ありがとうございました。
- 25:51 プラネタリウムの次号でまたお会いしましょう。
- 0:00 제 개인적인 생각으로는, 우리 우주에는 생명이 정말 어디에나 존재한다는 것입니다.
- 0:05 그것 또한 미스터리입니다.
- 0:07 우리는 다른 곳에서의 생명체 탐색의 아주 초기에 있습니다.
- 0:10 생명의 출현이 실제로는 불가능한 것보다 훨씬 더 가능성이 높은지 전혀 알 수 없습니다.
- 0:18 그래서 우리는 혼자인가요, 아니면 결정론의 결과인가요, 아니면 우연의 결과인가요?
- 0:22 다윈이 보여준 것은 실제로 종들이 변한다는 것입니다.
- 0:25 하지만 이 모든 것이 어디에서 왔는지에 대한 질문입니다.
- 0:30 크리스토프 갈파르, 우리는 당신을 우주의 기원에 대한 프랑스 전문가 중 한 명으로 알고 있었습니다.
- 0:40 블랙홀, 그리고 당신의 새 책 «손안의 생명»에서,
- 0:45 우리는 또한 당신이 생명의 기원에 대해서도 박식하다는 것을 알게 되었습니다.
- 0:49 하지만 크리스토프 갈파르 씨, 생명에 대해 이야기하려면 무엇부터 시작해야 할까요?
- 0:56 우리는 질문하는 것부터 시작합니다.
- 0:58 저는 책의 초반에 독자들을 숲 한가운데에 두었습니다.
- 1:04 나무, 나비, 꽃들을 보면서요.
- 1:08 그리고 왜인지 모르겠지만, 갑자기 독자들은 이 모든 것이 어디에서 왔는지에 대한 질문을 던집니다.
- 1:15 저는 우리 모두가 살면서 한 번쯤은 던져본 질문이라고 확신합니다.
- 1:19 그리고 거기서, 보면서, 이 모든 것이 어디에서 왔는지 알기 위해 어떻게 시간을 거슬러 올라갈 수 있을까요?
- 1:25 저희도 이 질문들을 많이 던졌다는 것을 확인해 드립니다.
- 1:27 이것이 바로 저희가 이 프로그램을 만들게 된 질문들이기도 하니까요.
- 1:30 저희는 당신처럼 숲속 빈터에서 시작하지 않고,
- 1:34 플라네타륨, 르 피가로의 트리스탄 레이 플라네타륨에서 시작했습니다.
- 1:37 당신은 르 피가로의 과학 기자입니다.
- 1:41 당신이 기자 경력 내내 따라왔던 크리스토프 갈파르에게서 이런 주제는 꽤 의외입니다.
- 1:46 네, 당신이 이 분야에 뛰어드는 것을 보고 조금 놀랐습니다.
- 1:49 하지만 결국 논리가 있습니다. 천체 물리학에 대한 모든 연구 뒤에는,
- 1:55 항상 우주의 기원으로 귀결되기 때문입니다.
- 1:58 그리고 은연중에 항상 생명의 기원에 대한 질문이 현재의 주요 천체 물리학 주제들과 함께 따라옵니다.
- 2:04 외계 행성, 태양계 내 생명체 탐색, 성간 화학 등이요.
- 2:09 이 모든 것이 우리가 왜 여기에 있는지 이해하려는 목적을 가지고 있다는 것을 알 수 있습니다.
- 2:15 그래서 우리는 혼자인가요? 우리는 결정론의 결과인가요, 아니면 우연의 결과인가요?
- 2:20 그래서 당신이 그것에 대해 질문하는 것을 보는 것이 흥미로웠습니다.
- 2:26 우리는 점차 많은 것들이 서로 연결되어 있다는 것을 깨닫습니다.
- 2:31 그리고 우리가 학생들을 프랑스어 잘하는 학생, 문학 잘하는 학생, 과학 잘하는 학생으로 자주 구분하는 것과 마찬가지로요.
- 2:38 저는 이런 구분, 즉 각자에게 씌우는 이런 틀을 별로 믿지 않습니다.
- 2:45 특히 과학에서는 더욱 그렇습니다. 과학의 전반적인 목표는 자연, 현실, 사물의 기원을 이해하려는 것이니까요.
- 2:53 방금 말씀하셨듯이 우주와 지구 사이에는 명백한 연결고리가 있습니다.
- 2:59 우리 조상들이 믿었듯이 단절된 것이 아닙니다.
- 3:03 지구가 우주의 중심에 있고, 거품 속에 보호되어 있으며, 나머지는 완전히 다르고 우리를 중심으로 돌아간다고 생각했던 것처럼요.
- 3:11 아닙니다, 끊임없는 상호 연결이 있습니다. 태양만 봐도 그렇습니다.
- 3:15 태양은 별입니다, 우리의 별이죠.
- 3:17 태양은 우리에게 빛을 보내고, 식물은 그 빛을 우리가 살 수 있게 하는 설탕으로 바꿉니다.
- 3:23 그것만으로도 가까운 우주와 직접적인, 아니 반직접적인 연결고리입니다.
- 3:30 그리고 저는 모르겠습니다, 일반적으로 사물에 대한 호기심과 질문은 정말 멋지다고 생각합니다.
- 3:39 그리고 우리 조상들이 열고 창조한 학문 분야들이,
- 3:45 우리가 생각했던 것보다 훨씬 더 멀리 나아갈 수 있게 해준다는 것은 정말 즐거운 일입니다.
- 3:50 우리 바다의 물이 아마도 소행성에서 왔다는 것을 알면 더욱 연결되어 있습니다.
- 3:55 그리고 아마도 생명 이전의 분자들이 유입되었을 것이라는 점도요. 문제는 어떤 분자들이냐는 것입니다.
- 4:03 어떻게 생각하십니까? 우리는 우주에 혼자입니까?
- 4:06 생명은 너무 많은 우연에 달려 있는 것입니까?
- 4:09 당신은 책에서 달의 생성과 같은 몇 가지를 설명합니다.
- 4:13 하지만 행성의 이동에 대한 다른 많은 것들도 있습니다.
- 4:15 알레산드로 모르비델리(Alessandro Morbidelli)는 콜레주 드 프랑스(Collège de France)에서 행성계 형성의 확률성에 대한 강의를 했습니다.
- 4:23 어떻게 생각하십니까? 생명은 어떤 일이 있어도 나타나게 되어 있습니까?
- 4:28 아니면 완전히 우연의 일치이며, 그럴 경우 우리가 우주에 혼자일 위험이 있는 것입니까?
- 4:33 당신의 입장은 무엇입니까?
- 4:35 이 질문에 답하는 방법은 여러 가지가 있습니다.
- 4:37 하지만 이 분야에서 이루어지는 연구에서 우선적으로 멋진 점은,
- 4:45 그리고 우리가 아는 것을 조금 배우는 것은, 미스터리를 올바른 위치에 놓을 수 있다는 것입니다.
- 4:50 수많은 질문이 있지만, 어떤 것들에 대해서는 답을 가지고 있습니다.
- 4:55 예를 들어, 오늘날 지구상의 생명체가 무엇으로 이루어져 있는지 우리는 대략적으로 알고 있습니다.
- 4:59 100년 전에는 몰랐던 것 말이죠.
- 5:00 오늘은 알죠.
- 5:02 이런 작은 것들이죠.
- 5:04 아니면 말씀하셨듯이, 지구의 물은 여전히 미스터리입니다.
- 5:09 전체적으로 어디서 왔는지 정확히 알지 못합니다.
- 5:12 일부는 알지만, 전체는 아닙니다.
- 5:14 놀랍게 들릴지 모르지만요.
- 5:17 그건 꽤 재미있네요.
- 5:18 이제 우리 우주에 생명이 나타나는 것과 관련된 우연 또는 필연의 문제는,
- 5:25 그것 또한 미스터리라는 것이 밝혀졌습니다.
- 5:28 그리고 우리 인간이,
- 5:33 엄청난 수의 우연, 우발적인 사건, 사고의 결과라고 말하는 것만으로도,
- 5:40 사실입니다.
- 5:42 생명 자체에 대해서도 똑같이 말할 수는 없습니다.
- 5:46 왜냐하면 우리는 다른 예시를 전혀 가지고 있지 않기 때문입니다.
- 5:48 우리는 다른 곳에서 생명을 찾는 연구의 아주 초기 단계에 있습니다.
- 5:52 생명의 출현이 실제로 불가능하기보다는 훨씬 더 가능성이 높은지 전혀 알 수 없습니다.
- 6:01 왜냐하면 그렇게 하려면 통계를 내야 하는데, 우리는 통계를 가지고 있지 않기 때문입니다.
- 6:05 그래서 우리는 다양한 요소들을 연구하는 초기 단계에 있습니다.
- 6:08 그리고 우리는 이것을 이해하기 시작했지만, 아직 통계를 낼 수는 없습니다.
- 6:14 흥미로운 점을 말씀드리자면, 저 또한 놀랐던 부분입니다.
- 6:17 결국 이 생명을 얻기 위해 맞춰야 할 매개변수의 수 말이죠.
- 6:23 아주 작은 차이로 이 모든 것이 없었을 수도 있습니다.
- 6:25 트리스탄 씨, 당신은 지구-달 쌍의 우연성에 대해 언급하셨죠.
- 6:30 그것에 대해 이야기해 주실 수 있나요?
- 6:32 우리가 상상하지 못하는 우연성 중 가장 설득력 있는 예시 중 하나라고 생각합니다.
- 6:38 우리는 종종, 우리 조상들도 그렇게 생각했지만,
- 6:43 현재의 상태가 항상 현재의 상태였다고 생각합니다.
- 6:49 2, 3백 년 전으로 거슬러 올라가도 지구는 오늘날과 같았을 것이라고요.
- 6:55 네.
- 6:56 하지만 훨씬 더 거슬러 올라가면 그렇지 않습니다.
- 6:59 그때부터 우리는 변하기 시작했고, 실제로 변했습니다.
- 7:02 그리고 이것이 의미하는 바는 우리 행성 자체에 역사가 있다는 것입니다.
- 7:10 역사가 있다는 것은 시작이 있다는 것을 의미합니다.
- 7:12 그리고 우리 행성의 시작이 어떻게 일어났고 언제 일어났는지 우리는 알고 있습니다.
- 7:18 45억 년 전 거대한 성간 먼지 구름 속에서 일어났다는 것을 알고 있습니다.
- 7:26 모든 행성이 동시에 탄생한 곳입니다.
- 7:29 그리고 우리는 또한, 적어도 매우 강력한 증거들이 그것을 가리키고 있다는 것을 알고 있습니다.
- 7:35 처음에는 우리 행성에 달이 없었다는 것을 말이죠.
- 7:40 우주에서 혼자 조용히 있었다는 것을요.
- 7:43 하지만 그렇게 조용하지는 않았습니다. 혼자였기 때문에 모든 방향으로 회전할 수 있었으니까요.
- 7:48 오늘날과 같은 낮과 밤, 안정성, 주기 등이 없었습니다.
- 7:53 그런데 탄생 후 수억 년이 지나서, 쾅!
- 7:57 다른 행성과 정면으로 충돌했습니다.
- 8:02 그 행성은 테이아라고 불리며 사라졌습니다.
- 8:06 하지만 테이아와 지구의 상당 부분이 우주로 날아가
- 8:12 일종의 암석 구름을 형성했고, 그것은 비교적 빠르게, 수십만 년 만에,
- 8:17 뭉쳐져 오늘날의 달이 되었습니다.
- 8:21 이 달은 우리 행성을 안정적인 낮과 밤의 주기로 유지시키고,
- 8:28 우리의 바다를 끌어당겨 조수를 만들고, 달이 없었다면 일어나지 않았을 지구 활동을 가능하게 합니다.
- 8:38 그리고 당신은 책에서 또 다른 달, 목성의 위성 유로파에 대해서도 이야기합니다. 잠재적인 생명의 흔적이죠.
- 8:46 우주에서 생명을 찾을 때 재미있는 점이 있습니다.
- 8:49 우주 생명체 탐사는 이제 막 시작되었기 때문입니다.
- 8:55 우리는 아주 초기 단계에 있으며, 도구를 갖추기 시작했습니다.
- 8:57 아직 걸음마 단계라고 생각하시나요?
- 9:00 10년도 안 됐습니다. 우리가 망원경을 갖기 시작한 지 겨우 10년 정도밖에 안 됐습니다.
- 9:05 그리고 무언가를 탐지할 수 있는 도구들도요.
- 9:08 문제는 무엇을 탐지할 것인가 하는 것입니다.
- 9:11 예를 들어, 우리가 우주 멀리서 망원경으로 지구의 생명체를 탐지할 수 있을까요?
- 9:17 그렇게 명확하지 않습니다. 우리가 성공할 것이라고 확신할 수 없습니다.
- 9:21 그래서 우리는 첫 번째로 지구상의 생명이 무엇인지 이해해야 한다고 생각합니다.
- 9:26 지구상에 생명을 만들기 위해 필요한 기본 요소를 찾으면,
- 9:33 그것은 액체 상태의 물입니다. 지구상의 모든 생명체는 액체 상태의 물이 필요하고 액체 상태의 물로 이루어져 있기 때문입니다.
- 9:42 그래서 첫 번째 단계로 우주에서 액체 상태의 물을 찾을 것입니다.
- 9:46 여기 재미있는 개념이 하나 있습니다.
- 9:51 그것은 별 주위에 있는, 행성의 물이 액체 상태로 존재할 수 있는 적절한 구역입니다.
- 10:00 기본적인 조건은 비교적 간단하지만, 나중에는 더 복잡해집니다.
- 10:04 하지만 너무 가까우면 너무 뜨거워서 증기 형태로 존재할 것이고,
- 10:09 너무 멀면 얼음으로 존재하여 액체 상태의 물이 없을 것입니다.
- 10:13 아주 예쁜 이름이 있는데, 기억하시나요?
- 10:16 골디락스.
- 10:17 Boucle d'or, 영어로는 Goldilocks, 동화 속 등장인물의 이름입니다.
- 10:24 그 동화에서 골디락스는 너무 뜨겁지도 너무 차갑지도 않은 초콜릿을 원합니다.
- 10:29 이 경우도 마찬가지로 너무 뜨겁지도 너무 차갑지도 않아야 합니다.
- 10:31 오랫동안 우리는 지구처럼 이 구역에 있을 수 있는 행성들을 찾아왔습니다.
- 10:37 태양 주위에는 지구, 화성, 금성이 이 경우에 해당합니다.
- 10:39 이후 이 행성들은 지구와는 다소 다른 역사를 가졌지만,
- 10:44 오래전 화성과 금성 이 두 행성의 표면에도 액체 상태의 물이 있었던 것으로 생각됩니다.
- 10:50 오늘날에는 더 복잡하지만, 과거에는 있었습니다.
- 10:53 그래서 우리는 '이제 끝났군'이라고 말할 수도 있었을 겁니다.
- 10:56 하지만 몇 년 전 우리는 최근에 발견했습니다. 사실은,
- 11:00 액체 상태의 물을 가질 수 있는 다른 장소들이 존재한다는 것을요.
- 11:04 골디락스 존, 즉 Goldilocks zone을 훨씬 넘어서는 곳에 말입니다.
- 11:09 특히 거대 행성의 일부 위성들의 얼어붙은 표면 아래에서요.
- 11:15 목성의 유로파가 그중 하나입니다.
- 11:18 토성의 엔셀라두스도 또 다른 하나입니다.
- 11:22 그리고 아마도 훨씬 더 많은 곳이 있을 것입니다.
- 11:24 하지만 저는 이것이 정말 대단하다고 생각합니다. 왜냐하면 이 위성들에는 얼음층 아래에 액체 상태의 물로 된 바다가 있다는 것을 알기 때문입니다.
- 11:31 만약 그곳에 가서 파고 싶다면, 보세요, 제가 말씀드리자면, 평균적으로,
- 11:36 북극의 빙산은 두께가 2미터입니다.
- 11:39 물론 줄어들고 있지만, 평균적으로 약 2미터 두께라고 합시다.
- 11:44 여기서 우리는 유로파의 얼음층에 대해 이야기하는데, 그 두께는 약 50km입니다.
- 11:49 훨씬 두껍죠.
- 11:50 하지만 표면 아래에는 지구의 모든 바다를 합친 것보다 더 많은 액체 상태의 물이 있습니다.
- 11:58 그렇다면 생명이 나타나기에 충분한 에너지가 있을까요?
- 12:02 음, 물이 액체 상태라는 것은 에너지원이 있다는 것을 의미합니다.
- 12:06 게다가 이런 위성의 에너지원은 중력이라는 것을 우리는 알고 있습니다.
- 12:12 태양 에너지가 아닙니다.
- 12:14 지구처럼 약간의 방사능도 있지만,
- 12:17 주로 바로 옆에 있는 거대한 행성의 중력 에너지입니다.
- 12:23 그것이 내부의 암석을 약간 비틀고 마찰을 일으켜 에너지를 생성합니다.
- 12:29 그리고 작은 중력의 차이가 마치 공을 반죽하듯이 뒤섞어,
- 12:34 열을 발생시키는 마찰력을 만듭니다.
- 12:37 그리고 이것은 언젠가 우리가 그곳에서 낚시를 할 수 있을지도 모른다는 것을 의미합니다.
- 12:41 다른 곳에도 생명이 존재할 가능성을 열어두시는군요.
- 12:46 아, 물론이죠!
- 12:47 그래서 저희는 선생님의 개인적인 감정을 파악하기 어렵습니다.
- 12:51 선생님의 지식 상태는 책에 아주 명확하게 나와 있지만,
- 12:54 선생님 개인의 감정, 선생님의 확신 말입니다.
- 12:56 음, 그것과 관련해서는 여러 가지가 있습니다.
- 12:58 우선, 첫째로, 우리의 무지를 고려할 때 많은 매개변수들이
- 13:04 믿음이나 상상의 영역에 속합니다.
- 13:09 그리고 저는 독자들의 상상이나 믿음을 깨고 싶지 않았습니다.
- 13:13 저의 믿음인 저의 시각을 강요함으로써 말이죠.
- 13:17 그래도 내내 단서들은 있습니다.
- 13:19 하지만 다시 말하지만, 이 모든 우연의 일치들을 말씀하실 때,
- 13:24 일어나는 이 모든 특별한 사건들의 연속은,
- 13:28 다시 한번 말하지만, 우리에게 도달하기 위한 것입니다.
- 13:31 지구상에 존재하는 모든 생명체에 도달하기 위한 것은 아닙니다.
- 13:35 그것은 인간으로서의 우리의 존재보다 훨씬 더 가능성이 높을 것입니다.
- 13:41 그것은 극히 희박하다고밖에 상상하기 어렵습니다.
- 13:46 그리고 오늘날 우리가 존재하기까지는 솔직히,
- 13:49 주사위를 한두 번 던져서 된 것이 아니라,
- 13:51 10억 년 동안 끊임없이 주사위를 연속으로 던져서
- 13:57 매번 올바른 결과가 나와야 우리가 존재할 수 있었던 것입니다.
- 14:01 하지만 우리를 만들고자 하는 어떤 의지가 있었다는 증거는 없습니다.
- 14:06 그래서, 보시다시피, 꽤 재미있는 점이 있습니다.
- 14:08 아무것도 없는 상태에서 인간을 만들려고 한다면, 솔직히 불가능합니다.
- 14:13 불가능하다고 말할 수 있습니다.
- 14:16 우리가 존재하게 된 것은 특정 박테리아가 존재하게 된 것만큼이나 희박한 일입니다.
- 14:19 길에서 우연히 마주치는 박테리아나 새, 치와와,
- 14:23 혹은 무엇이든, 그만큼 희박한 일입니다.
- 14:25 어떤 종이나 생명체를 하나 선택한다면,
- 14:29 그것이 두 번 존재할 확률은 0입니다.
- 14:32 하지만 전체적으로는, 그것은 알 수 없습니다.
- 14:35 외계 생명체에 대해 이야기하자면, 겸손해야 할 부분이 있습니다.
- 14:41 하늘이나 심지어 지구를 관찰한 이래로,
- 14:48 인류는 스스로를 올려놓았던 받침대에서 내려왔습니다.
- 14:54 우리는 우주의 중심이었지만, 더 이상 그렇지 않습니다.
- 14:56 우리는 특별한 행성이었습니다.
- 14:58 하지만 그런 행성은 여전히 많습니다.
- 15:00 태양은 다른 별들 중에서 정말 특별한 별이라고 여겨졌습니다.
- 15:05 하지만 우리 주변에만 수천억 개의 별이 있습니다.
- 15:08 생명체에 있어서도, 우리는 지구상의 다른 생명체와 다르다고 여겨졌습니다.
- 15:12 전혀 그렇지 않습니다. 우리는 같은 것으로 이루어져 있습니다.
- 15:13 우리는 모든 다른 종들과 멀든 가깝든 사촌 관계입니다.
- 15:18 제 개인적인 생각으로는,
- 15:20 우리 우주에는 생명체가 어디에나 존재하지만,
- 15:23 우리는 그것들을 탐지하거나 볼 수 있는 기술의 아주 초기 단계에 있을 뿐입니다.
- 15:30 하지만 이것은 믿음일 뿐입니다.
- 15:32 아직 이 모든 것을 발견했다고 말하는 것은 아닙니다.
- 15:34 그것은 당신의 생각이고, 아는 것이 흥미롭습니다.
- 15:38 당신은 또한 당신의 책에서,
- 15:39 제가 중요하다고 생각하는 큰 주제로 책을 시작합니다.
- 15:44 바로 진화론입니다.
- 15:45 지구로 돌아옵니다.
- 15:46 왜 책을 이것으로 시작하려고 했습니까?
- 15:50 연대순으로 보면, 더 본질적이고 근원적인 것으로 시작할 수도 있었을 텐데요.
- 15:55 아니요, 당신은 그 방식으로 접근하기로 선택했습니다.
- 15:58 우리가 행성에 사는 인간이라는 생각으로 돌아갑니다.
- 16:03 그리고 대략적으로, 책의 시작에서 독자가 그러하듯이, 우리는 막 도착한 것입니다.
- 16:09 저는 우리가 아무것도 모른다고 생각합니다.
- 16:12 우리 주변의 것을 이해하기 위해 다시 한번, 어디서부터 시작해야 할까요?
- 16:16 우리 조상들은 우리 주변에 주기가 있다는 매혹적인 발견을 했습니다.
- 16:23 그리고 실제로는 자연에 법칙이 있다는 것을요.
- 16:26 이러한 법칙은 예를 들어 해돋이에 적용됩니다.
- 16:28 매일 해는 뜰 것입니다. 같은 시간에 뜨지는 않을지라도,
- 16:31 다른 시간들을 관찰함으로써 우리는 하늘의 궤적을 이해하게 될 것이고,
- 16:35 결국 지구가 태양 주위를 돈다는 것을 알게 될 것입니다.
- 16:37 자연의 행동에 대한 특정 관찰이나,
- 16:43 반복되는 특정 사건들로부터,
- 16:46 우리는 생각을 정립하고 나아갈 수 있습니다.
- 16:51 생명체에 대해서는 별다른 것이 없었습니다.
- 16:55 라마르크나 다윈, 월리스 같은 인물들이 나타나기 전까지는,
- 16:58 우리 주변에서 무슨 일이 일어나는지 이해할 수 있는 것이 거의 없었습니다.
- 17:03 다시 한번, 아까 말했듯이,
- 17:06 우리 조상들의 상상 속에서는,
- 17:10 지구상의 생명체는 항상 오늘날 우리가 보는 모습 그대로였습니다.
- 17:15 가끔 몇몇 사고가 있었을지는 모르지만,
- 17:18 종들은 그 자체이며 영원히 그 자체로 남아 있을 것이라고 생각했습니다.
- 17:23 그리고 그것들은 창조 이래로, 그 창조가 무엇이든 간에, 거기에 있습니다.
- 17:28 그것들은 시간 속에서 진화합니다.
- 17:30 그리고 지구가 변하면 역사가 있듯이,
- 17:33 종들이 시간 속에서 변하고 진화한다면,
- 17:36 그것들 또한 역사를 가질 수 있습니다.
- 17:38 그래서 첫 번째 기본으로 돌아가서,
- 17:42 생명체에 대한 과학적 사고의 첫 번째 기본부터 시작하는 것이
- 17:46 나중에 생명에 역사가 있다는 것을 이해하게 해 주었으니,
- 17:50 저는 그것이 중요하다고 생각했습니다.
- 17:52 그래도 받아들이는 데 차이가 있습니다,
- 17:55 저는 일반 대중을 말하는 것입니다,
- 17:57 블랙홀이나 우주론, 물리학에 관한 이론들과
- 18:01 생명의 기원에 관한 이론들 사이에는 말이죠.
- 18:03 제가 말하려는 것은,
- 18:05 진화론에 대해 '큰 부분'이라고 말했을 때,
- 18:08 그것은 또한 연구 분야이기도 하다는 것입니다.
- 18:11 많은 논쟁이나 의문의 대상이 되는,
- 18:16 오늘날까지도요.
- 18:17 아마 종교적인 관점에서 말씀하시는 건가요?
- 18:19 예를 들어 그렇습니다.
- 18:20 왜냐하면 이론 과학 연구실 내부의 논쟁적인 측면은,
- 18:29 실제로 존재하지 않기 때문입니다.
- 18:31 그 정도 수준의 논쟁은 전혀 없습니다.
- 18:34 논쟁은 주로 최초 생명 흔적의 식별에 관한 것입니다.
- 18:39 식별하기 어려울 수 있는 것 등에 대해서요.
- 18:43 맞아요, 논쟁이라고 말해야 할지 모르겠네요...
- 18:46 네, 돌을 발견했는데 그 안에 무언가 있다면,
- 18:51 네, 그것은 논쟁거리가 됩니다.
- 18:52 매우 어렵습니다.
- 18:53 그리고 사실, 그것은 다른 곳에서 생명을 찾는 문제로 이어집니다.
- 18:56 우리가 가진 도구들로,
- 18:58 지구에서도 이미 극도로 복잡하다는 것을 고려하면요.
- 19:01 네, 있습니다...
- 19:03 40억 년 전의 흔적을 인식하는 것은 정말...
- 19:06 계통 발생학자들 사이에 특정 계통에 대한 작은 논쟁이 있을 수 있습니다.
- 19:11 공룡에 대한 논쟁이 있을 수 있습니다.
- 19:13 종에 대한 논쟁이 많습니다.
- 19:15 각 공룡이 새로운 종을 발견한 것인가 아닌가?
- 19:19 우리의 이해를 방해한 어린 개체들은 없었을까?
- 19:22 재분류해야 할 수많은 화석들이 있지 않을까?
- 19:25 이것을 더 잘 이해하기 위해서 말이죠?
- 19:26 하지만 저는 없다고 생각합니다...
- 19:27 그것은 건전한 질문입니다.
- 19:28 전반적인 아이디어에 대해서는 논쟁이 없다고 생각합니다.
- 19:32 저는 베르그송도 생각했습니다.
- 19:34 베르그송은 눈이 너무 복잡하다고 말했습니다.
- 19:37 진화론으로는 설명하기에 말이죠.
- 19:38 그것은 더 이상 유효하지 않나요?
- 19:39 아니요, 그것은 비교적 해결된 문제입니다.
- 19:42 복잡성이라는 생각은,
- 19:45 마치 스스로에게 말하는 것과 같습니다.
- 19:47 인간이 생명체로 나타날 확률은 얼마인가.
- 19:51 그렇게 말하면 0입니다.
- 19:54 하지만 사물의 역사에 대한 우리의 이해에서,
- 20:00 특별한 목적이 없다는 점을 고려하면,
- 20:02 그것은 질문을 약간 뒤집는 것입니다.
- 20:05 확률이 얼마냐고 말하는 것보다요.
- 20:08 다른 예시가 있습니다.
- 20:10 길에서 차를 마주쳤다고 상상해 보세요.
- 20:12 그 차의 번호판을 봅니다.
- 20:15 아무거나 말해볼게요. 583ZX72.
- 20:20 그리고 여러분은 생각하겠죠,
- 20:21 지금 이 번호판을 우연히 발견하다니 정말 놀랍다고요.
- 20:25 왜냐하면 만약 여러분이 미리 말했다면
- 20:27 내가 이 번호판을 우연히 발견할 확률이 얼마나 될까
- 20:30 내가 어디에 있는지 모르는 상태에서 말이죠. 그건 0%예요.
- 20:32 하지만 일단 그 번호판이 거기에 있다면,
- 20:33 그것이 거기에 오기까지 많은 일들이 일어났을 거예요.
- 20:36 그리고 확률에 대한 질문은 잘못된 거죠.
- 20:39 생명체에 대해서는 우리가 자주 저지르는 실수예요.
- 20:43 그리고 베르그송이 정확히 기억나지는 않지만
- 20:46 어떤 용어로 눈에 대해 이야기했는지 말이죠.
- 20:48 하지만 아무거나 말해볼게요.
- 20:50 가령, 제가 눈을 보고 '아니야,'라고 말한다면,
- 20:52 진지하게 말해서, 이건 너무 복잡해서
- 20:54 그냥 이렇게 나타났을 리 없어.
- 20:56 분명히 그 뒤에는 어떤 지능이 있어야 할 거야.
- 20:59 하지만 이건 번호판과 같은 이치예요.
- 21:02 단지 그 뒤에 16만 개의 숫자가 있다는 점만 다르죠.
- 21:05 이것이 의미하는 바는, 다른 종들을 살펴보면,
- 21:10 다른 곳에서 찾을 수 있는 화석들을 살펴보면,
- 21:14 우리는 시각이 어떻게 나타났는지 조금 더 잘 이해할 수 있어요.
- 21:19 그리고 어떻게 점진적으로,
- 21:21 오늘날 우리가 가진 것과 같은 기관들을 발달시킬 수 있었는지 말이죠.
- 21:25 처음부터 존재했던 복잡성을 들먹일 필요 없이요.
- 21:31 우리는 눈이 어떻게 단계별로 나타날 수 있었는지 상상할 수 있어요.
- 21:36 간단한 단계에서 간단한 단계로, 점진적으로 말이죠.
- 21:39 이것은 우리 조상들에게 그랬던 것만큼 미스터리가 아니에요.
- 21:42 제가 생명체에서 매료되는 점은,
- 21:45 많은 연구들이 보여주었다는 거예요.
- 21:47 사물들이 얼마나 빠르게 발전할 수 있었는지,
- 21:49 특정 특성들이 다른 곳에서 발달했다는 것을요.
- 21:52 공진화는 자연 선택압이
- 21:57 유사한 특성들을 출현시키는 것을 보는 것이 정말 환상적이에요.
- 21:59 단지 무작위 돌연변이를 선택함으로써 다양한 환경에서 말이죠.
- 22:02 이것이 얼마나 잘 작동하는지 보는 것은 정말 매혹적이에요.
- 22:05 수많은 자연 실험을 통해 얼마나 많이 검증되었는지 말이죠.
- 22:10 방금 사용하신 '출현하다'라는 단어는
- 22:13 여러 가지 다른 의미를 가질 수 있어서 좋아요.
- 22:17 하지만 저는 지금 사용하시는 의미가 실제로는
- 22:22 오늘날 우리가 이해하는 선택, 즉
- 22:25 다윈의 선택이 다양성의 원천이 아니라는 것을 의미한다고 생각해요.
- 22:29 그것은 오히려 선택의 원천이에요. 즉, 다양성은 존재하며,
- 22:33 우리 안에도, 다른 동물들 안에도 존재하고,
- 22:36 표현되지 않는 것들도 꽤 많다는 거죠.
- 22:40 재난이든
- 22:44 환경 변화든 제약이 닥치면,
- 22:48 이전에는 표현되지 않았던 것들이 표현될 수 있어요.
- 22:52 그리고 이것은 여러 곳에서 나타날 수 있어요.
- 22:55 우리는 이런 현상과 메커니즘을 이해하기 시작했고,
- 22:59 저는 여전히 그것이 매우 아름답다고 생각해요.
- 23:00 사실, 저는 모든 것이 아름답다고 생각해요.
- 23:04 제가 꽤나 경이롭고 매혹적이라고 생각하는 것은,
- 23:07 지구상의 모든 생명체가
- 23:09 거의 같은 기본 분자들을 가지고 있다는 거예요.
- 23:11 카이랄성 문제가 있는데,
- 23:13 한 방향으로 배열된 당과,
- 23:15 다른 방향으로 배열된 DNA가
- 23:17 모든 생명체에게 동일하다는 거죠.
- 23:18 이것은 성간 화학에서는 반드시 발견되지 않는 것이에요.
- 23:21 즉, 우주에서 발견되는 분자들은
- 23:23 지구에서 발견되는 것보다 훨씬 더 다양하고 가변적입니다.
- 23:26 소행성에서 발견되는 화학 분자의 발달을 보면,
- 23:30 정말 온갖 종류의 것들이 발견됩니다.
- 23:31 즉, 모든 방향으로 만들어진 탄소 사슬들이
- 23:34 아무렇게나, 온갖 가능성을 가지고 있습니다.
- 23:36 지구에서는 모든 것이 생명체에 의해 선택되었습니다.
- 23:39 생명체는 정말로 선택하고, 또 선택합니다.
- 23:42 그래서 우리는 지구에서 엄청나게 다양한 화학적 다양성을 가지고 있다고 생각하지만,
- 23:45 사실은 훨씬 더 제한적입니다.
- 23:46 그리고 제가 흥미롭다고 생각하는 것은,
- 23:48 생명체가 일단 나타나면,
- 23:52 일단 선택되면, 갑자기 모든 것을 압도하고 멈출 수 없다는 것을 시사한다는 것입니다.
- 23:57 그리고 생명체 사이에는 일종의 균형이 있습니다.
- 24:00 분명히 쉽게 나타나지 않는 생명체는,
- 24:02 태양계에서 찾기 어렵기 때문입니다.
- 24:04 그래서 우리는 그것이 그렇게 쉽게 나타나는지 의문을 가집니다.
- 24:09 하지만 일단 나타나면,
- 24:11 모든 것을 압도하고 매우 회복력이 강하다는 느낌을 받습니다.
- 24:16 지구는 30억 년 이상 동안
- 24:19 극도로 다양한 단계를 거쳤습니다.
- 24:21 낮의 길이가 변했습니다.
- 24:23 기후가 급격하게 변했습니다.
- 24:25 그리고 생명체는, 보시다시피, 변하고, 적응하고, 살아남습니다.
- 24:30 생명체가 적응할 때, 우리는 항상 잘못된 생각을 합니다.
- 24:32 스스로 적응하려는 의지로 적응한다고 말이죠.
- 24:34 네, 방금 설명하신 대로입니다.
- 24:36 생명체에는 특정한 다양성이 있습니다.
- 24:39 그리고 이처럼 병목 현상이 발생하면,
- 24:41 많은 것이 살아남지 못하지만, 소수는 살아남습니다.
- 24:43 그리고 그 직후, 자연스럽게 엄청난 다양성이 다시 나타나고
- 24:48 선택이 다시 작동하는 식입니다.
- 24:51 해파리처럼 움직이는 일종의 움직임이 있습니다.
- 24:54 마치 심장이 뛰는 것처럼 말이죠.
- 24:56 생명체는 대량 멸종, 일종의 병목 현상을 겪습니다.
- 24:59 그러다 다시 퍼지고, 다시 시작하고, 또 다시 시작합니다.
- 25:02 그리고 우리는 이 움직임이 멈출 수 없다고 느낍니다.
- 25:05 그리고 저는 약간 모순적인 점이 있다고 생각합니다.
- 25:08 생명체가 나타나기 어려운 점과
- 25:11 일단 나타나면 존재하는 회복력 사이의 모순 말이죠.
- 25:14 이것은 책의 첫 부분에 나옵니다.
- 25:16 저는 독자들이 우리 행성의 삶의 모든 단계를 거치도록 합니다.
- 25:22 그리고 우리 세상이 얼마나 대단한지 보는 것은 정말 멋진 일입니다.
- 25:26 수억 년 전으로 거슬러 올라가 보면,
- 25:30 그것은 완전히 외계 세계입니다.
- 25:33 크리스토프 갈파르드 씨, 감사합니다.
- 25:34 당신의 책 '손안의 삶' 출간을 다시 한번 알려드립니다.
- 25:39 그리고 이전 책은 '손안의 우주'였습니다.
- 25:43 특히 블랙홀 문제에 대해 이야기하셨죠.
- 25:46 르 피가로의 과학 기자 트리스탄 레이 씨, 정말 감사합니다.
- 25:51 다음 플라네타리움 방송에서 곧 다시 뵙겠습니다.
- 0:00 Cảm nhận cá nhân của tôi, nếu quý vị muốn biết, là sự sống tồn tại khắp mọi nơi trong vũ trụ của chúng ta.
- 0:05 Hóa ra, đó cũng là một bí ẩn.
- 0:07 Chúng ta đang ở giai đoạn đầu của việc tìm kiếm sự sống ở nơi khác,
- 0:10 chúng ta hoàn toàn không biết liệu sự xuất hiện của sự sống thực sự có khả năng xảy ra hơn là không thể xảy ra hay không.
- 0:18 Và liệu chúng ta có đơn độc không, liệu chúng ta là kết quả của sự tất định hay của sự ngẫu nhiên?
- 0:22 Điều Darwin đã chỉ ra là, trên thực tế, các loài thay đổi.
- 0:25 Câu hỏi là, tất cả những điều này đến từ đâu?
- 0:30 Christophe Galfard, chúng tôi biết ông là một trong những chuyên gia hàng đầu của Pháp về nguồn gốc vũ trụ,
- 0:40 về các lỗ đen, và trong cuốn sách mới của ông « La vie à portée de main » (Sự sống trong tầm tay),
- 0:45 chúng tôi còn khám phá ra ông là một học giả uyên bác về nguồn gốc sự sống.
- 0:49 Nhưng Christophe Galfard, chúng ta bắt đầu từ đâu khi muốn kể về sự sống?
- 0:56 Chúng ta bắt đầu bằng cách tự hỏi.
- 0:58 Tôi đã đặt độc giả nam và nữ vào đầu cuốn sách, giữa một khu rừng
- 1:04 để ngắm nhìn cây cối, bướm, hoa,
- 1:08 và tôi không biết tại sao, nhưng đột nhiên độc giả nam và nữ tự hỏi tất cả những điều này đến từ đâu.
- 1:15 Tôi chắc chắn rằng đó là câu hỏi mà tất cả chúng ta đều đã từng tự hỏi vào một thời điểm nào đó trong đời.
- 1:19 Và ở đó, khi nhìn ngắm, làm thế nào chúng ta có thể quay ngược thời gian để biết chúng đến từ đâu?
- 1:25 Tôi xác nhận rằng chúng tôi đã tự hỏi rất nhiều về những câu hỏi này,
- 1:27 vì đây cũng là những câu hỏi đã thúc đẩy chúng tôi tạo ra chương trình này.
- 1:30 Chúng tôi không chọn bắt đầu từ một khoảng rừng trống như ông,
- 1:34 mà từ một cung thiên văn, cung thiên văn của Figaro Tristan Ray.
- 1:37 Ông là nhà báo khoa học tại Figaro,
- 1:41 khá bất ngờ từ Christophe Galfard mà ông đã theo dõi trong suốt những năm làm báo của mình.
- 1:46 Vâng, tôi hơi ngạc nhiên khi thấy ông dấn thân vào lĩnh vực này,
- 1:49 nhưng cuối cùng, có một logic, bởi vì đằng sau tất cả các nghiên cứu về vật lý thiên văn,
- 1:55 chúng ta luôn đi đến nguồn gốc của vũ trụ.
- 1:58 Và ẩn chứa bên trong, luôn có câu hỏi về nguồn gốc sự sống đi kèm với các chủ đề vật lý thiên văn lớn hiện nay,
- 2:04 các hành tinh ngoài hệ mặt trời, việc tìm kiếm sự sống trong hệ mặt trời, hóa học giữa các vì sao.
- 2:09 Chúng ta thấy rõ rằng tất cả những điều này đều nhằm mục đích cố gắng hiểu tại sao chúng ta lại ở đây.
- 2:15 Và liệu chúng ta có đơn độc không? Liệu chúng ta là kết quả của sự tất định hay của sự ngẫu nhiên?
- 2:20 Và do đó, thật thú vị khi thấy ông đặt câu hỏi về điều đó.
- 2:26 Chúng ta dần dần nhận ra rằng có rất nhiều thứ liên kết với nhau
- 2:31 và cũng giống như cách chúng ta thường phân loại học sinh giỏi tiếng Pháp, giỏi văn hay giỏi khoa học.
- 2:38 Tôi không tin lắm vào những sự phân loại, những cái hộp mà chúng ta đặt lên mỗi người.
- 2:45 Và càng không tin vào khoa học, nơi ý tưởng chung là cố gắng hiểu bản chất, thực tại, nguồn gốc của vạn vật.
- 2:53 Có một mối liên hệ rõ ràng, như ông vừa nói, giữa vũ trụ và Trái Đất.
- 2:59 Không có sự tách rời như chúng ta, như tổ tiên chúng ta đã từng tin,
- 3:03 rằng Trái Đất là trung tâm vũ trụ, được bảo vệ trong bong bóng của nó và phần còn lại hoàn toàn khác biệt và tập trung vào chúng ta.
- 3:11 Không, có những mối liên kết không ngừng, chỉ riêng Mặt Trời thôi cũng đủ.
- 3:15 Mặt Trời là một ngôi sao, là ngôi sao của chúng ta.
- 3:17 Nó gửi ánh sáng cho chúng ta mà thực vật biến thành đường, giúp chúng ta sống.
- 3:23 Chỉ riêng điều đó thôi đã là một liên kết trực tiếp, bán gián tiếp, hay nói đúng hơn là bán trực tiếp với vũ trụ gần.
- 3:30 Và tôi không biết, đối với tôi, sự tò mò và thắc mắc về mọi thứ nói chung, tôi thấy điều đó thật tuyệt vời.
- 3:39 Và việc có những ngành học mà tổ tiên chúng ta đã mở ra, đã tạo ra,
- 3:45 cho phép chúng ta đi xa hơn những gì chúng ta từng nghĩ, tôi thấy điều đó thật thú vị.
- 3:50 Điều này càng liên kết chặt chẽ hơn khi chúng ta cũng biết rằng nước trong các đại dương của chúng ta có lẽ đến từ các tiểu hành tinh,
- 3:55 rằng có lẽ có các phân tử tiền sinh học đã được mang đến, câu hỏi là chúng là những phân tử nào.
- 4:03 Cảm nhận của ông là gì? Liệu chúng ta có đơn độc trong vũ trụ?
- 4:06 Liệu sự sống có phải là thứ phụ thuộc vào quá nhiều sự ngẫu nhiên?
- 4:09 Ông mô tả một số điều đó trong cuốn sách của mình, chẳng hạn như sự hình thành của Mặt Trăng,
- 4:13 nhưng còn rất nhiều điều khác về sự di chuyển của các hành tinh.
- 4:15 Alessandro Morbidelli đã giảng bài tại Collège de France về tính ngẫu nhiên trong sự hình thành các hệ hành tinh.
- 4:23 Cảm nhận của ông là gì? Liệu sự sống có nhất định xuất hiện dù thế nào đi nữa?
- 4:28 Hay đó là một sự ngẫu nhiên hoàn toàn, và trong trường hợp đó, có nguy cơ chúng ta đơn độc trong vũ trụ?
- 4:33 Quan điểm của ông là gì?
- 4:35 Có rất nhiều cách để trả lời câu hỏi này,
- 4:37 nhưng tôi thấy điều tuyệt vời nhất, trước hết, trong nghiên cứu được thực hiện trong các lĩnh vực này,
- 4:45 và khi tìm hiểu một chút về những gì chúng ta biết, đó là chúng ta có thể đặt những bí ẩn vào đúng vị trí.
- 4:50 Có vô số câu hỏi, nhưng một số điều, chúng ta đã có câu trả lời.
- 4:55 Ví dụ, chúng ta ít nhiều biết được sự sống ngày nay trên Trái Đất được tạo thành từ những gì,
- 4:59 điều mà chúng ta không biết 100 năm trước.
- 5:00 Hôm nay, chúng ta biết.
- 5:02 Đó là những điều nhỏ nhặt như vậy.
- 5:04 Hoặc như bạn đã nói, nước trên Trái Đất, đó vẫn là một bí ẩn.
- 5:09 Chúng ta không biết chính xác toàn bộ nguồn gốc của nó.
- 5:12 Một phần thì có, nhưng toàn bộ thì không.
- 5:14 Điều này nghe có vẻ đáng ngạc nhiên.
- 5:17 Điều đó khá thú vị.
- 5:18 Bây giờ, những câu hỏi về sự ngẫu nhiên hay tất yếu liên quan đến sự xuất hiện của sự sống trong vũ trụ của chúng ta,
- 5:25 hóa ra đó cũng là một bí ẩn.
- 5:28 Và chỉ cần nói rằng chúng ta là kết quả, chúng ta, loài người,
- 5:33 là kết quả của vô số sự trùng hợp, ngẫu nhiên, tai nạn.
- 5:40 Đúng vậy.
- 5:42 Để nói điều tương tự cho bản thân sự sống, chúng ta không thể.
- 5:46 Vì chúng ta hoàn toàn không có ví dụ nào khác.
- 5:48 Chúng ta đang ở giai đoạn đầu của việc tìm kiếm sự sống ở nơi khác.
- 5:52 Chúng ta hoàn toàn không biết liệu sự xuất hiện của sự sống thực sự có khả năng xảy ra hơn là không.
- 6:01 Bởi vì để làm được điều đó, chúng ta cần có số liệu thống kê, nhưng chúng ta không có.
- 6:05 Vì vậy, chúng ta đang ở giai đoạn đầu của việc tìm kiếm các yếu tố khác nhau.
- 6:08 Và chúng ta bắt đầu hiểu điều đó, nhưng chúng ta chưa thể thống kê được.
- 6:14 Để nói về điều thú vị, đó cũng là điều khiến tôi ấn tượng.
- 6:17 Số lượng thông số cần phải sắp xếp để cuối cùng có được sự sống này.
- 6:23 Chỉ cần một chi tiết nhỏ khác đi, thì sẽ không có gì trong số này.
- 6:25 Tristan, bạn đã đề cập đến một trong những sự ngẫu nhiên đó, đó là cặp đôi Trái Đất-Mặt Trăng.
- 6:30 Bạn có thể kể cho chúng tôi nghe về điều đó không?
- 6:32 Tôi nghĩ đó là một trong những ví dụ rõ ràng nhất về những sự ngẫu nhiên mà chúng ta không nhất thiết phải hình dung.
- 6:38 Chúng ta thường có ấn tượng rằng, đó cũng là điều mà tổ tiên chúng ta đã nghĩ,
- 6:43 rằng trạng thái hiện tại của mọi thứ luôn là trạng thái hiện tại.
- 6:49 Rằng nếu chúng ta quay ngược thời gian hai, ba trăm năm, Trái Đất vẫn giống như ngày nay.
- 6:55 Vâng.
- 6:56 Nhưng nếu chúng ta quay ngược xa hơn nhiều, thì không.
- 6:59 Khi đó, mọi thứ bắt đầu thay đổi, thực sự thay đổi.
- 7:02 Và điều đó có nghĩa là hành tinh của chúng ta cũng có một lịch sử.
- 7:10 Và nói đến lịch sử, là nói đến khởi đầu.
- 7:12 Và hóa ra, chúng ta biết sự khởi đầu của hành tinh chúng ta đã diễn ra như thế nào và khi nào.
- 7:18 Chúng ta biết rằng nó đã diễn ra bên trong một đám mây bụi sao khổng lồ cách đây hơn 4,5 tỷ năm.
- 7:26 Đó là nơi tất cả các hành tinh ra đời cùng một lúc.
- 7:29 Và chúng ta cũng biết, ít nhất là chúng ta có những bằng chứng rất mạnh mẽ cho thấy điều đó,
- 7:35 cho chúng ta biết rằng ban đầu, hành tinh của chúng ta không có mặt trăng.
- 7:40 Rằng nó yên tĩnh trong không gian, hơi cô độc.
- 7:43 Nhưng không yên tĩnh đến thế, vì khi ở một mình, nó có thể quay theo mọi hướng.
- 7:48 Chúng ta không có chu kỳ ngày đêm như bây giờ, không có sự ổn định, chu kỳ, v.v.
- 7:53 Nhưng rồi, vài trăm triệu năm sau khi nó ra đời, bùm!
- 7:57 Nó đã va chạm trực diện với một hành tinh khác.
- 8:02 Hành tinh này, chúng ta gọi là Theia, nó đã biến mất.
- 8:06 Nhưng một phần lớn của Theia và Trái Đất đã bị đẩy vào không gian
- 8:12 tạo thành một đám mây đá vụn mà tương đối nhanh chóng, trong vài trăm nghìn năm,
- 8:17 đã kết tụ lại để tạo thành một khối cầu mà ngày nay là Mặt Trăng.
- 8:21 Mặt trăng này giữ hành tinh của chúng ta trong một chu kỳ ngày đêm khá ổn định,
- 8:28 hút các đại dương của chúng ta, tạo ra thủy triều và cho phép các hoạt động trên Trái Đất mà sẽ không xảy ra nếu không có Mặt Trăng.
- 8:38 Và bạn cũng nói về một mặt trăng khác trong sách của mình, đó là một mặt trăng của Sao Mộc, Europa, một dấu vết tiềm năng của sự sống.
- 8:46 Có điều gì đó thú vị khi chúng ta tìm kiếm sự sống trong không gian,
- 8:49 bởi vì việc tìm kiếm sự sống trong không gian mới chỉ bắt đầu.
- 8:55 Chúng ta đang ở giai đoạn rất sớm, chúng ta bắt đầu có các công cụ.
- 8:57 Bạn có cho rằng chúng ta vẫn đang ở giai đoạn sơ khai không?
- 9:00 Chúng ta chưa được mười năm, mới chỉ khoảng mười năm kể từ khi chúng ta bắt đầu có kính thiên văn
- 9:05 và các công cụ cho phép chúng ta phát hiện ra điều gì đó.
- 9:08 Câu hỏi là phát hiện cái gì?
- 9:11 Bởi vì, ví dụ, liệu chúng ta có thể phát hiện sự sống trên Trái Đất nếu chúng ta ở xa trong không gian với kính thiên văn của mình không?
- 9:17 Điều đó không rõ ràng lắm, không rõ ràng rằng chúng ta có thể làm được.
- 9:21 Vậy thì, điều đầu tiên, chúng ta hãy hiểu sự sống trên Trái Đất là gì.
- 9:26 Chúng ta nhanh chóng nhận ra rằng nếu tìm kiếm các yếu tố cơ bản cần thiết để tạo ra sự sống trên Trái Đất,
- 9:33 đó là nước lỏng, bởi vì mọi sinh vật tồn tại trên Trái Đất đều cần nước lỏng và được cấu tạo từ nước lỏng.
- 9:42 Vậy thì, bước đầu tiên, chúng ta sẽ tìm kiếm nước lỏng trong không gian.
- 9:46 Ở đây, có một khái niệm thú vị đã được phát minh,
- 9:51 đó là một khu vực, khu vực phù hợp, xung quanh một ngôi sao để nước trên một hành tinh ở đó có thể ở dạng lỏng.
- 10:00 Các điều kiện ban đầu tương đối đơn giản, sau đó thì phức tạp hơn,
- 10:04 nhưng nói chung là không được quá gần, sẽ quá nóng, nước sẽ ở dạng hơi.
- 10:09 Cũng không được quá xa, sẽ đóng băng, không có nước lỏng.
- 10:13 Nó có một cái tên rất đẹp, bạn có nhớ không?
- 10:16 Boucle d'or.
- 10:17 Boucle d'or, hay Goldilocks trong tiếng Anh, là tên của nhân vật trong truyện cổ tích trẻ em,
- 10:24 trong đó cô bé Boucle d'or muốn sô cô la của mình, không quá nóng, không quá lạnh.
- 10:29 Vì vậy, ở đây cũng vậy, không được quá nóng, không được quá lạnh.
- 10:31 Trong một thời gian dài, chúng ta đã tìm kiếm các hành tinh có thể nằm trong khu vực này, giống như Trái Đất.
- 10:37 Xung quanh Mặt Trời, có Trái Đất, Sao Hỏa và Sao Kim nằm trong trường hợp này.
- 10:39 Sau đó, chúng có những lịch sử hơi khác so với Trái Đất,
- 10:44 nhưng chúng ta nghĩ rằng đã từng có nước lỏng trên bề mặt của hai thế giới khác này, Sao Hỏa và Sao Kim, từ rất lâu rồi.
- 10:50 Ngày nay, mọi chuyện phức tạp hơn, nhưng đã từng có.
- 10:53 Vậy thì, chúng ta có thể đã nói, thế là xong.
- 10:56 Nhưng chúng ta đã phát hiện gần đây, cách đây vài năm, rằng thực ra,
- 11:00 có những nơi khác mà chúng ta có thể có nước lỏng,
- 11:04 vượt xa khu vực Boucle d'or, vượt xa vùng Goldilocks,
- 11:09 đặc biệt là dưới bề mặt đóng băng của một số mặt trăng của các hành tinh khổng lồ.
- 11:15 Europa, của Sao Mộc, là một ví dụ.
- 11:18 Enceladus, là một ví dụ khác của Sao Thổ.
- 11:22 Và có lẽ còn rất nhiều nơi khác nữa.
- 11:24 Nhưng điều này, tôi thấy thật tuyệt vời, bởi vì chúng ta biết rằng có những đại dương nước lỏng trên những mặt trăng này, dưới một lớp băng.
- 11:31 Nếu bạn muốn đến đó đào, hãy xem, tôi chỉ nói với bạn, trung bình,
- 11:36 ở Bắc Cực, băng trôi dày 2 mét.
- 11:39 Nó có giảm đi, đúng vậy, nhưng nói chung là dày khoảng 2 mét, trung bình.
- 11:44 Ở đó, chúng ta đang nói về một lớp băng, trên Europa, dày khoảng 50 km.
- 11:49 Nó lớn hơn nhiều.
- 11:50 Nhưng, dưới bề mặt, có nhiều nước lỏng hơn tất cả các đại dương trên Trái Đất cộng lại.
- 11:58 Vẫn cần phải có đủ năng lượng để sự sống xuất hiện?
- 12:02 À, vì nước ở dạng lỏng, điều đó có nghĩa là có một nguồn năng lượng.
- 12:06 Và chúng ta còn biết nguồn năng lượng của loại mặt trăng này, đó là năng lượng hấp dẫn.
- 12:12 Đó không phải là năng lượng từ Mặt Trời.
- 12:14 Có một chút phóng xạ, giống như trên Trái Đất,
- 12:17 nhưng chủ yếu là năng lượng từ lực hấp dẫn của hành tinh khổng lồ ngay bên cạnh,
- 12:23 làm biến dạng một chút các tảng đá bên trong, tạo ra ma sát, và có năng lượng.
- 12:29 Và những khác biệt nhỏ về lực hấp dẫn nhào nặn, giống như chúng ta nhào một quả bóng,
- 12:34 và điều đó tạo ra lực ma sát làm nóng.
- 12:37 Và điều đó có nghĩa là, có lẽ một ngày nào đó, chúng ta có thể đi câu cá ở đó.
- 12:41 Bạn để ngỏ khả năng có sự sống ở nơi khác.
- 12:46 À, hoàn toàn đúng vậy!
- 12:47 Đó là lý do tại sao chúng tôi khó nắm bắt cảm nhận của bạn,
- 12:51 hơn là tình trạng kiến thức của bạn, chúng rất rõ ràng trong sách,
- 12:54 mà là cảm nhận của bạn, niềm tin của bạn.
- 12:56 À, có khá nhiều điều liên quan đến việc này.
- 12:58 Đầu tiên, có rất nhiều thông số mà, do sự thiếu hiểu biết của chúng ta,
- 13:04 thuộc về lĩnh vực niềm tin hoặc trí tưởng tượng.
- 13:09 Và tôi không muốn phá vỡ trí tưởng tượng hay niềm tin của độc giả
- 13:13 bằng cách áp đặt quan điểm của tôi, vốn là niềm tin của riêng tôi.
- 13:17 Dù sao thì vẫn có những manh mối, xuyên suốt.
- 13:19 Nhưng nói vậy, một lần nữa, khi bạn nói tất cả những sự trùng hợp này,
- 13:24 tất cả những chuỗi sự kiện phi thường này xảy ra,
- 13:28 một lần nữa, là để dẫn đến chúng ta.
- 13:31 Không nhất thiết là để dẫn đến toàn bộ sự sống tồn tại trên Trái Đất.
- 13:35 Sự sống đó, có lẽ khả năng tồn tại của nó cao hơn nhiều so với sự tồn tại của chúng ta, với tư cách là con người,
- 13:41 mà, bản thân nó, rất khó để tưởng tượng nó không phải là cực kỳ khó xảy ra.
- 13:46 Và để chúng ta có mặt ở đây hôm nay, thật lòng mà nói,
- 13:49 không phải chỉ cần tung một hoặc hai con xúc xắc,
- 13:51 mà là một chuỗi tung xúc xắc liên tục trong một tỷ năm
- 13:57 mà mỗi lần đều ra kết quả đúng, nếu chúng ta muốn có được chúng ta.
- 14:01 Nhưng không có gì cho chúng ta biết rằng có điều gì đó muốn tạo ra chúng ta.
- 14:06 Vì vậy, bạn thấy đấy, có một điều khá thú vị.
- 14:08 Nếu chúng ta cố gắng tạo ra con người từ con số không, thật lòng mà nói, là vô vọng.
- 14:13 Tôi sẽ nói là không thể.
- 14:16 Việc tạo ra chúng ta cũng khó xảy ra như việc tạo ra một loại vi khuẩn nhất định
- 14:19 mà chúng ta sẽ bắt gặp trên đường, hoặc một con chim, hoặc một con chihuahua,
- 14:23 hoặc bất cứ thứ gì bạn muốn, nó cũng khó xảy ra như vậy.
- 14:25 Nếu bạn lấy một loài nào đó, một dạng sống,
- 14:29 xác suất để nó tồn tại hai lần là bằng không.
- 14:32 Ngược lại, toàn bộ, điều đó, chúng ta không biết.
- 14:35 Và để quay lại vấn đề sự sống ngoài hành tinh, chúng ta cần có sự khiêm tốn.
- 14:41 Kể từ khi chúng ta quan sát bầu trời, hay thậm chí là Trái Đất,
- 14:48 con người đã tự hạ mình khỏi bệ đài mà chúng ta đã tự đặt mình lên.
- 14:54 Chúng ta từng là trung tâm của vũ trụ, giờ thì không còn nữa.
- 14:56 Chúng ta từng là một hành tinh phi thường.
- 14:58 Nhưng thực ra có rất nhiều hành tinh như vậy.
- 15:00 Mặt Trời được cho là một ngôi sao thực sự đặc biệt trong số những ngôi sao khác.
- 15:05 Có hàng trăm tỷ ngôi sao như vậy, chỉ riêng xung quanh chúng ta.
- 15:08 Sự sống, chúng ta được cho là khác biệt so với phần còn lại của sự sống trên Trái Đất.
- 15:12 Hoàn toàn không, chúng ta được tạo ra từ cùng một thứ.
- 15:13 Chúng ta là họ hàng với tất cả các loài khác, dù gần hay xa.
- 15:18 Cảm nhận cá nhân của tôi, nếu bạn muốn biết,
- 15:20 là có sự sống ở khắp mọi nơi trong vũ trụ của chúng ta,
- 15:23 nhưng chúng ta chỉ mới ở giai đoạn đầu của công nghệ cho phép phát hiện hoặc nhìn thấy chúng.
- 15:30 Nhưng đó là một niềm tin.
- 15:32 Tôi không nói rằng chúng ta đã tìm thấy tất cả những điều đó rồi.
- 15:34 Đó là của bạn, thật thú vị khi biết điều đó.
- 15:38 Bạn cũng đề cập trong cuốn sách của mình,
- 15:39 bạn bắt đầu cuốn sách của mình bằng điều mà tôi cho là một phần quan trọng,
- 15:44 đó là thuyết tiến hóa.
- 15:45 Chúng ta quay lại Trái Đất.
- 15:46 Tại sao bạn lại muốn bắt đầu cuốn sách của mình bằng điều đó?
- 15:50 Bởi vì theo trình tự thời gian, bạn có thể bắt đầu bằng một điều gì đó cơ bản, nguyên thủy hơn.
- 15:55 Không, bạn đã chọn bắt đầu bằng cách này.
- 15:58 Chúng ta quay lại ý tưởng rằng chúng ta là con người sống trên một hành tinh
- 16:03 và nói chung, chúng ta mới đến, giống như độc giả khi bắt đầu cuốn sách.
- 16:09 Tôi cho rằng chúng ta không biết gì cả.
- 16:12 Một lần nữa, chúng ta bắt đầu từ đâu để cố gắng hiểu những gì xung quanh mình?
- 16:16 Tổ tiên của chúng ta đã khám phá ra điều thú vị này rằng có những chu kỳ xung quanh chúng ta
- 16:23 và trên thực tế, có những quy luật trong tự nhiên.
- 16:26 Những quy luật này áp dụng, ví dụ, cho việc mặt trời mọc.
- 16:28 Mỗi ngày, mặt trời sẽ mọc, có thể không cùng một giờ,
- 16:31 nhưng bằng cách quan sát các giờ khác nhau, chúng ta sẽ hiểu được quỹ đạo trên bầu trời,
- 16:35 cuối cùng là Trái Đất quay quanh Mặt Trời.
- 16:37 Từ một số nhận xét về hành vi của tự nhiên,
- 16:43 hay nói cách khác, một số sự kiện lặp đi lặp lại,
- 16:46 chúng ta có thể đặt ra một suy nghĩ và tiến lên.
- 16:51 Đối với sự sống, không có nhiều điều,
- 16:55 cho đến những người như Lamarck hay Darwin hay Wallace,
- 16:58 không có nhiều điều cho phép chúng ta hiểu được những gì đang diễn ra xung quanh mình.
- 17:03 Một lần nữa, nó giống như chúng ta đã nói lúc nãy,
- 17:06 trong trí tưởng tượng của tổ tiên chúng ta,
- 17:10 sự sống trên Trái Đất luôn như chúng ta thấy ngày nay.
- 17:15 Có thể thỉnh thoảng có vài tai nạn,
- 17:18 nhưng các loài là những gì chúng là và sẽ mãi mãi là những gì chúng là.
- 17:23 và chúng đã ở đó từ khi tạo hóa, bất kể sự tạo hóa đó là gì.
- 17:28 Chúng tiến hóa theo thời gian.
- 17:30 Và cũng như Trái Đất thay đổi, nó có một lịch sử,
- 17:33 nếu các loài thay đổi và tiến hóa theo thời gian,
- 17:36 chúng cũng có thể có một lịch sử.
- 17:38 Vì vậy, việc tiếp cận những nền tảng đầu tiên,
- 17:42 bắt đầu từ những nền tảng đầu tiên của tư duy khoa học về sự sống
- 17:46 mà sau đó đã cho phép hiểu rằng sự sống có một lịch sử,
- 17:50 tôi thấy điều đó quan trọng.
- 17:52 Dù sao thì cũng có sự khác biệt trong cách tiếp nhận,
- 17:55 tôi nói về công chúng,
- 17:57 giữa các lý thuyết liên quan đến lỗ đen, vũ trụ học hay vật lý
- 18:01 và những lý thuyết liên quan đến nguồn gốc sự sống.
- 18:03 Điều tôi muốn nói là,
- 18:05 khi tôi nói một phần lớn về lý thuyết tiến hóa,
- 18:08 đó cũng là một lĩnh vực nghiên cứu
- 18:11 vốn là đối tượng của nhiều tranh cãi hoặc nghi vấn,
- 18:16 ngay cả ngày nay.
- 18:17 Có lẽ bạn nghe điều đó từ góc độ tôn giáo?
- 18:19 Ví dụ.
- 18:20 Bởi vì khía cạnh tranh cãi trong các phòng thí nghiệm nghiên cứu lý thuyết khoa học,
- 18:29 nó không thực sự tồn tại.
- 18:31 Hoàn toàn không có tranh cãi ở cấp độ đó.
- 18:34 Các tranh cãi sẽ tập trung hơn vào việc xác định những dấu vết đầu tiên của sự sống
- 18:39 mà việc xác định có thể gặp vấn đề, v.v.
- 18:43 Đúng vậy, tôi không biết liệu tôi có nên nói là tranh cãi không...
- 18:46 Có chứ, khi chúng ta tìm thấy một hòn đá và có thứ gì đó bên trong,
- 18:51 vâng, điều đó, điều đó trở thành tranh cãi.
- 18:52 Rất khó.
- 18:53 Và hơn nữa, điều đó đặt ra câu hỏi về việc tìm kiếm sự sống ở nơi khác
- 18:56 với những công cụ chúng ta có,
- 18:58 biết rằng trên Trái Đất, điều đó đã cực kỳ phức tạp rồi.
- 19:01 Đó, có những...
- 19:03 Việc nhận ra một dấu vết có niên đại 4 tỷ năm trước, thực sự là...
- 19:06 Có thể có những cuộc tranh luận nhỏ của các nhà phát sinh loài về một số mối quan hệ huyết thống.
- 19:11 Có thể có những cuộc tranh luận về khủng long.
- 19:13 Có rất nhiều tranh luận về các loài.
- 19:15 Liệu mỗi con khủng long có phải là một loài mới được phát hiện hay không?
- 19:19 Liệu có phải những cá thể non đã làm xáo trộn sự hiểu biết của chúng ta không?
- 19:22 Liệu có phải có rất nhiều hóa thạch cần được phân loại lại
- 19:25 để hiểu rõ hơn điều đó không?
- 19:26 Nhưng tôi nghĩ không có...
- 19:27 Đó là một sự đặt câu hỏi lành mạnh.
- 19:28 Tôi nghĩ không có tranh cãi về ý tưởng chung.
- 19:32 Tôi cũng nghĩ đến Bergson.
- 19:34 Bergson nói rằng mắt quá phức tạp
- 19:37 đối với lý thuyết tiến hóa.
- 19:38 Điều đó còn phù hợp nữa không?
- 19:39 Không, đó là một vấn đề đã được giải quyết tương đối.
- 19:42 Ý tưởng về sự phức tạp,
- 19:45 nó giống như việc tự nhủ
- 19:47 xác suất để một con người xuất hiện trong thế giới sống là bao nhiêu.
- 19:51 Là số không khi nói như vậy.
- 19:54 Nhưng vì trong sự hiểu biết của chúng ta về lịch sử vạn vật,
- 20:00 không có mục đích cụ thể nào,
- 20:02 thì việc nói xác suất là bao nhiêu
- 20:05 là hơi đảo ngược câu hỏi.
- 20:08 Tôi có một ví dụ khác.
- 20:10 Hãy tưởng tượng bạn bắt gặp một chiếc ô tô trên đường.
- 20:12 Bạn nhìn biển số xe của nó.
- 20:15 Tôi nói đại thôi, 583ZX72.
- 20:20 Và bạn tự nhủ,
- 20:21 thật kinh ngạc khi lại bắt gặp biển số đó ngay bây giờ.
- 20:25 Bởi vì nếu ban đầu bạn đã nói
- 20:27 xác suất tôi bắt gặp biển số đó là bao nhiêu
- 20:30 khi tôi đang ở đâu đó, thì nó là số không.
- 20:32 Nhưng một khi nó đã ở đó,
- 20:33 có rất nhiều điều đã xảy ra để nó đến được đó
- 20:36 và câu hỏi về xác suất là sai lầm.
- 20:39 Đối với sinh vật sống, đó là một sai lầm chúng ta thường mắc phải.
- 20:43 Và Bergson, tôi không nhớ chính xác
- 20:46 ông ấy đã nói về đôi mắt bằng những từ ngữ nào,
- 20:48 nhưng cứ cho là thế đi.
- 20:50 Giả sử, tôi nhìn thấy một con mắt, tôi nói không,
- 20:52 nghiêm túc mà nói, nó quá phức tạp
- 20:54 để có thể xuất hiện như vậy.
- 20:56 Rõ ràng là phải có một trí tuệ đằng sau.
- 20:59 Nhưng nó cũng giống như biển số xe
- 21:02 chỉ khác là có 160.000 con số đằng sau.
- 21:05 Điều đó có nghĩa là, khi nhìn vào các loài khác,
- 21:10 khi nhìn vào các hóa thạch mà chúng ta có thể tìm thấy ở nơi khác,
- 21:14 chúng ta hiểu rõ hơn một chút về cách thị giác xuất hiện
- 21:19 và cách dần dần,
- 21:21 chúng ta có thể phát triển các cơ quan như những gì chúng ta có ngày nay
- 21:25 mà không cần viện dẫn một sự phức tạp đã tồn tại ngay từ đầu.
- 21:31 Chúng ta có thể hình dung cách một con mắt có thể xuất hiện từng bước,
- 21:36 từ bước đơn giản này đến bước đơn giản khác, dần dần.
- 21:39 Nó không còn là bí ẩn như đối với tổ tiên chúng ta nữa.
- 21:42 Điều khiến tôi mê mẩn về sinh vật sống,
- 21:45 là tôi thấy có rất nhiều công trình đã chỉ ra
- 21:47 mọi thứ có thể phát triển nhanh chóng đến mức nào,
- 21:49 các đặc điểm riêng biệt phát triển ở những nơi khác nhau.
- 21:52 Đồng tiến hóa, thật tuyệt vời khi thấy áp lực tự nhiên
- 21:57 có thể làm xuất hiện những đặc điểm tương tự
- 21:59 trong các môi trường chỉ bằng cách chọn lọc các đột biến ngẫu nhiên.
- 22:02 Thật sự khá hấp dẫn khi thấy nó hoạt động hiệu quả đến mức nào,
- 22:05 nó đã được xác nhận bởi vô số thí nghiệm tự nhiên.
- 22:10 Từ mà bạn vừa dùng,
- 22:13 nó hay vì có thể có nhiều nghĩa khác nhau,
- 22:17 nhưng tôi nghĩ nghĩa mà bạn dùng ở đây có nghĩa là trên thực tế,
- 22:22 sự chọn lọc như chúng ta hiểu ngày nay,
- 22:25 của Darwin, không phải là nguồn gốc của sự đa dạng.
- 22:29 Nó đúng hơn là một nguồn chọn lọc, nghĩa là sự đa dạng đã tồn tại,
- 22:33 ngay cả trong chúng ta, ngay cả trong các loài động vật khác,
- 22:36 và có khá nhiều thứ không được biểu hiện.
- 22:40 Khi những ràng buộc xuất hiện, dù là thảm họa
- 22:44 hay thậm chí là những thay đổi trong môi trường,
- 22:48 những điều chưa từng được biểu hiện trước đây có thể được biểu hiện.
- 22:52 Và điều đó có thể xuất hiện ở nhiều nơi khác nhau.
- 22:55 Chúng ta bắt đầu hiểu những hiện tượng và cơ chế như vậy,
- 22:59 và tôi vẫn thấy điều đó rất đẹp.
- 23:00 Thực ra, tôi thấy mọi thứ đều đẹp.
- 23:04 Điều tôi thấy khá tuyệt vời và hấp dẫn,
- 23:07 là khi nghĩ rằng tất cả sự sống trên Trái Đất,
- 23:09 có cùng các phân tử cơ bản,
- 23:11 có vấn đề về tính đối xứng gương (chiralité),
- 23:13 các loại đường được định hướng theo một chiều,
- 23:15 ADN được định hướng theo chiều ngược lại,
- 23:17 giống hệt nhau đối với tất cả sinh vật sống,
- 23:18 mà không nhất thiết tìm thấy trong hóa học giữa các vì sao,
- 23:21 tức là các phân tử mà chúng ta tìm thấy trong không gian
- 23:23 đa dạng và biến đổi hơn nhiều so với những gì chúng ta tìm thấy trên Trái Đất.
- 23:26 Khi chúng ta xem xét sự phát triển của các phân tử hóa học được tìm thấy trên một tiểu hành tinh,
- 23:30 chúng ta thực sự tìm thấy mọi thứ và bất cứ thứ gì.
- 23:31 Tức là các chuỗi carbon được tạo ra theo mọi hướng,
- 23:34 một cách ngẫu nhiên, với vô số khả năng.
- 23:36 Trên Trái Đất, mọi thứ đã được sự sống chọn lọc.
- 23:39 Sự sống thực sự chọn lọc, chọn lọc,
- 23:42 và chúng ta có một sự đa dạng hóa học mà chúng ta thấy là rất lớn trên Trái Đất.
- 23:45 Và thực ra, nó lại ít hơn nhiều.
- 23:46 Và điều tôi thấy hấp dẫn,
- 23:48 là nó khiến chúng ta nghĩ rằng một khi sự sống đã xuất hiện,
- 23:52 một khi nó đã được chọn lọc, đột nhiên nó đã nghiền nát mọi thứ và không thể ngăn cản được.
- 23:57 Và có một sự cân bằng như vậy giữa sự sống mà,
- 24:00 rõ ràng là không dễ dàng xuất hiện,
- 24:02 bởi vì chúng ta khó tìm thấy nó trong hệ mặt trời.
- 24:04 Vì vậy, chúng ta tự hỏi liệu nó có dễ dàng xuất hiện đến vậy không.
- 24:09 Và một khi nó xuất hiện, ngược lại,
- 24:11 cảm giác rằng nó nghiền nát mọi thứ và nó vẫn rất kiên cường.
- 24:16 Trái Đất đã trải qua hơn 3 tỷ năm
- 24:19 qua các giai đoạn cực kỳ đa dạng.
- 24:21 Thời lượng ngày đã thay đổi.
- 24:23 Khí hậu đã thay đổi đáng kể.
- 24:25 Và sự sống, đó, thay đổi, thích nghi, tồn tại.
- 24:30 Khi nó thích nghi, chúng ta luôn có suy nghĩ sai lầm rằng
- 24:32 nó thích nghi do ý muốn thích nghi.
- 24:34 Vâng, đúng như bạn giải thích.
- 24:36 Có một sự đa dạng nhất định của sự sống.
- 24:39 Và khi có những nút thắt cổ chai như vậy,
- 24:41 không có nhiều thứ sống sót, nhưng vẫn có một chút.
- 24:43 Và ngay sau đó, một cách tự nhiên, một sự đa dạng lớn lại tiếp tục
- 24:48 và sự chọn lọc lại diễn ra, v.v.
- 24:51 Có một loại chuyển động như một con sứa,
- 24:54 như một trái tim đang đập vậy.
- 24:56 Sự sống là những cuộc tuyệt chủng hàng loạt, những loại nút thắt.
- 24:59 Rồi nó lại phân tán, rồi nó lại bắt đầu, lại bắt đầu.
- 25:02 Và chúng ta có cảm giác rằng chuyển động đó là không thể ngăn cản.
- 25:05 Và tôi thấy có một điều hơi mâu thuẫn
- 25:08 giữa sự khó khăn trong việc làm cho sự sống xuất hiện
- 25:11 và khả năng phục hồi có được một khi nó xuất hiện.
- 25:14 Điều đó, nằm trong phần đầu của cuốn sách,
- 25:16 tôi đưa người đọc đi qua tất cả các giai đoạn này của sự sống trên hành tinh chúng ta.
- 25:22 Và thật tuyệt vời khi thấy thế giới của chúng ta,
- 25:26 nếu chúng ta hình dung nó cách đây vài trăm triệu năm,
- 25:30 nó hoàn toàn là một thế giới ngoài hành tinh.
- 25:33 Cảm ơn Christophe Galfard.
- 25:34 Tôi xin nhắc lại về việc ra mắt cuốn sách của bạn « La vie à portée de main ».
- 25:39 Và cũng như, cuốn trước đó là « L'univers à portée de main ».
- 25:43 Nơi bạn đặc biệt nói về vấn đề lỗ đen.
- 25:46 Rất cảm ơn Tristan Rey, nhà báo khoa học của Le Figaro.
- 25:51 Hẹn gặp lại sớm trong số tiếp theo của Planétarium.
Cet entretien avec Christophe Galfard, physicien et auteur de "La vie à portée de main", explore les questions fondamentales de l'origine de la vie et sa présence potentielle dans l'univers. Galfard partage sa conviction personnelle que la vie est omniprésente, tout en soulignant que la recherche de vie ailleurs n'en est qu'à ses débuts. La discussion aborde la distinction entre le hasard et la nécessité dans l'apparition de la vie, et si l'humanité est le fruit d'un déterminisme ou d'une série de coïncidences. Le journaliste scientifique Tristan Rey met en lumière les liens étroits entre l'astrophysique et la quête des origines de la vie, citant les exoplanètes, la recherche de vie dans le système solaire et la chimie interstellaire. Galfard insiste sur l'interconnexion des disciplines scientifiques, rejetant les cloisonnements pour une compréhension globale de la nature et de la réalité. Il illustre cette interdépendance par l'exemple du Soleil, dont la lumière est essentielle à la vie terrestre, et l'origine de l'eau des océans, probablement apportée par des astéroïdes. Un point clé de l'entretien est la discussion sur les "contingences" nécessaires à l'émergence de la vie. Galfard et Rey détaillent l'importance cruciale de la formation de la Lune, résultant d'une collision avec une protoplanète nommée Théia. Cette collision a stabilisé l'axe de rotation de la Terre, créé les cycles jour-nuit et les marées, des facteurs essentiels à l'activité terrestre et à la vie telle que nous la connaissons. La conversation se tourne ensuite vers la recherche de vie extraterrestre. Galfard explique que nos outils de détection sont encore rudimentaires. Il décrit la "zone Boucle d'or" (Goldilocks zone), où l'eau liquide peut exister à la surface d'une planète. Cependant, il souligne une découverte récente et fascinante : l'existence d'océans d'eau liquide sous les surfaces glacées de lunes géantes comme Europe (autour de Jupiter) et Encelade (autour de Saturne), bien au-delà de la zone Boucle d'or. Ces océans, chauffés par l'énergie gravitationnelle des planètes géantes, pourraient abriter des formes de vie, même si la couche de glace est de plusieurs dizaines de kilomètres d'épaisseur. Galfard aborde également la théorie de l'évolution de Darwin, qu'il a choisie comme point de départ de son livre. Il explique que l'évolution permet de comprendre que les espèces changent et ont une histoire, contrairement à la vision ancestrale d'espèces fixes. Il démystifie l'argument de la complexité irréductible, comme celle de l'œil, en expliquant que les organes complexes se développent par étapes simples et successives. Il met en avant la résilience du vivant, capable de s'adapter et de se diversifier après des extinctions massives, malgré la difficulté apparente de son apparition initiale. L'entretien se conclut sur l'idée que l'humanité a constamment dû revoir sa place privilégiée dans l'univers, une leçon d'humilité scientifique.
자막 타이밍
자막이 음성과 어긋나나요? 여기서 타이밍을 조정하세요:
음수 = 자막을 더 일찍, 양수 = 더 늦게 표시. 이 기기에 영상 및 클립별로 따로 저장됩니다.
오류 신고
무엇이 문제인지 알려주세요. 모든 신고를 검토합니다.
댓글 0개
첫 댓글을 남겨보세요.