Nucléaire, décroissance, choc pétrolier : les vérités de Jean-Marc Jancovici
ログインして字幕言語の切り替え、再生速度の調整、字幕のサイズと色の変更ができます。
Jean-Marc Jancovici, ingénieur et président du Shift Project, discute du revirement européen sur le nucléaire, de la programmation énergétique française, du mix énergétique, du pic pétrolier et de la décroissance économique en Europe.
- 0:00 Le Groenland a commencé à fondre actuellement, et ça, ça va continuer pour encore des siècles ou des milliers d'années, quoi qu'on fasse maintenant.
- 0:07 Bonjour, bienvenue dans cette nouvelle édition des Grands Entretiens d'Anne Rosancher.
- 0:11 Anne Rosancher, c'est moi, et tous les 15 jours, j'interroge pour vous une personne pertinente sur un sujet en particulier.
- 0:19 C'est au moment de la guerre en Ukraine que l'opinion européenne est globalement redevenue beaucoup plus favorable au nucléaire.
- 0:25 Le système est tellement inertiel qu'une fois qu'on s'est dit « Ah zut, tiens, on s'est trompé, on n'aurait pas dû »,
- 0:29 en fait, le coût ne se rattrape pas comme ça. Et donc aujourd'hui, le fait, même si personnellement j'ai beaucoup de nucléaire,
- 0:36 le fait qu'on soit dans la situation dans laquelle on est peut parfaitement justifier qu'on mette des renouvelables
- 0:41 parce que c'est le seul truc qu'on est capable de construire dans les années qui viennent.
- 0:43 Aujourd'hui, je reçois une star, Jean-Marc Jancovici, ingénieur, président du Schiff Project et incarnation d'une écologie appuyée sur la rigueur scientifique.
- 0:55 Alors, que penser du revirement récent de l'Europe sur le nucléaire ? Que vaut notre mix énergétique français ?
- 1:03 Où en sont les États-Unis, la Chine, les démocraties libérales ?
- 1:07 Sont-elles armées pour faire face aux défis climatiques ? Qui se postent à elles pour répondre à ces questions ?
- 1:14 Jean-Marc Jancovici est avec nous, avec vous, dans la rédaction de L'Express, en vidéo et en podcast audio.
- 1:21 Installez-vous, ça commence.
- 1:26 Jean-Marc Jancovici, bonjour.
- 1:30 Bonjour.
- 1:31 Alors d'abord, pour commencer, je voulais vous soumettre une citation assez récente.
- 1:36 Vous allez sûrement la reconnaître.
- 1:38 « Réduire la part du nucléaire en Europe depuis les années 90 était une erreur stratégique.
- 1:44 C'était se détourner d'une source fiable et abordable d'énergie à faibles émissions. »
- 1:49 Ces mots ont été prononcés là, juste le 10 mars dernier, par Ursula von der Leyen,
- 1:55 présidente de la Commission européenne et ancienne ministre d'un gouvernement d'Angela Merkel.
- 2:01 Qu'est-ce que ça vous a fait d'entendre ces mots ? Qu'est-ce que ça a suscité en vous ?
- 2:06 Pas grand-chose, parce qu'en fait, ça fait 2-3 ans que l'opinion a reviré sur le sujet.
- 2:12 Et en fait, l'opinion a reviré sur le sujet grâce à notre ami Poutine.
- 2:16 C'est au moment de la guerre en Ukraine que l'opinion européenne est redevenue beaucoup plus favorable au nucléaire.
- 2:22 Ce n'est pas du tout un phénomène français, c'est un phénomène pan-européen.
- 2:25 Partout, le nucléaire a gagné 15 à 20 points d'opinion positive.
- 2:28 Et en Allemagne, on s'est rapproché d'une moitié d'Allemands qui étaient favorables à la construction de nouveaux réacteurs.
- 2:34 On n'y est pas encore, mais on n'en était pas très loin.
- 2:37 Et donc là, on a le cas typique de la politique qui est à la traîne des opinions publiques.
- 2:41 Mais en démocratie, ce n'est pas étonnant.
- 2:43 Alors, il lui arrive d'être à la pointe.
- 2:45 Parfois, je ne sais pas si je prends un exemple qui n'a rien à voir avec l'énergie.
- 2:48 Je crois que quand Mitterrand a aboli la peine de mort, il y avait encore une majorité de Français qui n'étaient pas tout à fait pour.
- 2:53 Quand Simone Weil a légalisé l'avortement, je crois qu'il y a eu une majorité de Français qui n'étaient pas tout à fait pour.
- 2:58 Donc, il arrive de temps en temps aux politiques d'être en avance de phase, en avance sur leur temps.
- 3:02 Mais il y a quand même beaucoup, beaucoup de cas de figure dans lesquels ils sont plutôt en retard de phase.
- 3:06 Donc, j'ai envie de dire, à part quelques décisions courageuses,
- 3:09 globalement, j'ai tendance à dire que les élus sont un très bon reflet de l'opinion avec trois ans de décalage.
- 3:13 D'accord.
- 3:14 Et alors, autre question concernant l'actualité récente.
- 3:17 Après deux ans et demi de report, de retard, la programmation pluriannuelle énergétique française a vu le jour tout récemment.
- 3:27 Avant de revenir brièvement sur son contenu, je voulais vous demander, en termes d'horizon,
- 3:33 c'est une programmation qui concerne deux fois cinq ans.
- 3:36 Donc, ça fixe la stratégie énergétique de la France pour les dix années à venir.
- 3:40 Est-ce qu'en termes de politique énergétique et climatique, c'est un bon horizon, dix ans ?
- 3:46 Ça dépend de quoi on parle.
- 3:48 Si on parle d'un système électrique, le bon horizon, c'est 50 à 100 ans.
- 3:51 Oui.
- 3:52 Si on parle des parcs aval, c'est-à-dire un parc de voitures, un parc de chaudières, un parc industriel, etc.,
- 3:58 le bon horizon de temps, c'est entre 20 et 50 ans.
- 4:00 Après, il faut des points intermédiaires.
- 4:03 C'est-à-dire que si vous parlez de l'éducation d'un enfant entre le moment où il naît et le moment où il sera adulte, il y a 20 ans,
- 4:09 en attendant, vous avez quand même des jalons intermédiaires.
- 4:11 Par exemple, l'année prochaine, ça serait quand même pas mal que tu réussisses tes examens.
- 4:15 C'est la même chose pour les stratégies énergétiques.
- 4:18 En fait, la programmation pluriannuelle de l'énergie, si c'est l'horizon de temps maximal auquel on réfléchit, ce n'est pas pertinent.
- 4:24 Par contre, si c'est un horizon de temps auquel on programme des choses, oui, c'est pertinent.
- 4:28 Il faut programmer des choses à l'échelle de l'année, à l'échelle de la décennie, à l'échelle du siècle.
- 4:32 D'accord. Et alors, sur son contenu, il y a quelques semaines, on recevait dans ce fauteuil même un physicien,
- 4:39 ancien commissaire à l'énergie atomique Yves Bréchet, qui ne mâchait pas ses mots sur le contenu de la PPE,
- 4:46 le fait qu'elle était devenue un peu un objet de marchandage politique.
- 4:50 Et il nous disait, quant au mix énergétique de la France, que c'était fait sans analyse de coûts ni analyse d'impact,
- 4:57 et que c'était un compte de fait dispendieux.
- 5:00 La grande question que tout le monde se pose, c'est est-ce qu'on est dans le bon équilibre entre le nucléaire et les renouvelables électriques.
- 5:06 Et quand on parle de renouvelables électriques, en fait, les gens ne pensent pas à l'hydroélectricité,
- 5:10 qui a été historiquement la première source d'énergie renouvelable et qui, dans un certain nombre de pays, l'est de loin.
- 5:16 En Chine, par exemple, la première source d'énergie renouvelable, enfin d'électricité renouvelable, c'est de très loin l'hydroélectricité.
- 5:20 On a construit tous les barrages en Europe dans les années 50-60. Maintenant, on n'en construit plus.
- 5:25 Les gens qui vivent à côté des barrages s'y sont habitués.
- 5:28 Il y a eu quelques personnes évacuées à l'époque où on a construit le barrage de Tignes et de Serre-Ponçon.
- 5:32 Ça a fait quelques drames à l'époque, mais maintenant, on n'y pense plus.
- 5:35 C'est là, c'est presque comme si c'était un lac de montagne.
- 5:38 Et donc, l'énergie renouvelable dans l'esprit des gens, c'est ce qui est en cours d'installation,
- 5:43 parce que c'est ça qui nous dérange éventuellement.
- 5:45 Une fois que c'est installé, c'est installé.
- 5:48 Donc, les panneaux solaires et les éoliennes.
- 5:50 Quand on pense à l'artificialisation des sols, on ne pense pas aux locaux de l'avenue Cléber où on est en ce moment,
- 5:54 parce que ça fait longtemps qu'ils sont construits.
- 5:57 Donc, on pense essentiellement au solaire et au éolien.
- 5:59 Alors, solaire et éolien ont des avantages et des inconvénients.
- 6:02 L'avantage, c'est que ça s'installe assez vite une éolienne ou un panneau solaire.
- 6:05 Donc, c'est facile d'installer un dispositif.
- 6:07 L'inconvénient, c'est que c'est compliqué de faire un système à partir de ces dispositifs,
- 6:10 parce que ce n'est pas pilotable.
- 6:12 Pilotable, ça veut dire ?
- 6:14 Ce n'est pas quand on veut.
- 6:15 C'est quand les éléments l'ont décidé.
- 6:17 Donc, il y a du soleil dans la journée.
- 6:19 C'est même la définition de la journée, sauf erreur de ma part.
- 6:21 Il y en a un peu plus l'été que l'hiver, même beaucoup plus l'été que l'hiver.
- 6:25 Et donc, ça veut dire que du soleil, il n'y en a pas n'importe quand.
- 6:28 Donc, si vous avez besoin de vous faire opérer la nuit, l'hiver,
- 6:31 l'électricité solaire en direct, ça ne marche pas.
- 6:34 Il faut passer par du stockage, etc.
- 6:36 Et vous avez également un sujet pour ce qu'on appelle le stockage intersaisonnier,
- 6:39 c'est-à-dire passer de la grosse période de consommation électrique qui, dans notre pays, est encore l'hiver.
- 6:43 Il y a des pays où c'est l'été à cause de la climatisation, mais chez nous, c'est l'hiver.
- 6:46 Et la grosse période de production électrique qui, pour le coup, est plutôt l'été à cause du solaire, avec le solaire éolien.
- 6:53 Donc, on a ce sujet.
- 6:54 Et donc, ça, c'est un problème compliqué, pas simple à résoudre.
- 6:57 Du reste, les Allemands ont essayé de le résoudre et ils n'y sont pas arrivés.
- 7:00 Ils ont dit qu'on va faire juste avec des renouvelables non pilotables,
- 7:04 même en rajoutant du stockage, etc.
- 7:06 Ils ont maintenant quelques gigawatts de batterie.
- 7:08 Ils n'y arrivent pas, donc ils vont reconstruire des centrales à gaz.
- 7:12 Et ils vont rester avec des centrales à gaz pour un certain temps dans le système.
- 7:17 Et notre PPE ne le résout pas non plus ?
- 7:19 Alors, notre PPE ne le résout pas plus que chez eux,
- 7:22 parce qu'il faut de la flexibilité pour compenser la flexibilité des sources non pilotables.
- 7:28 Et donc, cette flexibilité, vous pouvez l'avoir de deux manières.
- 7:30 Ou bien, vous avez des gros moyens de stockage.
- 7:32 Alors, avec le solaire et des batteries, à l'échelle de la journée, vous en sortez encore à peu près.
- 7:36 Par contre, c'est le stockage intersaisonnier qui pose des problèmes.
- 7:40 Et là, vous ne pouvez pas utiliser des batteries, il en faudrait beaucoup trop.
- 7:44 En face de ça, vous avez le nucléaire qui présente les caractéristiques exactement inverses.
- 7:48 Donc, faire un système avec du nucléaire, c'est simple.
- 7:51 Par contre, faire une centrale nucléaire, c'est long et compliqué.
- 7:53 Alors que de l'autre côté, c'est l'inverse.
- 7:55 Faire une éolienne, c'est rapide et simple.
- 7:57 Faire un système à partir de là, c'est long et compliqué.
- 8:00 Et puis, le nucléaire est quelque chose qui est modulable, si on veut.
- 8:09 Mais ce n'est pas sa fonction première.
- 8:11 Normalement, sa fonction première, c'est de cracher de l'électricité en permanence.
- 8:14 Alors, en France, comme on en avait beaucoup dans le mix, on a quand même rendu les centrales pilotables.
- 8:19 Mais ce qui les désoptimise un peu économiquement, puisque comme c'est des systèmes à coût fixe,
- 8:23 dit autrement, ça vous coûte le même prix de la construire que vous vous en serviez peu ou beaucoup.
- 8:27 Et l'essentiel du coût du nucléaire, c'est la construction et les frais financiers associés.
- 8:31 Ma conclusion, c'est que ça ne se passe bien que dans le cadre public,
- 8:33 parce que le cadre privé emprunte beaucoup trop cher pour que ce soit rentable.
- 8:37 Et par ailleurs, le coût de construction doit également être maîtrisé,
- 8:41 mais encore plus les frais financiers, j'ai envie de dire, que le coût de construction.
- 8:45 Donc, le nucléaire, c'est long de faire une centrale.
- 8:48 Par contre, une fois que la centrale est construite, c'est assez simple de faire un système basé dessus.
- 8:52 Donc, vous avez des équilibrages.
- 8:54 Rien n'est parfait.
- 8:56 Le système parfait, ça aurait été de ne pas avoir le nucléaire honteux pendant 30 ans,
- 9:01 de renouveler le parc au fur et à mesure qu'il devenait obsolète,
- 9:04 en s'y prenant 20 ans à l'avance, histoire d'être sûr d'eux.
- 9:08 Et de compléter ça, en France, le complément avec l'hydraulique et les steppes est un très bon complément.
- 9:13 Les steppes, c'est les barrages réversibles.
- 9:15 Et eux, ils apportent énormément de flexibilité à l'échelle de la journée, voire à l'échelle de la semaine.
- 9:21 Donc, la combinaison des deux, qui est ce sur quoi on a historiquement bâti notre système en France,
- 9:26 avec un peu de gaz et un peu de charbon, était un système qui fonctionnait bien.
- 9:30 Et on l'a cassé pour deux raisons.
- 9:33 On l'a cassé parce qu'il y a eu pendant 20-30 ans une espèce de nucléaire honteux
- 9:37 où on s'est dit, ce truc-là, c'est cacaberque, donc on n'en veut pas.
- 9:40 Et le fait de l'avoir cassé, ce n'est pas réversible.
- 9:42 C'est-à-dire qu'une fois qu'on se dit, une fois que Madame von der Leyen est frappée par la grâce
- 9:46 et on est taquin et se dit, tiens, peut-être qu'on n'aurait pas dû comme Tigibus.
- 9:50 Malheureusement, c'est trop tard.
- 9:51 Et pour reprendre l'exemple de l'enfant que j'évoquais tout à l'heure,
- 9:54 quand pendant 20 ans, vous avez fait n'importe quoi avec l'éducation de votre gamin,
- 9:57 vous n'allez pas corriger ça en une semaine et vous n'allez parfois même pas corriger ça en 10 ans.
- 10:01 Là, le nucléaire, c'est exactement pareil.
- 10:04 Le système est tellement inertiel qu'une fois qu'on s'est dit,
- 10:06 ah zut, tiens, on s'est trompé, on n'aurait pas dû.
- 10:08 En fait, le coup ne se rattrape pas comme ça.
- 10:10 Et donc aujourd'hui, le fait, même si personnellement j'aime beaucoup le nucléaire,
- 10:15 le fait qu'on soit dans la situation dans laquelle on est,
- 10:17 peut parfaitement justifier qu'on mette des renouvelables
- 10:20 parce que c'est le seul truc qu'on est capable de construire dans les années qui viennent.
- 10:23 À l'échelle de temps dont on a besoin.
- 10:25 Voilà, exactement.
- 10:26 C'est le seul truc.
- 10:28 Après, la vraie question qui se pose et que RTE a posée dans un rapport très récent,
- 10:32 c'est de savoir si aujourd'hui, il faut mettre plutôt le poids du corps
- 10:35 sur l'accélération des moyens électriques
- 10:38 ou plutôt le poids du corps sur l'accélération de la consommation électrique,
- 10:42 ce qu'on appelle l'électrification des usages.
- 10:44 Et personnellement, je pense qu'il faut mettre un peu plus le poids du corps
- 10:47 sur l'électrification des usages.
- 10:48 D'accord.
- 10:49 Aujourd'hui.
- 10:50 Et que le meilleur service qu'on puisse rendre à tous les moyens de production décarbonés,
- 10:53 c'est tout simplement que la demande augmente.
- 10:56 D'accord. Bien sûr.
- 10:58 C'est assez clair comme raisonnement.
- 11:01 Vous pariez des effets néfastes qu'a eu le fait d'avoir le nucléaire.
- 11:08 C'est même plus que ça.
- 11:09 C'est-à-dire que, en gros, pendant des décennies,
- 11:11 l'affichage moral a un peu remplacé la gestion pragmatique en ces domaines
- 11:17 et on a fait des erreurs, y compris en France,
- 11:19 pas seulement en Europe, y compris en France.
- 11:21 On pourrait revenir sur la fermeture de Fessenheim,
- 11:23 sur les horizons qui avaient été fixés comme ça,
- 11:26 vraiment, pour le coup, sans analyse de coûts, ni de besoins, ni d'impact.
- 11:31 Vous avez pu observer la prise de décision politique.
- 11:35 Vous avez participé au Grenelle de l'environnement en 2007.
- 11:38 Vous avez un temps conseillé Nicolas Hulot quand il était ministre.
- 11:41 Non, quand il était ministre, non.
- 11:43 Avant, d'accord.
- 11:44 Et vous êtes souvent consulté, je crois, par certains.
- 11:50 En tout cas, The Shift Project a pu faire des bofs.
- 11:53 Oui, oui.
- 11:54 Mais vous avez quand même pu…
- 11:55 Si, ça m'arrive.
- 11:56 D'accord.
- 11:57 Mais ce n'est pas ma fonction première et je ne suis pas en demande de ça en particulier.
- 12:01 Vous n'êtes pas en demande.
- 12:02 Mais quand vous avez pu observer la prise de décision politique,
- 12:06 qu'est-ce que vous en avez tiré comme conclusion quant à ces mécanismes et quant à sa rationalité ?
- 12:13 Alors, il y a un élément qui me paraît à peu près partagé
- 12:16 par la quasi-totalité des partis politiques dans ce pays qu'il a été pendant longtemps.
- 12:20 Je ne sais pas ce qu'il en est aujourd'hui.
- 12:21 C'est qu'en fait, le monde politique n'a pas compris l'importance de l'énergie
- 12:24 dans la structuration du monde moderne.
- 12:26 C'est-à-dire qu'on pense que c'est un sujet qu'on traite comme ça,
- 12:30 quelque part intercalé entre les retraites, la diplomatie et la gestion de l'inflation.
- 12:38 En gros, vous n'avez qu'à voir le débat aujourd'hui.
- 12:42 Il est question que 25% des exportations mondiales de pétrole
- 12:45 arrêtent de transiter par le déploiement d'hormoses.
- 12:47 Et de quoi on parle ? De prix.
- 12:48 Oui, c'est vrai.
- 12:49 Mais ce n'est pas un sujet de prix.
- 12:50 On s'en fout du prix.
- 12:51 C'est une question de quantité.
- 12:53 Si le prix de l'essence à la pompe passe de 1,6 à 2 euros le litre,
- 13:00 pour une voiture ordinaire dans ce pays,
- 13:02 ça représente 25 euros d'augmentation de la facture de carburant par mois.
- 13:07 Il y a des gens dans ce pays qui sont à 25 euros près par mois.
- 13:09 C'est absolument certain.
- 13:10 Mais on n'est pas tous à 25 euros près par mois dans ce pays.
- 13:13 Il ne faut pas se raconter d'histoire.
- 13:15 Quand vous regardez ce qu'a été l'augmentation des loyers sur les dernières décennies
- 13:18 ou l'augmentation du prix de l'immobilier, on ne parle pas de 25 euros par mois.
- 13:21 Et ça n'a pas mis les gens dans la rue.
- 13:24 Ça ne met pas les gens dans la rue.
- 13:26 Mais ça baisse politiquement, en vérité, sur le long terme.
- 13:29 Oui, mais ça ne donne pas lieu à des manifestations affectives
- 13:32 comme celles qu'on a actuellement,
- 13:34 alors que les sommes en jeu sont considérablement plus importantes.
- 13:38 Or, le vrai sujet avec ce qui est en train de se passer en ce moment,
- 13:41 c'est de nous faire réfléchir à notre dépendance à un pétrole importé
- 13:44 dont la disponibilité future va baisser de toute façon,
- 13:46 que ça nous plaise ou pas.
- 13:47 Et il serait peut-être temps de s'en occuper un peu plus.
- 13:49 Donc ça, c'est quelque chose sur lequel les politiques, globalement,
- 13:52 ils ont été, pour être un peu méchant, tous à l'ouest,
- 13:55 depuis assez longtemps.
- 13:58 Alors, décharge, on n'a pas les indicateurs régulièrement publiés
- 14:04 qui attirent leur attention dessus.
- 14:07 L'Express, que je sache, pas plus que les autres médias,
- 14:10 ne publie régulièrement le volume de la production de pétrole dans le monde
- 14:13 ou les TWh électriques produits dans le monde, etc.
- 14:17 Par contre, l'inflation, la croissance du PIB, etc.,
- 14:20 vous en parlez tous les quatre matins.
- 14:21 Donc, ils ont, comme tout le monde, les yeux...
- 14:27 Rivés sur les indicateurs.
- 14:29 Rivés ailleurs et pas rivés sur des choses qui leur permettraient
- 14:33 de comprendre ce qui se passe dans le monde physique.
- 14:35 D'accord.
- 14:36 Donc, l'énergie étant ce qui régit le monde physique,
- 14:39 en fait, ce qui compte, c'est la quantité.
- 14:41 En fait, ce qui compte, c'est la quantité.
- 14:43 C'est pas le prix, c'est la quantité.
- 14:44 Et il n'y a pas de lien entre les deux.
- 14:45 Ce qui est très perturbant.
- 14:46 Ah oui, là, c'est perturbant.
- 14:47 Oui, c'est très perturbant.
- 14:48 Parce qu'on se dit que plus les choses se raréfient
- 14:51 et donc plus la quantité diminue, plus leur prix augmente.
- 14:53 Oui, sauf que plus la quantité d'énergie se raréfie
- 14:56 et plus le PIB diminue.
- 14:57 D'accord.
- 14:58 Parce que si vous avez moins d'énergie,
- 14:59 vous avez moins de machines au travail,
- 15:00 donc moins de production, donc moins de revenus,
- 15:01 donc le PIB diminue.
- 15:03 Et si vous avez un PIB qui baisse
- 15:05 avec une quantité d'énergie disponible qui baisse,
- 15:07 vous ne savez pas où est le nouveau prix de l'énergie.
- 15:08 Il peut être au-dessus, en-dessous.
- 15:10 Et donc, quand vous regardez historiquement
- 15:11 le lien entre prix et volume sur le pétrole,
- 15:13 il n'y en a pas.
- 15:14 D'accord.
- 15:15 Il n'y a jamais eu de lien entre le prix et le volume sur le pétrole.
- 15:17 Il y a un lien de court terme.
- 15:18 De court terme.
- 15:19 C'est-à-dire ?
- 15:20 À court terme, si vous en avez moins,
- 15:21 tout de suite, le prix monte.
- 15:22 Bien sûr.
- 15:23 Vous attendez un, deux ans, vous ne savez pas où il sera.
- 15:24 D'accord.
- 15:25 Et on peut très bien manquer de pétrole structurellement
- 15:27 avec un prix du pétrole bas.
- 15:29 D'accord.
- 15:30 Ça ne pose aucun problème.
- 15:31 C'est déjà arrivé.
- 15:32 Donc, comme le monde politique ne comprend pas
- 15:35 l'importance de l'énergie dans ce qui régit le monde moderne,
- 15:37 parce qu'on a les yeux fixés sur des indicateurs conventionnels
- 15:39 qui s'appellent l'économie,
- 15:41 en fait, globalement, ce sujet a été gentiment traité par-dessus la jambe.
- 15:46 J'ai envie de dire, le dernier moment où on a fait des trucs un peu sérieux,
- 15:48 c'est au moment des chocs pétroliers.
- 15:50 Et depuis, c'est traité gentiment par-dessus la jambe.
- 15:52 Et donc, Hollande s'est dit, il faut fermer la moitié des réacteurs.
- 15:56 Comme dirait les jeunes, WTF.
- 15:57 Je ne vois pas où est le problème.
- 15:58 D'accord.
- 16:00 Parce qu'il n'a pas compris.
- 16:02 Il n'a juste pas compris.
- 16:07 Donc, de ce point de vue, Bréchet a raison de dire
- 16:09 qu'on est très négligent sur la façon...
- 16:12 Je ne souscris pas nécessairement à toutes les conclusions qu'il a,
- 16:14 mais il a raison sur un point,
- 16:16 c'est qu'on est négligent sur la façon dont on considère ce sujet.
- 16:23 Et donc, comme les gens ne voient pas le rapport
- 16:25 entre le fait qu'on ait des retraites et l'énergie,
- 16:27 alors qu'il y en a un énorme,
- 16:29 parce que si on a beaucoup d'énergie,
- 16:31 on a beaucoup de production,
- 16:32 donc beaucoup de revenus,
- 16:33 donc des retraites.
- 16:34 D'accord.
- 16:35 Et si on n'a pas beaucoup d'énergie,
- 16:36 on n'a pas beaucoup de production,
- 16:37 donc pas beaucoup de revenus,
- 16:38 donc pas de retraites.
- 16:39 C'est aussi bête que ça.
- 16:40 Donc, on serait bien inspiré de s'occuper beaucoup plus d'énergie,
- 16:43 quel que soit le sujet économique, social qu'on regarde.
- 16:46 Mais ce que vous décrivez,
- 16:48 c'est un manque de rationalité, d'abord.
- 16:50 C'est un manque de compréhension.
- 16:51 De compréhension et d'esprit de conséquence.
- 16:54 C'est-à-dire qu'on ne tire pas le fil jusqu'au bout.
- 16:57 C'est un manque de compréhension.
- 16:59 Moi, le premier, je suis tombé de ma propre chaise
- 17:02 quand j'ai compris quel était le rôle réel de l'énergie dans le monde.
- 17:06 Oui, d'accord.
- 17:07 Et du reste, c'est ça qui a donné lieu au livre Le Monde Sans Fin,
- 17:11 qui fait qu'il y a plein de gens qui sont tombés de leur chaise aussi.
- 17:14 Mais ils sont tombés de leur chaise tout simplement
- 17:16 parce qu'encore une fois,
- 17:17 l'attention médiatique habituelle fixe notre regard
- 17:20 sur des indicateurs conventionnels
- 17:22 qui s'écartent de plus en plus du monde physique.
- 17:24 Donc, c'est normal que les gens tombent de leur chaise
- 17:26 quand ils réalisent qu'est-ce que c'est que la réalité physique.
- 17:29 Alors justement, en parlant de tomber de sa chaise
- 17:32 et de mouvement, on va dire, de tomber de chaise à grande échelle,
- 17:36 par rapport à il y a 15 ou 10 ans,
- 17:39 on peut dire que quand même, globalement,
- 17:41 les opinions publiques sont beaucoup moins climato-sceptiques.
- 17:44 C'est-à-dire qu'il y a de plus en plus quand même une prise de conscience
- 17:48 qu'il y a un réchauffement climatique et que c'est un défi majeur.
- 17:51 Est-ce que selon vous, on a pris quand même la mesure
- 17:56 de l'enjeu et du défi qui se met devant nous ?
- 18:03 Les sondages, en fait, en la matière,
- 18:06 souvent la réponse est dans la question.
- 18:08 Je vais vous donner une petite anecdote.
- 18:10 Il y a une association qui s'appelle Parlons Climat
- 18:13 qui fait souvent des études assez intéressantes sur la question.
- 18:16 Et il y a un an à peu près, je me rappelle,
- 18:18 ils avaient publié une analyse dans laquelle ils montraient
- 18:20 que dans un sondage, le taux de climato-sceptique augmentait
- 18:24 si vous proposiez plus de possibilités de réponse climato-sceptique
- 18:28 dans l'éventail de réponses.
- 18:30 Donc, dit autrement, si vous proposez juste deux réponses,
- 18:33 le changement climatique existe, oui, non,
- 18:35 vous avez 25% de climato-sceptique.
- 18:37 Et si vous proposez non, il y en a un, mais ce n'est pas dû à l'homme.
- 18:42 Non, il n'y a pas de changement climatique.
- 18:44 Non, le climat a toujours varié. Non, je ne sais pas quoi.
- 18:46 En fait, le taux de réponse non augmente très fortement.
- 18:49 D'accord.
- 18:50 Donc, en fait, qu'est-ce que c'est vraiment qu'un climato-sceptique ?
- 18:53 Difficile à définir.
- 18:54 D'accord.
- 18:55 Quand vous regardez, en fait, là où les gens se méfient vraiment,
- 18:59 des gens qui sont très extrêmement défiants envers la science,
- 19:02 parce que les mêmes qui vous disent le climat a toujours varié,
- 19:04 ce n'est pas nous en ce moment, peuvent vous dire
- 19:05 mais j'ai confiance en la science.
- 19:06 Donc, il n'y a pas de problème avec ça.
- 19:07 Donc, en fait, quand vous regardez les gens qui sont réellement défiants
- 19:10 vis-à-vis de la base scientifique, c'est moins de 10%.
- 19:12 D'accord.
- 19:13 C'est très faible.
- 19:14 Par contre, vous avez une bonne frange de gens
- 19:16 qui sont ce que moi j'appelle des climato-énervés.
- 19:18 C'est-à-dire qu'à la limite, qu'il y ait du changement climatique ou pas
- 19:23 n'est pas le sujet premier.
- 19:25 Le sujet premier, c'est qu'ils ne se reconnaissent pas
- 19:27 dans le monde proposé pour lutter contre le changement climatique.
- 19:29 D'accord.
- 19:30 Donc, ils se disent la voiture électrique, moi je n'y aurais pas accès
- 19:34 parce que c'est hors de ma portée économiquement.
- 19:36 Les bobos m'emmerdent.
- 19:38 Moi, j'ai envie de griller de la viande sur mon barbecue le week-end.
- 19:41 En gros, c'est un peu jeter le bébé avec l'eau du bain.
- 19:44 C'est-à-dire que c'est où noyer son chien.
- 19:47 En disant qu'il a la rage.
- 19:49 Exactement.
- 19:50 C'est parce qu'en fait, le rejet se fait sur les porteurs de solutions.
- 19:54 D'accord.
- 19:55 Et pas sur le diagnostic humain.
- 19:57 Ou sur la solution.
- 19:58 Donc en gros, ils sont énervés soit par les préconisations
- 20:04 et par les messagers.
- 20:06 Ou par les porteurs des solutions.
- 20:08 C'est ça qui les hérisse.
- 20:09 Et à ce moment, ils jettent le bébé avec l'eau du bain et disent
- 20:12 il n'y a pas de changement climatique.
- 20:13 Mais en fait, les gens qui sont fondamentalement, intimement convaincus
- 20:17 que la science raconte n'importe quoi, c'est 10%.
- 20:19 D'accord.
- 20:20 Ou moins de 10%.
- 20:21 C'est faible.
- 20:22 D'accord.
- 20:23 En France ou c'est occidental ?
- 20:24 En France.
- 20:25 Mais même aux États-Unis, vous avez une majorité d'Américains
- 20:27 qui sont convaincus qu'il y a des désordres climatiques
- 20:29 qui sont en train de s'amplifier, etc.
- 20:30 Et du reste, il suffit de regarder ce qui se passe dans ce pays.
- 20:32 Vous avez de plus en plus de sécheresse.
- 20:35 Vous avez le niveau des nappes phréatiques qui baisse.
- 20:37 Vous savez, la profondeur à laquelle il faut forer pour obtenir de l'eau dans un puits,
- 20:40 ça baisse en permanence aux États-Unis.
- 20:43 Vous avez un certain nombre de maisons qui deviennent inassurables, etc.
- 20:46 Donc en fait, il y a des choses qu'ils voient, qu'ils vivent dans leur quotidien.
- 20:50 Et de ce point de vue, les gens ne sont pas complètement idiots.
- 20:53 Donc à un moment, si vous leur dites est-ce que vous niez votre quotidien,
- 20:56 ils vont vous dire non.
- 20:57 Oui.
- 20:58 Bien sûr.
- 20:59 Mais est-ce qu'ils se rendent compte ?
- 21:00 J'avais lu, je crois que c'était dans une interview de vous,
- 21:03 vous disiez que le monde s'était réchauffé de 4 degrés en 10 000 ans
- 21:09 et qu'on avait vu l'incroyable conséquence que ça avait eue sur la vie,
- 21:16 tout simplement, terrestre.
- 21:18 Et vous dites un changement climatique, même d'un réchauffement de 1,5 degré en un siècle,
- 21:24 est-ce qu'on se rend compte de ce que ça peut entraîner ?
- 21:27 On ne se rend pas compte.
- 21:28 Et on ne se rend pas compte pour deux raisons.
- 21:30 Alors les 1,5 degrés, on les a quasiment pris.
- 21:32 Et vous allez me dire, et alors ?
- 21:35 On est vivant et bien vivant.
- 21:38 Mon salaire continue d'arriver sur mon compte en banque à la fin du mois.
- 21:41 Il y a toujours de la nourriture au supermarché.
- 21:43 Je ne vois pas où est le problème.
- 21:44 Alors le problème, c'est qu'une partie des conséquences de ce qu'on a fait
- 21:47 vont arriver avec le temps.
- 21:49 Par exemple, le Groenland a commencé à fondre actuellement
- 21:53 et ça, ça va continuer pour encore des siècles ou des milliers d'années,
- 21:56 quoi qu'on fasse maintenant.
- 21:58 Donc, il y a un coup parti.
- 22:00 Et donc, à terme, je dis bien à terme,
- 22:03 on a quelques mètres d'élévation du niveau des océans qui sont certains.
- 22:06 Alors quelques mètres d'élévation du niveau des océans,
- 22:10 ça va être suffisant pour rendre beaucoup d'infrastructures portuaires inopérantes.
- 22:15 Ça va suffire pour repousser à l'intérieur des terres
- 22:21 des nappes phréatiques salées.
- 22:23 Vous avez une salinisation des nappes avec la montée du...
- 22:27 Et en particulier dans les côtes basses
- 22:29 qui sont souvent les plaines cultivées de bord de mer,
- 22:31 ça va poser des problèmes.
- 22:32 Et ça, ça ne va pas arriver du jour au lendemain non plus.
- 22:34 Ça va mettre des décennies, des siècles, etc.
- 22:36 En ce qui concerne les forêts,
- 22:38 vous pouvez avoir également des décennies qui s'écoulent
- 22:41 entre le nouveau climat et le moment où les forêts sont stabilisées
- 22:45 par rapport au nouveau climat,
- 22:46 avec dans l'intervalle plein d'arbres qui sont morts.
- 22:51 Les glaciers des Alpes, par exemple, à 2 degrés,
- 22:54 il y a 90% des glaciers des Alpes qui vont disparaître.
- 22:56 D'accord.
- 22:57 Et tout ça, c'est des conséquences de très long terme
- 22:59 qu'on n'a pas forcément tout de suite...
- 23:01 Il y a déjà la moitié des coraux de la Caraïbe qui sont morts,
- 23:03 à 1,5 degré.
- 23:04 Alors vous allez me dire qu'on s'en fiche
- 23:06 parce que pour le moment, ça ne nous empêche pas d'avoir du poulet.
- 23:08 Oui, ok, parfait.
- 23:09 Mais c'est quand même une conséquence réelle.
- 23:11 Donc vous avez un certain nombre de choses qui s'observent déjà.
- 23:14 Et il faut bien voir que par ailleurs aujourd'hui,
- 23:16 on a une arme anti-douleur en ce qui concerne les conséquences
- 23:19 qui s'appelle l'énergie abondante.
- 23:21 Parce que quand vous avez de l'énergie abondante,
- 23:23 vous reconstruisez rapidement après un problème,
- 23:26 vous climatisez en cas de cadicule,
- 23:28 vous avez des pompes qui vous évacuent en cas d'inondation,
- 23:31 vous êtes relogés en cas d'inondation
- 23:33 parce qu'avec l'énergie abondante, vous construisez facilement
- 23:35 et donc vous avez des locaux en excès qui vous permettent de reloger les gens.
- 23:38 Vous pouvez déplacer les récoltes,
- 23:40 enfin vous pouvez vous nourrir à partir de ce qui a poussé loin
- 23:43 parce que vous avez des camions,
- 23:45 si vous n'avez plus rien, qui poussent à côté.
- 23:47 Donc en fait, l'énergie abondante, c'est l'antidote,
- 23:50 c'est la baguette magique qui permet de répondre à tout.
- 23:53 Oui, en tout cas de faire passer ces changements-là
- 23:56 comme presque un douleur.
- 23:58 Or, à l'horizon des conséquences importantes du changement climatique,
- 24:02 50 à 100 ans,
- 24:04 cette abondance énergétique sera pour partie derrière nous.
- 24:06 Oui, on va y revenir.
- 24:07 Donc ça veut dire qu'on va devoir gérer une situation
- 24:09 dans laquelle, pardonnez-moi cette vulgarité,
- 24:11 mais on devra gérer plus d'emmerdements avec moins de moyens.
- 24:13 Tout le monde sait que ce n'est pas une situation très sympathique.
- 24:16 Donc il va y avoir un effet cisaille
- 24:18 et moi je ne sais pas à quelle vitesse il va arriver.
- 24:20 D'accord.
- 24:21 Parce qu'on peut très bien avoir en même temps
- 24:23 la fermeture du détroit d'Ormuz
- 24:26 et plein de catastrophes climatiques.
- 24:28 Ça ne pose aucun problème.
- 24:29 Absolument.
- 24:30 Il n'y a pas de raison à ce qu'il n'y ait pas de concomitance.
- 24:35 Cette année a vu un phénomène courbe d'émissions assez intéressant.
- 24:40 La Chine, la courbe d'émissions de CO2 de la Chine
- 24:44 a un peu décéléré même.
- 24:47 Et celle des États-Unis est repartie à la hausse.
- 24:50 Ce n'est pas forcément quelque chose sur lequel
- 24:52 les spécialistes auraient misé il y a quelques années.
- 24:55 Est-ce que ça vous a surpris ?
- 24:57 Et comment vous expliquez ça en termes de logiciel politique ?
- 25:01 Je n'explique strictement rien à l'échelle de l'année
- 25:03 en ce qui concerne les émissions de CO2.
- 25:05 Parce que les émissions de CO2 viennent d'infrastructures
- 25:08 dont le pas de temps caractéristique est long.
- 25:10 Les émissions viennent du parc électrique,
- 25:12 le pas de temps caractéristique est long.
- 25:14 Elles viennent du parc de voitures et de camions,
- 25:16 le pas de temps caractéristique est long.
- 25:18 Elles viennent du parc de bâtiments,
- 25:20 le pas de temps caractéristique est long.
- 25:22 Elles viennent des chaudières industrielles
- 25:24 et les pas de temps caractéristiques sont longs.
- 25:26 Ce qui se passe une année donnée,
- 25:28 je n'en tire pas la moindre conclusion.
- 25:30 Il faut commencer à regarder sur 5-10 ans
- 25:33 pour commencer à pouvoir dire quelque chose.
- 25:37 Pour pouvoir dire qu'il se passe quelque chose.
- 25:39 Ce que je peux dire, c'est que les émissions de CO2
- 25:41 aux États-Unis sont en tendance baissière depuis 2007.
- 25:46 En Chine, elles sont en tendance haussière
- 25:49 depuis que la Chine a connu son essor industriel.
- 25:53 Donc peut-être qu'une année, là, ça va baisser.
- 25:56 Espérons que ça baisse.
- 25:58 Je ne suis pas là à dire que j'espère que ça va monter.
- 26:00 Juste pour le moment, je n'en tire pas de conclusion.
- 26:03 Ces 10 dernières années, la Chine a développé son charbon
- 26:06 en même temps qu'elle développait son éolien, son solaire,
- 26:09 son nucléaire et son hydraulique.
- 26:12 Donc vous n'achetez pas le discours de dire la Chine, c'est fait.
- 26:17 Non, je n'achète pas le discours, ça y est, c'est fait.
- 26:19 J'achète le discours qui est
- 26:21 la Chine aujourd'hui est en train de bouger très vite
- 26:24 sur les technologies qui permettront un jour de décarboner.
- 26:28 Donc la voiture électrique, l'éolien, le solaire, le nucléaire.
- 26:31 Et pourquoi elle a pris cette conscience-là ?
- 26:33 Pourquoi elle n'est pas que dans la revendication ?
- 26:36 Vous étudiez ces choses-là.
- 26:38 Moi je peux formuler une hypothèse.
- 26:40 Mais je ne peux que formuler une hypothèse.
- 26:42 Mon hypothèse, c'est que les Chinois,
- 26:45 ils ont une ambition, c'est de redevenir la première puissance mondiale.
- 26:48 Ce qu'ils ont été pendant 2000 ans,
- 26:50 moi une malheureuse parenthèse pour eux,
- 26:52 un inclignement d'œil, c'est-à-dire un siècle.
- 26:55 Et comme c'était compliqué pour eux
- 26:58 de prendre la première place sur des technologies
- 27:00 sur lesquelles on était déjà nous très en avance,
- 27:02 ils se sont dit, on va se positionner sur la vague d'après.
- 27:06 C'est une hypothèse.
- 27:09 Est-ce qu'il y a une question aussi de perception des limites ?
- 27:14 Chez les Chinois ?
- 27:16 Oui, chez les Chinois.
- 27:17 Parce que par exemple, on sent chez Donald Trump
- 27:19 dans cette volonté de ne plus vouloir se soumettre aux accords de Paris,
- 27:23 cette idée qu'il n'accepte pas
- 27:27 l'idée que le monde a des limites,
- 27:29 que la quantité d'énergie a des limites.
- 27:32 Est-ce que les cultures sont égales face à cette perception-là ?
- 27:37 Mon sentiment, c'est que non.
- 27:38 Et c'est que les Chinois, c'est une vieille civilisation.
- 27:42 C'est une civilisation où les ingénieurs ont toujours eu
- 27:46 traditionnellement une place très importante,
- 27:48 ce qui est également le cas de l'Europe.
- 27:51 C'est un peu moins vrai chez les Anglais,
- 27:54 mais globalement, les ingénieurs ont quand même
- 27:56 une place importante dans les systèmes européens.
- 28:00 C'est très fort en Scandinavie,
- 28:02 c'est assez fort en Allemagne, c'est assez fort en France,
- 28:05 c'est assez fort en Italie également.
- 28:07 Enfin bon, c'est quand même...
- 28:08 Le Spagne, je connais moins, mais...
- 28:10 Donc c'est...
- 28:11 Les gens qui maîtrisent les systèmes techniques
- 28:14 ont toujours eu une place très importante dans l'Europe
- 28:16 et en Chine également.
- 28:17 D'accord.
- 28:21 Quand vous êtes en charge des systèmes techniques
- 28:24 et que vous êtes les pieds dans le monde physique,
- 28:25 en fait, la limite, tout de suite, vous la comprenez.
- 28:27 Parce que les systèmes physiques ne sont que des systèmes d'optimisation,
- 28:30 de ressources contraintes, etc.
- 28:32 Tout de suite.
- 28:34 Par exemple, les ingénieurs hydrauliciens des rizières en Chine,
- 28:37 ils avaient la charge de gérer une ressource contrainte
- 28:39 qui était l'eau disponible.
- 28:41 Et donc, la limite, tout de suite, vous en avez conscience
- 28:43 quand vous faites ce genre de choses.
- 28:45 Les États-Unis, c'est un pays qui s'est construit par la violence
- 28:50 sur une terre qui était immense et immensément dotée en tout.
- 28:55 Les États-Unis ont été le premier producteur de pétrole mondial
- 28:58 pendant un siècle.
- 28:59 C'est-à-dire entre le début de l'ère industrielle du pétrole
- 29:01 et 1970, ça a été le premier producteur mondial de pétrole.
- 29:05 Ce qu'ils sont redevenus depuis quelques années.
- 29:08 Avec le Canada, enfin, groupés.
- 29:10 Au moment de la Seconde Guerre mondiale, c'était aussi,
- 29:12 et de loin, le premier producteur mondial de charbon et d'acier.
- 29:15 Donc, en fait, ils ne pouvaient que gagner la guerre,
- 29:17 c'était juste une question de temps.
- 29:20 Ça a été pendant longtemps le premier producteur mondial
- 29:23 d'un certain nombre de minerais, de bois.
- 29:27 Donc, ils se sont fait par la violence dans un endroit
- 29:29 où c'était la corde d'abondance.
- 29:33 Donc, culturellement, il n'y a pas de sens de la limite.
- 29:36 Et vous le voyez bien aujourd'hui.
- 29:38 S'il n'y en a pas, il y en a encore.
- 29:40 Et s'il n'y en a plus chez moi, il y en a chez les autres.
- 29:42 S'il n'y en a plus chez d'autres, il y en a sur Mars.
- 29:44 Et si c'est à personne, c'est à moi.
- 29:47 Je veux dire, la culture du pionnier, c'est ça.
- 29:49 C'est à personne, donc c'est à moi.
- 29:51 Je décide et puis voilà.
- 29:52 Regardez Elon Musk avec ses constellations de satellites.
- 29:54 L'espace n'est à personne, mais il est à moi.
- 29:56 Je vais m'occuper.
- 29:59 Ça sera le dernier pays au monde à faire sérieusement des choses
- 30:02 sur la question des limites planétaires, les États-Unis.
- 30:05 Alors, ce qu'ils ont fait sérieusement depuis longtemps,
- 30:07 c'est la gestion locale.
- 30:09 Donc, ils ont eu un des premiers parcs nationaux au monde,
- 30:12 dans l'Yellowstone, etc.
- 30:14 Mais ça, c'est local.
- 30:16 Mais la limite globale est un truc avec lequel
- 30:19 ils ne sont culturellement pas du tout raccords.
- 30:21 Alors que l'Europe, qui a connu la famine, la maladie,
- 30:24 la pénurie de ceci, la pénurie de cela,
- 30:27 exactement comme le Japon, exactement comme la Chine,
- 30:30 sont des pays qui ont beaucoup plus conscience de la limite.
- 30:32 D'accord.
- 30:33 Alors, une autre question un peu culturelle ou philosophique
- 30:36 qui se pose là, non mais même plus philosophique
- 30:38 et politique qui se pose, revient très souvent le débat
- 30:41 de savoir si les démocraties libérales,
- 30:44 si le libéralisme philosophique, politique,
- 30:48 qui fonde quand même nos sociétés occidentales,
- 30:51 est armé face à un certain nombre de défis,
- 30:55 notamment le défi climatique.
- 30:57 C'est-à-dire, j'entends parfois des gens dire
- 31:01 est-ce qu'il ne faut pas des systèmes plus centraux,
- 31:05 plus autoritaires ?
- 31:08 Ce serait quand même un peu too much de dire comme ça.
- 31:10 Mais voilà, comment arrive cette question
- 31:14 d'un défi immense avec une nécessité
- 31:17 d'une réponse politique importante
- 31:19 et la démocratie libérale ?
- 31:21 Gérer une ressource contrainte,
- 31:23 ça passe généralement par de la planification
- 31:25 parce que ça veut dire que vous organisez
- 31:27 de la façon qui vous paraît la plus efficace
- 31:29 et la plus équitable possible
- 31:31 la gestion d'une ressource contingente.
- 31:35 La planification, c'est plus facile
- 31:37 quand vous avez un État qui est fort.
- 31:39 On le voit bien du reste,
- 31:41 la Chine avance à coups de plans quinquennaux
- 31:43 avec un État qui est très fort.
- 31:45 Alors, je ne dis pas que j'ai très envie
- 31:46 d'avoir un régime à la chinoise ici demain matin.
- 31:48 On est d'accord.
- 31:49 Oui, mais chaque médaille a son revers.
- 31:54 Les Chinois, ils avancent très vite
- 31:56 parce qu'il y a un certain nombre de sujets
- 31:58 sur lesquels ils ne demandent pas leur avis à la population,
- 32:00 que les gens ont 15 jours de vacances
- 32:01 et qu'ils bossent tout le temps.
- 32:02 Nous, on nous demande notre avis
- 32:04 et on a 6 semaines de congés payés
- 32:05 ou 5 semaines de congés payés et 35 heures.
- 32:07 Et donc, on avance moins vite.
- 32:11 Et puis, avec le système des alternances politiques,
- 32:15 quand il y a des planifications long terme à faire,
- 32:17 il y a un risque que ce qui a été tricoté par l'un
- 32:20 soit détricoté par le suivant.
- 32:22 Et à ce moment, il y a un vrai risque
- 32:24 que les choses se fassent à nos dépens.
- 32:26 Parce que quand vous avez une contrainte
- 32:27 et que vous n'êtes pas capable de vous organiser
- 32:28 face à la contrainte,
- 32:29 c'est la contrainte qui gagne.
- 32:31 Et à ce moment, l'ajustement se fait dans la douleur.
- 32:34 Et c'est ce qui est déjà en train de se passer
- 32:36 en Europe pour partie.
- 32:38 Mais est-ce que ce n'est pas justement
- 32:39 la vertu de la démocratie
- 32:40 de faire quelque part de s'autoréguler ?
- 32:44 Oui, sauf que c'est un système lent.
- 32:46 La démocratie, disait Tocqueville, est un système lent.
- 32:49 Et le système lent s'est très bien adapté
- 32:51 à la période de prospérité
- 32:52 parce qu'en période de prospérité,
- 32:53 vous avez le temps de faire essai-erreur.
- 32:56 Il n'y a pas de sanction au fait de faire essai-erreur
- 32:59 quand vous êtes dans un environnement propice.
- 33:03 Je vais prendre un exemple.
- 33:04 Vous êtes sur un bateau à voile.
- 33:05 Vous avez une toute petite brise
- 33:07 et vous êtes loin des récifs.
- 33:08 Si vous faites une fausse manœuvre
- 33:10 et que vous n'allez pas dans la bonne direction,
- 33:11 vous avez tout le temps de corriger le tir.
- 33:13 Ça ne pose strictement aucun problème.
- 33:15 Quand vous êtes par force 7 au vent des récifs,
- 33:18 vous n'avez pas intérêt à vous planter
- 33:20 parce que si vous le faites,
- 33:21 ça se termine très mal.
- 33:23 C'est exactement pareil en ce qui concerne la démocratie.
- 33:25 C'est un système politique de beau temps.
- 33:27 Ça marche bien.
- 33:30 Il y a quand même quelques exceptions.
- 33:31 La Grande-Bretagne est restée une démocratie
- 33:33 pendant la dernière guerre.
- 33:35 Ça demande des consensus très forts
- 33:37 au sein de la population.
- 33:39 J'ai remarqué que la démocratie était apparue
- 33:41 au moment où est apparue la révolution industrielle.
- 33:44 Avant, il y a eu des démocraties
- 33:45 Athènes, Rome, etc.
- 33:46 Mais quand vous regardez bien,
- 33:47 c'était une poignée de citoyens libres
- 33:49 assis sur une armée d'esclaves.
- 33:50 Un peu.
- 33:51 Il y avait quand même quelques beaux trucs.
- 33:53 Mais c'est vrai que...
- 33:54 Globalement.
- 33:55 Ce n'était pas la démocratie telle qu'on la connaît.
- 33:57 Ce n'était pas la démocratie de masse.
- 33:58 Pas du tout.
- 33:59 Non.
- 34:00 Il y avait des esclaves partout.
- 34:01 Aujourd'hui, nos esclaves, c'est les machines.
- 34:03 Les esclaves énergétiques.
- 34:05 Elles sont beaucoup plus nombreuses
- 34:07 en équivalent à individus que nous-mêmes.
- 34:10 La démocratie est née dans l'abondance.
- 34:14 Parce que c'est très facile de se faire élire
- 34:16 en promettant du rap de sucette et de le donner
- 34:18 quand vous êtes en période de croissance.
- 34:19 Très facile.
- 34:20 Quand vous n'êtes pas en période de croissance,
- 34:22 promettre de se faire élire
- 34:23 en distribuant du rap de sucette, ça ne marche pas.
- 34:25 Parce que quand vous n'êtes pas en période de croissance,
- 34:27 vous ne pouvez que déshabiller Jacques
- 34:28 si vous voulez habiller Paul.
- 34:29 Vous ne pouvez rien faire d'autre.
- 34:31 On voit bien que depuis que l'Europe
- 34:33 a arrêté la croissance réelle,
- 34:35 c'est-à-dire en 2007,
- 34:36 on voit bien des craquements
- 34:38 qui sont en train d'arriver dans le monde politique
- 34:40 qui sont de plus en plus forts.
- 34:42 Et malheureusement, en ligne de pente,
- 34:44 je pense qu'ils vont augmenter.
- 34:45 Si on ne prend pas conscience de la situation
- 34:49 et si on ne s'organise pas autrement,
- 34:51 je pense qu'ils ne vont faire qu'augmenter.
- 34:53 Tout simplement parce qu'on est rentré
- 34:55 dans une situation de décrus économique réel.
- 34:58 Et pour ça, j'ai deux indicateurs
- 35:01 que j'aime bien regarder,
- 35:02 qui me disent ça.
- 35:04 Le premier, c'est la quantité totale de marchandises
- 35:06 qu'on charge dans les camions une année donnée.
- 35:09 Cet indicateur-là est en baisse en Europe depuis 2007.
- 35:12 Pourquoi est-ce que c'est un indicateur
- 35:14 qui me paraît intéressant ?
- 35:15 Parce que la totalité des objets
- 35:16 que vous avez dans cette pièce
- 35:17 sont passés par la caisse d'un camion.
- 35:18 La totalité des objets que vous avez chez vous
- 35:20 sont passés par la caisse d'un camion.
- 35:22 Et la quasi-totalité de ce qui sort des usines françaises
- 35:25 est passée par la caisse d'un camion,
- 35:26 ou des usines européennes
- 35:27 est passée par la caisse d'un camion.
- 35:28 Il y a quelques rares exceptions
- 35:29 de trucs qui font du train puis du bateau.
- 35:31 Globalement, il y aura un bout de camion
- 35:33 à un moment ou à un autre.
- 35:34 Même les portes-conteneurs,
- 35:35 les portes-conteneurs sont chargés sur des camions.
- 35:37 Sauf quelques barges.
- 35:41 La quantité, le tonnage de marchandises
- 35:43 qui passent par les caisses des camions
- 35:44 une année donnée,
- 35:45 ça vous donne le volume total de trucs et de machins
- 35:48 produits et ou consommés par l'économie.
- 35:51 Si ce tonnage total baisse,
- 35:54 c'est que l'économie physique est en train de se contracter.
- 35:56 Deuxième indicateur qui se contracte depuis 2007,
- 35:58 c'est les mètres carrés construits dans l'année,
- 36:00 en Europe, pas en France.
- 36:01 C'est pareil, ça baisse depuis 2007.
- 36:04 Un autre indicateur, c'est la production industrielle
- 36:06 en volume.
- 36:07 C'est rot depuis 2007.
- 36:08 Si vous regardez par exemple la production automobile,
- 36:10 elle est passée par un maximum en 2008.
- 36:12 En Europe, le nombre d'automobiles produits dans l'année,
- 36:14 le maximum était 2008.
- 36:15 En fait, depuis 2007,
- 36:17 l'Europe est en train gentiment de se contracter
- 36:19 sur le plan physique.
- 36:21 Les artefacts sur le calcul du PIB
- 36:23 fait qu'on se raconte des histoires
- 36:24 en disant que le PIB continue d'augmenter.
- 36:26 Mais en fait, le PIB vrai, il a commencé à baisser.
- 36:29 C'est aussi depuis cette époque, incidemment,
- 36:30 que vous voyez de plus en plus de gens
- 36:32 qui ont du mal à boucler leur fin de mois,
- 36:34 qui ont du mal à accéder à l'alimentation.
- 36:36 Donc pour vous, on est déjà rentré
- 36:37 dans une période de décroissance.
- 36:38 Oui, on y est déjà.
- 36:39 Donc le débat philosophique sur la décroissance,
- 36:41 il est derrière nous.
- 36:43 Maintenant, la bonne question,
- 36:44 c'est comment est-ce qu'on s'organise dans ce monde-là.
- 36:46 Alors, j'ai une question à vous poser là-dessus.
- 36:48 Parce que c'est le scénario au cœur de votre discours.
- 36:51 C'est ce scénario de pic pétrolier
- 36:53 qui arrive devant nous
- 36:55 et qui va créer...
- 36:57 Parce que là, vous êtes en train de nous décréer
- 36:59 quelque chose d'assez peu violent.
- 37:03 Mais vous dites qu'on va au-devant d'une décroissance
- 37:05 si on n'arrive pas à changer.
- 37:07 Je l'aurai dit, on y est déjà.
- 37:08 Mais elle peut s'accélérer et devenir violente.
- 37:10 Il y a une partie de la population qui y échappe.
- 37:12 C'est la population française
- 37:14 qui est toujours greffée
- 37:17 sur les gagnants de la mondialisation.
- 37:19 Les métropoles tertiarisées.
- 37:20 Alors, c'est-à-dire les employés
- 37:22 des grandes multinationales,
- 37:24 le secteur financier,
- 37:26 alors pas bancaire,
- 37:28 les employés d'agences bancaires,
- 37:29 il y en a qui se font foutre à la porte,
- 37:30 le secteur financier.
- 37:32 Une partie du secteur juridique,
- 37:34 donc pas les avocats qui font les divorces,
- 37:35 mais les avocats d'affaires, etc.
- 37:38 Une partie du monde du conseil,
- 37:40 les consultants qui vendent, etc.
- 37:42 Donc, ce monde-là,
- 37:44 une partie des négociants...
- 37:46 Ils échappent et les autres sont déjà dans la décroissance.
- 37:48 Ce monde-là qui est greffé sur l'économie mondiale
- 37:50 qui, elle, est toujours en croissance réelle,
- 37:52 puisque l'approvisionnement énergétique mondial, lui,
- 37:54 est toujours en croissance réelle,
- 37:55 ils échappent
- 37:57 et il constitue une espèce de caste de privilégiés
- 37:59 dont je fais partie.
- 38:01 Qui monopolise un peu la conversation publique
- 38:03 et le diagnostic public.
- 38:05 Absolument.
- 38:07 Qui, par ailleurs, influe très fortement sur la prise de décision
- 38:09 parce que leur souci premier,
- 38:11 globalement,
- 38:13 ce n'est pas tellement de se soucier des gens
- 38:15 qui vont venir faire le ménage ici à 7h du matin,
- 38:17 mais de préserver leur propre statut.
- 38:19 Le monde tel qu'il les avantage.
- 38:21 Exactement.
- 38:23 Et ce qui devient de plus en plus insupportable,
- 38:25 évidemment,
- 38:27 aux gens qui viennent faire le ménage ici à 7h du matin
- 38:29 et, d'une façon générale, à tous les gens
- 38:31 qui sont du côté de ceux qui ont
- 38:33 de plus en plus de mal à accéder
- 38:35 à des choses, encore une fois, physiques.
- 38:37 Logement, nourriture,
- 38:39 consommation.
- 38:41 Les distributeurs vous le disent.
- 38:43 Les gens déconsomment depuis maintenant
- 38:45 quelques années, etc.
- 38:47 Et c'est la traduction directe de ce que je vous dis
- 38:49 sur le fait que l'Europe est, en fait,
- 38:51 aujourd'hui en contraction économique réelle.
- 38:53 Pas rapide, douce,
- 38:55 mais quand même.
- 38:57 C'est quand même ça qui est en train de se passer.
- 38:59 Le pic pétrolier, puisque vous m'avez posé la question,
- 39:01 on y est sans y être.
- 39:05 Je suis désolé, je vais être un peu technique.
- 39:07 Ce qu'on appelle aujourd'hui pétrole,
- 39:09 ça dépend de qui parle.
- 39:13 Le pétrole, normalement,
- 39:15 c'est un liquide à température
- 39:17 et pression ordinaire
- 39:19 composé de chaînes carbonées qui font plus de 8 atomes
- 39:21 de carbone.
- 39:23 Mais il y a des gens,
- 39:25 quand ils comptent le pétrole, ils vous mettent dedans
- 39:27 des produits qui sont gazeux à température
- 39:29 et pression ordinaire et qui comportent
- 39:31 de 2 à 4 atomes de carbone,
- 39:33 qui sont nommément l'éthane, le propane et le butane
- 39:35 que vous connaissez peut-être parce que ça sert de gaz
- 39:37 dans les cuisinières.
- 39:41 La différence entre les deux n'est pas mince,
- 39:43 parce que le pétrole stricto sensu,
- 39:45 c'est un peu plus de 80 millions de barils par jour,
- 39:47 85.
- 39:49 Et l'éthane, le propane et le butane,
- 39:51 c'est 15 millions de barils par jour.
- 39:53 Or ça, ça sort avec le gaz,
- 39:55 l'éthane, le propane et le butane, ça vient des gisements de gaz.
- 39:57 Qui, eux, n'ont pas du tout
- 39:59 passé leur pic au niveau mondial,
- 40:01 la production continue d'augmenter.
- 40:03 Ce qui se passe, c'est que le pétrole dit,
- 40:05 conventionnel, tout ce qui n'est pas
- 40:07 le sable bitumineux canadien et le shale oil
- 40:09 américain a passé son pic en 2008.
- 40:11 L'agence internationale de l'énergie
- 40:13 l'a dit dans un rapport de 2018,
- 40:15 ils ont redit récemment dans un autre rapport
- 40:17 que c'est ça qui s'était passé, etc.
- 40:19 Le shale oil, qui est déjà un pétrole plus léger
- 40:21 que le pétrole historique,
- 40:23 lui n'a pas du tout passé son pic,
- 40:25 donc si vous ajoutez shale oil plus sable bitumineux
- 40:27 plus pétrole conventionnel,
- 40:29 il y a eu un pic en 2018, c'est redescendu,
- 40:31 là, on s'est remonté légèrement au-dessus du pic de 2018
- 40:33 et le pronostic qu'on a fait au Chiffre Project
- 40:35 c'est que ça va continuer à osciller comme ça
- 40:37 jusqu'en 2030.
- 40:39 Mais à partir de 2030, tout ça
- 40:41 devrait se mettre à décliner assez rapidement
- 40:43 parce que les gisements conventionnels s'épuisent
- 40:45 et que le shale oil ne va pas augmenter très vite
- 40:47 parce que la dynamique
- 40:49 de ce pétrole-là fait que si vous voulez
- 40:51 augmenter rapidement la production, vous perdez votre chemise
- 40:53 parce que ça demande des investissements
- 40:55 beaucoup trop importants.
- 40:57 Donc c'est ce qui s'est passé
- 40:59 dans les premières années du shale oil,
- 41:01 même à 140 dollars le baril, les producteurs
- 41:03 perdaient de l'argent parce qu'ils étaient en phase
- 41:05 d'augmentation de la production et en cashflow
- 41:07 ils perdaient de l'argent parce qu'ils investissaient tellement
- 41:09 dans des nouveaux puits pour augmenter la production
- 41:11 que depuis qu'ils ont arrêté d'augmenter rapidement la production
- 41:13 ils perdent de l'argent. Aux Etats-Unis, comme gagner de l'argent
- 41:15 c'est le plus important, ils ne vont pas réaugmenter rapidement
- 41:17 la production.
- 41:19 Et donc il va y avoir
- 41:21 un sujet de contraction de l'offre mondiale
- 41:23 de pétrole, mais par
- 41:25 contre pour l'Europe, ça a déjà commencé depuis 2008.
- 41:27 Au moment où
- 41:29 le monde a passé
- 41:31 son pic de production conventionnel,
- 41:33 l'approvisionnement européen s'est inversé.
- 41:35 Il montait, il s'est mis à descendre.
- 41:37 Et les pays du sud de l'Europe, Espagne,
- 41:39 Portugal, Italie, qui étaient les plus dépendants
- 41:41 du pétrole dans leur mix énergétique, sont ceux
- 41:43 qui ont dérouillé le plus sauvagement.
- 41:45 Le PIB italien, le PIB grec.
- 41:47 La Grèce avait 60% de pétrole dans son mix.
- 41:49 Le problème de la dette grecque,
- 41:51 le problème financier grec
- 41:53 C'est pas les cigales,
- 41:55 c'était le pétrole.
- 41:57 La baisse du PIB en Grèce, c'est pas parce que
- 41:59 les gens ne payaient pas leurs impôts.
- 42:01 C'est juste que l'allocation de la rente
- 42:03 ça reste dans vos poches au lieu d'aller dans les poches de l'Etat.
- 42:05 Ça ne change rien au PIB.
- 42:07 Ce qui change quelque chose au PIB, c'est que la production baisse
- 42:09 parce que le pétrole n'était pas disponible.
- 42:11 C'est ce qui s'est passé en Espagne, c'est ce qui s'est passé en Italie,
- 42:13 c'est ce qui s'est passé au Portugal.
- 42:15 Bon nombre de ces pays ne sont toujours pas revenus au niveau de PIB
- 42:17 qu'ils avaient en 2007.
- 42:19 Même avec les artefacts dans la comptabilisation du PIB
- 42:21 qui a tendance à le gonfler un peu.
- 42:23 Cette histoire de pétrole,
- 42:25 c'est pas une vue de l'esprit, c'est déjà une réalité
- 42:27 à l'œuvre en Europe.
- 42:29 Ça a été pareil au Japon.
- 42:31 Un pays qui importe
- 42:33 la totalité de son pétrole.
- 42:35 Même aux Etats-Unis, ça a été le cas.
- 42:37 En fait, 2008 a été un tournant
- 42:39 dans le monde
- 42:41 sur le plan du pétrole.
- 42:43 Rappelez-vous, en 2008, le pari était à 140 dollars.
- 42:45 C'est ça qui a déclenché
- 42:47 la crise financière.
- 42:49 C'est le ralentissement énergétique qui a déclenché la crise financière.
- 42:51 Ce n'est pas la spéculation immobilière.
- 42:53 Les deux se sont télescopés.
- 42:55 Mais sans le ralentissement énergétique...
- 42:57 Ça a été l'étincelle
- 42:59 qui fait qu'après,
- 43:01 les subprimes, etc.
- 43:03 De toute façon, la montagne de dette qu'on a aujourd'hui
- 43:05 c'est une poudrière.
- 43:07 Après, l'étincelle peut venir de n'importe où.
- 43:09 Mais là, l'étincelle est venue de l'énergie.
- 43:11 À ce moment-là.
- 43:13 Juste, quand vous faites des scénarii
- 43:15 comme ça avec le chip project,
- 43:17 vous le faites un peu toutes choses égales par ailleurs.
- 43:19 Quand on voit à quel point le monde
- 43:21 est devenu imprévisible,
- 43:23 est-ce qu'il y a d'autres scénarii de temps en temps
- 43:25 que vous prenez ?
- 43:27 Les déclenchements de guerre sur des questions énergétiques,
- 43:29 je ne sais pas,
- 43:31 les épidémies,
- 43:33 les scénarios hyper optimistes,
- 43:35 des techno-optimistes.
- 43:37 Comment on fait un scénario principal ?
- 43:39 Un scénario, c'est une boîte à casser.
- 43:41 Ce n'est pas une prévision.
- 43:43 Un scénario,
- 43:45 c'est une histoire qui est aussi vraisemblable
- 43:47 que les hypothèses que vous mettez en entrée
- 43:49 et les lois d'évolution que vous mettez dans votre scénario.
- 43:51 D'accord.
- 43:53 Idéalement, il faut quand même que les hypothèses soient plausibles
- 43:55 et que les lois d'évolution
- 43:57 soient vérifiées.
- 43:59 Parce que sinon, votre boîte à casser ne vous sert pas à grand-chose.
- 44:01 Vous avez fait un film de science-fiction,
- 44:03 alors c'est une boîte à casser comme une autre,
- 44:05 un film de science-fiction, ça peut vous faire réfléchir,
- 44:07 mais c'est loin de la réalité et donc ça vous fait moins réfléchir
- 44:09 que si c'est près de la réalité.
- 44:11 Il y a une partie de ce qui se passe en ce moment
- 44:13 dans le monde, j'ai envie de dire,
- 44:15 c'est que tout se déroule comme prévu.
- 44:17 C'est-à-dire qu'en 2011, j'avais écrit dans Les Echos
- 44:19 un article dont le titre était Marine Le Pen,
- 44:21 enfant du carbone.
- 44:23 Et j'avais expliqué que ne pas s'occuper
- 44:25 de la décrue énergétique fossile qui avait commencé,
- 44:27 c'était nourrir
- 44:29 le sentiment d'abandon
- 44:31 d'une partie de la population
- 44:33 et donc c'était faire monter les gens
- 44:35 qui prospèrent sur ce sentiment d'abandon.
- 44:37 Je n'ai rien ni pour ni contre
- 44:39 Marine Le Pen que je n'ai jamais vu,
- 44:41 mais c'était juste
- 44:43 une analyse sociologique
- 44:45 basée sur le fait que l'énergie
- 44:47 est à la racine de ce qu'il fait le monde moderne.
- 44:49 Donc j'ai envie de dire, malheureusement,
- 44:51 une partie de ce qui se passe en ce moment,
- 44:53 c'est que tout se déroule comme prévu.
- 44:55 Par contre, il y a un domaine
- 44:57 dans lequel je ne vous dirai pas
- 44:59 si je l'avais prévu, c'est à quel moment
- 45:01 se déclenchent les guerres ici et là,
- 45:03 parce que là on est dans le registre de la tectonique des plaques.
- 45:05 La tectonique des plaques, c'est les plaques qui se mettent en tension
- 45:07 et puis de temps en temps vous avez un tremblement de terre
- 45:09 mais personne n'est capable de vous dire où, quand, comment
- 45:11 et avec quelle intensité. Par contre, vous savez qu'à un moment
- 45:13 ça arrivera et qu'à un moment vous aurez une disruption.
- 45:15 Donc là, quand vous mettez
- 45:17 l'énergie en tension,
- 45:19 vous savez qu'à un moment vous aurez une disruption
- 45:21 mais vous ne savez pas
- 45:23 exactement quand, comment,
- 45:25 quand est-ce que ça va donner.
- 45:27 Sur le Moyen-Orient, la tectonique
- 45:29 des plaques, c'est que vous aviez
- 45:31 4 bédouins et demi qui se promenaient dans le désert
- 45:33 et puis est arrivé le pétrole
- 45:35 qui a permis de créer
- 45:37 au sein de communautés qui ne s'entendaient pas
- 45:39 nécessairement entre elles, les chiites, les sunnites,
- 45:41 les maronites, les chrétiens, etc.
- 45:43 Vous vous mettez à avoir le pétrole
- 45:45 qui permet à chacune de ces communautés
- 45:47 de croître en nombre de façon absolument
- 45:49 considérable parce que grâce à l'argent
- 45:51 ils peuvent, dans des endroits où rien ne pousse,
- 45:53 se mettre à nourrir beaucoup de monde
- 45:55 ils importent tous leur nourriture là-bas
- 45:59 se mettre à construire plein de villes, etc.
- 46:01 et avoir une population qui augmente énormément.
- 46:03 Donc vous avez une population
- 46:05 qui augmente énormément avec les différences culturelles
- 46:07 qui sont restées, les antagonismes religieux
- 46:09 qui sont restés et tout ça
- 46:11 a été nourri par l'essor pétrolier
- 46:13 et puis de temps en temps ça craque.
- 46:17 Malheureusement, je ne dis pas que je le souhaite
- 46:19 mais de temps en temps ça
- 46:21 ça fait craque.
- 46:23 Une avant-dernière question rapide
- 46:25 avant ma dernière question
- 46:27 parce que j'ai regardé beaucoup de vos interventions
- 46:29 et contrairement à certains prophètes
- 46:31 contrairement notamment à Jérémie
- 46:33 dans la Bible, vous ne semblez pas atteint
- 46:35 par vos prophéties qui sont pourtant
- 46:37 assez sombres.
- 46:39 C'est une question de nature, c'est une question
- 46:41 vous êtes blindé. Je ne suis pas déprimé.
- 46:43 Non, vous n'êtes pas déprimé. Alors il y a deux explications
- 46:45 à ça. Je me vois moi-même
- 46:47 d'un oeil extérieur
- 46:49 j'arrive pas à me...
- 46:51 Oui effectivement, je fais
- 46:53 une espèce d'analyse comme si ce n'était pas le monde
- 46:55 dans lequel je vis.
- 46:57 Un regard distancié.
- 46:59 Je fais peut-être un petit doublement de personnalité, je ne sais pas.
- 47:01 Et puis
- 47:03 la deuxième raison c'est que
- 47:05 j'ai la chance d'être dans
- 47:07 un environnement professionnel
- 47:09 qui est à la fois
- 47:11 tourné vers l'action et jeune.
- 47:13 Donc les structures dans lesquelles je travaille
- 47:15 tant le chiffre projet que Carbon4
- 47:17 sont des structures où la moyenne d'âge
- 47:19 se balade entre 30 et 35 ans, où les gens
- 47:21 la pêchent, parce que quand vous êtes
- 47:23 jeune, vos hormones font que vous avez la pêche.
- 47:25 Et où les gens
- 47:27 cherchent à trouver des solutions face
- 47:29 aux problèmes. Et ça, ça permet d'avoir une pulsion
- 47:31 Exactement. Donc moi je suis, j'ai
- 47:33 envie de dire, dans un
- 47:35 univers particulièrement protégé
- 47:37 en ce qui concerne
- 47:39 le problème que j'évoque. D'accord.
- 47:41 Alors ma dernière question concerne
- 47:43 les billets d'euros.
- 47:45 Vous en avez déjà vu, j'imagine.
- 47:47 Ils représentent des arches
- 47:49 qui n'existent pas, des ponts qui n'existent pas.
- 47:51 Et ça ne va pas vraiment
- 47:53 faire rendre justice
- 47:55 à la civilisation européenne
- 47:57 que ces billets d'euros
- 47:59 désincarnés, etc. Donc,
- 48:01 il paraît que ça va changer bientôt. Et notre
- 48:03 contribution à L'Express, c'est de poser
- 48:05 dans ce podcast, cette dernière
- 48:07 question à tous nos invités. Si vous,
- 48:09 Jean-Marc Jancovici, vous aviez une
- 48:11 personnalité ou figure historique à proposer
- 48:13 pour mettre sur les billets de 20 euros,
- 48:15 laquelle serait-elle ?
- 48:17 Je ne sais pas. Un de mes enfants ?
- 48:19 C'est pas le droit.
- 48:21 Vous n'avez pas le droit à vos enfants.
- 48:25 L'idée, cette glorification
- 48:27 des personnages, en fait, ça ne me pose pas de problème
- 48:29 avec les autres. Mais avec vous, ça vous pose problème.
- 48:31 Avec moi, ça me pose un. Et du coup, quand on me pose
- 48:33 la question de qui vous avez envie de glorifier
- 48:35 particulièrement, etc.
- 48:37 Je suis toujours un peu gêné pour répondre.
- 48:39 Et puis, il y a une autre raison qui fait que je suis gêné
- 48:41 pour répondre, c'est que les aventures individuelles,
- 48:43 ça n'existe pas.
- 48:45 Mais oui, il y a toujours des gens derrière vous.
- 48:47 Ça n'existe pas, les gens qui réussissent, qui se font tout
- 48:49 seuls, qui partent à poil sur une île
- 48:51 déserte, ça n'existe pas.
- 48:53 Donc, qu'on choisisse
- 48:55 de ne retenir que la face émergée de l'iceberg,
- 48:57 c'est-à-dire la personne qui est visible.
- 48:59 Moi, dans mon parcours, il y a des tas de gens sans lesquels
- 49:01 je ne serais pas devant vous.
- 49:05 Donc, on va rester avec
- 49:07 nos ponts qui n'existent pas et nos
- 49:09 pêches qui n'existent pas.
- 49:11 Peut-être qu'il faut accepter
- 49:13 l'idée qu'on ne mette
- 49:15 personne de ses lèvres
- 49:17 et qu'on mette autre chose qui donne
- 49:19 envie aux gens d'avoir la pêche, je ne sais pas,
- 49:21 un soleil, j'en sais rien.
- 49:23 C'est une bonne réponse aussi. Merci beaucoup,
- 49:25 Jean-Marc Jancovici.
- 49:27 Si cet entretien vous a plu, n'hésitez pas à nous suivre
- 49:29 et à nous laisser des commentaires
- 49:31 sur toutes vos plateformes habituelles de podcast
- 49:33 et de vidéos.
- 49:35 Je vous donne rendez-vous dans deux semaines
- 49:37 pour un nouveau grand entretien.
- 0:00 Greenland has started melting now, and that will continue for centuries or thousands of years, no matter what we do now.
- 0:07 Hello, and welcome to this new edition of Anne Rosancher's Great Interviews.
- 0:11 I'm Anne Rosancher, and every two weeks, I interview a relevant person for you on a specific topic.
- 0:19 It was at the time of the war in Ukraine that European public opinion generally became much more favorable to nuclear power.
- 0:25 The system has so much inertia that once we say, 'Oh darn, we made a mistake, we shouldn't have',
- 0:29 the cost can't be recovered just like that. So today, the fact, even if personally I am very pro-nuclear,
- 0:36 the fact that we are in the situation we are in can perfectly justify us implementing renewables
- 0:41 because it's the only thing we're capable of building in the coming years.
- 0:43 Today, I'm hosting a star, Jean-Marc Jancovici, engineer, president of The Shift Project, and the embodiment of an ecology based on scientific rigor.
- 0:55 So, what to make of Europe's recent reversal on nuclear power? What is the value of our French energy mix?
- 1:03 Where do the United States, China, and liberal democracies stand?
- 1:07 Are they equipped to face climate challenges? Who is positioned to answer these questions?
- 1:14 Jean-Marc Jancovici is with us, with you, in the L'Express newsroom, on video and audio podcast.
- 1:21 Settle in, it's starting.
- 1:26 Jean-Marc Jancovici, hello.
- 1:30 Hello.
- 1:31 So first, to begin, I wanted to present you with a rather recent quote.
- 1:36 You'll surely recognize it.
- 1:38 “Reducing the share of nuclear power in Europe since the 90s was a strategic mistake.
- 1:44 It was turning away from a reliable and affordable source of low-emission energy.”
- 1:49 These words were spoken just last March 10th by Ursula von der Leyen,
- 1:55 President of the European Commission and former minister in an Angela Merkel government.
- 2:01 How did hearing those words make you feel? What did they evoke in you?
- 2:06 Not much, because in fact, public opinion has shifted on the subject for 2-3 years now.
- 2:12 And in fact, public opinion shifted on the subject thanks to our friend Putin.
- 2:16 It was at the time of the war in Ukraine that European public opinion became much more favorable to nuclear power again.
- 2:22 It's not a French phenomenon at all; it's a pan-European phenomenon.
- 2:25 Everywhere, nuclear power has gained 15 to 20 points in positive public opinion.
- 2:28 And in Germany, we got close to half of Germans being in favor of building new reactors.
- 2:34 We're not there yet, but we weren't far off.
- 2:37 And so here, we have the typical case of politics lagging behind public opinion.
- 2:41 But in a democracy, that's not surprising.
- 2:43 Now, sometimes it's at the forefront.
- 2:45 Sometimes, I don't know if I should take an example that has nothing to do with energy.
- 2:48 I believe that when Mitterrand abolished the death penalty, there was still a majority of French people who weren't entirely in favor.
- 2:53 When Simone Veil legalized abortion, I believe there was a majority of French people who weren't entirely in favor.
- 2:58 So, from time to time, politicians are ahead of the curve, ahead of their time.
- 3:02 But there are still many, many cases where they are rather behind the curve.
- 3:06 So, I'd say, apart from a few courageous decisions,
- 3:09 overall, I tend to say that elected officials are a very good reflection of public opinion, with a three-year delay.
- 3:13 Understood.
- 3:14 And now, another question regarding recent news.
- 3:17 After two and a half years of postponement and delay, France's multi-year energy plan was recently unveiled.
- 3:27 Before briefly returning to its content, I wanted to ask you, in terms of timeframe,
- 3:33 it's a plan that covers two five-year periods.
- 3:36 So, it sets France's energy strategy for the next ten years.
- 3:40 In terms of energy and climate policy, is ten years a good timeframe?
- 3:46 It depends on what we're talking about.
- 3:48 If we're talking about an electrical system, the right timeframe is 50 to 100 years.
- 3:51 Yes.
- 3:52 If we're talking about downstream fleets, meaning a fleet of cars, a fleet of boilers, an industrial park, etc.,
- 3:58 the right timeframe is between 20 and 50 years.
- 4:00 After that, you need intermediate milestones.
- 4:03 That is to say, if you're talking about a child's education between the moment they're born and the moment they become an adult, there are 20 years,
- 4:09 in the meantime, you still have intermediate milestones.
- 4:11 For example, next year, it wouldn't be bad if you passed your exams.
- 4:15 It's the same for energy strategies.
- 4:18 In fact, the multi-year energy plan, if it's the maximum timeframe we're thinking about, is not relevant.
- 4:24 However, if it's a timeframe within which we program things, yes, it is relevant.
- 4:28 We need to plan things on an annual scale, a decade scale, and a century scale.
- 4:32 Okay. And regarding its content, a few weeks ago, we received in this very chair a physicist,
- 4:39 former Atomic Energy Commissioner Yves Bréchet, who didn't mince his words about the content of the PPE,
- 4:46 the fact that it had become somewhat of a political bargaining chip.
- 4:50 And he told us, regarding France's energy mix, that it was done without cost analysis or impact analysis,
- 4:57 and that it was, in fact, an expensive undertaking.
- 5:00 The big question everyone is asking is whether we have the right balance between nuclear and renewable electricity.
- 5:06 And when we talk about renewable electricity, people don't actually think about hydroelectricity,
- 5:10 which has historically been the primary source of renewable energy and, in a number of countries, is by far the largest.
- 5:16 In China, for example, the primary source of renewable energy, or rather renewable electricity, is by far hydroelectricity.
- 5:20 All the dams in Europe were built in the 50s and 60s. Now, we don't build any more.
- 5:25 People living near the dams have gotten used to them.
- 5:28 A few people were evacuated when the Tignes and Serre-Ponçon dams were built.
- 5:32 It caused some tragedies at the time, but now, we don't think about it anymore.
- 5:35 It's there, it's almost like a mountain lake.
- 5:38 So, in people's minds, renewable energy is what is currently being installed,
- 5:43 because that's what might bother us.
- 5:45 Once it's installed, it's installed.
- 5:48 So, solar panels and wind turbines.
- 5:50 When we think about land artificialization, we don't think about the premises on Avenue Kléber where we are right now,
- 5:54 because they were built a long time ago.
- 5:57 So, we mainly think about solar and wind power.
- 5:59 Now, solar and wind power have advantages and disadvantages.
- 6:02 The advantage is that a wind turbine or a solar panel can be installed quite quickly.
- 6:05 So, it's easy to install a device.
- 6:07 The disadvantage is that it's complicated to build a system from these devices,
- 6:10 because they are not dispatchable.
- 6:12 Dispatchable, what does that mean?
- 6:14 It's not when we want it.
- 6:15 It's when the elements decide.
- 6:17 So, there's sun during the day.
- 6:19 That's even the definition of daytime, if I'm not mistaken.
- 6:21 There's a bit more in summer than in winter, even much more in summer than in winter.
- 6:25 So, that means there isn't sun just any time.
- 6:28 So, if you need surgery at night, in winter,
- 6:31 direct solar electricity won't work.
- 6:34 You need to use storage, etc.
- 6:36 And you also have an issue with what's called inter-seasonal storage,
- 6:39 meaning bridging the major period of electricity consumption, which in our country is still winter.
- 6:43 There are countries where it's summer due to air conditioning, but here, it's winter.
- 6:46 And the major period of electricity production, which, in turn, is rather summer due to solar, with solar and wind.
- 6:53 So, we have this issue.
- 6:54 And so, that's a complicated problem, not simple to solve.
- 6:57 Moreover, the Germans tried to solve it and they didn't succeed.
- 7:00 They said they would just use non-dispatchable renewables,
- 7:04 even by adding storage, etc.
- 7:06 They now have a few gigawatts of battery storage.
- 7:08 They can't manage it, so they're going to rebuild gas power plants.
- 7:12 And they will remain with gas power plants in the system for some time.
- 7:17 And our PPE doesn't solve it either?
- 7:19 Well, our PPE doesn't solve it any more than theirs does,
- 7:22 because you need flexibility to compensate for the inflexibility of non-dispatchable sources.
- 7:28 And so, you can achieve this flexibility in two ways.
- 7:30 Either you have large storage capacities.
- 7:32 So, with solar and batteries, on a daily scale, you can still manage it fairly well.
- 7:36 However, it's inter-seasonal storage that poses problems.
- 7:40 And there, you can't use batteries; you would need far too many.
- 7:44 In contrast, you have nuclear power, which has the exact opposite characteristics.
- 7:48 So, building a system with nuclear power is simple.
- 7:51 However, building a nuclear power plant is long and complicated.
- 7:53 Whereas on the other side, it's the opposite.
- 7:55 Building a wind turbine is quick and simple.
- 7:57 Building a system from there is long and complicated.
- 8:00 And then, nuclear power is something that is flexible, if you will.
- 8:09 But that's not its primary function.
- 8:11 Normally, its primary function is to constantly churn out electricity.
- 8:14 So, in France, since we had a lot of it in the mix, we still made the power plants dispatchable.
- 8:19 But that makes them a bit economically suboptimal, since they are fixed-cost systems,
- 8:23 in other words, it costs you the same to build them whether you use them a little or a lot.
- 8:27 And the essential cost of nuclear power is the construction and the associated financial costs.
- 8:31 My conclusion is that it only works well within a public framework,
- 8:33 because the private sector borrows too expensively for it to be profitable.
- 8:37 And furthermore, the construction cost must also be controlled,
- 8:41 but even more so the financial costs, I would say, than the construction cost.
- 8:45 So, with nuclear power, building a plant takes a long time.
- 8:48 However, once the plant is built, it's quite simple to build a system based on it.
- 8:52 So, you have trade-offs.
- 8:54 Nothing is perfect.
- 8:56 The perfect system would have been not to have 'shameful nuclear' for 30 years,
- 9:01 to renew the fleet as it became obsolete,
- 9:04 by planning 20 years in advance, just to be sure.
- 9:08 And to complement that, in France, the combination with hydro and pumped-hydro storage is a very good complement.
- 9:13 Pumped-hydro storage refers to reversible dams.
- 9:15 And they provide a lot of flexibility on a daily, or even weekly, basis.
- 9:21 So, the combination of the two, which is what we historically built our system on in France,
- 9:26 with a bit of gas and a bit of coal, was a system that worked well.
- 9:30 And we broke it for two reasons.
- 9:33 We broke it because for 20-30 years there was a kind of 'shameful nuclear' period
- 9:37 where we said, this thing is rubbish, so we don't want it.
- 9:40 And the fact that we broke it is not reversible.
- 9:42 That is to say, once we say, once Madame von der Leyen is struck by grace
- 9:46 and we're being playful and think, 'hmm, maybe we shouldn't have.'
- 9:50 Unfortunately, it's too late.
- 9:51 And to revisit the example of the child I mentioned earlier,
- 9:54 when for 20 years you've messed up your kid's education,
- 9:57 you won't fix that in a week, and sometimes you won't even fix it in 10 years.
- 10:01 With nuclear power, it's exactly the same.
- 10:04 The system has so much inertia that once we said,
- 10:06 oh darn, we made a mistake, we shouldn't have.
- 10:08 In fact, the damage can't be undone just like that.
- 10:10 And so today, the fact, even if I personally like nuclear power a lot,
- 10:15 the fact that we are in the situation we are in,
- 10:17 can perfectly justify implementing renewables
- 10:20 because it's the only thing we're capable of building in the coming years.
- 10:23 Within the timeframe we need.
- 10:25 Exactly.
- 10:26 It's the only thing.
- 10:28 After that, the real question that arises, and that RTE raised in a very recent report,
- 10:32 is whether today we should put more emphasis
- 10:35 on accelerating electricity generation means
- 10:38 or rather more emphasis on accelerating electricity consumption,
- 10:42 what we call the electrification of uses.
- 10:44 And personally, I think we need to put a bit more emphasis
- 10:47 on the electrification of uses.
- 10:48 Okay.
- 10:49 Today.
- 10:50 And that the best service we can render to all decarbonized production methods,
- 10:53 is simply for demand to increase.
- 10:56 Okay. Of course.
- 10:58 That's a pretty clear line of reasoning.
- 11:01 You were talking about the detrimental effects that nuclear power had.
- 11:08 It's even more than that.
- 11:09 That is to say, broadly speaking, for decades,
- 11:11 moral posturing has somewhat replaced pragmatic management in these areas
- 11:17 and we've made mistakes, including in France,
- 11:19 not just in Europe, but including in France.
- 11:21 We could go back to the closure of Fessenheim,
- 11:23 to the horizons that were set like that,
- 11:26 really, in this case, without any cost, needs, or impact analysis.
- 11:31 You've been able to observe political decision-making.
- 11:35 You participated in the Grenelle de l'environnement in 2007.
- 11:38 You once advised Nicolas Hulot when he was a minister.
- 11:41 No, when he was a minister, no.
- 11:43 Before, okay.
- 11:44 And you are often consulted, I believe, by some.
- 11:50 In any case, The Shift Project has been able to make some contributions.
- 11:53 Yes, yes.
- 11:54 But you have still been able to...
- 11:55 Yes, it happens to me.
- 11:56 Okay.
- 11:57 But it's not my primary role, and I'm not particularly seeking that.
- 12:01 You're not seeking it.
- 12:02 But when you've been able to observe political decision-making,
- 12:06 what conclusions have you drawn regarding its mechanisms and its rationality?
- 12:13 Well, there's one element that seems to be pretty much shared
- 12:16 by almost all political parties in this country, and it has been for a long time.
- 12:20 I don't know what the situation is today.
- 12:21 It's that, in fact, the political world hasn't understood the importance of energy
- 12:24 in shaping the modern world.
- 12:26 That is to say, people think it's a subject that's just dealt with,
- 12:30 somewhere slotted between pensions, diplomacy, and inflation management.
- 12:38 Basically, you just have to look at today's debate.
- 12:42 It's about 25% of global oil exports
- 12:45 stopping transit through the Strait of Hormuz.
- 12:47 And what are we talking about? Price.
- 12:48 Yes, that's true.
- 12:49 But it's not a matter of price.
- 12:50 We don't care about the price.
- 12:51 It's a question of quantity.
- 12:53 If the price of gasoline at the pump goes from 1.6 to 2 euros per liter,
- 13:00 for an ordinary car in this country,
- 13:02 that represents a 25 euro increase in the monthly fuel bill.
- 13:07 There are people in this country for whom 25 euros a month makes a difference.
- 13:09 That's absolutely certain.
- 13:10 But not everyone in this country is that sensitive to 25 euros a month.
- 13:13 Let's not kid ourselves.
- 13:15 When you look at the increase in rents over the last few decades
- 13:18 or the increase in real estate prices, we're not talking about 25 euros a month.
- 13:21 And that didn't put people in the streets.
- 13:24 It doesn't put people in the streets.
- 13:26 But it does politically erode, in truth, in the long term.
- 13:29 Yes, but it doesn't lead to emotional protests
- 13:32 like the ones we're seeing now,
- 13:34 even though the sums involved are considerably larger.
- 13:38 However, the real issue with what's happening right now,
- 13:41 is to make us reflect on our dependence on imported oil
- 13:44 whose future availability will decrease anyway,
- 13:46 whether we like it or not.
- 13:47 And it might be time to address it a bit more.
- 13:49 So that's something on which politicians, overall,
- 13:52 they've all been, to be a bit harsh, completely off the mark.
- 13:55 for quite a long time.
- 13:58 So, frankly, we don't have regularly published indicators
- 14:04 that draw their attention to it.
- 14:07 L'Express, as far as I know, no more than other media,
- 14:10 doesn't regularly publish the volume of oil production in the world
- 14:13 or the TWh of electricity produced globally, etc.
- 14:17 On the other hand, inflation, GDP growth, etc.,
- 14:20 you talk about those every other day.
- 14:21 So, like everyone else, their eyes are...
- 14:27 Fixed on the indicators.
- 14:29 Fixed elsewhere and not fixed on things that would allow them
- 14:33 to understand what's happening in the physical world.
- 14:35 Right.
- 14:36 So, with energy being what governs the physical world,
- 14:39 in fact, what matters is the quantity.
- 14:41 In fact, what matters is the quantity.
- 14:43 It's not the price, it's the quantity.
- 14:44 And there's no link between the two.
- 14:45 Which is very unsettling.
- 14:46 Oh yes, that's unsettling.
- 14:47 Yes, it's very unsettling.
- 14:48 Because we tell ourselves that the scarcer things become
- 14:51 and thus the more the quantity decreases, the more their price increases.
- 14:53 Yes, except that the scarcer the quantity of energy becomes
- 14:56 the more GDP decreases.
- 14:57 Right.
- 14:58 Because if you have less energy,
- 14:59 you have fewer machines working,
- 15:00 so less production, thus less income,
- 15:01 so GDP decreases.
- 15:03 And if you have a falling GDP
- 15:05 with a decreasing quantity of available energy,
- 15:07 you don't know what the new price of energy will be.
- 15:08 It could be higher, lower.
- 15:10 And so, when you look historically
- 15:11 at the link between price and volume for oil,
- 15:13 there isn't one.
- 15:14 Right.
- 15:15 There has never been a link between price and volume for oil.
- 15:17 There's a short-term link.
- 15:18 Short-term.
- 15:19 Meaning?
- 15:20 In the short term, if you have less of it,
- 15:21 immediately, the price goes up.
- 15:22 Of course.
- 15:23 You wait one, two years, you don't know where it will be.
- 15:24 Right.
- 15:25 And we can very well have a structural oil shortage
- 15:27 with a low oil price.
- 15:29 Right.
- 15:30 That's not a problem at all.
- 15:31 It's happened before.
- 15:32 So, since the political world doesn't understand
- 15:35 the importance of energy in what governs the modern world,
- 15:37 because our eyes are fixed on conventional indicators
- 15:39 called economics,
- 15:41 in fact, globally, this topic has been gently brushed aside.
- 15:46 I'd say, the last time we did anything somewhat serious,
- 15:48 was during the oil shocks.
- 15:50 And since then, it's been gently brushed aside.
- 15:52 And so, Hollande said to himself, we need to close half the reactors.
- 15:56 As young people would say, WTF.
- 15:57 I don't see what the problem is.
- 15:58 Right.
- 16:00 Because he didn't understand.
- 16:02 He just didn't understand.
- 16:07 So, from this point of view, Bréchet is right to say
- 16:09 that we are very negligent about how...
- 16:12 I don't necessarily subscribe to all his conclusions,
- 16:14 but he is right on one point,
- 16:16 which is that we are negligent in how we consider this subject.
- 16:23 And so, since people don't see the connection
- 16:25 between having pensions and energy,
- 16:27 even though there's a huge one,
- 16:29 because if we have a lot of energy,
- 16:31 we have a lot of production,
- 16:32 thus a lot of income,
- 16:33 thus pensions.
- 16:34 Right.
- 16:35 And if we don't have a lot of energy,
- 16:36 we don't have a lot of production,
- 16:37 thus not a lot of income,
- 16:38 thus no pensions.
- 16:39 It's as simple as that.
- 16:40 So, we would be well advised to focus much more on energy,
- 16:43 whatever economic or social subject we're looking at.
- 16:46 But what you're describing,
- 16:48 is a lack of rationality, first of all.
- 16:50 It's a lack of understanding.
- 16:51 Of understanding and a sense of consequence.
- 16:54 Meaning we don't follow the thread all the way through.
- 16:57 It's a lack of understanding.
- 16:59 I, for one, fell off my own chair
- 17:02 when I understood the real role of energy in the world.
- 17:06 Yes, right.
- 17:07 And incidentally, that's what led to the book <i>Le Monde Sans Fin</i>,
- 17:11 which made a lot of people fall off their chairs too.
- 17:14 But they fell off their chairs simply
- 17:16 because once again,
- 17:17 the usual media attention fixes our gaze
- 17:20 on conventional indicators
- 17:22 which are increasingly diverging from the physical world.
- 17:24 So, it's normal for people to fall off their chairs
- 17:26 when they realize what physical reality is.
- 17:29 So, speaking of falling off one's chair
- 17:32 and a movement, let's say, of falling off chairs on a large scale,
- 17:36 compared to 15 or 10 years ago,
- 17:39 we can say that, overall,
- 17:41 public opinion is much less climate-skeptic.
- 17:44 That is to say, there is increasingly an awareness
- 17:48 that there is climate warming and that it is a major challenge.
- 17:51 Do you think we have truly grasped the extent
- 17:56 of the issue and the challenge before us?
- 18:03 Polls, in fact, on this matter,
- 18:06 often the answer is in the question.
- 18:08 I'll give you a little anecdote.
- 18:10 There's an association called Parlons Climat
- 18:13 which often conducts quite interesting studies on the subject.
- 18:16 And about a year ago, I remember,
- 18:18 they published an analysis in which they showed
- 18:20 that in a survey, the rate of climate skeptics increased
- 18:24 if you offered more climate-skeptic response options
- 18:28 in the range of answers.
- 18:30 So, put another way, if you only offer two answers,
- 18:33 climate change exists, yes, no,
- 18:35 you have 25% climate skeptics.
- 18:37 And if you offer no, there is one, but it's not due to humans.
- 18:42 No, there is no climate change.
- 18:44 No, the climate has always varied. No, etc.
- 18:46 In fact, the rate of 'no' responses increases very sharply.
- 18:49 Okay.
- 18:50 So, in fact, what exactly is a climate skeptic?
- 18:53 Difficult to define.
- 18:54 Okay.
- 18:55 When you look, in fact, at where people are truly distrustful,
- 18:59 people who are extremely distrustful of science,
- 19:02 because the same people who tell you the climate has always varied,
- 19:04 it's not us right now, can tell you
- 19:05 but I trust science.
- 19:06 So, there's no problem with that.
- 19:07 So, in fact, when you look at people who are genuinely distrustful
- 19:10 of the scientific basis, it's less than 10%.
- 19:12 Okay.
- 19:13 It's very low.
- 19:14 However, you have a good portion of people
- 19:16 who are what I call 'climate-annoyed' people.
- 19:18 That is to say, ultimately, whether there is climate change or not
- 19:23 is not the primary issue.
- 19:25 The primary issue is that they don't recognize themselves
- 19:27 in the world proposed to fight climate change.
- 19:29 Okay.
- 19:30 So, they tell themselves, 'the electric car, I won't have access to it'
- 19:34 because it's economically out of my reach.'
- 19:36 'The hipsters annoy me.'
- 19:38 'I want to grill meat on my barbecue on the weekend.'
- 19:41 Basically, it's a bit like throwing the baby out with the bathwater.
- 19:44 That is to say, it's like drowning your dog.
- 19:47 By saying it has rabies.
- 19:49 Exactly.
- 19:50 It's because, in fact, the rejection is directed at those who propose solutions.
- 19:54 Okay.
- 19:55 And not on the human diagnosis.
- 19:57 Or on the solution itself.
- 19:58 So basically, they are annoyed either by the recommendations
- 20:04 and by the messengers.
- 20:06 Or by those who propose the solutions.
- 20:08 That's what irritates them.
- 20:09 And at that point, they throw the baby out with the bathwater and say
- 20:12 there is no climate change.
- 20:13 But in fact, the people who are fundamentally, intimately convinced
- 20:17 that science is talking nonsense, it's 10%.
- 20:19 Okay.
- 20:20 Or less than 10%.
- 20:21 It's low.
- 20:22 Okay.
- 20:23 In France or is it Western?
- 20:24 In France.
- 20:25 But even in the United States, you have a majority of Americans
- 20:27 who are convinced that there are climatic disruptions
- 20:29 that are intensifying, etc.
- 20:30 And besides, you just have to look at what's happening in this country.
- 20:32 You have more and more droughts.
- 20:35 You have groundwater levels dropping.
- 20:37 You know, the depth you have to drill to get water from a well,
- 20:40 that's constantly decreasing in the United States.
- 20:43 You have a number of homes becoming uninsurable, etc.
- 20:46 So in fact, there are things they see, they experience in their daily lives.
- 20:50 And from that point of view, people aren't completely stupid.
- 20:53 So at some point, if you ask them if they deny their daily reality,
- 20:56 they'll tell you no.
- 20:57 Yes.
- 20:58 Of course.
- 20:59 But do they realize?
- 21:00 I had read, I think it was in an interview with you,
- 21:03 you said that the world had warmed by 4 degrees in 10,000 years
- 21:09 and that we had seen the incredible consequences that had on life,
- 21:16 simply put, on Earth.
- 21:18 And you say a climate change, even a warming of 1.5 degrees in a century,
- 21:24 do we realize what that can lead to?
- 21:27 We don't realize.
- 21:28 And we don't realize for two reasons.
- 21:30 Well, we've almost reached the 1.5 degrees.
- 21:32 And you'll tell me, so what?
- 21:35 We're alive and well.
- 21:38 My salary still arrives in my bank account at the end of the month.
- 21:41 There's still food at the supermarket.
- 21:43 I don't see what the problem is.
- 21:44 Well, the problem is that some of the consequences of what we've done
- 21:47 will unfold over time.
- 21:49 For example, Greenland has started melting now,
- 21:53 and that will continue for centuries or millennia to come,
- 21:56 no matter what we do now.
- 21:58 So, it's a done deal.
- 22:00 And so, eventually, I mean eventually,
- 22:03 we are certain to have several meters of sea level rise.
- 22:06 Now, several meters of sea level rise,
- 22:10 that will be enough to render many port infrastructures inoperable.
- 22:15 That will be enough to push inland
- 22:21 salty groundwater.
- 22:23 You have salinization of aquifers with the rise of the...
- 22:27 And particularly in low-lying coastal areas
- 22:29 which are often cultivated coastal plains,
- 22:31 that will cause problems.
- 22:32 And that won't happen overnight either.
- 22:34 That will take decades, centuries, etc.
- 22:36 Regarding forests,
- 22:38 you can also have decades pass
- 22:41 between the new climate and the moment forests stabilize
- 22:45 in relation to the new climate,
- 22:46 with many trees dying in the interim.
- 22:51 The Alpine glaciers, for example, at 2 degrees,
- 22:54 90% of the Alpine glaciers will disappear.
- 22:56 Right.
- 22:57 And all of that consists of very long-term consequences
- 22:59 that we don't necessarily immediately...
- 23:01 Half of the Caribbean corals are already dead,
- 23:03 at 1.5 degrees.
- 23:04 Now you'll tell me we don't care
- 23:06 because for now, it doesn't stop us from having chicken.
- 23:08 Yes, okay, perfect.
- 23:09 But it is still a real consequence.
- 23:11 So you already have a number of things that can be observed.
- 23:14 And it's important to note that, furthermore, today,
- 23:16 we have a painkiller when it comes to the consequences,
- 23:19 which is called abundant energy.
- 23:21 Because when you have abundant energy,
- 23:23 you rebuild quickly after a problem,
- 23:26 you air-condition in case of a heatwave,
- 23:28 you have pumps that evacuate water in case of a flood,
- 23:31 you are rehoused in case of a flood
- 23:33 because with abundant energy, you build easily
- 23:35 and therefore you have excess premises that allow you to rehouse people.
- 23:38 You can move harvests,
- 23:40 in short, you can feed yourselves from what has grown far away
- 23:43 because you have trucks,
- 23:45 if nothing grows nearby anymore.
- 23:47 So, in fact, abundant energy is the antidote,
- 23:50 it's the magic wand that allows us to respond to everything.
- 23:53 Yes, at least to make these changes
- 23:56 almost painless.
- 23:58 However, looking at the horizon of significant consequences of climate change,
- 24:02 50 to 100 years from now,
- 24:04 this energy abundance will partly be behind us.
- 24:06 Yes, we'll come back to that.
- 24:07 So that means we're going to have to manage a situation
- 24:09 in which, forgive my vulgarity,
- 24:11 but we'll have to deal with more problems with fewer resources.
- 24:13 Everyone knows that's not a very pleasant situation.
- 24:16 So there will be a scissor effect
- 24:18 and I don't know how quickly it will arrive.
- 24:20 Right.
- 24:21 Because we could very well have at the same time
- 24:23 the closure of the Strait of Hormuz
- 24:26 and many climate catastrophes.
- 24:28 That poses no problem.
- 24:29 Absolutely.
- 24:30 There's no reason why they shouldn't happen simultaneously.
- 24:35 This year saw a rather interesting emissions curve phenomenon.
- 24:40 China, China's CO2 emissions curve
- 24:44 even decelerated a bit.
- 24:47 And that of the United States started to rise again.
- 24:50 That's not necessarily something on which
- 24:52 specialists would have bet a few years ago.
- 24:55 Did that surprise you?
- 24:57 And how do you explain that in terms of political mindset?
- 25:01 I explain absolutely nothing on an annual scale
- 25:03 regarding CO2 emissions.
- 25:05 Because CO2 emissions come from infrastructures
- 25:08 whose characteristic timescale is long.
- 25:10 Emissions come from the electricity grid,
- 25:12 the characteristic timescale is long.
- 25:14 They come from the fleet of cars and trucks,
- 25:16 the characteristic timescale is long.
- 25:18 They come from the building stock,
- 25:20 the characteristic timescale is long.
- 25:22 They come from industrial boilers
- 25:24 and the characteristic timescales are long.
- 25:26 What happens in a given year,
- 25:28 I don't draw any conclusions from it.
- 25:30 You have to start looking over 5-10 years
- 25:33 to start being able to say something.
- 25:37 To be able to say that something is happening.
- 25:39 What I can say is that CO2 emissions
- 25:41 in the United States have been on a downward trend since 2007.
- 25:46 In China, they have been on an upward trend
- 25:49 since China experienced its industrial boom.
- 25:53 So maybe one year, it will decrease.
- 25:56 Let's hope it decreases.
- 25:58 I'm not here to say I hope it goes up.
- 26:00 For now, I'm not drawing any conclusions.
- 26:03 Over the last 10 years, China has developed its coal
- 26:06 at the same time as it developed its wind, solar,
- 26:09 nuclear, and hydroelectric power.
- 26:12 So you don't buy the narrative that China is done.
- 26:17 No, I don't buy the narrative that it's done, it's over.
- 26:19 I buy the narrative that
- 26:21 China today is moving very fast
- 26:24 on technologies that will one day allow for decarbonization.
- 26:28 So electric cars, wind, solar, nuclear.
- 26:31 And why has it gained this awareness?
- 26:33 Why is it not just making demands?
- 26:36 You study these things.
- 26:38 I can formulate a hypothesis.
- 26:40 But I can only formulate a hypothesis.
- 26:42 My hypothesis is that the Chinese,
- 26:45 they have one ambition: to become the world's leading power again.
- 26:48 What they were for 2000 years,
- 26:50 for them, an unfortunate interlude,
- 26:52 a blink of an eye, meaning a century.
- 26:55 And since it was complicated for them
- 26:58 to take the lead on technologies
- 27:00 on which we were already very advanced,
- 27:02 they said to themselves, we'll position ourselves for the next wave.
- 27:06 It's a hypothesis.
- 27:09 Is there also a question of perceiving limits?
- 27:14 Among the Chinese?
- 27:16 Yes, among the Chinese.
- 27:17 Because for example, we sense in Donald Trump
- 27:19 in this desire to no longer submit to the Paris Agreement,
- 27:23 this idea that he does not accept
- 27:27 the idea that the world has limits,
- 27:29 that the amount of energy has limits.
- 27:32 Are cultures equal in facing this perception?
- 27:37 My feeling is no.
- 27:38 And it's that the Chinese are an ancient civilization.
- 27:42 It's a civilization where engineers have always traditionally had
- 27:46 a very important place,
- 27:48 which is also the case in Europe.
- 27:51 It's a bit less true among the English,
- 27:54 but overall, engineers still have
- 27:56 an important place in European systems.
- 28:00 It's very strong in Scandinavia,
- 28:02 it's quite strong in Germany, it's quite strong in France,
- 28:05 it's quite strong in Italy as well.
- 28:07 Anyway, it's still...
- 28:08 Spain, I know less, but...
- 28:10 So it's...
- 28:11 People who master technical systems
- 28:14 have always had a very important place in Europe
- 28:16 and in China as well.
- 28:17 Okay.
- 28:21 When you are in charge of technical systems
- 28:24 and you are grounded in the physical world,
- 28:25 in fact, you immediately understand the limit.
- 28:27 Because physical systems are only optimization systems,
- 28:30 of constrained resources, etc.
- 28:32 Immediately.
- 28:34 For example, the hydraulic engineers of rice paddies in China,
- 28:37 they were responsible for managing a constrained resource
- 28:39 which was the available water.
- 28:41 And so, you immediately become aware of the limit
- 28:43 when you do these kinds of things.
- 28:45 The United States is a country that was built through violence
- 28:50 on a land that was immense and immensely endowed with everything.
- 28:55 The United States was the world's leading oil producer
- 28:58 for a century.
- 28:59 That is, between the beginning of the industrial oil era
- 29:01 and 1970, it was the world's leading oil producer.
- 29:05 Which they have become again in recent years.
- 29:08 Together with Canada.
- 29:10 At the time of the Second World War, it was also,
- 29:12 and by far, the world's leading producer of coal and steel.
- 29:15 So, in fact, they could only win the war,
- 29:17 it was just a matter of time.
- 29:20 For a long time, it was the world's leading producer
- 29:23 of a number of minerals, of wood.
- 29:27 So, they were built through violence in a place
- 29:29 where there was an abundance of everything.
- 29:33 So, culturally, there is no sense of limits.
- 29:36 And you can see that clearly today.
- 29:38 If there isn't any here, there's still some.
- 29:40 And if there's none left here, there's some with others.
- 29:42 If there's none left with others, there's some on Mars.
- 29:44 And if it belongs to no one, it belongs to me.
- 29:47 I mean, that's the pioneer culture.
- 29:49 It belongs to no one, so it belongs to me.
- 29:51 I decide, and that's it.
- 29:52 Look at Elon Musk with his satellite constellations.
- 29:54 Space belongs to no one, but it belongs to me.
- 29:56 I'll take charge.
- 29:59 The United States will be the last country in the world to seriously address things
- 30:02 regarding planetary limits.
- 30:05 Now, what they have seriously done for a long time
- 30:07 is local management.
- 30:09 So, they had one of the first national parks in the world,
- 30:12 in Yellowstone, etc.
- 30:14 But that's local.
- 30:16 But the global limit is something with which
- 30:19 they don't culturally align at all.
- 30:21 Whereas Europe, which has experienced famine, disease,
- 30:24 the shortage of this, the shortage of that,
- 30:27 exactly like Japan, exactly like China,
- 30:30 are countries that are much more aware of limits.
- 30:32 Okay.
- 30:33 So, another question, somewhat cultural or philosophical,
- 30:36 or rather, even more philosophical
- 30:38 and political, that arises, is the recurring debate
- 30:41 as to whether liberal democracies,
- 30:44 whether philosophical, political liberalism,
- 30:48 which nevertheless forms the foundation of our Western societies,
- 30:51 is equipped to face a number of challenges,
- 30:55 especially the climate challenge.
- 30:57 That is, I sometimes hear people say,
- 31:01 shouldn't we have more centralized,
- 31:05 more authoritarian systems?
- 31:08 It would be a bit too much to say it like that.
- 31:10 But here's how this question arises:
- 31:14 an immense challenge with the need
- 31:17 for a significant political response
- 31:19 and liberal democracy?
- 31:21 Managing a constrained resource
- 31:23 usually involves planning
- 31:25 because it means you organize it
- 31:27 in the way that seems most efficient
- 31:29 and most equitable possible
- 31:31 the management of a contingent resource.
- 31:35 Planning is easier
- 31:37 when you have a strong state.
- 31:39 We can see this, by the way,
- 31:41 China progresses with five-year plans
- 31:43 with a very strong state.
- 31:45 Now, I'm not saying I'm eager
- 31:46 to have a Chinese-style regime here tomorrow morning.
- 31:48 We agree.
- 31:49 Yes, but every medal has its reverse.
- 31:54 The Chinese advance very quickly
- 31:56 because there are a number of issues
- 31:58 on which they don't ask the population for their opinion,
- 32:00 that people have 15 days of vacation
- 32:01 and they work all the time.
- 32:02 We, on the other hand, are asked for our opinion
- 32:04 and we have 6 weeks of paid leave
- 32:05 or 5 weeks of paid leave and 35 hours.
- 32:07 And so, we advance less quickly.
- 32:11 And then, with the system of political alternations,
- 32:15 when there are long-term plans to be made,
- 32:17 there's a risk that what one has woven
- 32:20 will be unraveled by the next.
- 32:22 And at that point, there's a real risk
- 32:24 that things will happen at our expense.
- 32:26 Because when you have a constraint
- 32:27 and you are not able to organize yourself
- 32:28 in the face of that constraint,
- 32:29 the constraint wins.
- 32:31 And at that point, the adjustment happens painfully.
- 32:34 And that's what's already happening
- 32:36 in part in Europe.
- 32:38 But isn't it precisely
- 32:39 the virtue of democracy
- 32:40 to somehow self-regulate?
- 32:44 Yes, except it's a slow system.
- 32:46 Democracy, Tocqueville said, is a slow system.
- 32:49 And the slow system adapted very well
- 32:51 to the period of prosperity
- 32:52 because in times of prosperity,
- 32:53 you have time for trial and error.
- 32:56 There's no penalty for trial and error
- 32:59 when you are in a favorable environment.
- 33:03 I'll give an example.
- 33:04 You're on a sailboat.
- 33:05 You have a very light breeze
- 33:07 and you are far from the reefs.
- 33:08 If you make a wrong maneuver
- 33:10 and you don't go in the right direction,
- 33:11 you have plenty of time to correct your course.
- 33:13 That poses absolutely no problem.
- 33:15 When you are at force 7 windward of the reefs,
- 33:18 you'd better not mess up
- 33:20 because if you do,
- 33:21 it ends very badly.
- 33:23 It's exactly the same when it comes to democracy.
- 33:25 It's a fair-weather political system.
- 33:27 It works well.
- 33:30 There are still a few exceptions.
- 33:31 Great Britain remained a democracy
- 33:33 during the last war.
- 33:35 That requires very strong consensus
- 33:37 within the population.
- 33:39 I noticed that democracy appeared
- 33:41 at the time of the Industrial Revolution.
- 33:44 Before, there were democracies
- 33:45 Athens, Rome, etc.
- 33:46 But when you look closely,
- 33:47 it was a handful of free citizens
- 33:49 sitting on an army of slaves.
- 33:50 A bit.
- 33:51 There were still some good things.
- 33:53 But it's true that...
- 33:54 Overall.
- 33:55 It wasn't democracy as we know it.
- 33:57 It wasn't mass democracy.
- 33:58 Not at all.
- 33:59 No.
- 34:00 There were slaves everywhere.
- 34:01 Today, our slaves are machines.
- 34:03 Energy slaves.
- 34:05 They are much more numerous
- 34:07 in terms of individual equivalents than we are.
- 34:10 Democracy was born in abundance.
- 34:14 Because it's very easy to get elected
- 34:16 by promising easy handouts and delivering them
- 34:18 when you are in a period of growth.
- 34:19 Very easy.
- 34:20 When you are not in a period of growth,
- 34:22 promising to get elected
- 34:23 by distributing easy handouts doesn't work.
- 34:25 Because when you are not in a period of growth,
- 34:27 you can only rob Peter
- 34:28 to pay Paul.
- 34:29 You can't do anything else.
- 34:31 We can clearly see that since Europe
- 34:33 stopped real growth,
- 34:35 that is, in 2007,
- 34:36 we can clearly see cracks
- 34:38 appearing in the political world
- 34:40 that are getting stronger and stronger.
- 34:42 And unfortunately, following this trend,
- 34:44 I think they will increase.
- 34:45 If we don't become aware of the situation
- 34:49 and if we don't organize ourselves differently,
- 34:51 I think they will only increase.
- 34:53 Simply because we have entered
- 34:55 a situation of real economic decline.
- 34:58 And for that, I have two indicators
- 35:01 that I like to look at,
- 35:02 which tell me that.
- 35:04 The first is the total quantity of goods
- 35:06 that we load onto trucks in a given year.
- 35:09 That indicator has been declining in Europe since 2007.
- 35:12 Why is this an indicator
- 35:14 that seems interesting to me?
- 35:15 Because all the objects
- 35:16 you have in this room
- 35:17 have passed through the back of a truck.
- 35:18 All the objects you have at home
- 35:20 have passed through the back of a truck.
- 35:22 And almost everything that comes out of French factories
- 35:25 has passed through the back of a truck,
- 35:26 or European factories
- 35:27 has passed through the back of a truck.
- 35:28 There are a few rare exceptions
- 35:29 of things that go by train then by boat.
- 35:31 Globally, there will be a truck segment
- 35:33 at one point or another.
- 35:34 Even container ships,
- 35:35 container ships are loaded onto trucks.
- 35:37 Except for a few barges.
- 35:41 The quantity, the tonnage of goods
- 35:43 that pass through the backs of trucks
- 35:44 in a given year,
- 35:45 that gives you the total volume of stuff and things
- 35:48 produced and/or consumed by the economy.
- 35:51 If this total tonnage decreases,
- 35:54 it means the physical economy is contracting.
- 35:56 A second indicator that has been contracting since 2007,
- 35:58 is the square meters built in the year,
- 36:00 in Europe, not in France.
- 36:01 It's the same, it's been decreasing since 2007.
- 36:04 Another indicator is industrial production
- 36:06 in volume.
- 36:07 It's been declining since 2007.
- 36:08 If you look at automobile production, for example,
- 36:10 it reached a maximum in 2008.
- 36:12 In Europe, the number of automobiles produced in a year,
- 36:14 the maximum was 2008.
- 36:15 In fact, since 2007,
- 36:17 Europe has been gently contracting
- 36:19 on a physical level.
- 36:21 The artifacts in GDP calculation
- 36:23 mean we tell ourselves stories
- 36:24 by saying that GDP continues to increase.
- 36:26 But in reality, true GDP has started to decline.
- 36:29 It's also since that time, incidentally,
- 36:30 that you see more and more people
- 36:32 who struggle to make ends meet,
- 36:34 who struggle to access food.
- 36:36 So for you, we have already entered
- 36:37 a period of degrowth.
- 36:38 Yes, we are already there.
- 36:39 So the philosophical debate on degrowth,
- 36:41 it is behind us.
- 36:43 Now, the real question,
- 36:44 is how we organize ourselves in this world.
- 36:46 So, I have a question for you about that.
- 36:48 Because it's the central scenario of your speech.
- 36:51 It's this peak oil scenario
- 36:53 that is coming our way
- 36:55 and that will create...
- 36:57 Because right now, you are describing to us
- 36:59 something rather non-violent.
- 37:03 But you say we are heading towards degrowth
- 37:05 if we don't manage to change.
- 37:07 I would say, we are already there.
- 37:08 But it can accelerate and become violent.
- 37:10 There's a part of the population that escapes it.
- 37:12 It's the French population
- 37:14 that is still grafted
- 37:17 onto the winners of globalization.
- 37:19 The service-sector metropolises.
- 37:20 So, that is, the employees
- 37:22 of large multinationals,
- 37:24 the financial sector,
- 37:26 not banking,
- 37:28 bank branch employees,
- 37:29 some of them are getting fired,
- 37:30 the financial sector.
- 37:32 A part of the legal sector,
- 37:34 so not the lawyers who handle divorces,
- 37:35 but business lawyers, etc.
- 37:38 A part of the consulting world,
- 37:40 the consultants who sell, etc.
- 37:42 So, that world,
- 37:44 a part of the traders...
- 37:46 They escape it, and the others are already in degrowth.
- 37:48 This world, which is grafted onto the global economy
- 37:50 which is still experiencing real growth,
- 37:52 since the global energy supply,
- 37:54 is still experiencing real growth,
- 37:55 they escape it
- 37:57 and it constitutes a kind of privileged caste
- 37:59 of which I am a part.
- 38:01 Who somewhat monopolizes public conversation
- 38:03 and public diagnosis.
- 38:05 Absolutely.
- 38:07 Who, moreover, very strongly influences decision-making
- 38:09 because their primary concern,
- 38:11 overall,
- 38:13 is not so much to care about the people
- 38:15 who come to clean here at 7 AM,
- 38:17 but to preserve their own status.
- 38:19 The world as it benefits them.
- 38:21 Exactly.
- 38:23 And what is becoming increasingly unbearable,
- 38:25 of course,
- 38:27 for the people who come to clean here at 7 AM
- 38:29 and, generally speaking, for all the people
- 38:31 who are on the side of those who have
- 38:33 increasing difficulty accessing
- 38:35 things that are, once again, physical.
- 38:37 Housing, food,
- 38:39 consumption.
- 38:41 Distributors will tell you.
- 38:43 People have been de-consuming for
- 38:45 a few years now, etc.
- 38:47 And that's a direct reflection of what I'm telling you
- 38:49 about the fact that Europe is, in fact,
- 38:51 today in real economic contraction.
- 38:53 Not fast, gentle,
- 38:55 but still.
- 38:57 That's still what's happening.
- 38:59 Peak oil, since you asked me the question,
- 39:01 we're there and not there.
- 39:05 I'm sorry, I'm going to be a bit technical.
- 39:07 What we call oil today,
- 39:09 depends on who's talking.
- 39:13 Oil, normally,
- 39:15 is a liquid at ordinary temperature
- 39:17 and pressure
- 39:19 composed of carbon chains with more than 8 carbon
- 39:21 atoms.
- 39:23 But there are people,
- 39:25 when they count oil, they include
- 39:27 products that are gaseous at ordinary temperature
- 39:29 and pressure and contain
- 39:31 2 to 4 carbon atoms,
- 39:33 namely ethane, propane, and butane,
- 39:35 which you might know because they're used as gas
- 39:37 in stoves.
- 39:41 The difference between the two is not insignificant,
- 39:43 because oil stricto sensu,
- 39:45 is a little over 80 million barrels per day,
- 39:47 85.
- 39:49 And ethane, propane, and butane,
- 39:51 is 15 million barrels per day.
- 39:53 Now, these come out with gas,
- 39:55 ethane, propane, and butane, they come from gas fields.
- 39:57 Which, for their part, have not at all
- 39:59 passed their peak globally,
- 40:01 production continues to increase.
- 40:03 What's happening is that so-called
- 40:05 conventional oil, everything that isn't
- 40:07 Canadian oil sands and American shale oil,
- 40:09 passed its peak in 2008.
- 40:11 The International Energy Agency
- 40:13 stated this in a 2018 report,
- 40:15 they recently reiterated in another report
- 40:17 that this is what happened, etc.
- 40:19 Shale oil, which is already a lighter oil
- 40:21 than historical oil,
- 40:23 has not passed its peak at all,
- 40:25 so if you add shale oil plus oil sands
- 40:27 plus conventional oil,
- 40:29 there was a peak in 2018, it went down,
- 40:31 now we've risen slightly above the 2018 peak,
- 40:33 and the forecast we made at The Shift Project
- 40:35 is that it will continue to fluctuate like this
- 40:37 until 2030.
- 40:39 But from 2030 onwards, all of this
- 40:41 should start to decline quite rapidly
- 40:43 because conventional fields are depleting.
- 40:45 and that shale oil will not increase very quickly
- 40:47 because the dynamics
- 40:49 of that oil mean that if you want to
- 40:51 increase production quickly, you'll lose your shirt
- 40:53 because it requires investments
- 40:55 that are far too significant.
- 40:57 So that's what happened
- 40:59 in the early years of shale oil,
- 41:01 even at $140 a barrel, producers
- 41:03 were losing money because they were in a phase
- 41:05 of increasing production, and in terms of cash flow,
- 41:07 they were losing money because they were investing so much
- 41:09 in new wells to increase production
- 41:11 that since they stopped rapidly increasing production,
- 41:13 they've been losing money. In the United States, since making money
- 41:15 is the most important thing, they won't rapidly increase
- 41:17 production again.
- 41:19 And so there will be
- 41:21 an issue of global oil supply contraction,
- 41:23 but for
- 41:25 Europe, it already started in 2008.
- 41:27 At the time when
- 41:29 the world passed
- 41:31 its conventional production peak,
- 41:33 European supply reversed.
- 41:35 It was rising, then it started to fall.
- 41:37 And the countries of Southern Europe, Spain,
- 41:39 Portugal, Italy, which were the most dependent
- 41:41 on oil in their energy mix, are the ones
- 41:43 that suffered the most brutally.
- 41:45 Italian GDP, Greek GDP.
- 41:47 Greece had 60% oil in its energy mix.
- 41:49 The Greek debt problem,
- 41:51 the Greek financial problem,
- 41:53 it wasn't about laziness,
- 41:55 it was oil.
- 41:57 The drop in GDP in Greece wasn't because
- 41:59 people weren't paying their taxes.
- 42:01 It's just that the allocation of income
- 42:03 stays in your pockets instead of going into the state's pockets.
- 42:05 That doesn't change GDP.
- 42:07 What changes GDP is that production decreases
- 42:09 because oil wasn't available.
- 42:11 That's what happened in Spain, that's what happened in Italy,
- 42:13 that's what happened in Portugal.
- 42:15 Many of these countries still haven't returned to the GDP level
- 42:17 they had in 2007.
- 42:19 Even with the artifacts in GDP accounting
- 42:21 which tends to inflate it a bit.
- 42:23 This oil story,
- 42:25 it's not an abstract idea, it's already a reality
- 42:27 at work in Europe.
- 42:29 It was the same in Japan.
- 42:31 A country that imports
- 42:33 all of its oil.
- 42:35 Even in the United States, that was the case.
- 42:37 In fact, 2008 was a turning point
- 42:39 in the world
- 42:41 regarding oil.
- 42:43 Remember, in 2008, the barrel was at $140.
- 42:45 That's what triggered
- 42:47 the financial crisis.
- 42:49 It was the energy slowdown that triggered the financial crisis.
- 42:51 It wasn't real estate speculation.
- 42:53 The two collided.
- 42:55 But without the energy slowdown...
- 42:57 That was the spark
- 42:59 that led to,
- 43:01 subprime mortgages, etc.
- 43:03 Anyway, the mountain of debt we have today
- 43:05 is a powder keg.
- 43:07 After that, the spark can come from anywhere.
- 43:09 But in this case, the spark came from energy.
- 43:11 At that time.
- 43:13 Just, when you create scenarios
- 43:15 like that with the chip project,
- 43:17 you do it somewhat all else being equal.
- 43:19 When we see how much the world
- 43:21 has become unpredictable,
- 43:23 are there other scenarios sometimes
- 43:25 that you consider?
- 43:27 Outbreaks of war over energy issues,
- 43:29 I don't know,
- 43:31 epidemics,
- 43:33 the hyper-optimistic scenarios,
- 43:35 of techno-optimists.
- 43:37 How do you create a main scenario?
- 43:39 A scenario is a sandbox.
- 43:41 It's not a prediction.
- 43:43 A scenario,
- 43:45 is a story that is as plausible
- 43:47 as the assumptions you input
- 43:49 and the laws of evolution you put into your scenario.
- 43:51 Okay.
- 43:53 Ideally, the assumptions should still be plausible
- 43:55 and that the laws of evolution
- 43:57 are verified.
- 43:59 Because otherwise, your sandbox isn't very useful.
- 44:01 You've made a science fiction film,
- 44:03 so it's a sandbox like any other,
- 44:05 a science fiction film can make you think,
- 44:07 but it's far from reality and therefore makes you think less
- 44:09 than if it's close to reality.
- 44:11 There's a part of what's happening right now
- 44:13 in the world, I'd say,
- 44:15 is that everything is unfolding as planned.
- 44:17 That is, in 2011, I wrote in Les Echos
- 44:19 an article titled Marine Le Pen,
- 44:21 Child of Carbon.
- 44:23 And I had explained that not dealing with
- 44:25 the decline in fossil energy, which had begun,
- 44:27 was feeding
- 44:29 the feeling of abandonment
- 44:31 among a part of the population
- 44:33 and therefore was boosting the people
- 44:35 who thrive on this feeling of abandonment.
- 44:37 I have nothing for or against
- 44:39 Marine Le Pen, whom I've never met,
- 44:41 but it was just
- 44:43 a sociological analysis
- 44:45 based on the fact that energy
- 44:47 is at the root of what makes the modern world.
- 44:49 So I'd like to say, unfortunately,
- 44:51 part of what's happening right now,
- 44:53 is that everything is unfolding as planned.
- 44:55 However, there is one area
- 44:57 in which I won't tell you
- 44:59 if I had predicted it, and that's when
- 45:01 wars break out here and there,
- 45:03 because that's in the realm of plate tectonics.
- 45:05 Plate tectonics is about plates building up tension
- 45:07 and then from time to time you have an earthquake
- 45:09 but no one can tell you where, when, how
- 45:11 and with what intensity. However, you know that at some point
- 45:13 it will happen and at some point you will have a disruption.
- 45:15 So there, when you put
- 45:17 energy under tension,
- 45:19 you know that at some point you will have a disruption
- 45:21 but you don't know
- 45:23 exactly when, how,
- 45:25 when it will happen.
- 45:27 Regarding the Middle East, the plate
- 45:29 tectonics is that you had
- 45:31 four and a half Bedouins wandering in the desert
- 45:33 and then oil arrived
- 45:35 which allowed the creation
- 45:37 within communities that didn't necessarily get along
- 45:39 with each other, the Shiites, the Sunnis,
- 45:41 the Maronites, the Christians, etc.
- 45:43 You start to have oil
- 45:45 which allows each of these communities
- 45:47 to grow in number in an absolutely
- 45:49 considerable way because thanks to the money
- 45:51 they can, in places where nothing grows,
- 45:53 start to feed a lot of people
- 45:55 they all import their food there
- 45:59 start to build many cities, etc.
- 46:01 and have a population that increases enormously.
- 46:03 So you have a population
- 46:05 that increases enormously with the cultural differences
- 46:07 that have remained, the religious antagonisms
- 46:09 that have remained, and all of this
- 46:11 has been fueled by the oil boom
- 46:13 and then from time to time it breaks.
- 46:17 Unfortunately, I'm not saying I wish for it,
- 46:19 but from time to time it
- 46:21 it cracks.
- 46:23 A quick penultimate question
- 46:25 before my last question
- 46:27 because I've watched many of your talks
- 46:29 and unlike some prophets
- 46:31 unlike Jeremiah in particular
- 46:33 in the Bible, you don't seem affected
- 46:35 by your prophecies, which are nevertheless
- 46:37 quite dark.
- 46:39 Is it a matter of nature, is it a question
- 46:41 you're hardened? I'm not depressed.
- 46:43 No, you're not depressed. So there are two explanations
- 46:45 for that. I see myself
- 46:47 from an outside perspective.
- 46:49 I can't...
- 46:51 Yes, indeed, I do
- 46:53 a kind of analysis as if it weren't the world
- 46:55 I live in.
- 46:57 A detached perspective.
- 46:59 Maybe I'm having a bit of a split personality, I don't know.
- 47:01 And then
- 47:03 the second reason is that
- 47:05 I am lucky enough to be in
- 47:07 a professional environment
- 47:09 that is both
- 47:11 action-oriented and young.
- 47:13 So the structures I work in,
- 47:15 both The Shift Project and Carbon4,
- 47:17 are structures where the average age
- 47:19 is between 30 and 35, where people
- 47:21 are energetic, because when you're
- 47:23 young, your hormones make you energetic.
- 47:25 And where people
- 47:27 seek to find solutions to
- 47:29 problems. And that allows for a drive.
- 47:31 Exactly. So I am, I'd
- 47:33 like to say, in a
- 47:35 particularly protected environment
- 47:37 as far as
- 47:39 the problem I'm talking about is concerned. Okay.
- 47:41 So my last question concerns
- 47:43 euro banknotes.
- 47:45 You've seen them before, I imagine.
- 47:47 They depict arches
- 47:49 that don't exist, bridges that don't exist.
- 47:51 And that doesn't really
- 47:53 do justice
- 47:55 to European civilization
- 47:57 that these euro banknotes
- 47:59 are disembodied, etc. So,
- 48:01 it seems that's going to change soon. And our
- 48:03 contribution at L'Express is to ask
- 48:05 in this podcast, this last
- 48:07 question to all our guests. If you,
- 48:09 Jean-Marc Jancovici, had a
- 48:11 historical personality or figure to propose
- 48:13 to put on the 20 euro banknotes,
- 48:15 who would it be?
- 48:17 I don't know. One of my children?
- 48:19 That's not allowed.
- 48:21 You're not allowed your children.
- 48:25 The idea, this glorification
- 48:27 of figures, actually, it doesn't bother me
- 48:29 with others. But with you, it's a problem.
- 48:31 With me, it's a problem. And so, when I'm asked
- 48:33 the question of who you want to particularly glorify,
- 48:35 etc.
- 48:37 I'm always a bit uncomfortable answering.
- 48:39 And then, there's another reason why I'm uncomfortable
- 48:41 answering, which is that individual adventures
- 48:43 don't exist.
- 48:45 Indeed, there are always people behind you.
- 48:47 People who succeed, who make it all
- 48:49 on their own, who go naked on an island, don't exist.
- 48:51 deserted, it doesn't exist.
- 48:53 So, whether we choose
- 48:55 to only retain the tip of the iceberg,
- 48:57 that is, the person who is visible.
- 48:59 In my journey, there are many people without whom
- 49:01 I wouldn't be standing before you.
- 49:05 So, we'll stick with
- 49:07 our non-existent bridges and our
- 49:09 non-existent good spirits.
- 49:11 Perhaps we should accept
- 49:13 the idea that we don't put
- 49:15 anyone forward
- 49:17 and instead put something else that makes
- 49:19 people want to feel good, I don't know,
- 49:21 a sun, I have no idea.
- 49:23 That's a good answer too. Thank you very much,
- 49:25 Jean-Marc Jancovici.
- 49:27 If you enjoyed this interview, feel free to follow us
- 49:29 and leave us comments
- 49:31 on all your usual podcast
- 49:33 and video platforms.
- 49:35 I'll see you in two weeks
- 49:37 for a new major interview.
- 0:00 グリーンランドは現在溶け始めており、それは私たちが今何をしようとも、今後何世紀、あるいは何千年もの間続くでしょう。
- 0:07 こんにちは、アンヌ・ロサンシェルの『グラン・ザントルティアン』新版へようこそ。
- 0:11 アンヌ・ロサンシェルとは私のことで、15日ごとに、特定のテーマについて適切な人物にインタビューしています。
- 0:19 ウクライナ戦争を機に、ヨーロッパの世論は全体的に原子力発電に対してはるかに好意的になりました。
- 0:25 システムは非常に慣性的であるため、『ああ、しまった、間違っていた、そうすべきではなかった』と一度思ってしまえば、
- 0:29 実際、そのコストはそう簡単には取り戻せません。ですから今日、個人的には原子力発電を大いに支持しているとしても、
- 0:36 私たちが置かれている状況は、再生可能エネルギーを導入することを完全に正当化できます。
- 0:41 なぜなら、それが今後数年間で建設できる唯一のものだからです。
- 0:43 本日は、スターであるジャン=マルク・ジャンコヴィッチ氏をお迎えしています。彼はエンジニアであり、シフ・プロジェクトの会長であり、科学的厳密さに基づいたエコロジーの体現者です。
- 0:55 さて、原子力に関するヨーロッパの最近の転換をどう考えますか?フランスのエネルギーミックスの価値は?
- 1:03 アメリカ、中国、自由民主主義諸国はどこまで進んでいますか?
- 1:07 彼らは気候変動の課題に立ち向かう準備ができていますか?これらの質問に答えるのは誰でしょうか?
- 1:14 ジャン=マルク・ジャンコヴィッチ氏が、L'Expressの編集部で、ビデオとオーディオポッドキャストで、私たちと共に、そして皆さんと共にいます。
- 1:21 どうぞお座りください、始まります。
- 1:26 ジャン=マルク・ジャンコヴィッチさん、こんにちは。
- 1:30 こんにちは。
- 1:31 ではまず、始めに、かなり最近の引用を一つご紹介したいと思います。
- 1:36 きっとお分かりになるでしょう。
- 1:38 「1990年代以降、ヨーロッパで原子力の割合を減らしたことは戦略的な誤りでした。
- 1:44 それは、信頼性が高く、手頃な価格で、低排出のエネルギー源から目を背けることでした。」
- 1:49 これらの言葉は、つい先日の3月10日、ウルズラ・フォン・デア・ライエン氏によって発せられました。
- 1:55 欧州委員会委員長であり、アンゲラ・メルケル政権の元大臣です。
- 2:01 これらの言葉を聞いてどう思われましたか?何を感じましたか?
- 2:06 大したことはありません。実際、この件に関する世論は2、3年前から転換していますから。
- 2:12 そして実際、世論がこの件で転換したのは、我々の友人プーチンのおかげです。
- 2:16 ウクライナ戦争を機に、ヨーロッパの世論は原子力発電に対してはるかに好意的になりました。
- 2:22 これは決してフランスだけの現象ではなく、汎ヨーロッパ的な現象です。
- 2:25 どこでも、原子力発電に対する肯定的な意見が15~20ポイント上昇しました。
- 2:28 そしてドイツでは、新しい原子炉の建設に賛成するドイツ人の半数近くに達しました。
- 2:34 まだそこまでではありませんが、そう遠くはありませんでした。
- 2:37 ですから、これは世論に遅れをとる政治の典型的なケースです。
- 2:41 しかし、民主主義においては驚くことではありません。
- 2:43 もちろん、時には最先端を行くこともあります。
- 2:45 例えば、エネルギーとは全く関係のない例を挙げるとすれば、
- 2:48 ミッテランが死刑を廃止したとき、まだ大多数のフランス人は完全に賛成ではなかったと思います。
- 2:53 シモーヌ・ヴェイユが中絶を合法化したときも、まだ大多数のフランス人は完全に賛成ではなかったと思います。
- 2:58 ですから、政治家が時代に先駆けて、先行することもあります。
- 3:02 しかし、彼らがむしろ遅れをとっているケースも非常に多くあります。
- 3:06 ですから、いくつかの勇敢な決定を除けば、
- 3:09 全体的に見て、選出された議員たちは世論を非常によく反映しており、3年のずれがあると言いたいです。
- 3:13 なるほど。
- 3:14 では、最近のニュースに関する別の質問です。
- 3:17 2年半の延期と遅延を経て、フランスの複数年エネルギー計画がごく最近発表されました。
- 3:27 その内容に簡単に触れる前に、展望という点で伺いたいのですが、
- 3:33 これは5年を2回、つまり10年間を対象とする計画です。
- 3:36 つまり、今後10年間のフランスのエネルギー戦略を定めるものです。
- 3:40 エネルギー政策と気候政策の観点から見て、10年という期間は適切な展望でしょうか?
- 3:46 何について話すかによります。
- 3:48 電力システムについて話すなら、適切な展望は50年から100年です。
- 3:51 はい。
- 3:52 下流の設備、つまり自動車、ボイラー、産業設備などについて話すなら、
- 3:58 適切な期間は20年から50年です。
- 4:00 その後、中間的な節目が必要です。
- 4:03 つまり、子供が生まれてから大人になるまでの教育について話すなら、20年かかりますが、
- 4:09 その間にも、中間的な節目があります。
- 4:11 例えば、『来年には試験に合格するといいだろう』といった具合です。
- 4:15 エネルギー戦略についても同じです。
- 4:18 実際、複数年エネルギー計画が、私たちが考える最大の時間軸であるならば、それは適切ではありません。
- 4:24 しかし、物事を計画する時間軸であるならば、はい、それは適切です。
- 4:28 物事は、年単位、10年単位、そして世紀単位で計画する必要があります。
- 4:32 なるほど。その内容についてですが、数週間前、この同じ椅子に物理学者の方をお招きしました。
- 4:39 元原子力エネルギー委員のイヴ・ブレシェ氏です。彼はPPEの内容について遠慮なく意見を述べました。
- 4:46 PPEが政治的な駆け引きの対象になってしまっているという点についてです。
- 4:50 そして彼は、フランスのエネルギーミックスについて、コスト分析も影響分析もなしに行われていると語っていました。
- 4:57 それは事実上、費用のかかるものだと。
- 5:00 誰もが抱く大きな疑問は、原子力と再生可能電力のバランスが適切かどうかということです。
- 5:06 そして、再生可能電力について話すとき、実際には人々は水力発電のことを考えていません。
- 5:10 水力発電は歴史的に最初の再生可能エネルギー源であり、多くの国では圧倒的に主要なものです。
- 5:16 例えば中国では、再生可能エネルギー、つまり再生可能電力の第一の源は、圧倒的に水力発電です。
- 5:20 ヨーロッパでは50年代から60年代にかけてすべてのダムが建設されました。今はもう建設されていません。
- 5:25 ダムの近くに住む人々はそれに慣れています。
- 5:28 ティーニュとセーレ・ポンソンにダムが建設された当時、何人かの住民が避難しました。
- 5:32 当時はいくつかの悲劇がありましたが、今ではもう誰も気にしていません。
- 5:35 そこにあって、まるで山の湖のようです。
- 5:38 ですから、人々の心の中での再生可能エネルギーとは、現在設置が進められているものです。
- 5:43 なぜなら、それが私たちを困らせる可能性があるからです。
- 5:45 一度設置されてしまえば、それはもう設置済みです。
- 5:48 つまり、ソーラーパネルと風力タービンです。
- 5:50 土地の人工化について考えるとき、私たちは今いるクレベール通りの建物のことは考えません。
- 5:54 なぜなら、それらはずっと前に建てられたものだからです。
- 5:57 ですから、私たちは主に太陽光発電と風力発電について考えます。
- 5:59 さて、太陽光発電と風力発電には長所と短所があります。
- 6:02 長所は、風力タービンやソーラーパネルはかなり早く設置できることです。
- 6:05 つまり、装置の設置は簡単です。
- 6:07 短所は、これらの装置からシステムを構築するのが複雑であることです。
- 6:10 なぜなら、それは制御可能ではないからです。
- 6:12 制御可能ではない、とはどういう意味ですか?
- 6:14 それは、私たちが望む時に得られるものではないということです。
- 6:15 それは、自然がそう決めた時です。
- 6:17 つまり、日中には太陽があります。
- 6:19 私の間違いでなければ、それは日中の定義そのものです。
- 6:21 夏は冬よりも少し多く、いや、ずっと多くあります。
- 6:25 ですから、太陽はいつでも得られるわけではないということです。
- 6:28 ですから、もし冬の夜に手術を受ける必要がある場合、
- 6:31 直接の太陽光発電では機能しません。
- 6:34 貯蔵などを経由する必要があります。
- 6:36 そして、季節間の貯蔵と呼ばれるものについても問題があります。
- 6:39 つまり、我が国では依然として冬である電力消費の多い時期から、
- 6:43 エアコンのために夏が消費の多い時期となる国もありますが、私たちの国では冬です。
- 6:46 そして、太陽光発電と風力発電のおかげで、むしろ夏である電力生産の多い時期へと移行することです。
- 6:53 ですから、この問題があります。
- 6:54 そして、これは複雑な問題であり、簡単に解決できるものではありません。
- 6:57 実際、ドイツ人はこれを解決しようとしましたが、できませんでした。
- 7:00 彼らは、制御不能な再生可能エネルギーだけでやっていくと言いました。
- 7:04 貯蔵などを追加してもです。
- 7:06 彼らは現在、数ギガワットのバッテリーを持っています。
- 7:08 彼らはうまくいかないので、ガス火力発電所を再建する予定です。
- 7:12 そして、しばらくの間、システム内でガス火力発電所を使い続けるでしょう。
- 7:17 私たちのPPEもそれを解決しないのですか?
- 7:19 ええ、私たちのPPEも彼らの国以上にそれを解決しません。
- 7:22 なぜなら、制御不能な電源の柔軟性を補うためには、柔軟性が必要だからです。
- 7:28 そして、この柔軟性は2つの方法で得ることができます。
- 7:30 一つは、大規模な貯蔵手段を持つことです。
- 7:32 太陽光発電とバッテリーを使えば、一日単位では何とか対応できます。
- 7:36 しかし、問題となるのは季節間の貯蔵です。
- 7:40 そして、そこではバッテリーを使うことはできません。あまりにも多くのバッテリーが必要になるでしょう。
- 7:44 それに対して、原子力は全く逆の特性を持っています。
- 7:48 ですから、原子力を使ったシステムを作るのは簡単です。
- 7:51 しかし、原子力発電所を建設するのは時間がかかり、複雑です。
- 7:53 一方、逆の側では、その逆です。
- 7:55 風力タービンを作るのは、速くて簡単です。
- 7:57 そこからシステムを作るのは、時間がかかり、複雑です。
- 8:00 それから、原子力は、望むなら調整可能なものです。
- 8:09 しかし、それが本来の機能ではありません。
- 8:11 通常、その本来の機能は、常に電力を供給することです。
- 8:14 フランスでは、エネルギーミックスに原子力発電が多かったため、それでも発電所を制御可能にしました。
- 8:19 しかし、それは経済的に少し最適化を損ないます。なぜなら、これらは固定費システムだからです。
- 8:23 言い換えれば、建設費用は、使用頻度に関わらず同じです。
- 8:27 原子力発電のコストの大部分は、建設費とそれに伴う金融費用です。
- 8:31 私の結論は、これは公共の枠組みでのみうまくいくということです。
- 8:33 なぜなら、民間の枠組みでは、収益を上げるには借り入れが高すぎるからです。
- 8:37 そして、建設費用も管理されるべきですが、
- 8:41 建設費用よりも、金融費用の方がさらに重要だと言いたいです。
- 8:45 つまり、原子力発電所を作るのは時間がかかります。
- 8:48 しかし、一度発電所が建設されれば、それに基づいたシステムを作るのはかなり簡単です。
- 8:52 ですから、バランスが取れています。
- 8:54 完璧なものはありません。
- 8:56 完璧なシステムは、30年間原子力発電を恥じることなく、
- 9:01 施設が老朽化するにつれて順次更新し、
- 9:04 20年前に着手して確実にする、というものだったでしょう。
- 9:08 そして、それを補完するものとして、フランスでは水力発電と揚水発電が非常に良い補完となります。
- 9:13 揚水発電とは、可逆式ダムのことです。
- 9:15 それらは、日単位、あるいは週単位で非常に大きな柔軟性をもたらします。
- 9:21 ですから、この二つの組み合わせ、つまりフランスで歴史的にシステムを構築してきた基盤に、
- 9:26 少量のガスと石炭を加えたものが、うまく機能するシステムでした。
- 9:30 そして、私たちはそれを二つの理由で壊してしまいました。
- 9:33 20〜30年間、「恥ずべき原子力」のようなものがあったため、それを壊しました。
- 9:37 その間、私たちは「これはひどいものだから、いらない」と考えていました。
- 9:40 そして、それを壊してしまったという事実は、元に戻せません。
- 9:42 つまり、一度「フォン・デア・ライエン氏が恩寵を受けて」
- 9:46 そして、私たちはからかい半分に「ティギブスのように、もしかしたらそうすべきではなかったかもしれない」と思ったとしても、
- 9:50 残念ながら、もう手遅れです。
- 9:51 そして、先ほど私が挙げた子供の例をもう一度出すと、
- 9:54 20年間、子供の教育をいい加減にしてきた場合、
- 9:57 それを1週間で修正できるわけではありませんし、時には10年かかっても修正できないこともあります。
- 10:01 原子力発電も全く同じです。
- 10:04 システムは非常に慣性が大きいため、一度「
- 10:06 ああ、しまった、間違っていた、そうすべきではなかった」と思ってしまえば、
- 10:08 実際、その損失はそう簡単には取り戻せません。
- 10:10 ですから今日、個人的には原子力発電が非常に好きですが、
- 10:15 私たちが置かれている現状を考えると、
- 10:17 再生可能エネルギーを導入することは十分に正当化できます。
- 10:20 なぜなら、それが今後数年間で建設できる唯一のものだからです。
- 10:23 私たちが必要とする時間スケールで。
- 10:25 その通りです。
- 10:26 それが唯一のものです。
- 10:28 その後、RTEが最近の報告書で提起した本当の問題は、
- 10:32 今日、体の重みをどちらに置くべきかということです。
- 10:35 電力供給手段の加速に重点を置くべきか、
- 10:38 それとも電力消費の加速に重点を置くべきか、
- 10:42 いわゆる「用途の電化」です。
- 10:44 そして個人的には、もう少し重点を置くべきだと思います。
- 10:47 用途の電化に。
- 10:48 承知しました。
- 10:49 今日は。
- 10:50 そして、すべての脱炭素電源に提供できる最高のサービスは、
- 10:53 単純に需要が増加することです。
- 10:56 承知しました。もちろん。
- 10:58 かなり明確な推論ですね。
- 11:01 原子力発電があったことによる悪影響について話されていましたね。
- 11:08 それどころか、それ以上です。
- 11:09 つまり、大まかに言って、何十年もの間、
- 11:11 これらの分野では、道徳的な見せかけが実用的な管理を少しばかり置き換えてきました。
- 11:17 そして、フランスを含め、私たちは間違いを犯しました。
- 11:19 ヨーロッパだけでなく、フランスでもです。
- 11:21 フェッセンハイム原発の閉鎖について、
- 11:23 そのように設定された目標について、
- 11:26 費用、必要性、影響の分析なしに、本当にその場しのぎで決められたことでした。
- 11:31 あなたは政治的な意思決定を観察することができました。
- 11:35 2007年の環境グルネル会議に参加されましたね。
- 11:38 ニコラ・ユロが大臣だった頃、一時的に彼に助言していましたね。
- 11:41 いいえ、大臣だった頃ではありません。
- 11:43 その前ですね、分かりました。
- 11:44 そして、あなたは一部の人から頻繁に相談を受けていると思います。
- 11:50 とにかく、The Shift Projectはいくつかの成果を上げることができました。
- 11:53 はい、そうです。
- 11:54 しかし、あなたはそれでも…
- 11:55 ええ、ありますよ。
- 11:56 分かりました。
- 11:57 しかし、それは私の主な職務ではありませんし、特にそれを求めているわけではありません。
- 12:01 求めていないのですね。
- 12:02 しかし、政治的な意思決定を観察できたとき、
- 12:06 そのメカニズムと合理性について、どのような結論を導き出しましたか?
- 12:13 さて、ほぼ共有されていると思われる要素が一つあります。
- 12:16 この国のほぼすべての政党によって、長い間そうでした。
- 12:20 今日どうなっているかは分かりませんが。
- 12:21 それは、実際には、政治の世界がエネルギーの重要性を理解していなかったということです。
- 12:24 現代世界の構造化における。
- 12:26 つまり、私たちはそれを、
- 12:30 年金、外交、インフレ対策の間に挟まれた、単なる一つの問題だと考えているのです。
- 12:38 大まかに言えば、今日の議論を見れば分かります。
- 12:42 世界の石油輸出の25%が、
- 12:45 ホルムズ海峡を経由しなくなるという話です。
- 12:47 そして、私たちは何を話しているのか?価格についてです。
- 12:48 ええ、その通りです。
- 12:49 しかし、これは価格の問題ではありません。
- 12:50 価格なんてどうでもいいのです。
- 12:51 これは量の問題です。
- 12:53 もしガソリンの価格が1リットルあたり1.6ユーロから2ユーロに上がったとしても、
- 13:00 この国の普通の車にとって、
- 13:02 それは毎月の燃料費が25ユーロ増えることを意味します。
- 13:07 この国には、毎月25ユーロの差で生活が苦しくなる人々がいます。
- 13:09 それは間違いありません。
- 13:10 しかし、この国の誰もが毎月25ユーロの差で生活が苦しくなるわけではありません。
- 13:13 現実から目を背けてはいけません。
- 13:15 過去数十年の家賃の上昇や、
- 13:18 不動産価格の上昇を見れば、月25ユーロの話ではありません。
- 13:21 そして、それは人々を街頭に駆り立てませんでした。
- 13:24 それは人々を街頭に駆り立てません。
- 13:26 しかし、実際には、長期的には政治的に影響を及ぼします。
- 13:29 ええ、しかしそれは感情的なデモにはつながりません。
- 13:32 現在見られるような、
- 13:34 実際に関わる金額ははるかに大きいにもかかわらず。
- 13:38 ところで、今起こっていることの本当の問題は、
- 13:41 輸入石油への依存について考えさせることです。
- 13:44 その将来的な供給量は、いずれにせよ減少するでしょう。
- 13:46 私たちが望むと望まざるとにかかわらず。
- 13:47 そして、もう少し真剣に取り組むべき時かもしれません。
- 13:49 ですから、これは政治家たちが全体的に、
- 13:52 少し意地悪に言えば、皆見当違いだったことです。
- 13:55 かなり長い間。
- 13:58 ですから、定期的に公表される指標がないので
- 14:04 彼らの注意を引くものがありません。
- 14:07 私が知る限り、『レクスプレス』も他のメディアも
- 14:10 世界の石油生産量や
- 14:13 世界で生産される電力のテラワット時などを定期的に公表していません。
- 14:17 しかし、インフレ、GDP成長率などは
- 14:20 皆さん、しょっちゅう話題にしています。
- 14:21 ですから、彼らは皆と同じように、目を…
- 14:27 指標に釘付けです。
- 14:29 他のことに釘付けで、彼らが理解するのに役立つものには釘付けではありません。
- 14:33 物理的な世界で何が起こっているのかを。
- 14:35 なるほど。
- 14:36 つまり、エネルギーが物理的な世界を支配するものである以上、
- 14:39 実際、重要なのは量です。
- 14:41 実際、重要なのは量です。
- 14:43 価格ではなく、量です。
- 14:44 そして、この二つには関連性がありません。
- 14:45 これは非常に混乱させられます。
- 14:46 ええ、それは混乱しますね。
- 14:47 はい、非常に混乱させられます。
- 14:48 なぜなら、物事が希少になればなるほど、
- 14:51 つまり量が減れば減るほど、価格は上がると思うからです。
- 14:53 ええ、ただし、エネルギーの量が希少になればなるほど
- 14:56 GDPは減少します。
- 14:57 なるほど。
- 14:58 なぜなら、エネルギーが少なくなれば、
- 14:59 稼働する機械が減り、
- 15:00 生産が減り、収入も減るため、
- 15:01 GDPが減少するからです。
- 15:03 そして、GDPが下がり、
- 15:05 利用可能なエネルギー量も減少している場合、
- 15:07 エネルギーの新しい価格がどこにあるのか分かりません。
- 15:08 上がることもあれば、下がることもあります。
- 15:10 ですから、歴史的に見て
- 15:11 石油の価格と量の関係を見ると、
- 15:13 関係はありません。
- 15:14 なるほど。
- 15:15 石油の価格と量の間には、これまで関連性はありませんでした。
- 15:17 短期的な関連性はあります。
- 15:18 短期的な。
- 15:19 と言いますと?
- 15:20 短期的には、量が少なくなれば、
- 15:21 すぐに価格は上がります。
- 15:22 もちろんです。
- 15:23 1、2年待てば、それがどこにあるか分かりません。
- 15:24 なるほど。
- 15:25 そして、構造的に石油が不足しているにもかかわらず、
- 15:27 石油価格が低いということも十分にあり得ます。
- 15:29 なるほど。
- 15:30 何の問題もありません。
- 15:31 既に起こっています。
- 15:32 ですから、政治の世界が
- 15:35 現代世界を支配するエネルギーの重要性を理解していないため、
- 15:37 経済と呼ばれる従来の指標に目を奪われているため、
- 15:39 経済と呼ばれる従来の指標に目を奪われているため、
- 15:41 実際、この問題は全体的に軽く扱われてきました。
- 15:46 言いたいのは、少し真剣に取り組んだ最後の時期は、
- 15:48 石油ショックの時だったということです。
- 15:50 それ以来、軽く扱われています。
- 15:52 それで、オランドは原子炉の半分を閉鎖しなければならない、と考えたのです。
- 15:56 若者が言うように、WTFです。
- 15:57 問題がどこにあるのか分かりません。
- 15:58 なるほど。
- 16:00 彼が理解していなかったからです。
- 16:02 彼はただ理解していなかっただけです。
- 16:07 ですから、この点から見ると、ブレシェが言うのは正しいのです。
- 16:09 我々がいかに無頓着であるかについて…
- 16:12 彼の結論すべてに必ずしも同意するわけではありませんが、
- 16:14 彼が正しい点が一つあります。
- 16:16 それは、我々がこの問題をどのように考えているかについて無頓着であるということです。
- 16:23 ですから、人々は関係性を見ていないので、
- 16:25 年金とエネルギーの間に、
- 16:27 実際には非常に大きな関係があるにもかかわらず、
- 16:29 なぜなら、もしエネルギーが豊富にあれば、
- 16:31 生産量も多くなり、
- 16:32 したがって収入も多くなり、
- 16:33 年金も得られるからです。
- 16:34 なるほど。
- 16:35 そして、もしエネルギーがあまりなければ、
- 16:36 生産量も少なくなり、
- 16:37 したがって収入も少なくなり、
- 16:38 年金も得られません。
- 16:39 それほど単純なことです。
- 16:40 ですから、どのような経済的、社会的な問題を見るにしても、
- 16:43 エネルギーにもっと注意を払うべきでしょう。
- 16:46 しかし、あなたが説明されているのは、
- 16:48 まず、合理性の欠如です。
- 16:50 理解不足です。
- 16:51 理解と、結果を考える精神の欠如です。
- 16:54 つまり、最後まで筋道を立てて考えないということです。
- 16:57 それは理解不足です。
- 16:59 私自身が最初に、自分の椅子から転げ落ちました。
- 17:02 エネルギーが世界で果たす本当の役割を理解した時です。
- 17:06 ええ、なるほど。
- 17:07 そして、それが『終わりなき世界』という本を生み出し、
- 17:11 多くの人々も椅子から転げ落ちることになりました。
- 17:14 しかし、彼らが椅子から転げ落ちたのは、単に
- 17:16 繰り返しますが、
- 17:17 通常のメディアの注目が、我々の目を
- 17:20 従来の指標に固定させているからです。
- 17:22 それは物理的な世界からますますかけ離れていくものです。
- 17:24 ですから、人々が物理的な現実とは何かを認識した時に、
- 17:26 椅子から転げ落ちるのは当然のことなのです。
- 17:29 では、まさに椅子から転げ落ちるという話、
- 17:32 そして、大規模な「椅子から転げ落ちる」動きと言いましょうか、
- 17:36 15年前や10年前と比較して、
- 17:39 やはり全体的に見て、
- 17:41 世論は気候変動懐疑的ではなくなってきていると言えます。
- 17:44 つまり、気候変動が進行しており、それが主要な課題であるという認識が、
- 17:48 ますます高まっているということです。
- 17:51 あなたのお考えでは、我々はやはりその重要性を認識し、
- 17:56 目の前にある課題と挑戦を理解しているのでしょうか?
- 18:03 実際、この件に関する世論調査では、
- 18:06 しばしば答えは質問の中にあります。
- 18:08 ちょっとした逸話をお話ししましょう。
- 18:10 「気候について話そう」という団体があり、
- 18:13 この問題について非常に興味深い調査をよく行っています。
- 18:16 そして、およそ1年前だったと思いますが、
- 18:18 彼らはある分析を発表し、その中で示していました。
- 18:20 調査では、気候変動懐疑論者の割合が増加しました
- 18:24 もし気候変動懐疑論的な回答の選択肢を増やした場合
- 18:28 回答の選択肢の中に。
- 18:30 つまり、別の言い方をすれば、2つの回答しか提示しない場合、
- 18:33 気候変動は存在する、はい、いいえ、
- 18:35 気候変動懐疑論者は25%になります。
- 18:37 そして、「いいえ、変化はあるが、それは人間によるものではない」という選択肢を提示した場合。
- 18:42 「いいえ、気候変動はありません」。
- 18:44 「いいえ、気候は常に変動してきました」。いいえ、何と言えばいいか。
- 18:46 実際、否定的な回答の割合は非常に大きく増加します。
- 18:49 なるほど。
- 18:50 では、実際、気候変動懐疑論者とは一体何なのでしょうか?
- 18:53 定義するのは難しいです。
- 18:54 なるほど。
- 18:55 実際、人々が本当に不信感を抱いているところを見ると、
- 18:59 科学に対して非常に強い不信感を抱いている人々、
- 19:02 なぜなら、「気候は常に変動してきた」と言う同じ人々が、
- 19:04 「今、私たちによるものではない」と言いながら、
- 19:05 「でも私は科学を信頼している」と言うこともできるからです。
- 19:06 だから、それには問題ありません。
- 19:07 つまり、実際、科学的根拠に対して本当に不信感を抱いている人々を見ると、
- 19:10 それは10%未満です。
- 19:12 なるほど。
- 19:13 非常に少ないです。
- 19:14 しかし、かなりの数の人々がいます。
- 19:16 私が「気候変動にイライラしている人々」と呼ぶ人々です。
- 19:18 つまり、究極的には、気候変動があるかないかは、
- 19:23 主要な問題ではありません。
- 19:25 主要な問題は、彼らが自分自身を認識できないことです。
- 19:27 気候変動と闘うために提案されている世界において。
- 19:29 なるほど。
- 19:30 だから彼らは、「電気自動車なんて、私には手が出ない」と言います。
- 19:34 「経済的に手の届かないものだから」。
- 19:36 「意識高い系はうんざりだ」。
- 19:38 「私は週末にバーベキューで肉を焼きたいんだ」。
- 19:41 大まかに言えば、それは「赤ん坊を風呂水と一緒に捨てる」ようなものです。
- 19:44 つまり、犬を溺れさせるようなものです。
- 19:47 狂犬病だと言って。
- 19:49 その通りです。
- 19:50 なぜなら、実際には、解決策を提示する人々に対して拒絶が起こるからです。
- 19:54 なるほど。
- 19:55 人間による診断に対してではなく。
- 19:57 あるいは解決策に対して。
- 19:58 つまり、彼らは提言や、
- 20:04 メッセンジャーにイライラしているのです。
- 20:06 あるいは解決策を提示する人々に。
- 20:08 それが彼らを苛立たせるのです。
- 20:09 そしてその時、彼らは赤ん坊を風呂水と一緒に捨てて言います。
- 20:12 「気候変動なんてない」と。
- 20:13 しかし実際には、科学がでたらめだということを根本的に、心底から確信している人々は、
- 20:17 10%です。
- 20:19 なるほど。
- 20:20 あるいは10%未満です。
- 20:21 少ないですね。
- 20:22 なるほど。
- 20:23 フランスでの話ですか、それとも欧米全体ですか?
- 20:24 フランスでの話です。
- 20:25 しかし、アメリカでさえ、多くのアメリカ人が、
- 20:27 気候の異変が、
- 20:29 拡大していると確信しています。
- 20:30 そして、この国で何が起こっているかを見れば、それだけで十分です。
- 20:32 干ばつがますます増えています。
- 20:35 地下水位が低下しています。
- 20:37 ご存じのように、井戸から水を得るために掘削しなければならない深さが、
- 20:40 アメリカでは常に下がっています。
- 20:43 保険に加入できなくなる家屋も多数あります。
- 20:46 つまり、彼らは日常生活で目にするもの、経験するものがあるのです。
- 20:50 そして、この点から見ると、人々は完全に愚かではありません。
- 20:53 だから、ある時点で、もしあなたが彼らに「あなたは自分の日常を否定しますか」と尋ねたら、
- 20:56 彼らは「いいえ」と答えるでしょう。
- 20:57 はい。
- 20:58 もちろん。
- 20:59 しかし、彼らは気づいているのでしょうか?
- 21:00 以前読んだのですが、あなたのインタビューだったと思います。
- 21:03 あなたは、世界が1万年で4度温暖化したと述べ、
- 21:09 それが生命に与えた驚くべき影響を、
- 21:16 単純に、地球上の生命に与えた影響を目の当たりにしたと。
- 21:18 そしてあなたは、気候変動、つまり1世紀で1.5度の温暖化でさえ、
- 21:24 それが何を引き起こすか、私たちは気づいているでしょうか?
- 21:27 私たちは気づいていません。
- 21:28 そして、気づかない理由は2つあります。
- 21:30 さて、1.5度はほぼ達成してしまいました。
- 21:32 するとあなたは、「だから何だ?」と言うでしょう。
- 21:35 私たちは生きていて、元気に生きています。
- 21:38 月末には給料が銀行口座に振り込まれ続けます。
- 21:41 スーパーにはいつも食べ物があります。
- 21:43 どこに問題があるのか分かりません。
- 21:44 さて、問題は、私たちが行ったことの結果の一部が、
- 21:47 時間が経つにつれて現れるということです。
- 21:49 例えば、グリーンランドは現在溶け始めており、
- 21:53 それは今後何世紀、何千年と続くでしょう。
- 21:56 今、私たちが何をしようとも。
- 21:58 つまり、もう始まってしまったのです。
- 22:00 そして、長期的には、長期的には、
- 22:03 数メートルの海面上昇は確実です。
- 22:06 さて、数メートルの海面上昇は、
- 22:10 多くの港湾インフラを機能不全にするのに十分でしょう。
- 22:15 それは、内陸に
- 22:21 塩水化した地下水を押し込むのに十分でしょう。
- 22:23 海面上昇に伴い、地下水の塩水化が進みます。
- 22:27 特に低地の海岸線では、
- 22:29 そこはしばしば海沿いの耕作地ですが、
- 22:31 問題を引き起こすでしょう。
- 22:32 そして、これもまた一夜にして起こるわけではありません。
- 22:34 何十年、何世紀もかかるでしょう。
- 22:36 森林に関しては、
- 22:38 新しい気候と、
- 22:41 森林が新しい気候に対して安定するまでの間に、
- 22:45 何十年もかかることがあります。
- 22:46 その間に多くの木々が枯れてしまいます。
- 22:51 例えば、アルプスの氷河は、2度の温暖化で、
- 22:54 アルプスの氷河の90%が消滅するでしょう。
- 22:56 なるほど。
- 22:57 そしてこれらすべては、非常に長期的な影響であり、
- 22:59 すぐに実感できるものではありません。
- 23:01 カリブ海のサンゴの半分はすでに死滅しています。
- 23:03 1.5度の温暖化で。
- 23:04 するとあなたは、「そんなことはどうでもいい」と言うでしょう。
- 23:06 なぜなら、今のところ、チキンを食べられないわけではないからです。
- 23:08 はい、分かりました、完璧です。
- 23:09 しかし、それはやはり現実的な結果です。
- 23:11 ですから、すでに観察されていることがいくつかあります。
- 23:14 そして、今日、さらに見ておくべきことは、
- 23:16 結果に関して、私たちには鎮痛剤となる武器があります。
- 23:19 それは豊富なエネルギーと呼ばれるものです。
- 23:21 なぜなら、豊富なエネルギーがあれば、
- 23:23 問題の後、迅速に再建できますし、
- 23:26 熱波の際には冷房をつけられますし、
- 23:28 洪水の場合には排水ポンプがありますし、
- 23:31 洪水の場合には再入居できます。
- 23:33 なぜなら、豊富なエネルギーがあれば、簡単に建設できるからです。
- 23:35 そのため、余剰の施設があり、人々を再入居させることができます。
- 23:38 作物を移動させることもできますし、
- 23:40 結局、遠くで育ったものから食料を得ることができます。
- 23:43 トラックがあるからです。
- 23:45 もし何もなくなっても、近くで育つものがあります。
- 23:47 つまり、豊富なエネルギーは解毒剤であり、
- 23:50 あらゆる問題に対応できる魔法の杖なのです。
- 23:53 ええ、少なくともこれらの変化を
- 23:56 ほとんど痛みなく乗り越えることができます。
- 23:58 しかし、気候変動の重大な影響が予測される
- 24:02 50年から100年先には、
- 24:04 この豊富なエネルギーは、一部が過去のものとなるでしょう。
- 24:06 ええ、そのことについては後で触れます。
- 24:07 つまり、私たちはある状況を管理しなければならなくなるでしょう。
- 24:09 その状況とは、この下品な言い方をお許しください、
- 24:11 より多くの厄介事を、より少ない手段で対処しなければならないということです。
- 24:13 それが決して好ましい状況ではないことは、誰もが知っています。
- 24:16 ですから、ハサミのような効果、つまり挟み撃ちのような状況が起こるでしょう。
- 24:18 そして、それがどれくらいの速さで訪れるかは私には分かりません。
- 24:20 なるほど。
- 24:21 なぜなら、同時に起こりうるからです。
- 24:23 ホルムズ海峡の閉鎖と
- 24:26 多くの気候災害が。
- 24:28 それが同時に起こることは何ら問題ありません。
- 24:29 全くその通りです。
- 24:30 同時発生しない理由はありません。
- 24:35 今年は、排出量曲線においてかなり興味深い現象が見られました。
- 24:40 中国の、中国のCO2排出量曲線は
- 24:44 わずかに減速しました。
- 24:47 そして、アメリカのものは再び上昇に転じました。
- 24:50 これは必ずしも、
- 24:52 数年前の専門家が予想していたことではありません。
- 24:55 これはあなたを驚かせましたか?
- 24:57 そして、政治的な観点から、これをどう説明しますか?
- 25:01 CO2排出量に関しては、年間単位では何も説明しません。
- 25:05 なぜなら、CO2排出はインフラに由来し、
- 25:08 その特徴的な時間スケールは長いからです。
- 25:10 排出は電力設備から発生し、
- 25:12 その特徴的な時間スケールは長い。
- 25:14 自動車やトラックの保有台数から発生し、
- 25:16 その特徴的な時間スケールは長い。
- 25:18 建物の保有台数から発生し、
- 25:20 その特徴的な時間スケールは長い。
- 25:22 産業用ボイラーから発生し、
- 25:24 その特徴的な時間スケールは長いからです。
- 25:26 ある特定の年に起こることは、
- 25:28 私はそこから何の結論も導き出しません。
- 25:30 5年から10年のスパンで見る必要があります。
- 25:33 何か言えるようになるために。
- 25:37 何かが起こっていると言えるように。
- 25:39 私が言えるのは、CO2排出量が
- 25:41 アメリカ合衆国では2007年以降減少傾向にあるということです。
- 25:46 中国では、増加傾向にあり
- 25:49 中国が産業発展を遂げて以来です。
- 25:53 だから、もしかしたら今年は下がるかもしれません。
- 25:56 下がることを願っています。
- 25:58 上がることを願っているわけではありません。
- 26:00 ただ今のところ、結論は出していません。
- 26:03 この10年間、中国は石炭を開発し
- 26:06 同時に風力、太陽光、
- 26:09 原子力、水力も開発してきました。
- 26:12 つまり、中国はもうやった、という言説は信じないのですね。
- 26:17 いいえ、もうやった、という言説は信じません。
- 26:19 私が信じる言説は
- 26:21 今日の中国は非常に速く動いているということです
- 26:24 いずれ脱炭素化を可能にする技術において。
- 26:28 つまり、電気自動車、風力、太陽光、原子力です。
- 26:31 そして、なぜ中国はそのような意識を持つようになったのでしょうか?
- 26:33 なぜ主張するだけでなく、行動しているのでしょうか?
- 26:36 あなたはこれらのことを研究しています。
- 26:38 私は仮説を立てることができます。
- 26:40 しかし、仮説を立てることしかできません。
- 26:42 私の仮説は、中国人は
- 26:45 世界一の強国に返り咲くという野心を持っているということです。
- 26:48 彼らが2000年間そうであったように、
- 26:50 彼らにとっては不幸な括弧書き、
- 26:52 つまり瞬きするほどの1世紀の間だけでした。
- 26:55 そして、彼らにとって難しかったのは
- 26:58 技術において首位に立つことでした
- 27:00 私たちがすでに非常に進んでいた技術において。
- 27:02 彼らは「次の波に乗ろう」と考えたのです。
- 27:06 これは仮説です。
- 27:09 限界の認識という問題もありますか?
- 27:14 中国人の間で?
- 27:16 はい、中国人の間でです。
- 27:17 例えば、ドナルド・トランプ氏には
- 27:19 パリ協定に従いたくないという意思の中に、
- 27:23 彼が受け入れないという考えがあります
- 27:27 世界には限界があるという考え、
- 27:29 エネルギー量には限界があるという考えを。
- 27:32 この認識に対して、文化は平等なのでしょうか?
- 27:37 私の考えでは、そうではありません。
- 27:38 中国は古い文明です。
- 27:42 エンジニアが常に
- 27:46 伝統的に非常に重要な位置を占めてきた文明です。
- 27:48 これはヨーロッパにも当てはまります。
- 27:51 イギリス人には少し当てはまりませんが、
- 27:54 全体的に見て、エンジニアはやはり
- 27:56 ヨーロッパのシステムにおいて重要な位置を占めています。
- 28:00 スカンジナビアでは非常に強く、
- 28:02 ドイツではかなり強く、フランスでもかなり強く、
- 28:05 イタリアでもかなり強いです。
- 28:07 まあ、それでも...
- 28:08 スペインはあまり知りませんが...
- 28:10 つまり...
- 28:11 技術システムを習得している人々は
- 28:14 ヨーロッパで常に非常に重要な位置を占めてきました
- 28:16 そして中国でも同様です。
- 28:17 なるほど。
- 28:21 技術システムを担当し、
- 28:24 物理的な世界に足を踏み入れていると、
- 28:25 すぐに限界を理解できます。
- 28:27 なぜなら、物理システムは最適化システムに過ぎず、
- 28:30 制約のある資源などのものですから。
- 28:32 すぐに。
- 28:34 例えば、中国の棚田の水利技術者は、
- 28:37 制約のある資源を管理する責任がありました。
- 28:39 それは利用可能な水でした。
- 28:41 ですから、このようなことをしていると、
- 28:43 すぐに限界を意識します。
- 28:45 アメリカは、暴力によって築かれた国であり、
- 28:50 広大で、あらゆるものが豊富に与えられた土地でした。
- 28:55 アメリカは1世紀にわたり、
- 28:58 世界最大の石油生産国でした。
- 28:59 つまり、石油の産業時代の始まりから
- 29:01 1970年まで、世界最大の石油生産国でした。
- 29:05 そして、ここ数年で再びそうなりました。
- 29:08 カナダと合わせて、ですが。
- 29:10 第二次世界大戦当時も、
- 29:12 圧倒的に世界最大の石炭と鉄鋼の生産国でした。
- 29:15 ですから、実際には彼らは戦争に勝つしかなかったのです。
- 29:17 それは時間の問題でした。
- 29:20 長らく世界最大の生産国でした。
- 29:23 多くの鉱物や木材において。
- 29:27 つまり、彼らは暴力によって、
- 29:29 豊かな場所で自らを築き上げたのです。
- 29:33 ですから、文化的に限界という感覚がありません。
- 29:36 それは今日でもよくわかります。
- 29:38 もしなければ、まだあるはずだ。
- 29:40 もし自分のところに無ければ、他人のところにある。
- 29:42 もし他人のところにも無ければ、火星にある。
- 29:44 そして、もし誰のものでもないなら、それは私のものだ。
- 29:47 つまり、開拓者の文化とはそういうことです。
- 29:49 誰のものでもないから、私のものだ。
- 29:51 私が決める、それだけだ。
- 29:52 イーロン・マスクの衛星コンステレーションを見てください。
- 29:54 宇宙は誰のものでもないが、私のものだ。
- 29:56 私が管理する。
- 29:59 地球の限界問題について真剣に取り組むのは、
- 30:02 世界で最後になる国でしょう、アメリカは。
- 30:05 彼らが長年真剣に取り組んできたことは、
- 30:07 地域的な管理です。
- 30:09 ですから、彼らはイエローストーンなどで、
- 30:12 世界で最初の国立公園の一つを擁していました。
- 30:14 しかし、それは地域的なものです。
- 30:16 しかし、地球規模の限界は、
- 30:19 彼らが文化的に全く合致しないものです。
- 30:21 一方、飢饉、病気、
- 30:24 あれやこれやの不足を経験したヨーロッパは、
- 30:27 日本と全く同じように、中国と全く同じように、
- 30:30 限界をはるかに意識している国々です。
- 30:32 なるほど。
- 30:33 さて、ここで提起されるもう一つの少し文化的、あるいは哲学的な問題、
- 30:36 いや、もっと哲学的な、
- 30:38 そして政治的な問題として、しばしば議論されるのは、
- 30:41 リベラル民主主義が、
- 30:44 私たちの西洋社会の基盤となっている哲学的な、政治的なリベラリズムが、
- 30:48 それでもなお私たちの西洋社会の基盤となっているものが、
- 30:51 いくつかの課題に直面しています。
- 30:55 特に気候変動という課題に。
- 30:57 つまり、時々人々が言うのを聞きます。
- 31:01 もっと中央集権的で、
- 31:05 権威主義的なシステムが必要なのではないかと。
- 31:08 そう言うのは、さすがに少し言い過ぎでしょう。
- 31:10 しかし、この問題がどのようにして生じるのか、
- 31:14 巨大な課題と、その課題に対する
- 31:17 重要な政治的対応の必要性、
- 31:19 そしてリベラル民主主義との関係です。
- 31:21 限りある資源を管理するには、
- 31:23 通常、計画が必要です。
- 31:25 なぜなら、それはあなたが組織するということだからです。
- 31:27 最も効率的で、
- 31:29 最も公平だと思われる方法で、
- 31:31 偶発的な資源を管理するということです。
- 31:35 計画は、
- 31:37 強力な国家がある方が簡単です。
- 31:39 実際、よくわかります。
- 31:41 中国は五カ年計画で進んでいます。
- 31:43 非常に強力な国家のもとで。
- 31:45 ですから、私は非常に望んでいるとは言いません。
- 31:46 明日の朝、ここに中国のような体制があることを。
- 31:48 同意します。
- 31:49 ええ、しかし、どのメダルにも裏表があります。
- 31:54 中国人は非常に速く進んでいます。
- 31:56 なぜなら、いくつかの問題について、
- 31:58 彼らは国民に意見を求めず、
- 32:00 人々は15日間の休暇しかなく、
- 32:01 常に働いているからです。
- 32:02 私たちは意見を求められ、
- 32:04 6週間の有給休暇、
- 32:05 あるいは5週間の有給休暇と週35時間労働です。
- 32:07 ですから、私たちは進みが遅いのです。
- 32:11 そして、政治的交代のシステムでは、
- 32:15 長期的な計画を立てる必要がある場合、
- 32:17 ある政権が作り上げたものが、
- 32:20 次の政権によって解体されるリスクがあります。
- 32:22 その時、本当のリスクがあります。
- 32:24 物事が私たちを犠牲にして進むという。
- 32:26 なぜなら、制約があるのに、
- 32:27 その制約に直面して、
- 32:28 組織的に対応できない場合、
- 32:29 制約が勝利するからです。
- 32:31 その時、調整は苦痛を伴います。
- 32:34 そして、それはすでに起こりつつあります。
- 32:36 ヨーロッパの一部で。
- 32:38 しかし、それはまさに
- 32:39 民主主義の美徳ではないでしょうか。
- 32:40 ある意味で自己調整することこそが。
- 32:44 ええ、しかしそれは遅いシステムです。
- 32:46 トクヴィルが言ったように、民主主義は遅いシステムです。
- 32:49 そして、その遅いシステムは非常によく適応しました。
- 32:51 繁栄の時代に。
- 32:52 なぜなら、繁栄の時代には、
- 32:53 試行錯誤する時間があるからです。
- 32:56 試行錯誤することに罰則はありません。
- 32:59 好都合な環境にいる限り。
- 33:03 例を挙げましょう。
- 33:04 あなたはヨットに乗っています。
- 33:05 微風が吹いていて
- 33:07 礁からは遠い。
- 33:08 もし操縦を誤って
- 33:10 正しい方向へ進まなかったとしても、
- 33:11 修正する時間は十分にあります。
- 33:13 全く問題ありません。
- 33:15 しかし、風力7の風が吹き荒れる礁の風上では、
- 33:18 失敗するわけにはいきません。
- 33:20 もし失敗すれば、
- 33:21 非常に悪い結果になります。
- 33:23 民主主義に関しても全く同じです。
- 33:25 民主主義は好天時の政治システムです。
- 33:27 うまく機能します。
- 33:30 いくつかの例外はありますが。
- 33:31 英国は民主主義を維持しました
- 33:33 最後の戦争中も。
- 33:35 それには非常に強い合意が必要です
- 33:37 国民の間で。
- 33:39 私は民主主義が生まれたのは
- 33:41 産業革命が起こった時だと気づきました。
- 33:44 それ以前にも民主主義はありました。
- 33:45 アテネ、ローマなど。
- 33:46 しかし、よく見てみると、
- 33:47 それは少数の自由市民が
- 33:49 奴隷の軍隊の上に成り立っていたのです。
- 33:50 まあ、少しは。
- 33:51 いくつか良い点もありましたが。
- 33:53 しかし、確かに...
- 33:54 全体的に見れば。
- 33:55 それは私たちが知るような民主主義ではありませんでした。
- 33:57 大衆民主主義ではありませんでした。
- 33:58 全く違います。
- 33:59 ええ。
- 34:00 どこにでも奴隷がいました。
- 34:01 今日、私たちの奴隷は機械です。
- 34:03 エネルギー奴隷です。
- 34:05 それらははるかに多く、
- 34:07 人間一人当たりに換算すると、私たち自身よりも多いのです。
- 34:10 民主主義は豊かさの中で生まれました。
- 34:14 なぜなら、成長期には
- 34:16 甘い約束をしてそれを実行することで
- 34:18 選挙で当選するのは非常に簡単だからです。
- 34:19 とても簡単です。
- 34:20 成長期でないときに、
- 34:22 甘い約束をして
- 34:23 当選しようとしても、それはうまくいきません。
- 34:25 なぜなら、成長期でないときには、
- 34:27 ポールに服を着せたいなら、
- 34:28 ジャックの服を脱がせるしかないからです。
- 34:29 他に何もできません。
- 34:31 ヨーロッパが実質的な成長を止めて以来、
- 34:33 つまり2007年以降、
- 34:35 政治の世界では
- 34:36 亀裂が入り始めているのがよくわかります。
- 34:38 それはますます強くなっています。
- 34:40 そして残念ながら、この傾向は
- 34:42 さらに加速すると思います。
- 34:44 もし私たちが状況を認識せず、
- 34:45 別の方法で組織化しなければ、
- 34:51 それらは増える一方だと思います。
- 34:53 それは単純に、私たちが突入したからです。
- 34:55 実際の経済的衰退の状況に。
- 34:58 そして、そのために私が好んで見る指標が2つあります。
- 35:01 それを教えてくれる、
- 35:02 2つの指標があります。
- 35:04 1つ目は、ある年にトラックに積載される商品の総量です。
- 35:06 商品の総量です。
- 35:09 この指標は、ヨーロッパでは2007年以降減少しています。
- 35:12 なぜこれが興味深い指標だと
- 35:14 私には思えるのでしょうか?
- 35:15 なぜなら、この部屋にあるすべての物が
- 35:16 この部屋にあるすべての物が
- 35:17 トラックの荷台を通ってきたからです。
- 35:18 皆さんの家にあるすべての物も
- 35:20 トラックの荷台を通ってきたからです。
- 35:22 そして、フランスの工場から出荷されるもののほぼすべてが
- 35:25 トラックの荷台を通ってきたのです。
- 35:26 あるいはヨーロッパの工場から出荷されるものが
- 35:27 トラックの荷台を通ってきたのです。
- 35:28 列車や船を使うごく一部の例外はありますが、
- 35:29 ごく一部の例外はありますが、
- 35:31 全体的に見れば、どこかの時点でトラックが関わってきます。
- 35:33 どこかの時点でトラックが関わってきます。
- 35:34 コンテナ船でさえ、
- 35:35 コンテナ船で運ばれるコンテナも、トラックに積載されます。
- 35:37 一部のバージを除いては。
- 35:41 ある年にトラックの荷台を通る商品の量、つまりトン数は、
- 35:43 商品の量、つまりトン数は、
- 35:44 ある年に、
- 35:45 経済によって生産され、または消費される物の総量を示します。
- 35:48 生産され、または消費される物の総量を示します。
- 35:51 もしこの総トン数が減少すれば、
- 35:54 それは物理的な経済が縮小しているということです。
- 35:56 2007年以降縮小している2つ目の指標は、
- 35:58 年間で建設される床面積です。
- 36:00 フランスではなく、ヨーロッパ全体でです。
- 36:01 これも同様に、2007年以降減少しています。
- 36:04 もう一つの指標は、工業生産量です。
- 36:06 工業生産量です。
- 36:07 これも2007年以降、減少しています。
- 36:08 例えば自動車生産を見ると、
- 36:10 2008年にピークを迎えました。
- 36:12 ヨーロッパでは、年間生産される自動車の数は、
- 36:14 2008年がピークでした。
- 36:15 実際、2007年以降、
- 36:17 ヨーロッパは物理的な面で緩やかに縮小しています。
- 36:19 物理的な面で緩やかに縮小しています。
- 36:21 GDP計算上の人為的な要素により、
- 36:23 私たちは自分たちに言い聞かせているのです。
- 36:24 GDPは増加し続けていると。
- 36:26 しかし実際には、真のGDPは減少し始めています。
- 36:29 ちなみに、この頃から、
- 36:30 ますます多くの人々が
- 36:32 月末のやりくりに苦労し、
- 36:34 食料を手に入れるのに苦労しているのを目にするようになりました。
- 36:36 つまり、あなたにとって、私たちはすでに
- 36:37 脱成長の時代に突入しているのですね。
- 36:38 はい、すでにその通りです。
- 36:39 ですから、脱成長に関する哲学的な議論は、
- 36:41 それはもう過去のものです。
- 36:43 さて、本当の問題は、
- 36:44 この世界でどう組織化するかです。
- 36:46 そこで、それについて質問があります。
- 36:48 なぜなら、それがあなたのスピーチの中心にあるシナリオだからです。
- 36:51 それはこの石油ピークのシナリオです
- 36:53 私たちに迫っている
- 36:55 そしてそれが生み出すのは...
- 36:57 なぜなら、あなたは私たちに
- 36:59 あまり暴力的ではないものを説明しているからです。
- 37:03 しかし、あなたは私たちが衰退に向かっていると言います
- 37:05 もし私たちが変わることができなければ。
- 37:07 私が言ったように、私たちはすでにそこにいます。
- 37:08 しかし、それは加速し、暴力的になる可能性があります。
- 37:10 それから逃れている人口の一部がいます。
- 37:12 それはフランスの人口です
- 37:14 常に恩恵を受けている
- 37:17 グローバル化の勝者たちに。
- 37:19 サービス産業化された大都市。
- 37:20 つまり、従業員たちです
- 37:22 大企業の多国籍企業の、
- 37:24 金融セクター、
- 37:26 銀行業ではなく、
- 37:28 銀行支店の従業員は、
- 37:29 解雇される者もいます、
- 37:30 金融セクターです。
- 37:32 法務セクターの一部、
- 37:34 つまり、離婚を扱う弁護士ではなく、
- 37:35 企業弁護士などです。
- 37:38 コンサルティング業界の一部、
- 37:40 販売するコンサルタントなどです。
- 37:42 つまり、その世界、
- 37:44 トレーダーの一部が...
- 37:46 彼らは逃れており、他の人々はすでに衰退の中にいます。
- 37:48 世界経済に結びついているその世界は
- 37:50 それ自体は常に実質成長しており、
- 37:52 なぜなら、世界のエネルギー供給は
- 37:54 常に実質成長しているからです。
- 37:55 彼らは逃れています
- 37:57 そして特権階級の一種を形成しています
- 37:59 私もその一員です。
- 38:01 彼らは公共の議論を独占し、
- 38:03 公共の診断も独占しています。
- 38:05 全くその通りです。
- 38:07 さらに、彼らは意思決定に非常に強く影響を与えます
- 38:09 なぜなら、彼らの第一の関心事は、
- 38:11 全体的に見て、
- 38:13 人々のことを心配することではなく、
- 38:15 午前7時にここに掃除に来るような人々のことではなく、
- 38:17 自分たちの地位を維持することだからです。
- 38:19 彼らにとって有利な世界を。
- 38:21 その通りです。
- 38:23 そして、ますます耐え難くなっているのは、
- 38:25 もちろん、
- 38:27 午前7時にここに掃除に来る人々にとって、
- 38:29 そして一般的に、すべての人々、
- 38:31 つまり、物理的なものへのアクセスが
- 38:33 ますます困難になっている人々にとって、
- 38:35 もう一度言いますが。
- 38:37 住居、食料、
- 38:39 消費です。
- 38:41 流通業者がそう言っています。
- 38:43 人々は今や数年前から消費を控えるようになっています。
- 38:47 そして、それは私が皆さんにお話ししていること、つまり
- 38:49 ヨーロッパが今日、実質的な経済収縮にあるという事実の直接的な表れです。
- 38:53 急速ではなく、緩やかですが、
- 38:55 それでもです。
- 38:57 それでも、これが今起こっていることです。
- 38:59 石油のピークですが、ご質問いただいたので、
- 39:01 そこにいるようで、いないような状態です。
- 39:05 申し訳ありませんが、少し専門的な話になります。
- 39:07 今日、私たちが石油と呼んでいるものは、
- 39:09 誰が話すかによって異なります。
- 39:13 石油は、通常、
- 39:15 常温・常圧で、
- 39:17 炭素原子が8個以上の炭素鎖で構成される液体です。
- 39:23 しかし、石油を数える際に、
- 39:25 常温・常圧で気体であり、
- 39:29 炭素原子が2個から4個の製品を含める人がいます。
- 39:33 具体的には、エタン、プロパン、ブタンで、
- 39:35 これらは、おそらくご存知のように、
- 39:37 調理用ガスとして使われています。
- 39:41 この二つの違いは小さくありません。
- 39:43 なぜなら、厳密な意味での石油は、
- 39:45 1日あたり8000万バレル強、
- 39:47 8500万バレルだからです。
- 39:49 そして、エタン、プロパン、ブタンは、
- 39:51 1日あたり1500万バレルです。
- 39:53 しかし、これらはガスと一緒に産出され、
- 39:55 エタン、プロパン、ブタンはガス田から採れます。
- 39:57 ガス田は、世界的に見て、
- 39:59 全くピークを過ぎておらず、
- 40:01 生産は増え続けています。
- 40:03 何が起こっているかというと、いわゆる
- 40:05 在来型石油、つまり
- 40:07 カナダのオイルサンドとアメリカのシェールオイル以外のものは、
- 40:09 2008年にピークを過ぎました。
- 40:11 国際エネルギー機関は、
- 40:13 2018年の報告書でそう述べ、
- 40:15 最近の別の報告書でも、
- 40:17 それが起こったことなどを改めて述べています。
- 40:19 シェールオイルは、すでに従来の石油よりも軽い石油ですが、
- 40:23 こちらは全くピークを過ぎていません。
- 40:25 ですから、シェールオイルにオイルサンド、
- 40:27 さらに在来型石油を加えると、
- 40:29 2018年にピークがあり、その後下がり、
- 40:31 今は2018年のピークをわずかに上回るまで回復しました。
- 40:33 そして、シフル・プロジェクトで私たちが立てた予測では、
- 40:35 これは2030年までこのように変動し続けるだろうとされています。
- 40:39 しかし、2030年以降は、これらすべてが、
- 40:41 在来型油田が枯渇するため、かなり急速に減少し始めるはずです。
- 40:45 シェールオイルはそれほど速く増産されないでしょう
- 40:47 なぜなら、そのダイナミクスが
- 40:49 この石油の特性上、もし
- 40:51 急速に生産を増やそうとすれば、大損することになります
- 40:53 なぜなら、非常に大きな投資が
- 40:55 必要とされるからです。
- 40:57 それが、
- 40:59 シェールオイルの初期に起こったことです。
- 41:01 バレル140ドルでも、生産者は
- 41:03 損失を出していました。なぜなら、彼らは
- 41:05 生産拡大の段階にあり、キャッシュフローでは
- 41:07 多くの投資をしていたため、損失を出していたからです。
- 41:09 生産を増やすために新しい油井に
- 41:11 急速な増産をやめて以来、
- 41:13 彼らは損失を出しています。アメリカでは、お金を稼ぐことが
- 41:15 最も重要なので、急速に生産を再開することはないでしょう。
- 41:17 生産を。
- 41:19 ですから、
- 41:21 世界の石油供給が縮小するという問題が
- 41:23 起こるでしょう。しかし、
- 41:25 ヨーロッパでは、それは2008年からすでに始まっています。
- 41:27 世界が
- 41:29 在来型石油の
- 41:31 生産ピークを過ぎた時、
- 41:33 ヨーロッパへの供給は逆転しました。
- 41:35 上昇していたものが、下降し始めたのです。
- 41:37 そして、南ヨーロッパの国々、スペイン、
- 41:39 ポルトガル、イタリアは、エネルギーミックスにおいて
- 41:41 石油への依存度が最も高かったため、
- 41:43 最も激しく打撃を受けました。
- 41:45 イタリアのGDP、ギリシャのGDP。
- 41:47 ギリシャはエネルギーミックスの60%が石油でした。
- 41:49 ギリシャの債務問題、
- 41:51 ギリシャの財政問題は、
- 41:53 怠け者のせいではなく、
- 41:55 石油が原因でした。
- 41:57 ギリシャのGDP低下は、人々が
- 41:59 税金を払わなかったからではありません。
- 42:01 それは単に、レントの配分が
- 42:03 国の懐に入る代わりに、あなたの懐に残るということです。
- 42:05 それはGDPには何の影響も与えません。
- 42:07 GDPに影響を与えるのは、石油が利用できなかったために
- 42:09 生産が減少することです。
- 42:11 それがスペインで起こり、イタリアで起こり、
- 42:13 ポルトガルで起こったことです。
- 42:15 これらの国の多くは、いまだに2007年のGDP水準に
- 42:17 戻っていません。
- 42:19 GDPの計算における人為的な要素が
- 42:21 多少それを膨らませる傾向があるにもかかわらずです。
- 42:23 この石油の話は、
- 42:25 空想ではなく、すでにヨーロッパで
- 42:27 現実として起こっていることです。
- 42:29 日本でも同様でした。
- 42:31 石油の
- 42:33 全てを輸入する国です。
- 42:35 アメリカでさえそうでした。
- 42:37 実際、2008年は
- 42:39 世界にとって
- 42:41 石油の面で転換点でした。
- 42:43 2008年、原油価格は140ドルだったことを思い出してください。
- 42:45 それが引き金となり
- 42:47 金融危機が起きたのです。
- 42:49 金融危機を引き起こしたのは、エネルギーの減速です。
- 42:51 不動産投機ではありません。
- 42:53 両者が衝突しました。
- 42:55 しかし、エネルギーの減速がなければ…
- 42:57 それが火種となり
- 42:59 その後、
- 43:01 サブプライムローンなどが。
- 43:03 いずれにせよ、今日抱えている借金の山は
- 43:05 火薬庫です。
- 43:07 その後、火種はどこからでも来る可能性があります。
- 43:09 しかし、この場合はエネルギーから火種が来ました。
- 43:11 その時です。
- 43:13 シナリオを作成する際、
- 43:15 このようにチッププロジェクトで、
- 43:17 他の条件をすべて同じにして行いますね。
- 43:19 世界がいかに
- 43:21 予測不可能になったかを見ると、
- 43:23 時々、他のシナリオも
- 43:25 考慮に入れますか?
- 43:27 エネルギー問題による戦争の勃発、
- 43:29 分かりませんが、
- 43:31 疫病、
- 43:33 超楽観的なシナリオ、
- 43:35 テクノロジー楽観主義者の。
- 43:37 主要なシナリオはどのように作成しますか?
- 43:39 シナリオとは、壊すべき箱です。
- 43:41 予測ではありません。
- 43:43 シナリオとは、
- 43:45 入力する仮定と
- 43:47 シナリオに入れる進化の法則と同じくらい
- 43:49 もっともらしい物語です。
- 43:51 なるほど。
- 43:53 理想的には、仮定がもっともらしく、
- 43:55 進化の法則が
- 43:57 検証されている必要があります。
- 43:59 そうでなければ、あなたの壊すべき箱はあまり役に立ちません。
- 44:01 SF映画を作ったとしても、
- 44:03 それは他の壊すべき箱と同じですが、
- 44:05 SF映画は考えるきっかけにはなりますが、
- 44:07 現実からかけ離れているため、
- 44:09 現実に近い場合よりも考えるきっかけにはなりません。
- 44:11 今世界で起こっていることの一部は、
- 44:13 言ってみれば、
- 44:15 すべてが計画通りに進んでいるということです。
- 44:17 つまり、2011年に私は「レ・ゼコー」紙に
- 44:19 「マリーヌ・ル・ペン、炭素の申し子」というタイトルの
- 44:21 記事を書きました。
- 44:23 そして、始まっていた化石燃料のエネルギー減少に
- 44:25 対処しないことは、
- 44:27 人口の一部が抱く
- 44:29 見捨てられたという感情を
- 44:31 助長し、
- 44:33 その見捨てられたという感情を利用して
- 44:35 勢力を拡大する人々を台頭させることになると説明しました。
- 44:37 私はマリーヌ・ル・ペンに対して
- 44:39 会ったこともないので、賛成も反対もありませんが、
- 44:41 それは単なる
- 44:43 社会学的分析でした。
- 44:45 エネルギーが
- 44:47 現代世界を動かす根源にあるという事実に基づいています。
- 44:49 ですから、残念ながら
- 44:51 今起こっていることの一部は
- 44:53 全てが計画通りに進んでいるということです。
- 44:55 しかし、私が
- 44:57 予測していたかどうかを
- 44:59 お伝えしない分野があります。それは、いつ
- 45:01 あちこちで戦争が勃発するかということです。
- 45:03 なぜなら、それはプレートテクトニクスの領域だからです。
- 45:05 プレートテクトニクスとは、プレートが緊張状態になり
- 45:07 時々地震が起こるようなものです。
- 45:09 しかし、どこで、いつ、どのように、
- 45:11 どのくらいの強度で起こるかを誰も予測できません。しかし、いつか
- 45:13 それが起こり、混乱が生じることは分かっています。
- 45:15 ですから、エネルギーを
- 45:17 緊張状態に置くと、
- 45:19 いつか混乱が生じることは分かっていますが、
- 45:21 いつ、どのように、
- 45:23 そしてそれが何をもたらすのかは
- 45:25 正確には分かりません。
- 45:27 中東におけるプレートテクトニクスとは、
- 45:29 かつて砂漠をさまよう
- 45:31 4人半のベドウィンがいたところに
- 45:33 石油が発見され、
- 45:35 それが、必ずしも仲が良くなかった
- 45:37 コミュニティ、
- 45:39 シーア派、スンニ派、
- 45:41 マロン派、キリスト教徒などの間で、新たな状況を生み出すことになったということです。
- 45:43 石油が手に入り、
- 45:45 それによってこれらの各コミュニティが
- 45:47 非常に大幅に人口を増やすことができました。
- 45:49 なぜなら、お金のおかげで、
- 45:51 何も育たない場所でも
- 45:53 多くの人々を養うことができるようになったからです。
- 45:55 彼らは皆、食料を輸入し、
- 45:59 多くの都市を建設し、
- 46:01 人口が非常に増加しました。
- 46:03 ですから、文化的な違いが残り、
- 46:05 宗教的な対立が残ったまま、人口が非常に増加し、
- 46:07 これら全てが
- 46:09 石油ブームによって助長され、
- 46:11 そして時々それが破綻するのです。
- 46:13 残念ながら、私はそれを望んでいるわけではありませんが、
- 46:17 時々それが
- 46:19 破綻するのです。
- 46:23 最後の質問の前に、
- 46:25 もう一つ簡単な質問です。
- 46:27 あなたの多くの講演を拝見しましたが、
- 46:29 ある預言者たちとは異なり、
- 46:31 特に聖書のエレミヤとは異なり、
- 46:33 あなたは、ご自身の預言が
- 46:35 かなり暗いものであるにもかかわらず、
- 46:37 それに影響されているようには見えません。
- 46:39 それは性格の問題ですか?
- 46:41 あなたは強いのですか?私は落ち込んでいません。
- 46:43 いいえ、あなたは落ち込んでいませんね。それには二つの説明があります。
- 46:45 私は自分自身を
- 46:47 外から見ています。
- 46:49 自分を...
- 46:51 ええ、確かに、私は
- 46:53 まるで自分が住んでいる世界ではないかのように分析しています。
- 46:55 私が住んでいる世界ではないかのように。
- 46:57 距離を置いた視点です。
- 46:59 もしかしたら、少し二重人格になっているのかもしれません。分かりません。
- 47:01 それから
- 47:03 二つ目の理由は
- 47:05 私は幸運にも
- 47:07 プロフェッショナルな環境にいます。
- 47:09 それは同時に
- 47:11 行動志向で若々しいものです。
- 47:13 ですから、私が働いている組織は
- 47:15 Chiffre ProjectもCarbon4も
- 47:17 平均年齢が
- 47:19 30歳から35歳の間で、人々は
- 47:21 元気いっぱいです。なぜなら、若いと
- 47:23 ホルモンの影響で元気が出るからです。
- 47:25 そして人々は
- 47:27 問題に対して解決策を見つけようとしています。
- 47:29 そしてそれは衝動を持つことを可能にします。
- 47:31 その通りです。だから私は、言いたいのですが、
- 47:33 ある意味、
- 47:35 特に保護された世界にいます。
- 47:37 私が言及している問題に関しては。
- 47:39 私が言及している問題に関しては。なるほど。
- 47:41 さて、私の最後の質問は
- 47:43 ユーロ紙幣についてです。
- 47:45 ご覧になったことがあるでしょう、想像ですが。
- 47:47 それらは存在しないアーチや
- 47:49 存在しない橋を表しています。
- 47:51 そしてそれはあまり
- 47:53 正当な評価を与えることにはなりません
- 47:55 ヨーロッパ文明に。
- 47:57 これらの実体のないユーロ紙幣は
- 47:59 実体のないものです。ですから、
- 48:01 まもなく変わるそうです。そしてL'Expressの
- 48:03 L'Expressへの貢献は、このポッドキャストで
- 48:05 この最後の質問を
- 48:07 すべてのゲストにすることです。もし、
- 48:09 ジャン=マルク・ジャンコヴィッチさんが、
- 48:11 20ユーロ紙幣に載せる歴史上の人物や
- 48:13 人物像を提案するとしたら、
- 48:15 誰を選びますか?
- 48:17 分かりません。私の子供の一人でしょうか?
- 48:19 それは許されません。
- 48:21 ご自身の子供は選べません。
- 48:25 人物を美化するという考えは、
- 48:27 実は、他の人に対しては問題ありませんが、
- 48:29 あなた自身にとっては問題なのですね。
- 48:31 私にとっては問題です。それで、特に誰を美化したいかという質問をされると、
- 48:33 特に誰を美化したいかという質問をされると、
- 48:35 などと聞かれると、
- 48:37 いつも少し返答に困ります。
- 48:39 そして、もう一つ返答に困る理由があります。
- 48:41 それは、個人の冒険というものは、
- 48:43 存在しないからです。
- 48:45 そうですね、常にあなたの後ろには人々がいます。
- 48:47 成功する人、すべてを自分で成し遂げる人、
- 48:49 一人で、裸で島に行くような人は存在しません。
- 48:51 存在しない。
- 48:53 だから、私たちが選ぶのは
- 48:55 氷山の一角だけを捉えること、
- 48:57 つまり、目に見える人物だけを。
- 48:59 私のこれまでの道のりには、彼らなしでは
- 49:01 皆さんの前に立つことはできなかったでしょう。
- 49:05 ですから、私たちは
- 49:07 存在しない橋と、
- 49:09 存在しない活気のままで。
- 49:11 もしかしたら、受け入れるべきなのかもしれません。
- 49:13 私たちが
- 49:15 誰の名前も出さず、
- 49:17 人々に
- 49:19 活気を与えたいと思わせる何か別のものを置くという考えを。何でしょうね、
- 49:21 太陽とか、何でもいいのですが。
- 49:23 それも良い答えですね。どうもありがとうございました、
- 49:25 ジャン=マルク・ジャンコヴィッチさん。
- 49:27 このインタビューがお気に召しましたら、ぜひフォローしていただき、
- 49:29 コメントを残してください。
- 49:31 いつものポッドキャストや
- 49:33 動画プラットフォームで。
- 49:35 2週間後にまたお会いしましょう。
- 49:37 新しい素晴らしいインタビューで。
- 0:00 현재 그린란드가 녹기 시작했으며, 우리가 지금 무엇을 하든 이것은 수세기 또는 수천 년 동안 계속될 것입니다.
- 0:07 안녕하세요, 앤 로잔셰의 위대한 인터뷰 새 에디션에 오신 것을 환영합니다.
- 0:11 앤 로잔셰는 저이고, 저는 2주마다 특정 주제에 대해 관련성 있는 인물을 인터뷰합니다.
- 0:19 우크라이나 전쟁 시기에 유럽 여론은 전반적으로 원자력에 훨씬 더 호의적으로 바뀌었습니다.
- 0:25 시스템은 너무나 관성적이어서 일단 '아, 이런, 우리가 틀렸어, 그러지 말았어야 했어'라고 생각하면,
- 0:29 사실 비용은 그렇게 만회되지 않습니다. 그래서 오늘날, 비록 개인적으로 원자력을 많이 지지하지만,
- 0:36 우리가 처한 상황은 재생에너지를 도입하는 것을 충분히 정당화할 수 있습니다.
- 0:41 왜냐하면 그것이 우리가 앞으로 몇 년 안에 건설할 수 있는 유일한 것이기 때문입니다.
- 0:43 오늘 저는 스타인 장-마르크 장코비치를 모셨습니다. 그는 엔지니어이자 시프트 프로젝트의 회장이며, 과학적 엄격함에 기반한 생태학의 구현자입니다.
- 0:55 그렇다면 유럽의 최근 원자력 정책 전환에 대해 어떻게 생각하십니까? 프랑스의 에너지 믹스는 어떻습니까?
- 1:03 미국, 중국, 자유 민주주의 국가들은 현재 어떤 상황입니까?
- 1:07 그들은 기후 문제에 대처할 준비가 되어 있습니까? 이 질문들에 답할 준비가 된 사람은 누구입니까?
- 1:14 장-마르크 장코비치 씨가 L'Express 편집부에서 저희와 함께, 여러분과 함께 영상 및 오디오 팟캐스트로 함께합니다.
- 1:21 편히 앉으세요, 시작하겠습니다.
- 1:26 장-마르크 장코비치 씨, 안녕하세요.
- 1:30 안녕하세요.
- 1:31 그럼 먼저, 시작하기 전에 최근의 인용문을 하나 들려드리고 싶습니다.
- 1:36 분명히 아실 겁니다.
- 1:38 « 90년대 이후 유럽에서 원자력 비중을 줄인 것은 전략적인 실수였습니다.
- 1:44 그것은 신뢰할 수 있고 저렴하며 저탄소 에너지원에서 벗어나는 것이었습니다. »
- 1:49 이 말은 바로 지난 3월 10일, 유럽연합 집행위원회 위원장이자
- 1:55 앙겔라 메르켈 정부의 전 장관인 우르줄라 폰 데어 라이엔이 했습니다.
- 2:01 이 말을 들었을 때 어떤 느낌이 드셨습니까? 어떤 생각이 들었습니까?
- 2:06 별다른 느낌은 없었습니다. 사실 2~3년 전부터 이 주제에 대한 여론이 바뀌었기 때문입니다.
- 2:12 그리고 사실, 여론은 우리의 친구 푸틴 덕분에 이 주제에 대해 바뀌었습니다.
- 2:16 유럽 여론이 원자력에 훨씬 더 호의적으로 바뀐 것은 우크라이나 전쟁 시기였습니다.
- 2:22 이것은 프랑스만의 현상이 아니라 범유럽적인 현상입니다.
- 2:25 어디에서나 원자력에 대한 긍정적인 여론이 15~20%p 상승했습니다.
- 2:28 그리고 독일에서는 새로운 원자로 건설에 찬성하는 독일인의 절반에 가까워졌습니다.
- 2:34 아직 그 정도는 아니지만, 거의 다 왔습니다.
- 2:37 그래서 이것은 여론에 뒤처지는 정치의 전형적인 사례입니다.
- 2:41 하지만 민주주의에서는 놀라운 일이 아닙니다.
- 2:43 물론, 때로는 선두에 서기도 합니다.
- 2:45 가끔은 에너지와 전혀 관련 없는 예를 들어보겠습니다.
- 2:48 미테랑이 사형제를 폐지했을 때, 아직 대다수의 프랑스인들은 전적으로 찬성하지 않았던 것으로 기억합니다.
- 2:53 시몬 베유가 낙태를 합법화했을 때도, 대다수의 프랑스인들은 전적으로 찬성하지 않았던 것으로 기억합니다.
- 2:58 따라서 때때로 정치인들이 시대보다 앞서가는 경우가 있습니다.
- 3:02 하지만 그들이 오히려 뒤처지는 경우가 훨씬 더 많습니다.
- 3:06 그래서 몇몇 용감한 결정을 제외하고는,
- 3:09 전반적으로, 저는 선출직 공무원들이 3년의 시차를 두고 여론을 아주 잘 반영한다고 말하는 경향이 있습니다.
- 3:13 알겠습니다.
- 3:14 그럼, 최근 시사와 관련된 또 다른 질문입니다.
- 3:17 2년 반의 연기와 지연 끝에, 프랑스의 다년 에너지 계획이 최근에 발표되었습니다.
- 3:27 그 내용에 대해 간략히 다시 언급하기 전에, 저는 기간의 관점에서 여쭤보고 싶습니다.
- 3:33 이것은 5년씩 두 번, 즉 10년 동안의 계획입니다.
- 3:36 따라서 이것은 향후 10년간 프랑스의 에너지 전략을 설정합니다.
- 3:40 에너지 및 기후 정책의 관점에서 10년은 적절한 기간입니까?
- 3:46 무엇에 대해 이야기하느냐에 따라 다릅니다.
- 3:48 전력 시스템에 대해 이야기한다면, 적절한 기간은 50년에서 100년입니다.
- 3:51 네.
- 3:52 하류 부문, 즉 자동차, 보일러, 산업 단지 등에 대해 이야기한다면,
- 3:58 적절한 기간은 20년에서 50년 사이입니다.
- 4:00 그 후에는 중간 지점이 필요합니다.
- 4:03 즉, 아이가 태어나서 성인이 될 때까지의 교육에 대해 이야기한다면 20년이 걸리지만,
- 4:09 그동안에도 중간 목표들이 있습니다.
- 4:11 예를 들어, 내년에 시험에 합격하는 것이 그래도 좋을 것입니다.
- 4:15 에너지 전략도 마찬가지입니다.
- 4:18 사실, 다년 에너지 계획이 우리가 생각하는 최대 기간이라면 적절하지 않습니다.
- 4:24 하지만 우리가 어떤 것을 계획하는 기간이라면, 네, 적절합니다.
- 4:28 연 단위, 10년 단위, 세기 단위로 계획을 세워야 합니다.
- 4:32 알겠습니다. 그리고 그 내용에 대해 몇 주 전, 저희는 이 자리에서 한 물리학자를 모셨습니다.
- 4:39 전 원자력 위원 이브 브레셰(Yves Bréchet)는 PPE의 내용에 대해 거침없이 말했습니다.
- 4:46 그것이 약간 정치적 흥정의 대상이 되었다는 사실에 대해서요.
- 4:50 그리고 그는 프랑스의 에너지 믹스에 대해 비용 분석이나 영향 분석 없이 이루어졌다고 말했습니다.
- 4:57 그리고 그것은 사실상 비용이 많이 드는 일이라고 했습니다.
- 5:00 모두가 던지는 큰 질문은 원자력과 재생 가능 전력 사이의 올바른 균형을 찾았는지 여부입니다.
- 5:06 그리고 재생 가능 전력에 대해 이야기할 때, 사실 사람들은 수력 발전을 생각하지 않습니다.
- 5:10 수력 발전은 역사적으로 최초의 재생 가능 에너지원이었고, 여러 나라에서 단연코 가장 큰 비중을 차지합니다.
- 5:16 예를 들어 중국에서 재생 가능 에너지, 즉 재생 가능 전력의 첫 번째 원천은 단연코 수력 발전입니다.
- 5:20 유럽에서는 50년대에서 60년대에 모든 댐을 건설했습니다. 이제는 더 이상 건설하지 않습니다.
- 5:25 댐 근처에 사는 사람들은 익숙해졌습니다.
- 5:28 티뉴(Tignes) 댐과 세르-퐁송(Serre-Ponçon) 댐을 건설할 당시 몇몇 사람들이 대피했습니다.
- 5:32 그때는 몇몇 비극이 있었지만, 이제는 아무도 생각하지 않습니다.
- 5:35 그것은 마치 산악 호수처럼 그곳에 있습니다.
- 5:38 그래서 사람들의 마음속에 재생 가능 에너지는 현재 설치 중인 것입니다.
- 5:43 왜냐하면 그것이 우리를 방해할 수도 있기 때문입니다.
- 5:45 일단 설치되면, 설치된 것입니다.
- 5:48 그러니까 태양광 패널과 풍력 터빈이죠.
- 5:50 토지 인공화에 대해 생각할 때, 우리는 지금 있는 클레베르(Cléber) 거리의 건물들을 생각하지 않습니다.
- 5:54 왜냐하면 그것들은 오래전에 지어졌기 때문입니다.
- 5:57 그래서 우리는 주로 태양광과 풍력을 생각합니다.
- 5:59 태양광과 풍력은 장점과 단점이 있습니다.
- 6:02 장점은 풍력 터빈이나 태양광 패널이 상당히 빨리 설치된다는 것입니다.
- 6:05 따라서 장치를 설치하는 것은 쉽습니다.
- 6:07 단점은 이러한 장치들로 시스템을 만드는 것이 복잡하다는 것입니다.
- 6:10 왜냐하면 제어할 수 없기 때문입니다.
- 6:12 제어할 수 없다는 것은 무슨 뜻인가요?
- 6:14 우리가 원할 때가 아니라는 것입니다.
- 6:15 자연 요소들이 결정할 때입니다.
- 6:17 그러니까 낮에는 해가 있습니다.
- 6:19 제가 틀리지 않았다면, 그것이 바로 낮의 정의입니다.
- 6:21 겨울보다 여름에 조금 더 많고, 훨씬 더 많습니다.
- 6:25 그러니까 태양은 아무 때나 있는 것이 아니라는 뜻입니다.
- 6:28 그러니 겨울밤에 수술을 받아야 한다면,
- 6:31 직접적인 태양광 전기는 작동하지 않습니다.
- 6:34 저장 등을 거쳐야 합니다.
- 6:36 그리고 계절 간 저장이라고 불리는 문제도 있습니다.
- 6:39 즉, 우리나라에서는 여전히 겨울인 전력 소비량이 많은 시기를 넘기는 것입니다.
- 6:43 에어컨 때문에 여름에 소비량이 많은 나라도 있지만, 우리나라는 겨울입니다.
- 6:46 그리고 태양광과 풍력 때문에 오히려 여름인 전력 생산량이 많은 시기를 넘기는 것입니다.
- 6:53 그래서 우리는 이 문제를 안고 있습니다.
- 6:54 따라서 이것은 해결하기 쉽지 않은 복잡한 문제입니다.
- 6:57 게다가 독일인들은 이 문제를 해결하려고 노력했지만 성공하지 못했습니다.
- 7:00 그들은 제어 불가능한 재생 에너지로만 할 것이라고 말했습니다.
- 7:04 저장 장치 등을 추가하더라도 말이죠.
- 7:06 그들은 이제 몇 기가와트의 배터리를 가지고 있습니다.
- 7:08 그들은 성공하지 못했고, 그래서 가스 발전소를 재건할 것입니다.
- 7:12 그리고 그들은 한동안 시스템 내에서 가스 발전소를 유지할 것입니다.
- 7:17 그럼 우리의 PPE도 해결하지 못하나요?
- 7:19 글쎄요, 우리의 PPE도 그들보다 더 잘 해결하지 못합니다.
- 7:22 왜냐하면 제어 불가능한 에너지원의 유연성을 보완하기 위해 유연성이 필요하기 때문입니다.
- 7:28 따라서 이 유연성은 두 가지 방법으로 얻을 수 있습니다.
- 7:30 첫째, 대규모 저장 수단을 갖추는 것입니다.
- 7:32 태양광과 배터리를 사용하면 하루 단위로는 어느 정도 해결할 수 있습니다.
- 7:36 하지만 계절 간 저장이 문제가 됩니다.
- 7:40 그리고 거기서는 배터리를 사용할 수 없습니다. 너무 많이 필요할 것입니다.
- 7:44 이와 반대로, 원자력은 정반대의 특성을 가지고 있습니다.
- 7:48 따라서 원자력으로 시스템을 만드는 것은 간단합니다.
- 7:51 하지만 원자력 발전소를 짓는 것은 길고 복잡합니다.
- 7:53 반면에 다른 쪽은 그 반대입니다.
- 7:55 풍력 터빈을 만드는 것은 빠르고 간단합니다.
- 7:57 거기서부터 시스템을 만드는 것은 길고 복잡합니다.
- 8:00 그리고 원자력은 원한다면 조절 가능한 것입니다.
- 8:09 하지만 그것이 주된 기능은 아닙니다.
- 8:11 일반적으로 주된 기능은 전기를 계속해서 뿜어내는 것입니다.
- 8:14 그래서 프랑스에서는 에너지 혼합에 원자력이 많았기 때문에 발전소를 제어 가능하게 만들었습니다.
- 8:19 하지만 이는 경제적으로 약간 비효율적입니다. 고정 비용 시스템이기 때문입니다.
- 8:23 다시 말해, 적게 사용하든 많이 사용하든 건설 비용은 동일합니다.
- 8:27 그리고 원자력 비용의 대부분은 건설과 관련 금융 비용입니다.
- 8:31 제 결론은 공공 부문에서만 잘 작동한다는 것입니다.
- 8:33 민간 부문은 수익을 내기에는 너무 비싸게 빌리기 때문입니다.
- 8:37 또한 건설 비용도 통제되어야 합니다.
- 8:41 건설 비용보다 금융 비용이 훨씬 더 중요하다고 말하고 싶습니다.
- 8:45 따라서 원자력 발전소를 짓는 데는 오랜 시간이 걸립니다.
- 8:48 하지만 발전소가 건설되면, 그것을 기반으로 시스템을 만드는 것은 꽤 간단합니다.
- 8:52 그래서 균형을 맞춰야 합니다.
- 8:54 완벽한 것은 없습니다.
- 8:56 완벽한 시스템은 30년 동안 원자력을 부끄러워하지 않고,
- 9:01 노후화될 때마다 시설을 교체하고,
- 9:04 20년 전부터 미리 준비하여 확실하게 하는 것이었을 겁니다.
- 9:08 그리고 프랑스에서는 수력과 양수 발전(steppes)으로 보완하는 것이 아주 좋은 보완책입니다.
- 9:13 양수 발전은 가역 댐입니다.
- 9:15 그리고 그것들은 하루 단위, 심지어 주 단위로 엄청난 유연성을 제공합니다.
- 9:21 따라서 이 두 가지의 조합, 즉 프랑스에서 역사적으로 우리 시스템을 구축했던 기반은,
- 9:26 약간의 가스와 석탄을 더해 잘 작동하는 시스템이었습니다.
- 9:30 그리고 우리는 두 가지 이유로 그것을 망가뜨렸습니다.
- 9:33 20~30년 동안 일종의 '부끄러운 원자력'이 있었기 때문에 망가뜨렸습니다.
- 9:37 우리는 '이건 형편없으니 원하지 않아'라고 생각했습니다.
- 9:40 그리고 그것을 망가뜨린 것은 되돌릴 수 없습니다.
- 9:42 즉, 폰 데어 라이엔 여사가 은총을 받아
- 9:46 '아, 티기부스처럼 그러지 말았어야 했나'라고 장난스럽게 생각하더라도,
- 9:50 불행히도 너무 늦었습니다.
- 9:51 그리고 아까 언급했던 아이의 예를 다시 들자면,
- 9:54 20년 동안 자녀 교육을 엉망으로 했다면,
- 9:57 일주일 만에 고칠 수 없고, 때로는 10년 안에도 고칠 수 없습니다.
- 10:01 원자력도 마찬가지입니다.
- 10:04 시스템이 너무 관성적이어서 일단 '아, 이런, 우리가 틀렸어, 그러지 말았어야 했어'라고 생각하면,
- 10:06 '아, 이런, 우리가 틀렸어, 그러지 말았어야 했어'라고 생각하면,
- 10:08 사실 그 타격은 그렇게 쉽게 만회되지 않습니다.
- 10:10 그래서 오늘날, 비록 개인적으로 원자력을 매우 좋아하지만,
- 10:15 우리가 처한 상황은
- 10:17 재생에너지를 도입하는 것을 완벽하게 정당화할 수 있습니다.
- 10:20 왜냐하면 그것이 앞으로 몇 년 안에 우리가 건설할 수 있는 유일한 것이기 때문입니다.
- 10:23 우리가 필요한 시간 규모 내에서 말이죠.
- 10:25 네, 맞습니다.
- 10:26 그것이 유일한 것입니다.
- 10:28 그 다음, RTE가 최근 보고서에서 제기한 진짜 질문은,
- 10:32 오늘날 우리가 더 중점을 두어야 할 것이
- 10:35 전력 생산 수단의 가속화인지,
- 10:38 아니면 전력 소비의 가속화인지,
- 10:42 즉 '사용의 전력화'라고 불리는 것인지 하는 것입니다.
- 10:44 그리고 개인적으로 저는 '사용의 전력화'에
- 10:47 좀 더 중점을 두어야 한다고 생각합니다.
- 10:48 알겠습니다.
- 10:49 오늘날에는요.
- 10:50 그리고 모든 탈탄소 생산 수단에 우리가 제공할 수 있는 최고의 서비스는,
- 10:53 단순히 수요가 증가하는 것입니다.
- 10:56 알겠습니다. 물론이죠.
- 10:58 꽤 명확한 추론이네요.
- 11:01 원자력을 보유함으로써 발생한 해로운 영향에 대해 말씀하셨군요.
- 11:08 그것보다 더 심합니다.
- 11:09 다시 말해, 대략 수십 년 동안,
- 11:11 도덕적 과시가 이 분야에서 실용적인 관리를 다소 대체했습니다.
- 11:17 그리고 우리는 프랑스를 포함하여 실수를 저질렀습니다.
- 11:19 유럽뿐만 아니라 프랑스에서도요.
- 11:21 페센하임 폐쇄에 대해 다시 이야기할 수 있습니다.
- 11:23 그렇게 설정된 목표들에 대해서요.
- 11:26 정말이지, 비용, 필요성, 영향에 대한 분석 없이 말이죠.
- 11:31 당신은 정치적 의사결정을 관찰할 수 있었습니다.
- 11:35 당신은 2007년 그르넬 환경 회의에 참여했습니다.
- 11:38 니콜라 윌로가 장관이었을 때 한동안 그에게 조언을 해주셨죠.
- 11:41 아니요, 장관이었을 때는 아니었습니다.
- 11:43 그 전이요, 알겠습니다.
- 11:44 그리고 당신은 일부 사람들에게 자주 자문을 받는다고 들었습니다.
- 11:50 어쨌든, The Shift Project는 많은 일을 해냈습니다.
- 11:53 네, 맞습니다.
- 11:54 하지만 당신은 여전히 할 수 있었습니다...
- 11:55 네, 그런 일이 있습니다.
- 11:56 알겠습니다.
- 11:57 하지만 그것이 제 주된 역할은 아니며, 특별히 그것을 요구하지도 않습니다.
- 12:01 요구하지 않으시는군요.
- 12:02 하지만 정치적 의사결정을 관찰했을 때,
- 12:06 그 메커니즘과 합리성에 대해 어떤 결론을 내리셨습니까?
- 12:13 음, 제가 보기에 거의 모든 사람들이 공유하는 한 가지 요소가 있습니다.
- 12:16 이 나라의 거의 모든 정당들이 오랫동안 그래왔던 것입니다.
- 12:20 오늘날은 어떤지 모르겠습니다.
- 12:21 그것은 사실 정치권이 에너지의 중요성을 이해하지 못했다는 것입니다.
- 12:24 현대 세계의 구조화에 있어서 말이죠.
- 12:26 다시 말해, 우리는 이것을 그저 그렇게 다루는 주제라고 생각합니다.
- 12:30 연금, 외교, 인플레이션 관리 사이에 끼어 있는 어떤 것으로요.
- 12:38 대략적으로, 오늘날의 논쟁을 보면 알 수 있습니다.
- 12:42 전 세계 석유 수출량의 25%가
- 12:45 호르무즈 해협을 통한 운송을 중단할 것이라는 이야기가 있습니다.
- 12:47 그리고 우리는 무엇에 대해 이야기합니까? 가격에 대해 이야기합니다.
- 12:48 네, 맞습니다.
- 12:49 하지만 이것은 가격 문제가 아닙니다.
- 12:50 가격은 중요하지 않습니다.
- 12:51 이것은 양의 문제입니다.
- 12:53 주유소에서 휘발유 가격이 리터당 1.6유로에서 2유로로 오른다면,
- 13:00 이 나라의 일반적인 자동차의 경우,
- 13:02 한 달에 연료비가 25유로 증가하는 것을 의미합니다.
- 13:07 이 나라에는 한 달에 25유로가 아쉬운 사람들이 있습니다.
- 13:09 그것은 분명합니다.
- 13:10 하지만 이 나라의 모든 사람이 한 달에 25유로가 아쉬운 것은 아닙니다.
- 13:13 현실을 직시해야 합니다.
- 13:15 지난 수십 년간 임대료 인상이나
- 13:18 부동산 가격 인상을 보면, 한 달에 25유로에 대해 이야기하는 것이 아닙니다.
- 13:21 그리고 그것은 사람들을 거리로 내몰지 않았습니다.
- 13:24 그것은 사람들을 거리로 내몰지 않습니다.
- 13:26 하지만 장기적으로 보면 정치적으로는 약화됩니다.
- 13:29 네, 하지만 그것은 감정적인 시위를 유발하지 않습니다.
- 13:32 우리가 현재 겪고 있는 것과 같은 시위를요.
- 13:34 관련된 금액이 훨씬 더 중요함에도 불구하고 말이죠.
- 13:38 그런데 지금 일어나고 있는 일의 진정한 문제는
- 13:41 우리가 수입 석유에 의존하고 있다는 점을 숙고하게 만드는 것입니다.
- 13:44 그것의 미래 가용성은 어쨌든 줄어들 것입니다.
- 13:46 우리가 좋든 싫든 말이죠.
- 13:47 그리고 이제 그것에 대해 좀 더 신경 쓸 때가 된 것 같습니다.
- 13:49 그러니까 이것은 정치인들이 전반적으로,
- 13:52 좀 심하게 말하면, 모두 엉뚱한 방향으로 갔던 것입니다.
- 13:55 꽤 오랫동안요.
- 13:58 솔직히 말해서, 우리는 정기적으로 발표되는 지표가 없어요.
- 14:04 그들의 주의를 끄는 지표 말이죠.
- 14:07 제가 아는 한, L'Express도 다른 언론과 마찬가지로,
- 14:10 세계 석유 생산량이나
- 14:13 세계 전력 생산량(TWh) 등을 정기적으로 발표하지 않아요.
- 14:17 하지만 인플레이션, GDP 성장률 등은
- 14:20 매일같이 이야기하죠.
- 14:21 그러니 그들도 다른 사람들처럼 눈이...
- 14:27 지표에 고정되어 있죠.
- 14:29 다른 곳에 고정되어 있고, 그들이 이해하는 데 도움이 될 만한 것들에는 고정되어 있지 않아요.
- 14:33 물리적 세계에서 무슨 일이 일어나는지 말이죠.
- 14:35 알겠습니다.
- 14:36 그러니까 에너지가 물리적 세계를 지배하는 것이므로,
- 14:39 사실 중요한 것은 양입니다.
- 14:41 사실 중요한 것은 양입니다.
- 14:43 가격이 아니라 양이죠.
- 14:44 그리고 이 둘 사이에는 연관성이 없어요.
- 14:45 그것이 매우 혼란스럽습니다.
- 14:46 아, 네, 그건 혼란스럽네요.
- 14:47 네, 매우 혼란스럽습니다.
- 14:48 왜냐하면 우리는 물건이 희귀해질수록
- 14:51 즉, 양이 줄어들수록 가격이 오른다고 생각하니까요.
- 14:53 네, 하지만 에너지 양이 희귀해질수록
- 14:56 GDP는 감소합니다.
- 14:57 알겠습니다.
- 14:58 왜냐하면 에너지가 적으면,
- 14:59 작동하는 기계도 적고,
- 15:00 따라서 생산량도 줄고, 수입도 줄어들기 때문에,
- 15:01 GDP가 감소합니다.
- 15:03 그리고 GDP가 하락하고
- 15:05 사용 가능한 에너지 양도 감소한다면,
- 15:07 여러분은 에너지의 새로운 가격이 어디에 있을지 알 수 없습니다.
- 15:08 그것은 높을 수도, 낮을 수도 있습니다.
- 15:10 그래서 역사적으로 볼 때
- 15:11 석유의 가격과 양 사이의 연관성은,
- 15:13 없습니다.
- 15:14 알겠습니다.
- 15:15 석유의 가격과 양 사이에는 결코 연관성이 없었습니다.
- 15:17 단기적인 연관성은 있습니다.
- 15:18 단기적인요.
- 15:19 무슨 말씀이시죠?
- 15:20 단기적으로는, 양이 적으면,
- 15:21 즉시 가격이 오릅니다.
- 15:22 물론이죠.
- 15:23 1, 2년 기다리면, 어디에 있을지 알 수 없어요.
- 15:24 알겠습니다.
- 15:25 그리고 우리는 구조적으로 석유가 부족할 수 있습니다.
- 15:27 낮은 석유 가격으로도 말이죠.
- 15:29 알겠습니다.
- 15:30 그것은 아무런 문제가 되지 않습니다.
- 15:31 이미 일어났던 일입니다.
- 15:32 그러므로 정치권이 이해하지 못하기 때문에
- 15:35 현대 세계를 지배하는 에너지의 중요성을 말이죠.
- 15:37 우리는 '경제'라고 불리는
- 15:39 전통적인 지표에만 눈을 고정하고 있기 때문입니다.
- 15:41 사실, 전반적으로 이 주제는 대충 다루어졌습니다.
- 15:46 말하자면, 우리가 좀 진지하게 뭔가를 했던 마지막 순간은
- 15:48 석유 파동 때였습니다.
- 15:50 그리고 그 이후로는 대충 다루어졌죠.
- 15:52 그래서 올랑드는 원자로 절반을 폐쇄해야 한다고 생각했습니다.
- 15:56 젊은이들이 말하듯이, WTF.
- 15:57 저는 문제가 뭔지 모르겠습니다.
- 15:58 알겠습니다.
- 16:00 그가 이해하지 못했기 때문입니다.
- 16:02 그는 그냥 이해하지 못했습니다.
- 16:07 그래서 이런 관점에서 브레셰는 이렇게 말하는 것이 옳습니다.
- 16:09 우리가 방식에 대해 매우 부주의하다는 것입니다...
- 16:12 저는 그가 내린 모든 결론에 반드시 동의하는 것은 아니지만,
- 16:14 한 가지 점에서는 그가 옳습니다.
- 16:16 우리가 이 주제를 다루는 방식에 부주의하다는 것입니다.
- 16:23 그래서 사람들이 연관성을 보지 못하기 때문에
- 16:25 연금과 에너지 사이에,
- 16:27 엄청난 연관성이 있음에도 불구하고,
- 16:29 왜냐하면 에너지가 많으면
- 16:31 생산량이 많아지고,
- 16:32 따라서 수입이 많아지고,
- 16:33 그래서 연금이 생깁니다.
- 16:34 알겠습니다.
- 16:35 그리고 에너지가 많지 않으면,
- 16:36 생산량이 많지 않고,
- 16:37 따라서 수입이 많지 않고,
- 16:38 그래서 연금도 없습니다.
- 16:39 그렇게 간단한 일입니다.
- 16:40 그러니 우리는 에너지에 훨씬 더 많은 관심을 기울이는 것이 좋을 것입니다.
- 16:43 우리가 어떤 경제적, 사회적 주제를 보든 상관없이 말입니다.
- 16:46 하지만 당신이 묘사하는 것은,
- 16:48 우선 합리성의 부족입니다.
- 16:50 이해력 부족입니다.
- 16:51 이해력과 결과에 대한 인식이 부족한 것입니다.
- 16:54 즉, 우리는 끝까지 실마리를 따라가지 않습니다.
- 16:57 그것은 이해력 부족입니다.
- 16:59 저부터도 에너지의 실제 역할이 무엇인지 깨달았을 때 제 의자에서 떨어질 뻔했습니다.
- 17:02 세상에서 에너지의 실제 역할이 무엇인지 이해했을 때 말입니다.
- 17:06 네, 알겠습니다.
- 17:07 그리고 사실, 그것이 Le Monde Sans Fin이라는 책을 탄생시켰고,
- 17:11 그 책 때문에 많은 사람들이 의자에서 떨어질 뻔했습니다.
- 17:14 하지만 그들이 의자에서 떨어질 뻔한 것은 단순히
- 17:16 다시 말하지만,
- 17:17 일반적인 미디어의 관심이 우리의 시선을 고정시키기 때문입니다.
- 17:20 전통적인 지표에,
- 17:22 그것들은 물리적 세계와 점점 더 멀어지고 있습니다.
- 17:24 그러니 사람들이 의자에서 떨어지는 것은 당연합니다.
- 17:26 물리적 현실이 무엇인지 깨달았을 때 말입니다.
- 17:29 그렇다면, 의자에서 떨어지는 것에 대해 말하자면,
- 17:32 그리고 대규모로 의자에서 떨어지는 움직임에 대해 말하자면,
- 17:36 15년 또는 10년 전과 비교했을 때,
- 17:39 우리는 전반적으로,
- 17:41 대중의 의견이 기후 회의론적이지 않다고 말할 수 있습니다.
- 17:44 즉, 점점 더 인식이 생겨나고 있습니다.
- 17:48 기후 온난화가 있고 그것이 주요 과제라는 인식이 말입니다.
- 17:51 당신 생각에, 우리는 여전히 그 중요성을 인식하고 있습니까?
- 17:56 우리 앞에 놓인 문제와 도전의 중요성을 말입니다.
- 18:03 사실, 이 문제에 대한 설문조사는
- 18:06 종종 질문 안에 답이 있습니다.
- 18:08 작은 일화를 하나 말씀드리겠습니다.
- 18:10 Parlons Climat이라는 협회가 있는데,
- 18:13 이 문제에 대해 종종 꽤 흥미로운 연구를 합니다.
- 18:16 그리고 약 1년 전쯤, 제가 기억하기로는,
- 18:18 그들은 자신들이 보여주는 분석을 발표했습니다.
- 18:20 설문조사에서 기후 회의론자의 비율이 증가했다는 것입니다.
- 18:24 만약 기후 회의론적인 답변 선택지를 더 많이 제공한다면
- 18:28 답변 범위 내에서요.
- 18:30 그러니까, 다르게 말하면, 만약 두 가지 답변만 제시한다면,
- 18:33 기후 변화는 존재한다, 예, 아니오,
- 18:35 25%의 기후 회의론자가 나옵니다.
- 18:37 그리고 만약 '아니오, 변화는 있지만 인간 때문이 아니다'라고 제시한다면.
- 18:42 아니오, 기후 변화는 없습니다.
- 18:44 아니오, 기후는 항상 변해왔습니다. 아니오, 뭐라고 해야 할지 모르겠네요.
- 18:46 사실, '아니오'라는 답변 비율이 매우 크게 증가합니다.
- 18:49 알겠습니다.
- 18:50 그렇다면, 사실 기후 회의론자란 정확히 무엇일까요?
- 18:53 정의하기 어렵습니다.
- 18:54 알겠습니다.
- 18:55 사실 사람들이 정말로 불신하는 부분을 보면,
- 18:59 과학에 대해 극도로 불신하는 사람들 말입니다.
- 19:02 왜냐하면 '기후는 항상 변해왔다'고 말하는 바로 그 사람들이,
- 19:04 지금은 우리 때문이 아니다'라고 말하면서도,
- 19:05 '하지만 나는 과학을 신뢰한다'고 말할 수 있기 때문입니다.
- 19:06 그러니, 그것에 대해서는 문제가 없습니다.
- 19:07 그러니까, 사실 과학적 근거에 대해 실제로 불신하는 사람들을 보면,
- 19:10 그 비율은 10% 미만입니다.
- 19:12 알겠습니다.
- 19:13 매우 낮은 수치입니다.
- 19:14 반면에, 상당수의 사람들이 있습니다.
- 19:16 제가 '기후 분노자'라고 부르는 사람들입니다.
- 19:18 즉, 기후 변화가 있든 없든 그것이
- 19:23 주요 쟁점이 아닙니다.
- 19:25 주요 쟁점은 그들이
- 19:27 기후 변화에 맞서기 위해 제시된 세상에 공감하지 못한다는 것입니다.
- 19:29 알겠습니다.
- 19:30 그래서 그들은 '전기차? 나는 그걸 살 수 없어.
- 19:34 경제적으로 내 능력 밖이니까.'라고 생각합니다.
- 19:36 '힙스터들은 날 짜증나게 해.'
- 19:38 '나는 주말에 바비큐로 고기를 굽고 싶어.'
- 19:41 대략적으로 말하면, 아기를 목욕물과 함께 버리는 격입니다.
- 19:44 즉, 자기 개를 익사시키는 것과 같습니다.
- 19:47 광견병에 걸렸다고 말하면서요.
- 19:49 정확합니다.
- 19:50 사실, 거부는 해결책을 제시하는 사람들에게 향하기 때문입니다.
- 19:54 알겠습니다.
- 19:55 그리고 인간의 진단에 대한 것이 아닙니다.
- 19:57 또는 해결책에 대한 것도 아니고요.
- 19:58 그러니까 대략적으로 말하면, 그들은 권고 사항이나
- 20:04 메신저들 때문에 화가 난 것입니다.
- 20:06 또는 해결책을 제시하는 사람들 때문에요.
- 20:08 그것이 그들을 화나게 하는 것입니다.
- 20:09 그리고 그 순간, 그들은 아기를 목욕물과 함께 버리며 말합니다.
- 20:12 '기후 변화는 없어.'
- 20:13 하지만 사실, 근본적으로, 내심 확신하는 사람들은
- 20:17 과학이 헛소리를 한다고 생각하는 사람들은 10%입니다.
- 20:19 알겠습니다.
- 20:20 아니면 10% 미만입니다.
- 20:21 낮은 수치입니다.
- 20:22 알겠습니다.
- 20:23 프랑스에서요, 아니면 서구권 전체인가요?
- 20:24 프랑스에서요.
- 20:25 하지만 심지어 미국에서도 대다수의 미국인들이
- 20:27 기후 혼란이 있다고 확신하고 있습니다.
- 20:29 점점 심해지고 있다는 등 말이죠.
- 20:30 그리고 나머지는, 이 나라에서 무슨 일이 일어나고 있는지 보기만 하면 됩니다.
- 20:32 점점 더 많은 가뭄이 발생하고 있습니다.
- 20:35 지하수면이 낮아지고 있습니다.
- 20:37 아시다시피, 우물에서 물을 얻기 위해 파야 하는 깊이가,
- 20:40 미국에서는 계속해서 낮아지고 있습니다.
- 20:43 보험에 들 수 없는 집들이 늘어나고 있습니다.
- 20:46 그래서 사실, 그들은 일상생활에서 보고 경험하는 것들이 있습니다.
- 20:50 그리고 이런 관점에서 볼 때, 사람들은 완전히 바보는 아닙니다.
- 20:53 그래서 어느 순간, 당신이 그들에게 당신의 일상을 부정하느냐고 묻는다면,
- 20:56 그들은 아니라고 말할 것입니다.
- 20:57 네.
- 20:58 물론이죠.
- 20:59 하지만 그들이 깨닫고 있을까요?
- 21:00 제가 읽었는데, 당신과의 인터뷰에서였던 것 같아요.
- 21:03 당신은 세상이 1만 년 동안 4도 따뜻해졌다고 말했죠.
- 21:09 그리고 그것이 단순히 지구상의 생명에 미친 놀라운 결과를 보았다고요.
- 21:16 지구상의 생명에 말이죠.
- 21:18 그리고 당신은 기후 변화, 심지어 한 세기 동안 1.5도 온난화가,
- 21:24 어떤 결과를 초래할 수 있는지 우리가 깨닫고 있느냐고 묻습니다.
- 21:27 우리는 깨닫지 못합니다.
- 21:28 그리고 두 가지 이유로 깨닫지 못합니다.
- 21:30 1.5도 상승은 거의 다 왔습니다.
- 21:32 그리고 당신은 저에게 '그래서 뭐?'라고 말하겠죠.
- 21:35 우리는 살아있고, 아주 잘 살고 있습니다.
- 21:38 제 월급은 매달 말에 은행 계좌로 계속 들어옵니다.
- 21:41 슈퍼마켓에는 항상 음식이 있습니다.
- 21:43 저는 문제가 어디 있는지 모르겠습니다.
- 21:44 문제는 우리가 한 일의 결과 중 일부가
- 21:47 시간이 지나면서 나타날 것이라는 점입니다.
- 21:49 예를 들어, 그린란드는 현재 녹기 시작했으며
- 21:53 이것은 우리가 지금 무엇을 하든 수세기 또는 수천 년 동안 계속될 것입니다.
- 21:56 지금 무엇을 하든 말이죠.
- 21:58 그래서 이미 시작된 일입니다.
- 22:00 그래서 결국, 제가 강조하지만 결국,
- 22:03 해수면이 몇 미터 상승하는 것은 확실합니다.
- 22:06 해수면이 몇 미터 상승하면,
- 22:10 많은 항만 시설을 무용지물로 만들기에 충분할 것입니다.
- 22:15 그것은 염분 지하수를 내륙으로 밀어낼 만큼 충분할 것입니다.
- 22:21 염분 지하수를 말이죠.
- 22:23 해수면 상승으로 지하수가 염분화되고 있습니다...
- 22:27 특히 낮은 해안 지역에서는
- 22:29 종종 해변의 경작 평야인 곳에서,
- 22:31 문제가 발생할 것입니다.
- 22:32 그리고 이것도 하루아침에 일어나는 일은 아닙니다.
- 22:34 수십 년, 수세기 등이 걸릴 것입니다.
- 22:36 숲에 관해서는,
- 22:38 새로운 기후와 숲이 새로운 기후에 맞춰 안정화되는 시점 사이에
- 22:41 또한 수십 년이 흐를 수 있습니다.
- 22:45 새로운 기후에 맞춰서 말이죠.
- 22:46 그 사이에 많은 나무들이 죽은 채로 말입니다.
- 22:51 예를 들어, 알프스 빙하는 2도 상승 시,
- 22:54 알프스 빙하의 90%가 사라질 것입니다.
- 22:56 알겠습니다.
- 22:57 그리고 이 모든 것은 우리가 즉시 느끼지 못하는
- 22:59 매우 장기적인 결과입니다.
- 23:01 이미 카리브해 산호의 절반이 죽었습니다.
- 23:03 1.5도 상승 시에요.
- 23:04 그럼 당신은 우리가 신경 쓰지 않는다고 말하겠죠.
- 23:06 왜냐하면 지금 당장은 닭고기를 먹는 데 아무런 지장이 없으니까요.
- 23:08 네, 알겠습니다, 좋습니다.
- 23:09 하지만 여전히 실제적인 결과입니다.
- 23:11 따라서 이미 관찰되는 여러 가지 현상이 있습니다.
- 23:14 그리고 오늘날 다른 한편으로는,
- 23:16 결과에 관해서는 고통을 덜어주는 무기가 있습니다.
- 23:19 그것은 바로 풍부한 에너지입니다.
- 23:21 왜냐하면 풍부한 에너지가 있다면,
- 23:23 문제 발생 후 빠르게 재건할 수 있고,
- 23:26 폭염 시에는 냉방을 할 수 있으며,
- 23:28 홍수 시에는 물을 빼내는 펌프가 있고,
- 23:31 홍수 시에는 재배치됩니다.
- 23:33 풍부한 에너지로 쉽게 건설할 수 있기 때문입니다.
- 23:35 따라서 사람들을 재배치할 수 있는 여분의 공간이 있습니다.
- 23:38 수확물을 옮길 수 있고,
- 23:40 결국 멀리서 자란 것으로부터 영양을 섭취할 수 있습니다.
- 23:43 트럭이 있기 때문입니다.
- 23:45 아무것도 없다면, 트럭이 있어서 멀리서 자란 작물로 식량을 조달할 수 있습니다.
- 23:47 그러므로 사실상 풍부한 에너지는 해독제입니다.
- 23:50 모든 것에 대응할 수 있는 마법 지팡이입니다.
- 23:53 네, 적어도 이러한 변화들을
- 23:56 거의 고통 없이 넘길 수 있게 합니다.
- 23:58 하지만 기후 변화의 중요한 결과가 예상되는 시점인,
- 24:02 50년에서 100년 후에는,
- 24:04 이러한 에너지 풍요는 부분적으로 과거의 일이 될 것입니다.
- 24:06 네, 다시 이야기하겠습니다.
- 24:07 따라서 우리는 상황을 관리해야 할 것입니다.
- 24:09 이 저속한 표현을 용서하십시오만,
- 24:11 더 적은 수단으로 더 많은 골칫거리를 처리해야 할 것입니다.
- 24:13 누구나 이것이 그리 유쾌한 상황이 아니라는 것을 압니다.
- 24:16 따라서 가위 효과가 있을 것입니다.
- 24:18 그리고 저는 그것이 얼마나 빨리 올지 모릅니다.
- 24:20 알겠습니다.
- 24:21 왜냐하면 동시에 충분히 발생할 수 있기 때문입니다.
- 24:23 호르무즈 해협의 폐쇄와
- 24:26 많은 기후 재앙이요.
- 24:28 충분히 가능합니다.
- 24:29 전적으로 그렇습니다.
- 24:30 동시 발생이 없을 이유가 없습니다.
- 24:35 올해는 상당히 흥미로운 배출량 곡선 현상이 나타났습니다.
- 24:40 중국의 CO2 배출량 곡선은
- 24:44 심지어 약간 둔화되었습니다.
- 24:47 그리고 미국의 배출량은 다시 증가했습니다.
- 24:50 이것은 반드시 전문가들이
- 24:52 몇 년 전 예상했던 바는 아닙니다.
- 24:55 놀라셨습니까?
- 24:57 그리고 정치적 관점에서 이것을 어떻게 설명하시겠습니까?
- 25:01 저는 연간 단위로는 아무것도 설명하지 않습니다.
- 25:03 CO2 배출량에 관해서는요.
- 25:05 왜냐하면 CO2 배출량은 인프라에서 나오기 때문입니다.
- 25:08 그 특징적인 시간 간격이 깁니다.
- 25:10 배출량은 발전 설비에서 나오는데,
- 25:12 그 특징적인 시간 간격이 깁니다.
- 25:14 자동차와 트럭에서 나오는데,
- 25:16 그 특징적인 시간 간격이 깁니다.
- 25:18 건물에서 나오는데,
- 25:20 그 특징적인 시간 간격이 깁니다.
- 25:22 산업용 보일러에서 나오는데,
- 25:24 그 특징적인 시간 간격이 깁니다.
- 25:26 특정 연도에 일어나는 일에 대해서는,
- 25:28 저는 어떤 결론도 내리지 않습니다.
- 25:30 5~10년 단위로 보기 시작해야 합니다.
- 25:33 무언가를 말하기 시작하기 위해서.
- 25:37 무언가 일어나고 있다고 말하기 위해서.
- 25:39 제가 말씀드릴 수 있는 것은 CO2 배출량이
- 25:41 미국에서는 2007년부터 감소 추세에 있다는 것입니다.
- 25:46 중국에서는 증가 추세에 있습니다.
- 25:49 중국이 산업 발전을 이룬 이래로 말이죠.
- 25:53 그러니 아마도 올해는 감소할 수도 있겠죠.
- 25:56 감소하기를 바랍니다.
- 25:58 저는 증가하기를 바란다고 말하려는 것이 아닙니다.
- 26:00 단지 지금으로서는 결론을 내리지 않을 뿐입니다.
- 26:03 지난 10년간 중국은 석탄을 개발했습니다.
- 26:06 풍력, 태양광,
- 26:09 원자력, 수력 발전과 동시에 말이죠.
- 26:12 그러니 중국이 다 했다는 말은 믿지 않으시는군요.
- 26:17 네, 다 됐다는 말은 믿지 않습니다.
- 26:19 제가 믿는 말은 이겁니다.
- 26:21 오늘날 중국은 매우 빠르게 움직이고 있다는 것입니다.
- 26:24 언젠가 탈탄소화를 가능하게 할 기술 분야에서 말이죠.
- 26:28 전기차, 풍력, 태양광, 원자력 같은 것들입니다.
- 26:31 그리고 왜 중국은 그런 인식을 갖게 되었을까요?
- 26:33 왜 그들은 주장만 하고 있지 않을까요?
- 26:36 당신은 이런 것들을 연구하시죠.
- 26:38 저는 가설을 세울 수 있습니다.
- 26:40 하지만 가설을 세울 수 있을 뿐입니다.
- 26:42 제 가설은 중국인들이
- 26:45 세계 1위 강대국이 되겠다는 야망을 가지고 있다는 것입니다.
- 26:48 그들은 2000년 동안 그랬습니다.
- 26:50 그들에게는 불행한 짧은 기간이었죠.
- 26:52 눈 깜짝할 새, 즉 한 세기 동안 말입니다.
- 26:55 그리고 그들에게는 어려웠기 때문에
- 26:58 우리가 이미 매우 앞서 있던 기술 분야에서
- 27:00 1위를 차지하는 것이 말이죠.
- 27:02 그들은 다음 물결에 자리 잡자고 생각했습니다.
- 27:06 그것은 가설입니다.
- 27:09 한계에 대한 인식 문제도 있을까요?
- 27:14 중국인들에게요?
- 27:16 네, 중국인들에게요.
- 27:17 왜냐하면 예를 들어, 도널드 트럼프에게서는
- 27:19 파리 협정에 더 이상 따르지 않으려는 의지에서
- 27:23 그가 받아들이지 않는다는 생각이 느껴집니다.
- 27:27 세상에 한계가 있다는 생각,
- 27:29 에너지 양에 한계가 있다는 생각 말입니다.
- 27:32 문화들이 이러한 인식에 대해 동등할까요?
- 27:37 제 생각에는 그렇지 않습니다.
- 27:38 그리고 중국인들은 오래된 문명입니다.
- 27:42 그곳은 엔지니어들이 항상
- 27:46 전통적으로 매우 중요한 위치를 차지했던 문명입니다.
- 27:48 이는 유럽도 마찬가지입니다.
- 27:51 영국인들에게는 다소 덜하지만,
- 27:54 전반적으로 엔지니어들은 여전히
- 27:56 유럽 시스템에서 중요한 위치를 차지합니다.
- 28:00 스칸디나비아에서는 매우 강하고,
- 28:02 독일, 프랑스에서도 꽤 강하며,
- 28:05 이탈리아에서도 꽤 강합니다.
- 28:07 어쨌든, 그것은 여전히...
- 28:08 스페인은 제가 덜 알지만...
- 28:10 그러니까...
- 28:11 기술 시스템을 숙달한 사람들은
- 28:14 유럽에서 항상 매우 중요한 위치를 차지해 왔습니다.
- 28:16 그리고 중국에서도 마찬가지입니다.
- 28:17 알겠습니다.
- 28:21 기술 시스템을 담당하고
- 28:24 물리적인 세계에 발을 담그고 있을 때,
- 28:25 사실, 그 한계를 즉시 이해하게 됩니다.
- 28:27 물리적 시스템은 최적화 시스템에 불과하기 때문입니다.
- 28:30 제한된 자원 등의 최적화 시스템 말입니다.
- 28:32 즉시요.
- 28:34 예를 들어, 중국 논의 수리 기술자들은
- 28:37 제한된 자원을 관리해야 했습니다.
- 28:39 즉, 사용 가능한 물이었습니다.
- 28:41 그래서 이런 일을 할 때면 즉시 한계를 인식하게 됩니다.
- 28:45 미국은 폭력으로 건설된 나라입니다.
- 28:50 광대하고 모든 것이 풍부한 땅 위에서 말이죠.
- 28:55 미국은 세계 최대의 석유 생산국이었습니다.
- 28:58 한 세기 동안 말이죠.
- 28:59 즉, 석유 산업 시대가 시작된 때부터
- 29:01 1970년까지 세계 최대의 석유 생산국이었습니다.
- 29:05 몇 년 전부터 다시 그렇게 되었습니다.
- 29:08 캐나다와 함께, 즉 합쳐서 말이죠.
- 29:10 제2차 세계대전 당시에도 그랬습니다.
- 29:12 단연코 세계 최대의 석탄 및 철강 생산국이었습니다.
- 29:15 그래서 사실, 그들은 전쟁에서 이길 수밖에 없었습니다.
- 29:17 그것은 단지 시간 문제였습니다.
- 29:20 오랫동안 세계 최대의 생산국이었습니다.
- 29:23 수많은 광물과 목재의 말입니다.
- 29:27 그래서 그들은 풍요로운 곳에서 폭력으로 자신들을 만들었습니다.
- 29:33 따라서 문화적으로 한계 의식이 없습니다.
- 29:36 그리고 오늘날에도 그것을 잘 볼 수 있습니다.
- 29:38 없으면 아직 더 있습니다.
- 29:40 그리고 우리에게 더 이상 없으면 다른 사람들에게 있습니다.
- 29:42 다른 사람들에게도 더 이상 없으면 화성에 있습니다.
- 29:44 그리고 누구의 것도 아니면 내 것입니다.
- 29:47 개척자 문화가 바로 이것입니다.
- 29:49 누구의 것도 아니니 내 것입니다.
- 29:51 내가 결정하면 그만입니다.
- 29:52 일론 머스크의 위성 군집을 보세요.
- 29:54 우주는 누구의 것도 아니지만, 내 것입니다.
- 29:56 제가 처리할 겁니다.
- 29:59 미국은 행성 한계 문제에 대해 진지하게 무언가를 하는
- 30:02 세계에서 마지막 나라가 될 것입니다.
- 30:05 그렇다면, 그들이 오랫동안 진지하게 해온 것은
- 30:07 지역 관리입니다.
- 30:09 그래서 그들은 세계 최초의 국립공원 중 하나를 가졌습니다.
- 30:12 옐로스톤 등에 말이죠.
- 30:14 하지만 그것은 지역적인 것입니다.
- 30:16 하지만 전 지구적 한계는 그들이 문화적으로
- 30:19 전혀 동의하지 않는 문제입니다.
- 30:21 반면 기근, 질병,
- 30:24 이것저것 부족함을 겪었던 유럽은
- 30:27 일본과 중국처럼 말이죠.
- 30:30 한계를 훨씬 더 잘 인식하는 나라들입니다.
- 30:32 알겠습니다.
- 30:33 그렇다면, 또 다른 약간 문화적 또는 철학적인 질문이
- 30:36 여기서 제기됩니다. 아니, 더 나아가 철학적이고
- 30:38 정치적인 질문이 제기되는데, 그것은 종종 논쟁으로 이어집니다.
- 30:41 자유 민주주의가,
- 30:44 철학적, 정치적 자유주의가,
- 30:48 어쨌든 우리 서구 사회의 근간을 이루는 자유주의가,
- 30:51 여러 가지 도전에 직면해 있습니다,
- 30:55 특히 기후 변화라는 도전에요.
- 30:57 그러니까, 저는 가끔 사람들이 이렇게 말하는 것을 들어요.
- 31:01 더 중앙집권적이고,
- 31:05 더 권위적인 시스템이 필요하지 않을까요?
- 31:08 그렇게 말하는 건 좀 과하겠죠.
- 31:10 하지만 보세요, 이 질문이 어떻게 나오냐면
- 31:14 엄청난 도전과 함께
- 31:17 중요한 정치적 대응의 필요성이 있고
- 31:19 자유 민주주의는 어떻게 되냐는 거죠.
- 31:21 제한된 자원을 관리하는 것은,
- 31:23 일반적으로 계획을 통해 이루어집니다.
- 31:25 왜냐하면 그것은 여러분이 조직한다는 것을 의미하기 때문이죠.
- 31:27 가장 효율적이고
- 31:29 가장 공정하다고 생각하는 방식으로
- 31:31 제한된 자원을 관리하는 것입니다.
- 31:35 계획은 더 쉽습니다.
- 31:37 강력한 국가가 있을 때요.
- 31:39 우리는 그것을 잘 알고 있습니다.
- 31:41 중국은 5개년 계획을 통해 발전하고 있습니다.
- 31:43 매우 강력한 국가와 함께요.
- 31:45 물론, 제가 내일 아침에 여기에
- 31:46 중국식 정권을 갖고 싶다는 말은 아닙니다.
- 31:48 동의합니다.
- 31:49 네, 하지만 모든 동전에는 양면이 있습니다.
- 31:54 중국인들은 매우 빠르게 발전합니다.
- 31:56 왜냐하면 그들은 특정 문제에 대해
- 31:58 국민의 의견을 묻지 않고,
- 32:00 사람들이 15일의 휴가를 가지고
- 32:01 항상 일하기 때문입니다.
- 32:02 우리는 우리의 의견을 묻고
- 32:04 6주간의 유급 휴가를 받거나
- 32:05 5주간의 유급 휴가와 주 35시간 근무를 합니다.
- 32:07 그래서 우리는 덜 빠르게 발전합니다.
- 32:11 그리고 정치적 교체 시스템 때문에,
- 32:15 장기 계획을 세울 때,
- 32:17 한쪽이 짠 것이
- 32:20 다음 정권에 의해 풀릴 위험이 있습니다.
- 32:22 그리고 그 순간, 진정한 위험이 있습니다.
- 32:24 우리의 희생으로 일이 진행될 수 있다는 것이죠.
- 32:26 왜냐하면 제약이 있는데도
- 32:27 그 제약에 맞서 스스로를 조직할 수 없다면,
- 32:28 제약에 직면하여,
- 32:29 제약이 이기기 때문입니다.
- 32:31 그리고 그 순간, 조정은 고통 속에서 이루어집니다.
- 32:34 그리고 이것은 이미 일어나고 있는 일입니다.
- 32:36 유럽의 일부 지역에서요.
- 32:38 하지만 그것이 바로
- 32:39 민주주의의 미덕이 아닌가요?
- 32:40 어느 정도는 스스로를 규제하는 것 말이죠.
- 32:44 네, 하지만 그것은 느린 시스템입니다.
- 32:46 토크빌이 말했듯이, 민주주의는 느린 시스템입니다.
- 32:49 그리고 느린 시스템은 매우 잘 적응했습니다.
- 32:51 번영의 시기에요.
- 32:52 왜냐하면 번영의 시기에는,
- 32:53 시행착오를 겪을 시간이 있기 때문입니다.
- 32:56 시행착오를 겪는 것에 대한 제재는 없습니다.
- 32:59 유리한 환경에 있을 때는요.
- 33:03 예를 들어보겠습니다.
- 33:04 당신은 돛단배에 있습니다.
- 33:05 아주 미풍이 불고
- 33:07 암초에서 멀리 떨어져 있다면요.
- 33:08 만약 잘못 조작해서
- 33:10 올바른 방향으로 가지 못하더라도,
- 33:11 수정할 시간이 충분합니다.
- 33:13 전혀 문제가 되지 않습니다.
- 33:15 하지만 암초의 바람을 등지고 풍력 7에 있다면,
- 33:18 실수하지 않는 것이 좋습니다.
- 33:20 왜냐하면 그렇게 한다면,
- 33:21 매우 나쁘게 끝날 테니까요.
- 33:23 민주주의에 관해서도 마찬가지입니다.
- 33:25 이것은 좋은 날씨의 정치 시스템입니다.
- 33:27 잘 작동합니다.
- 33:30 몇 가지 예외는 있습니다.
- 33:31 영국은 민주주의를 유지했습니다.
- 33:33 지난 전쟁 동안에요.
- 33:35 그것은 매우 강력한 합의를 요구합니다.
- 33:37 국민들 사이에서요.
- 33:39 저는 민주주의가 나타났다는 것을 알아차렸습니다.
- 33:41 산업 혁명이 나타났을 때 말이죠.
- 33:44 이전에도 민주주의는 있었습니다.
- 33:45 아테네, 로마 등에요.
- 33:46 하지만 자세히 보면,
- 33:47 그것은 소수의 자유 시민들이었습니다.
- 33:49 노예들의 노동 위에 세워진.
- 33:50 어느 정도는요.
- 33:51 그래도 몇 가지 좋은 점도 있었습니다.
- 33:53 하지만 사실은...
- 33:54 전반적으로요.
- 33:55 우리가 아는 민주주의는 아니었습니다.
- 33:57 대중 민주주의가 아니었습니다.
- 33:58 전혀요.
- 33:59 아니요.
- 34:00 어디에나 노예가 있었습니다.
- 34:01 오늘날 우리의 노예는 기계입니다.
- 34:03 에너지 노예들이죠.
- 34:05 그들은 훨씬 더 많습니다.
- 34:07 개인으로 환산하면 우리 자신보다요.
- 34:10 민주주의는 풍요 속에서 태어났습니다.
- 34:14 왜냐하면 당선되기가 매우 쉽기 때문입니다.
- 34:16 사탕발림 약속을 하고 그것을 줄 수 있다면요.
- 34:18 성장기에 있을 때 말이죠.
- 34:19 아주 쉽습니다.
- 34:20 성장기가 아닐 때는,
- 34:22 당선되겠다고 약속하는 것이
- 34:23 사탕발림 약속을 나눠주는 것으로는 통하지 않습니다.
- 34:25 왜냐하면 성장기가 아닐 때는,
- 34:27 폴에게 옷을 입히고 싶다면
- 34:28 자크의 옷을 벗길 수밖에 없습니다.
- 34:29 다른 방법은 없습니다.
- 34:31 유럽이
- 34:33 실질적인 성장을 멈춘 이후로,
- 34:35 즉, 2007년부터,
- 34:36 분명히 균열이 보입니다.
- 34:38 정치권에서 나타나고 있는
- 34:40 점점 더 강해지고 있는.
- 34:42 그리고 불행히도, 이 추세대로라면,
- 34:44 더욱 심해질 것이라고 생각합니다.
- 34:45 만약 우리가 상황을 인지하지 못하고
- 34:49 다른 방식으로 조직하지 않는다면,
- 34:51 그것들은 계속 증가할 것이라고 생각합니다.
- 34:53 단순히 우리가 진입했기 때문입니다.
- 34:55 실질적인 경제 쇠퇴 상황에 말이죠.
- 34:58 그리고 이를 위해 제가 두 가지 지표를 보는데,
- 35:01 제가 좋아하는 지표들이고,
- 35:02 그것들이 저에게 그것을 말해줍니다.
- 35:04 첫 번째는 총 상품량입니다.
- 35:06 주어진 한 해 동안 트럭에 싣는 상품량 말이죠.
- 35:09 이 지표는 2007년부터 유럽에서 감소하고 있습니다.
- 35:12 왜 이 지표가
- 35:14 저에게 흥미롭게 보이는 걸까요?
- 35:15 왜냐하면 모든 물건들이
- 35:16 이 방에 있는 모든 물건들이
- 35:17 트럭 짐칸을 거쳐왔기 때문입니다.
- 35:18 집에 있는 모든 물건들도
- 35:20 트럭 짐칸을 거쳐왔습니다.
- 35:22 그리고 프랑스 공장에서 나오는 거의 모든 것들이
- 35:25 트럭 짐칸을 거쳐왔습니다.
- 35:26 혹은 유럽 공장에서 나오는 것들도
- 35:27 트럭 짐칸을 거쳐왔습니다.
- 35:28 몇 가지 드문 예외가 있는데,
- 35:29 기차와 배를 이용하는 것들입니다.
- 35:31 대체로, 트럭이 사용될 것입니다.
- 35:33 어느 시점에는 말이죠.
- 35:34 컨테이너선조차도,
- 35:35 컨테이너선은 트럭에 실립니다.
- 35:37 몇몇 바지선은 제외하고요.
- 35:41 상품의 양, 즉 톤수는
- 35:43 트럭 짐칸을 통해 운송되는
- 35:44 주어진 한 해 동안의
- 35:45 그것은 여러분에게 총 물량의 양을 알려줍니다.
- 35:48 경제에 의해 생산되거나 소비되는 것들의 말이죠.
- 35:51 만약 이 총 톤수가 감소한다면,
- 35:54 그것은 물리적 경제가 위축되고 있다는 뜻입니다.
- 35:56 2007년부터 위축되고 있는 두 번째 지표는,
- 35:58 한 해 동안 건설된 면적입니다.
- 36:00 유럽에서, 프랑스가 아니라요.
- 36:01 마찬가지로, 2007년부터 감소하고 있습니다.
- 36:04 또 다른 지표는 산업 생산량입니다.
- 36:06 부피로 따졌을 때 말이죠.
- 36:07 2007년부터 쇠퇴하고 있습니다.
- 36:08 예를 들어 자동차 생산량을 보면,
- 36:10 2008년에 정점을 찍었습니다.
- 36:12 유럽에서 한 해 동안 생산된 자동차 수는,
- 36:14 최고치가 2008년이었습니다.
- 36:15 사실, 2007년부터,
- 36:17 유럽은 서서히 위축되고 있습니다.
- 36:19 물리적인 측면에서 말이죠.
- 36:21 GDP 계산 방식의 인위적인 요소들 때문에
- 36:23 우리는 이야기를 지어내고 있습니다.
- 36:24 GDP가 계속 증가한다고 말하면서 말이죠.
- 36:26 하지만 사실, 진정한 GDP는 감소하기 시작했습니다.
- 36:29 우연히도, 이 시기부터
- 36:30 점점 더 많은 사람들이
- 36:32 월말을 겨우 넘기고,
- 36:34 식량에 접근하기 어려워하는 것을 볼 수 있습니다.
- 36:36 그럼 당신에게는, 우리는 이미 진입한 건가요?
- 36:37 탈성장 시대로 말이죠.
- 36:38 네, 이미 그렇습니다.
- 36:39 그러므로 탈성장에 대한 철학적 논쟁은,
- 36:41 그것은 우리 뒤에 있습니다.
- 36:43 이제, 중요한 질문은,
- 36:44 이 세상에서 우리가 어떻게 조직해야 하는가입니다.
- 36:46 그럼, 제가 그에 대해 질문 하나 드리겠습니다.
- 36:48 왜냐하면 그것이 당신 연설의 핵심 시나리오이기 때문입니다.
- 36:51 그것은 바로 석유 생산 정점 시나리오입니다.
- 36:53 우리 앞에 다가오고 있는
- 36:55 그리고 그것이 만들어낼...
- 36:57 왜냐하면 지금 당신은 우리에게 묘사하고 있기 때문입니다.
- 36:59 꽤 폭력적이지 않은 어떤 것을요.
- 37:03 하지만 당신은 우리가 쇠퇴에 직면할 것이라고 말합니다.
- 37:05 만약 우리가 변하지 못한다면요.
- 37:07 제가 말했듯이, 우리는 이미 그곳에 있습니다.
- 37:08 하지만 그것은 가속화되어 폭력적으로 변할 수 있습니다.
- 37:10 그것을 피하는 인구의 일부가 있습니다.
- 37:12 그것은 프랑스 인구입니다.
- 37:14 여전히 접목되어 있는
- 37:17 세계화의 승자들에게.
- 37:19 서비스업 중심의 대도시들.
- 37:20 그러니까, 직원들입니다.
- 37:22 대기업 다국적 기업의,
- 37:24 금융 부문,
- 37:26 은행업은 아니고요,
- 37:28 은행 지점 직원들은,
- 37:29 해고당하는 사람들도 있습니다,
- 37:30 금융 부문입니다.
- 37:32 법률 부문의 일부,
- 37:34 그러니까 이혼 전문 변호사들이 아니라,
- 37:35 기업 변호사 등입니다.
- 37:38 컨설팅 업계의 일부,
- 37:40 판매하는 컨설턴트 등입니다.
- 37:42 그러니까, 그 세계는,
- 37:44 무역업자들의 일부...
- 37:46 그들은 피하고 다른 사람들은 이미 쇠퇴 속에 있습니다.
- 37:48 세계 경제에 접목된 그 세계는
- 37:50 그 자체로 여전히 실질적인 성장을 하고 있으며,
- 37:52 세계 에너지 공급은
- 37:54 여전히 실질적인 성장을 하고 있기 때문에,
- 37:55 그들은 피합니다.
- 37:57 그리고 특권층의 일종을 형성합니다.
- 37:59 저도 그 일부입니다.
- 38:01 공개적인 대화를 어느 정도 독점하고
- 38:03 공개적인 진단을 독점합니다.
- 38:05 전적으로요.
- 38:07 게다가 의사 결정에 매우 강하게 영향을 미치는데,
- 38:09 그들의 최우선 관심사는
- 38:11 전반적으로,
- 38:13 사람들을 걱정하는 것이 아니라
- 38:15 아침 7시에 여기 와서 청소할 사람들을요,
- 38:17 자신들의 지위를 보존하는 것입니다.
- 38:19 그들에게 유리한 세상 말입니다.
- 38:21 정확합니다.
- 38:23 그리고 점점 더 참을 수 없게 되는 것은,
- 38:25 당연히,
- 38:27 아침 7시에 여기 와서 청소하는 사람들에게는
- 38:29 그리고 일반적으로 모든 사람들에게는
- 38:31 점점 더 어려움을 겪는 사람들의 편에 있는
- 38:33 접근하기가 점점 더 어려워지는
- 38:35 다시 말해, 물리적인 것들에요.
- 38:37 주거, 식량,
- 38:39 소비입니다.
- 38:41 유통업체들이 그렇게 말합니다.
- 38:43 사람들은 이제 몇 년째
- 38:45 소비를 줄이고 있습니다.
- 38:47 그리고 이것은 제가 말씀드린 것의 직접적인 결과입니다.
- 38:49 유럽이 사실상
- 38:51 오늘날 실질적인 경제 수축을 겪고 있다는 사실에 대한 것입니다.
- 38:53 빠르지 않고 완만하지만,
- 38:55 그래도 말이죠.
- 38:57 그래도 이런 일이 벌어지고 있습니다.
- 38:59 석유 생산 정점은, 질문하셨으니 말씀드리자면,
- 39:01 도달했다고도 할 수 있고 아니라고도 할 수 있습니다.
- 39:05 죄송합니다만, 좀 기술적인 이야기를 하겠습니다.
- 39:07 오늘날 우리가 석유라고 부르는 것은,
- 39:09 누가 말하느냐에 따라 다릅니다.
- 39:13 석유는 일반적으로,
- 39:15 상온 및 상압에서 액체 상태이며
- 39:19 탄소 원자가 8개 이상인 탄소 사슬로 구성되어 있습니다.
- 39:23 하지만 어떤 사람들은,
- 39:25 석유를 계산할 때 그 안에 포함시킵니다.
- 39:27 상온 및 상압에서 기체 상태이며
- 39:31 탄소 원자가 2개에서 4개인 제품들을 말이죠.
- 39:33 구체적으로 에탄, 프로판, 부탄입니다.
- 39:35 이것들은 아마 아실 겁니다. 가스레인지의 연료로 쓰이니까요.
- 39:41 이 둘의 차이는 작지 않습니다.
- 39:43 왜냐하면 엄밀한 의미의 석유는
- 39:45 하루 8천만 배럴이 조금 넘는 양이고,
- 39:47 8천5백만 배럴입니다.
- 39:49 그리고 에탄, 프로판, 부탄은
- 39:51 하루 1천5백만 배럴입니다.
- 39:53 그런데 이것들은 가스와 함께 나옵니다.
- 39:55 에탄, 프로판, 부탄은 가스전에서 나옵니다.
- 39:57 가스전은 전혀
- 39:59 전 세계적으로 정점을 지나지 않았고,
- 40:01 생산량은 계속 증가하고 있습니다.
- 40:03 무슨 일이 일어나고 있냐면, 소위 말하는
- 40:05 재래식 석유, 즉
- 40:07 캐나다의 오일샌드와 미국의 셰일 오일이 아닌 모든 것은
- 40:09 2008년에 정점을 지났습니다.
- 40:11 국제에너지기구(IEA)는
- 40:13 2018년 보고서에서 그렇게 밝혔고,
- 40:15 최근 다른 보고서에서도 다시 말했습니다.
- 40:17 그런 일이 일어났다고 말이죠.
- 40:19 셰일 오일은 이미
- 40:21 기존 석유보다 가벼운 석유인데,
- 40:23 이것은 전혀 정점을 지나지 않았습니다.
- 40:25 따라서 셰일 오일과 오일샌드,
- 40:27 그리고 재래식 석유를 모두 합하면,
- 40:29 2018년에 정점을 찍었고, 그 후 감소했다가,
- 40:31 지금은 2018년 정점보다 약간 다시 올라섰습니다.
- 40:33 그리고 쉬프르 프로젝트(Chiffre Project)에서 예측한 바에 따르면,
- 40:35 이것은 계속해서 이렇게 등락을 거듭할 것입니다.
- 40:37 2030년까지 말이죠.
- 40:39 하지만 2030년부터는 이 모든 것이
- 40:41 꽤 빠르게 감소하기 시작할 것입니다.
- 40:43 재래식 유전이 고갈되기 때문입니다.
- 40:45 그리고 셰일 오일은 그렇게 빨리 증가하지 않을 것입니다.
- 40:47 왜냐하면 그 역학이
- 40:49 그 석유의 역학 때문에, 만약 당신이 원한다면
- 40:51 생산을 빠르게 늘리면, 큰 손해를 보게 됩니다.
- 40:53 왜냐하면 그것은 투자를 요구하기 때문입니다.
- 40:55 너무나도 막대한 투자를요.
- 40:57 그래서 이런 일이 일어났습니다.
- 40:59 셰일 오일의 초기 몇 년 동안,
- 41:01 배럴당 140달러였을 때조차도, 생산자들은
- 41:03 돈을 잃었습니다. 왜냐하면 그들은 단계에 있었기 때문입니다.
- 41:05 생산 증가 단계에 있었고 현금 흐름상
- 41:07 그들은 돈을 잃었습니다. 왜냐하면 너무나 많이 투자했기 때문입니다.
- 41:09 생산을 늘리기 위해 새로운 유전에
- 41:11 그래서 그들이 생산을 빠르게 늘리는 것을 멈춘 이후로
- 41:13 그들은 돈을 잃고 있습니다. 미국에서는 돈을 버는 것이
- 41:15 가장 중요하기 때문에, 그들은 빠르게 다시 늘리지 않을 것입니다.
- 41:17 생산을요.
- 41:19 그래서 있을 것입니다.
- 41:21 세계 공급량 감소 문제가
- 41:23 석유의, 하지만
- 41:25 유럽의 경우, 2008년부터 이미 시작되었습니다.
- 41:27 ~할 때
- 41:29 세계가 지났을 때
- 41:31 전통적인 생산 정점을
- 41:33 유럽의 공급은 역전되었습니다.
- 41:35 오르던 것이 내려가기 시작했습니다.
- 41:37 그리고 남유럽 국가들, 스페인,
- 41:39 포르투갈, 이탈리아는 가장 의존적이었습니다.
- 41:41 에너지 믹스에서 석유에, 그들은 바로
- 41:43 가장 심하게 타격을 입은 국가들입니다.
- 41:45 이탈리아의 GDP, 그리스의 GDP.
- 41:47 그리스는 에너지 믹스에서 60%가 석유였습니다.
- 41:49 그리스 부채 문제,
- 41:51 그리스 금융 문제는
- 41:53 게으름 때문이 아니라,
- 41:55 석유 때문이었습니다.
- 41:57 그리스의 GDP 하락은 ~ 때문이 아닙니다.
- 41:59 사람들이 세금을 내지 않았기 때문이 아닙니다.
- 42:01 그것은 단지 임대료 배분이
- 42:03 국가의 주머니로 가는 대신 당신의 주머니에 머무는 것입니다.
- 42:05 그것은 GDP에 아무런 변화도 주지 않습니다.
- 42:07 GDP에 변화를 주는 것은 생산이 감소한다는 것입니다.
- 42:09 석유를 구할 수 없었기 때문입니다.
- 42:11 이것은 스페인에서 일어난 일이고, 이탈리아에서 일어난 일이며,
- 42:13 포르투갈에서 일어난 일입니다.
- 42:15 이들 국가 중 상당수는 여전히 GDP 수준으로 돌아오지 못했습니다.
- 42:17 2007년에 가졌던.
- 42:19 GDP 계산 방식의 인위적인 요소들로 인해
- 42:21 GDP가 다소 부풀려지는 경향이 있음에도 불구하고 말입니다.
- 42:23 이 석유 이야기는,
- 42:25 단순한 상상이 아니라, 이미 현실입니다.
- 42:27 유럽에서 진행 중인.
- 42:29 일본에서도 마찬가지였습니다.
- 42:31 수입하는 국가
- 42:33 모든 석유를.
- 42:35 심지어 미국에서도 그랬습니다.
- 42:37 사실, 2008년은 전환점이었습니다.
- 42:39 세계에서
- 42:41 석유 측면에서.
- 42:43 기억하시겠지만, 2008년에는 배럴당 140달러였습니다.
- 42:45 이것이 촉발시킨 것입니다
- 42:47 금융 위기를요.
- 42:49 금융 위기를 촉발시킨 것은 에너지 둔화였습니다.
- 42:51 부동산 투기가 아니었습니다.
- 42:53 두 가지가 충돌했습니다.
- 42:55 하지만 에너지 둔화가 없었다면...
- 42:57 그것이 불꽃이었습니다
- 42:59 그 후,
- 43:01 서브프라임 등이요.
- 43:03 어쨌든 오늘날 우리가 가진 부채의 산은
- 43:05 화약고입니다.
- 43:07 그 후, 불꽃은 어디에서든 올 수 있습니다.
- 43:09 하지만 그때는 에너지가 불꽃이었습니다.
- 43:11 그때 말이죠.
- 43:13 그냥, 시나리오를 만들 때
- 43:15 칩 프로젝트와 함께 이렇게요,
- 43:17 다른 모든 조건이 동일하다고 가정하고 만드시죠.
- 43:19 세상이 얼마나
- 43:21 예측 불가능해졌는지 보면,
- 43:23 가끔 다른 시나리오도
- 43:25 고려하시나요?
- 43:27 에너지 문제로 인한 전쟁 발발,
- 43:29 모르겠네요,
- 43:31 전염병,
- 43:33 초낙관적인 시나리오,
- 43:35 기술 낙관주의자들의 시나리오요.
- 43:37 주요 시나리오는 어떻게 만드나요?
- 43:39 시나리오는 깨뜨릴 상자입니다.
- 43:41 예측이 아닙니다.
- 43:43 시나리오는,
- 43:45 그럴듯한 이야기입니다
- 43:47 입력하는 가설과
- 43:49 시나리오에 넣는 진화 법칙만큼이요.
- 43:51 알겠습니다.
- 43:53 이상적으로는 가설이 그럴듯해야 하고
- 43:55 진화 법칙이
- 43:57 검증되어야 합니다.
- 43:59 그렇지 않으면, 깨뜨릴 상자가 별 쓸모가 없으니까요.
- 44:01 공상 과학 영화를 만들었다면,
- 44:03 그것도 다른 깨뜨릴 상자 중 하나지만,
- 44:05 공상 과학 영화는 생각하게 만들 수 있지만,
- 44:07 현실과는 거리가 멀어서 덜 생각하게 됩니다
- 44:09 현실에 가깝다면 더 생각하게 될 텐데요.
- 44:11 지금 세상에서 벌어지는 일의 일부는,
- 44:13 말하자면,
- 44:15 모든 것이 예상대로 진행되고 있다는 것입니다.
- 44:17 즉, 2011년에 저는 Les Echos에
- 44:19 마린 르펜이라는 제목의 기사를 썼습니다,
- 44:21 탄소의 아이.
- 44:23 그리고 저는 시작된
- 44:25 화석 에너지 감소에 관심을 기울이지 않는 것이,
- 44:27 일부 인구의
- 44:29 버려졌다는 느낌을
- 44:31 키우는 것이며,
- 44:33 따라서 이러한 버려졌다는 느낌을
- 44:35 이용하여 번성하는 사람들을 부상시키는 것이라고 설명했습니다.
- 44:37 저는 마린 르펜에 대해 찬성도 반대도 하지 않습니다.
- 44:39 그녀를 한 번도 본 적이 없지만,
- 44:41 그것은 단지
- 44:43 사회학적 분석이었습니다.
- 44:45 에너지가
- 44:47 현대 세계를 움직이는 근본이라는 사실에 기반합니다.
- 44:49 그래서 유감스럽게도 말씀드리자면,
- 44:51 지금 일어나고 있는 일의 일부는
- 44:53 모든 것이 계획대로 진행되고 있다는 것입니다.
- 44:55 하지만 제가 예측했는지 여부를
- 44:57 말씀드리지 않을 분야가 하나 있는데,
- 44:59 그것은 언제 어디서 전쟁이
- 45:01 발발하는지에 대한 것입니다.
- 45:03 왜냐하면 그것은 판 구조론의 영역이기 때문입니다.
- 45:05 판 구조론은 판들이 긴장 상태에 있다가
- 45:07 때때로 지진이 발생하는 것과 같습니다.
- 45:09 하지만 아무도 언제, 어디서, 어떻게,
- 45:11 얼마나 강하게 발생할지 말해줄 수 없습니다. 하지만 언젠가는
- 45:13 일어날 것이고, 언젠가는 혼란이 있을 것이라는 것을 압니다.
- 45:15 따라서 에너지를
- 45:17 긴장 상태에 놓으면,
- 45:19 언젠가는 혼란이 있을 것이라는 것을 알지만
- 45:21 정확히 언제, 어떻게,
- 45:23 언제 어떤 결과가 나올지는
- 45:25 알 수 없습니다.
- 45:27 중동의 판 구조론은
- 45:29 사막을 떠돌던 베두인족
- 45:31 4명 반이 있었는데
- 45:33 그때 석유가 발견되었고,
- 45:35 이는 서로 잘 지내지 못하던
- 45:37 공동체들, 즉 시아파, 수니파,
- 45:39 마론파, 기독교인 등 사이에서
- 45:41 긴장을 유발했습니다.
- 45:43 석유가 생기면서
- 45:45 각 공동체는 엄청나게
- 45:47 많은 수로 성장할 수 있게 되었습니다.
- 45:49 돈 덕분에 아무것도 자라지 않는 곳에서도
- 45:51 많은 사람을 먹여 살릴 수 있게 되었고,
- 45:53 그들은 모든 식량을 수입하며
- 45:55 많은 도시를 건설하는 등
- 45:59 인구가 엄청나게 증가했습니다.
- 46:01 그래서 인구가 엄청나게 증가했지만
- 46:03 문화적 차이는 여전히 남아있고,
- 46:05 종교적 적대감도 여전합니다.
- 46:07 이 모든 것은 석유 붐으로 인해
- 46:09 촉진되었고,
- 46:11 때때로 균열이 생깁니다.
- 46:13 유감스럽게도 제가 바라는 것은 아니지만,
- 46:17 때때로 균열이
- 46:19 생깁니다.
- 46:21 마지막 질문 전에
- 46:23 빠른 질문 하나 더 드리겠습니다.
- 46:25 제가 당신의 많은 강연을 보았는데,
- 46:27 어떤 예언자들과는 달리,
- 46:29 특히 성경의 예레미야와는 달리,
- 46:31 당신은 비록 어두운 예언임에도 불구하고
- 46:33 그 예언에 영향을 받지 않는 것 같습니다.
- 46:35 이것은 성격 문제입니까, 아니면
- 46:37 당신이 단련된 것입니까? 저는 우울하지 않습니다.
- 46:39 아니요, 우울하지 않으시군요. 여기에는 두 가지 설명이 있습니다.
- 46:41 저는 저 자신을
- 46:43 외부인의 시선으로 봅니다.
- 46:49 저는...
- 46:51 네, 맞아요. 저는
- 46:53 마치 제가 사는 세상이 아닌 것처럼 분석을 해요.
- 46:57 거리를 둔 시선이죠.
- 46:59 어쩌면 약간의 이중인격을 가지고 있는지도 모르겠어요.
- 47:01 그리고
- 47:03 두 번째 이유는
- 47:05 제가 운 좋게도
- 47:07 전문적인 환경에 있다는 것입니다.
- 47:09 그것은 동시에
- 47:11 행동 지향적이고 젊습니다.
- 47:13 그래서 제가 일하는 조직들은
- 47:15 Chiffre Projet와 Carbon4 모두
- 47:17 평균 연령이
- 47:19 30세에서 35세 사이이고, 사람들이
- 47:21 활기차요. 왜냐하면 젊으면
- 47:23 호르몬 때문에 활력이 넘치거든요.
- 47:25 그리고 사람들이
- 47:27 문제에 직면하여 해결책을 찾으려고 노력합니다.
- 47:29 그리고 그것은 추진력을 갖게 해줍니다.
- 47:31 정확해요. 그래서 저는 말하자면
- 47:33 특별히
- 47:35 보호받는 환경에 있습니다.
- 47:37 제가 언급한
- 47:39 문제에 관해서는요. 알겠습니다.
- 47:41 자, 제 마지막 질문은
- 47:43 유로 지폐에 관한 것입니다.
- 47:45 이미 보셨겠죠, 아마도요.
- 47:47 그것들은 존재하지 않는
- 47:49 아치와 다리를 나타냅니다.
- 47:51 그리고 실체가 없는
- 47:53 이 유로 지폐들이
- 47:55 유럽 문명에
- 47:57 제대로 된 정의를 실현하지 못할 것입니다.
- 47:59 그래서,
- 48:01 곧 바뀔 것이라고 합니다. 그리고 L'Express의
- 48:03 기여는 이 팟캐스트에서
- 48:05 모든 게스트에게 이 마지막
- 48:07 질문을 하는 것입니다. 만약 당신,
- 48:09 장 마르크 장코비치 씨가
- 48:11 20유로 지폐에 넣을 역사적인 인물이나 인물을 제안한다면,
- 48:15 누구를 선택하시겠습니까?
- 48:17 글쎄요. 제 아이들 중 한 명?
- 48:19 그건 안 돼요.
- 48:21 자녀는 안 됩니다.
- 48:25 이런 인물들을
- 48:27 찬양하는 것은 사실 다른 사람들에게는 문제가 되지 않지만
- 48:29 당신에게는 문제가 됩니다.
- 48:31 저에게는 문제가 됩니다. 그래서 사람들이 저에게
- 48:33 누구를 특별히 찬양하고 싶은지
- 48:35 묻는다면요.
- 48:37 저는 항상 대답하기가 좀 곤란해요.
- 48:39 그리고 제가 대답하기 곤란한 또 다른 이유는
- 48:41 개인의 모험이라는 것은
- 48:43 존재하지 않기 때문입니다.
- 48:45 네, 항상 당신 뒤에는 사람들이 있죠.
- 48:47 성공한 사람들, 모든 것을 스스로 해낸 사람들,
- 48:49 홀로 섬에 맨몸으로 가는 사람들은 존재하지 않아요.
- 48:51 황량한 곳은 존재하지 않습니다.
- 48:53 그러니 우리가 선택하는 것은
- 48:55 빙산의 일각만 기억하는 것입니다.
- 48:57 즉, 눈에 보이는 사람 말이죠.
- 48:59 제 여정에는 많은 사람들이 있었고 그들이 없었다면
- 49:01 저는 여러분 앞에 서 있지 못했을 겁니다.
- 49:05 그러니 우리는 계속해서
- 49:07 존재하지 않는 다리와
- 49:09 존재하지 않는 활기를 가지고 있을 겁니다.
- 49:11 아마도 우리는 받아들여야 할 것입니다.
- 49:13 우리가
- 49:15 아무도 입에 담지 않고
- 49:17 대신 사람들에게
- 49:19 활기를 주고 싶은 다른 것을 제시해야 한다는 생각을요, 모르겠네요.
- 49:21 태양 같은 것, 모르겠습니다.
- 49:23 그것도 좋은 답변입니다. 정말 감사합니다,
- 49:25 장마르크 장코비치.
- 49:27 이 인터뷰가 마음에 드셨다면, 저희를 팔로우해주시고
- 49:29 댓글을 남겨주세요.
- 49:31 모든 일반적인 팟캐스트
- 49:33 및 비디오 플랫폼에서요.
- 49:35 2주 후에 다시 만나 뵙겠습니다.
- 49:37 새로운 심층 인터뷰로요.
- 0:00 Hiện tại, Greenland đã bắt đầu tan chảy, và điều này sẽ tiếp tục trong hàng thế kỷ hoặc hàng nghìn năm nữa, bất kể chúng ta làm gì bây giờ.
- 0:07 Xin chào, chào mừng quý vị đến với số mới của chương trình Phỏng vấn Lớn của Anne Rosancher.
- 0:11 Tôi là Anne Rosancher, và cứ hai tuần một lần, tôi sẽ phỏng vấn một nhân vật có liên quan về một chủ đề cụ thể.
- 0:19 Chính vào thời điểm chiến tranh ở Ukraine, dư luận châu Âu nhìn chung đã trở nên ủng hộ năng lượng hạt nhân hơn rất nhiều.
- 0:25 Hệ thống quá ì ạch đến nỗi một khi chúng ta đã nói «Ôi chết, chúng ta đã sai, lẽ ra không nên làm vậy»,
- 0:29 thực ra, chi phí không thể bù đắp được như vậy. Và vì vậy, ngày nay, thực tế là, ngay cả khi cá nhân tôi có nhiều năng lượng hạt nhân,
- 0:36 việc chúng ta đang ở trong tình huống hiện tại hoàn toàn có thể biện minh cho việc chúng ta sử dụng năng lượng tái tạo
- 0:41 bởi vì đó là thứ duy nhất chúng ta có thể xây dựng trong những năm tới.
- 0:43 Hôm nay, tôi đón tiếp một nhân vật nổi tiếng, Jean-Marc Jancovici, kỹ sư, chủ tịch của Schiff Project và là hiện thân của một nền sinh thái học dựa trên sự chặt chẽ khoa học.
- 0:55 Vậy, chúng ta nghĩ gì về sự thay đổi gần đây của châu Âu về năng lượng hạt nhân? Cơ cấu năng lượng của Pháp chúng ta có giá trị như thế nào?
- 1:03 Hoa Kỳ, Trung Quốc, các nền dân chủ tự do đang ở đâu?
- 1:07 Họ có được trang bị để đối phó với những thách thức khí hậu không? Ai sẽ đứng ra trả lời những câu hỏi này?
- 1:14 Jean-Marc Jancovici đang ở cùng chúng tôi, cùng quý vị, tại tòa soạn của L'Express, qua video và podcast âm thanh.
- 1:21 Mời quý vị ổn định chỗ ngồi, chương trình bắt đầu.
- 1:26 Jean-Marc Jancovici, xin chào.
- 1:30 Chào anh.
- 1:31 Vậy trước hết, để bắt đầu, tôi muốn đưa ra một câu trích dẫn khá gần đây.
- 1:36 Chắc chắn anh sẽ nhận ra nó.
- 1:38 «Giảm tỷ trọng năng lượng hạt nhân ở châu Âu từ những năm 90 là một sai lầm chiến lược.
- 1:44 Đó là quay lưng lại với một nguồn năng lượng đáng tin cậy, giá cả phải chăng và ít phát thải.»
- 1:49 Những lời này đã được Ursula von der Leyen phát biểu vào ngày 10 tháng 3 vừa qua,
- 1:55 chủ tịch Ủy ban châu Âu và cựu bộ trưởng trong chính phủ của Angela Merkel.
- 2:01 Anh cảm thấy thế nào khi nghe những lời này? Điều đó đã gợi lên điều gì trong anh?
- 2:06 Không nhiều lắm, bởi vì thực ra, đã 2-3 năm nay dư luận đã thay đổi quan điểm về vấn đề này rồi.
- 2:12 Và thực ra, dư luận đã thay đổi quan điểm về vấn đề này nhờ người bạn Putin của chúng ta.
- 2:16 Chính vào thời điểm chiến tranh ở Ukraine, dư luận châu Âu đã trở nên ủng hộ năng lượng hạt nhân hơn rất nhiều.
- 2:22 Đây hoàn toàn không phải là một hiện tượng của Pháp, mà là một hiện tượng toàn châu Âu.
- 2:25 Ở khắp mọi nơi, năng lượng hạt nhân đã tăng 15 đến 20 điểm ủng hộ tích cực.
- 2:28 Và ở Đức, chúng ta đã gần đạt được một nửa số người Đức ủng hộ việc xây dựng các lò phản ứng mới.
- 2:34 Chúng ta chưa đạt được điều đó, nhưng cũng không còn xa lắm.
- 2:37 Và đây là trường hợp điển hình của chính trị đang đi sau dư luận.
- 2:41 Nhưng trong một nền dân chủ, điều đó không có gì đáng ngạc nhiên.
- 2:43 Thế thì, đôi khi nó cũng đi đầu.
- 2:45 Đôi khi, tôi không biết liệu tôi có nên lấy một ví dụ không liên quan gì đến năng lượng không.
- 2:48 Tôi tin rằng khi Mitterrand bãi bỏ án tử hình, vẫn còn đa số người Pháp không hoàn toàn ủng hộ.
- 2:53 Khi Simone Weil hợp pháp hóa phá thai, tôi tin rằng đã có đa số người Pháp không hoàn toàn ủng hộ.
- 2:58 Vì vậy, thỉnh thoảng các chính trị gia đi trước thời đại, đi trước xu hướng.
- 3:02 Nhưng vẫn có rất, rất nhiều trường hợp mà họ lại đi sau xu hướng.
- 3:06 Vì vậy, tôi muốn nói rằng, ngoài một vài quyết định dũng cảm,
- 3:09 nhìn chung, tôi có xu hướng nói rằng các nhà lập pháp là một sự phản ánh rất tốt của dư luận với độ trễ ba năm.
- 3:13 Được rồi.
- 3:14 Và bây giờ, một câu hỏi khác liên quan đến tin tức gần đây.
- 3:17 Sau hai năm rưỡi bị hoãn, bị chậm trễ, chương trình năng lượng đa niên của Pháp đã ra đời gần đây.
- 3:27 Trước khi nói sơ qua về nội dung của nó, tôi muốn hỏi anh, về mặt tầm nhìn,
- 3:33 đây là một chương trình liên quan đến hai lần năm năm.
- 3:36 Vì vậy, nó đặt ra chiến lược năng lượng của Pháp cho mười năm tới.
- 3:40 Vậy, về mặt chính sách năng lượng và khí hậu, mười năm có phải là một tầm nhìn tốt không?
- 3:46 Điều đó tùy thuộc vào việc chúng ta đang nói về cái gì.
- 3:48 Nếu chúng ta nói về một hệ thống điện, tầm nhìn tốt là 50 đến 100 năm.
- 3:51 Vâng.
- 3:52 Nếu chúng ta nói về các hệ thống hạ nguồn, tức là một đội xe, một hệ thống lò hơi, một khu công nghiệp, v.v.,
- 3:58 thời gian tầm nhìn tốt là từ 20 đến 50 năm.
- 4:00 Sau đó, cần có các mốc trung gian.
- 4:03 Nghĩa là, nếu bạn nói về việc giáo dục một đứa trẻ từ khi sinh ra đến khi trưởng thành, là 20 năm,
- 4:09 trong thời gian đó, bạn vẫn có những cột mốc trung gian.
- 4:11 Ví dụ, năm tới, sẽ không tệ nếu con vượt qua các kỳ thi của mình.
- 4:15 Điều tương tự cũng áp dụng cho các chiến lược năng lượng.
- 4:18 Thực tế, chương trình năng lượng đa niên, nếu đó là tầm nhìn thời gian tối đa mà chúng ta suy nghĩ, thì nó không phù hợp.
- 4:24 Ngược lại, nếu đó là một tầm nhìn thời gian mà chúng ta lập trình mọi thứ, thì có, nó phù hợp.
- 4:28 Chúng ta cần lập trình mọi thứ theo quy mô năm, theo quy mô thập kỷ, theo quy mô thế kỷ.
- 4:32 Được rồi. Về nội dung của nó, vài tuần trước, chúng tôi đã đón tiếp một nhà vật lý tại chính chiếc ghế này,
- 4:39 cựu ủy viên năng lượng nguyên tử Yves Bréchet, người đã không ngần ngại chỉ trích nội dung của PPE,
- 4:46 việc nó đã trở thành một công cụ mặc cả chính trị.
- 4:50 Và ông ấy nói với chúng tôi, về hỗn hợp năng lượng của Pháp, rằng nó được thực hiện mà không có phân tích chi phí hay phân tích tác động,
- 4:57 và đó là một sự tính toán tốn kém.
- 5:00 Câu hỏi lớn mà mọi người đều đặt ra là liệu chúng ta có đang đạt được sự cân bằng đúng đắn giữa năng lượng hạt nhân và năng lượng tái tạo điện hay không.
- 5:06 Và khi nói về năng lượng tái tạo điện, thực ra, mọi người không nghĩ đến thủy điện,
- 5:10 vốn là nguồn năng lượng tái tạo đầu tiên trong lịch sử và ở một số quốc gia, nó vẫn là nguồn chính.
- 5:16 Ví dụ, ở Trung Quốc, nguồn năng lượng tái tạo đầu tiên, hay đúng hơn là điện tái tạo, chính là thủy điện.
- 5:20 Chúng ta đã xây dựng tất cả các đập ở châu Âu vào những năm 50-60. Bây giờ, chúng ta không xây dựng nữa.
- 5:25 Những người sống gần các đập đã quen với chúng.
- 5:28 Đã có một số người phải sơ tán vào thời điểm xây dựng đập Tignes và Serre-Ponçon.
- 5:32 Điều đó đã gây ra một vài bi kịch vào thời điểm đó, nhưng bây giờ, chúng ta không còn nghĩ đến nữa.
- 5:35 Nó ở đó, gần như thể đó là một hồ nước trên núi.
- 5:38 Và do đó, năng lượng tái tạo trong tâm trí mọi người là thứ đang được lắp đặt,
- 5:43 bởi vì đó là thứ có thể làm chúng ta khó chịu.
- 5:45 Một khi đã lắp đặt, thì nó đã được lắp đặt.
- 5:48 Vậy thì, các tấm pin mặt trời và tua-bin gió.
- 5:50 Khi nghĩ về việc đô thị hóa đất đai, chúng ta không nghĩ đến các tòa nhà trên đại lộ Cléber nơi chúng ta đang ở lúc này,
- 5:54 bởi vì chúng đã được xây dựng từ lâu rồi.
- 5:57 Vì vậy, chúng ta chủ yếu nghĩ đến năng lượng mặt trời và năng lượng gió.
- 5:59 Vậy thì, năng lượng mặt trời và năng lượng gió có những ưu và nhược điểm.
- 6:02 Ưu điểm là một tua-bin gió hoặc một tấm pin mặt trời có thể được lắp đặt khá nhanh.
- 6:05 Vì vậy, việc lắp đặt một thiết bị là dễ dàng.
- 6:07 Nhược điểm là rất phức tạp để tạo ra một hệ thống từ các thiết bị này,
- 6:10 bởi vì nó không thể điều khiển được.
- 6:12 Có thể điều khiển được, nghĩa là sao?
- 6:14 Không phải lúc nào chúng ta muốn là được.
- 6:15 Mà là khi các yếu tố tự nhiên quyết định.
- 6:17 Vậy thì, có nắng vào ban ngày.
- 6:19 Đó thậm chí là định nghĩa của ban ngày, nếu tôi không nhầm.
- 6:21 Có nhiều hơn một chút vào mùa hè so với mùa đông, thậm chí nhiều hơn rất nhiều vào mùa hè so với mùa đông.
- 6:25 Và điều đó có nghĩa là mặt trời không phải lúc nào cũng có.
- 6:28 Vì vậy, nếu bạn cần phẫu thuật vào ban đêm, vào mùa đông,
- 6:31 điện mặt trời trực tiếp sẽ không hoạt động.
- 6:34 Cần phải thông qua lưu trữ, v.v.
- 6:36 Và bạn cũng có một vấn đề với cái gọi là lưu trữ liên mùa,
- 6:39 nghĩa là chuyển từ thời kỳ tiêu thụ điện lớn mà ở nước ta vẫn là mùa đông.
- 6:43 Có những quốc gia nơi mùa hè là mùa cao điểm do điều hòa không khí, nhưng ở nước ta, đó là mùa đông.
- 6:46 Và thời kỳ sản xuất điện lớn, mà thực ra lại là mùa hè do năng lượng mặt trời, cùng với năng lượng mặt trời và gió.
- 6:53 Vì vậy, chúng ta có vấn đề này.
- 6:54 Và do đó, đây là một vấn đề phức tạp, không dễ giải quyết.
- 6:57 Hơn nữa, người Đức đã cố gắng giải quyết nó nhưng không thành công.
- 7:00 Họ nói rằng chúng ta sẽ chỉ sử dụng năng lượng tái tạo không thể điều khiển được,
- 7:04 ngay cả khi thêm vào lưu trữ, v.v.
- 7:06 Bây giờ họ có vài gigawatt pin.
- 7:08 Họ không thành công, vì vậy họ sẽ xây dựng lại các nhà máy điện khí.
- 7:12 Và họ sẽ duy trì các nhà máy điện khí trong hệ thống một thời gian.
- 7:17 Và PPE của chúng ta cũng không giải quyết được sao?
- 7:19 Vậy thì, PPE của chúng ta cũng không giải quyết được nhiều hơn của họ,
- 7:22 bởi vì cần có sự linh hoạt để bù đắp cho sự linh hoạt của các nguồn không thể điều khiển được.
- 7:28 Và do đó, sự linh hoạt này, bạn có thể có được bằng hai cách.
- 7:30 Hoặc là, bạn có các phương tiện lưu trữ lớn.
- 7:32 Vậy thì, với năng lượng mặt trời và pin, ở quy mô hàng ngày, bạn vẫn có thể xoay sở được.
- 7:36 Tuy nhiên, chính việc lưu trữ liên mùa mới gây ra vấn đề.
- 7:40 Và ở đó, bạn không thể sử dụng pin, sẽ cần quá nhiều.
- 7:44 Ngược lại, bạn có năng lượng hạt nhân với những đặc điểm hoàn toàn trái ngược.
- 7:48 Vì vậy, xây dựng một hệ thống với năng lượng hạt nhân thì đơn giản.
- 7:51 Tuy nhiên, xây dựng một nhà máy điện hạt nhân thì lâu và phức tạp.
- 7:53 Trong khi ở phía bên kia, thì ngược lại.
- 7:55 Làm một tuabin gió thì nhanh và đơn giản.
- 7:57 Xây dựng một hệ thống từ đó thì lâu và phức tạp.
- 8:00 Và năng lượng hạt nhân là thứ có thể điều chỉnh được, nếu chúng ta muốn.
- 8:09 Nhưng đó không phải là chức năng chính của nó.
- 8:11 Thông thường, chức năng chính của nó là sản xuất điện liên tục.
- 8:14 Ở Pháp, vì chúng tôi có nhiều trong cơ cấu năng lượng, chúng tôi vẫn làm cho các nhà máy điện có thể điều khiển được.
- 8:19 Nhưng điều này làm giảm hiệu quả kinh tế của chúng một chút, vì đây là các hệ thống có chi phí cố định,
- 8:23 nói cách khác, chi phí xây dựng là như nhau dù bạn sử dụng ít hay nhiều.
- 8:27 Và phần lớn chi phí năng lượng hạt nhân là chi phí xây dựng và các chi phí tài chính liên quan.
- 8:31 Kết luận của tôi là điều này chỉ diễn ra tốt trong khuôn khổ công cộng,
- 8:33 bởi vì khu vực tư nhân vay quá đắt để có thể sinh lời.
- 8:37 Và ngoài ra, chi phí xây dựng cũng phải được kiểm soát,
- 8:41 nhưng tôi muốn nói rằng, chi phí tài chính còn quan trọng hơn cả chi phí xây dựng.
- 8:45 Vì vậy, với năng lượng hạt nhân, việc xây dựng một nhà máy điện là lâu dài.
- 8:48 Ngược lại, một khi nhà máy đã được xây dựng, việc tạo ra một hệ thống dựa trên nó khá đơn giản.
- 8:52 Vì vậy, bạn có những sự cân bằng.
- 8:54 Không có gì là hoàn hảo.
- 8:56 Hệ thống hoàn hảo sẽ là không để năng lượng hạt nhân bị coi thường trong 30 năm,
- 9:01 tái tạo các nhà máy khi chúng trở nên lỗi thời,
- 9:04 bằng cách chuẩn bị trước 20 năm, để đảm bảo.
- 9:08 Và để bổ sung điều đó, ở Pháp, sự bổ sung với thủy điện và các nhà máy thủy điện tích năng là một sự bổ sung rất tốt.
- 9:13 Thủy điện tích năng là các đập thủy điện có thể đảo ngược.
- 9:15 Và chúng mang lại rất nhiều sự linh hoạt ở quy mô hàng ngày, thậm chí hàng tuần.
- 9:21 Vì vậy, sự kết hợp của cả hai, là điều mà chúng ta đã xây dựng hệ thống của mình ở Pháp trong lịch sử,
- 9:26 với một chút khí đốt và một chút than đá, là một hệ thống hoạt động tốt.
- 9:30 Và chúng ta đã phá vỡ nó vì hai lý do.
- 9:33 Chúng ta đã phá vỡ nó vì trong 20-30 năm, có một loại năng lượng hạt nhân bị coi thường
- 9:37 nơi chúng ta tự nhủ, thứ này thật tệ, nên chúng ta không muốn nó.
- 9:40 Và việc đã phá vỡ nó, thì không thể đảo ngược được.
- 9:42 Nghĩa là, một khi chúng ta tự nhủ, một khi bà von der Leyen chợt nhận ra
- 9:46 và chúng ta trêu chọc và tự nhủ, ồ, có lẽ chúng ta không nên làm như Tigibus.
- 9:50 Thật không may, đã quá muộn rồi.
- 9:51 Và để lấy lại ví dụ về đứa trẻ mà tôi đã đề cập lúc nãy,
- 9:54 khi trong 20 năm, bạn đã làm đủ thứ sai trái với việc giáo dục con mình,
- 9:57 bạn sẽ không thể sửa chữa điều đó trong một tuần và đôi khi thậm chí không thể sửa chữa trong 10 năm.
- 10:01 Ở đây, năng lượng hạt nhân cũng y hệt như vậy.
- 10:04 Hệ thống có quán tính lớn đến mức một khi chúng ta tự nhủ,
- 10:06 ôi chết, chúng ta đã sai, chúng ta không nên làm vậy.
- 10:08 Thực ra, sai lầm đó không thể bù đắp được như vậy.
- 10:10 Và vì vậy hôm nay, thực tế là, ngay cả khi cá nhân tôi rất thích năng lượng hạt nhân,
- 10:15 thực tế là chúng ta đang ở trong tình huống hiện tại,
- 10:17 hoàn toàn có thể biện minh cho việc chúng ta sử dụng năng lượng tái tạo
- 10:20 bởi vì đó là thứ duy nhất chúng ta có thể xây dựng trong những năm tới.
- 10:23 Trong khung thời gian mà chúng ta cần.
- 10:25 Đúng vậy, chính xác.
- 10:26 Đó là thứ duy nhất.
- 10:28 Sau đó, câu hỏi thực sự đặt ra và RTE đã nêu trong một báo cáo rất gần đây,
- 10:32 là liệu hôm nay, chúng ta nên ưu tiên hơn vào
- 10:35 việc đẩy nhanh các phương tiện sản xuất điện
- 10:38 hay ưu tiên hơn vào việc đẩy nhanh tiêu thụ điện,
- 10:42 điều mà chúng ta gọi là điện khí hóa các mục đích sử dụng.
- 10:44 Và cá nhân tôi, tôi nghĩ rằng chúng ta nên tập trung hơn một chút
- 10:47 vào việc điện khí hóa các mục đích sử dụng.
- 10:48 Được rồi.
- 10:49 Ngày nay.
- 10:50 Và dịch vụ tốt nhất mà chúng ta có thể cung cấp cho tất cả các phương tiện sản xuất không carbon,
- 10:53 đơn giản là để nhu cầu tăng lên.
- 10:56 Được rồi. Chắc chắn rồi.
- 10:58 Đó là một lập luận khá rõ ràng.
- 11:01 Bạn đang nói về những tác động tiêu cực mà việc có năng lượng hạt nhân đã gây ra.
- 11:08 Nó còn hơn thế nữa.
- 11:09 Nghĩa là, nói chung, trong nhiều thập kỷ,
- 11:11 việc thể hiện đạo đức đã phần nào thay thế quản lý thực dụng trong các lĩnh vực này
- 11:17 và chúng ta đã mắc sai lầm, kể cả ở Pháp,
- 11:19 không chỉ ở châu Âu, mà cả ở Pháp.
- 11:21 Chúng ta có thể quay lại việc đóng cửa Fessenheim,
- 11:23 về những mục tiêu đã được đặt ra như vậy,
- 11:26 thực sự, không có phân tích chi phí, nhu cầu hay tác động.
- 11:31 Ông đã có thể quan sát quá trình ra quyết định chính trị.
- 11:35 Ông đã tham gia Grenelle de l'environnement vào năm 2007.
- 11:38 Ông đã từng cố vấn cho Nicolas Hulot khi ông ấy còn là bộ trưởng.
- 11:41 Không, khi ông ấy là bộ trưởng thì không.
- 11:43 Trước đó, được rồi.
- 11:44 Và tôi tin rằng ông thường được một số người tham khảo ý kiến.
- 11:50 Dù sao thì, The Shift Project cũng đã có thể đưa ra một số báo cáo.
- 11:53 Vâng, vâng.
- 11:54 Nhưng ông vẫn có thể...
- 11:55 Có chứ, tôi có làm.
- 11:56 Được rồi.
- 11:57 Nhưng đó không phải là chức năng chính của tôi và tôi không đặc biệt tìm kiếm điều đó.
- 12:01 Ông không tìm kiếm điều đó.
- 12:02 Nhưng khi ông đã có thể quan sát quá trình ra quyết định chính trị,
- 12:06 ông đã rút ra kết luận gì về các cơ chế đó và về tính hợp lý của chúng?
- 12:13 Vậy thì, có một yếu tố mà tôi thấy gần như được chia sẻ
- 12:16 bởi gần như tất cả các đảng phái chính trị ở đất nước này trong một thời gian dài.
- 12:20 Tôi không biết tình hình hiện nay ra sao.
- 12:21 Đó là, trên thực tế, giới chính trị đã không hiểu tầm quan trọng của năng lượng
- 12:24 trong việc định hình thế giới hiện đại.
- 12:26 Nghĩa là, người ta nghĩ rằng đây là một chủ đề có thể xử lý như vậy,
- 12:30 được xen kẽ đâu đó giữa lương hưu, ngoại giao và quản lý lạm phát.
- 12:38 Nói chung, ông chỉ cần xem cuộc tranh luận hôm nay.
- 12:42 Có vấn đề là 25% lượng dầu xuất khẩu toàn cầu
- 12:45 ngừng vận chuyển qua eo biển Hormuz.
- 12:47 Và chúng ta đang nói về cái gì? Về giá cả.
- 12:48 Vâng, đúng vậy.
- 12:49 Nhưng đây không phải là vấn đề về giá.
- 12:50 Chúng ta không quan tâm đến giá.
- 12:51 Đây là vấn đề về số lượng.
- 12:53 Nếu giá xăng tại cây xăng tăng từ 1,6 lên 2 euro mỗi lít,
- 13:00 đối với một chiếc xe hơi thông thường ở đất nước này,
- 13:02 điều đó tương đương với việc tăng 25 euro vào hóa đơn nhiên liệu mỗi tháng.
- 13:07 Có những người ở đất nước này phải tính toán từng 25 euro mỗi tháng.
- 13:09 Điều đó hoàn toàn chắc chắn.
- 13:10 Nhưng không phải tất cả chúng ta đều phải tính toán từng 25 euro mỗi tháng ở đất nước này.
- 13:13 Đừng tự lừa dối mình.
- 13:15 Khi ông nhìn vào mức tăng giá thuê nhà trong những thập kỷ gần đây
- 13:18 hoặc mức tăng giá bất động sản, chúng ta không nói về 25 euro mỗi tháng.
- 13:21 Và điều đó đã không khiến người dân xuống đường.
- 13:24 Điều đó không khiến người dân xuống đường.
- 13:26 Nhưng về mặt chính trị, thực ra, về lâu dài thì nó gây ra sự suy yếu.
- 13:29 Vâng, nhưng điều đó không dẫn đến những cuộc biểu tình cảm tính
- 13:32 như những gì chúng ta đang có hiện nay,
- 13:34 trong khi số tiền liên quan lớn hơn đáng kể.
- 13:38 Tuy nhiên, vấn đề thực sự với những gì đang xảy ra lúc này,
- 13:41 là khiến chúng ta suy nghĩ về sự phụ thuộc vào dầu nhập khẩu
- 13:44 mà nguồn cung trong tương lai sẽ giảm đi dù thế nào đi nữa,
- 13:46 dù chúng ta có thích hay không.
- 13:47 Và có lẽ đã đến lúc chúng ta nên quan tâm đến nó nhiều hơn một chút.
- 13:49 Vì vậy, đây là điều mà các chính trị gia, nói chung,
- 13:52 họ đã, nói một cách hơi khó nghe, đều lạc lối,
- 13:55 trong một thời gian khá dài.
- 13:58 Vậy thì, nói thẳng ra, chúng ta không có các chỉ số được công bố thường xuyên
- 14:04 để thu hút sự chú ý của họ vào đó.
- 14:07 Theo tôi biết, L'Express, cũng như các phương tiện truyền thông khác,
- 14:10 không thường xuyên công bố khối lượng sản xuất dầu mỏ trên thế giới
- 14:13 hay số TWh điện được sản xuất trên thế giới, v.v.
- 14:17 Ngược lại, lạm phát, tăng trưởng GDP, v.v.,
- 14:20 các bạn nói về chúng hàng ngày.
- 14:21 Vì vậy, họ, giống như mọi người, có đôi mắt...
- 14:27 Dán chặt vào các chỉ số.
- 14:29 Dán chặt vào những thứ khác chứ không phải vào những điều giúp họ
- 14:33 hiểu được những gì đang diễn ra trong thế giới vật chất.
- 14:35 Được rồi.
- 14:36 Vậy thì, năng lượng là thứ chi phối thế giới vật chất,
- 14:39 thực ra, điều quan trọng là số lượng.
- 14:41 Thực ra, điều quan trọng là số lượng.
- 14:43 Không phải giá cả, mà là số lượng.
- 14:44 Và không có mối liên hệ nào giữa hai điều đó.
- 14:45 Điều này rất đáng lo ngại.
- 14:46 À vâng, điều đó đáng lo ngại.
- 14:47 Vâng, rất đáng lo ngại.
- 14:48 Bởi vì chúng ta nghĩ rằng càng khan hiếm
- 14:51 và do đó số lượng càng giảm, giá của chúng càng tăng.
- 14:53 Vâng, ngoại trừ việc số lượng năng lượng càng khan hiếm
- 14:56 thì GDP càng giảm.
- 14:57 Được rồi.
- 14:58 Bởi vì nếu bạn có ít năng lượng hơn,
- 14:59 bạn có ít máy móc hoạt động hơn,
- 15:00 do đó sản xuất ít hơn, thu nhập ít hơn,
- 15:01 do đó GDP giảm.
- 15:03 Và nếu bạn có GDP giảm
- 15:05 với lượng năng lượng sẵn có giảm,
- 15:07 bạn không biết giá năng lượng mới sẽ ở đâu.
- 15:08 Nó có thể cao hơn, hoặc thấp hơn.
- 15:10 Và do đó, khi bạn nhìn vào lịch sử
- 15:11 mối liên hệ giữa giá và khối lượng dầu mỏ,
- 15:13 không có mối liên hệ nào.
- 15:14 Được rồi.
- 15:15 Chưa bao giờ có mối liên hệ giữa giá và khối lượng dầu mỏ.
- 15:17 Có một mối liên hệ ngắn hạn.
- 15:18 Ngắn hạn.
- 15:19 Nghĩa là sao?
- 15:20 Trong ngắn hạn, nếu bạn có ít hơn,
- 15:21 ngay lập tức, giá tăng.
- 15:22 Tất nhiên.
- 15:23 Bạn đợi một, hai năm, bạn không biết nó sẽ ở đâu.
- 15:24 Được rồi.
- 15:25 Và chúng ta hoàn toàn có thể thiếu dầu một cách cấu trúc
- 15:27 với giá dầu thấp.
- 15:29 Được rồi.
- 15:30 Điều đó không gây ra vấn đề gì.
- 15:31 Điều đó đã từng xảy ra rồi.
- 15:32 Vì vậy, vì giới chính trị không hiểu
- 15:35 tầm quan trọng của năng lượng trong việc chi phối thế giới hiện đại,
- 15:37 bởi vì chúng ta chỉ tập trung vào các chỉ số thông thường
- 15:39 gọi là kinh tế,
- 15:41 thực ra, nhìn chung, chủ đề này đã bị bỏ qua một cách nhẹ nhàng.
- 15:46 Tôi muốn nói, lần cuối cùng chúng ta làm những điều gì đó nghiêm túc,
- 15:48 là vào thời điểm các cú sốc dầu mỏ.
- 15:50 Và kể từ đó, nó đã bị bỏ qua một cách nhẹ nhàng.
- 15:52 Và thế là, Hollande tự nhủ, phải đóng cửa một nửa số lò phản ứng.
- 15:56 Như giới trẻ hay nói, WTF.
- 15:57 Tôi không thấy vấn đề ở đâu.
- 15:58 Được rồi.
- 16:00 Bởi vì anh ấy không hiểu.
- 16:02 Anh ấy chỉ là không hiểu.
- 16:07 Vậy thì, từ góc độ này, Bréchet có lý khi nói rằng
- 16:09 chúng ta rất lơ là về cách thức...
- 16:12 Tôi không nhất thiết đồng ý với tất cả các kết luận của anh ấy,
- 16:14 nhưng anh ấy đúng ở một điểm,
- 16:16 đó là chúng ta lơ là về cách chúng ta xem xét vấn đề này.
- 16:23 Và thế là, vì mọi người không thấy mối liên hệ
- 16:25 giữa việc chúng ta có lương hưu và năng lượng,
- 16:27 trong khi có một mối liên hệ rất lớn,
- 16:29 bởi vì nếu chúng ta có nhiều năng lượng,
- 16:31 chúng ta có nhiều sản xuất,
- 16:32 do đó nhiều thu nhập,
- 16:33 do đó có lương hưu.
- 16:34 Được rồi.
- 16:35 Và nếu chúng ta không có nhiều năng lượng,
- 16:36 chúng ta không có nhiều sản xuất,
- 16:37 do đó không có nhiều thu nhập,
- 16:38 do đó không có lương hưu.
- 16:39 Nó đơn giản như vậy thôi.
- 16:40 Vì vậy, chúng ta nên quan tâm nhiều hơn đến năng lượng,
- 16:43 bất kể chủ đề kinh tế, xã hội nào chúng ta đang xem xét.
- 16:46 Nhưng điều anh đang mô tả,
- 16:48 trước hết là sự thiếu hợp lý.
- 16:50 Đó là sự thiếu hiểu biết.
- 16:51 Thiếu hiểu biết và thiếu khả năng lường trước hậu quả.
- 16:54 Nghĩa là chúng ta không suy nghĩ đến cùng.
- 16:57 Đó là sự thiếu hiểu biết.
- 16:59 Chính tôi, người đầu tiên, đã ngã ngửa khỏi ghế
- 17:02 khi tôi hiểu được vai trò thực sự của năng lượng trên thế giới.
- 17:06 Vâng, đúng vậy.
- 17:07 Và ngoài ra, đó là điều đã dẫn đến cuốn sách Le Monde Sans Fin,
- 17:11 khiến cho rất nhiều người cũng đã ngã ngửa khỏi ghế.
- 17:14 Nhưng họ ngã ngửa khỏi ghế đơn giản là
- 17:16 bởi vì một lần nữa,
- 17:17 sự chú ý thông thường của truyền thông đã hướng cái nhìn của chúng ta
- 17:20 vào những chỉ số thông thường
- 17:22 mà ngày càng xa rời thế giới vật chất.
- 17:24 Vì vậy, việc mọi người ngã ngửa khỏi ghế là điều bình thường
- 17:26 khi họ nhận ra thực tế vật lý là gì.
- 17:29 Vậy thì, nói về việc ngã ngửa khỏi ghế
- 17:32 và một phong trào, có thể nói là, ngã ngửa khỏi ghế trên quy mô lớn,
- 17:36 so với 15 hoặc 10 năm trước,
- 17:39 chúng ta có thể nói rằng, nhìn chung,
- 17:41 dư luận đã ít hoài nghi về khí hậu hơn rất nhiều.
- 17:44 Nghĩa là ngày càng có một sự nhận thức
- 17:48 rằng có sự nóng lên toàn cầu và đó là một thách thức lớn.
- 17:51 Theo anh, liệu chúng ta đã thực sự nhận thức được mức độ
- 17:56 của vấn đề và thách thức đang ở phía trước chúng ta chưa?
- 18:03 Các cuộc thăm dò, thực ra, về vấn đề này,
- 18:06 thường thì câu trả lời nằm ngay trong câu hỏi.
- 18:08 Tôi sẽ kể cho anh một câu chuyện nhỏ.
- 18:10 Có một hiệp hội tên là Parlons Climat
- 18:13 thường thực hiện các nghiên cứu khá thú vị về vấn đề này.
- 18:16 Và khoảng một năm trước, tôi nhớ,
- 18:18 họ đã công bố một phân tích trong đó họ chỉ ra
- 18:20 rằng trong một cuộc khảo sát, tỷ lệ người hoài nghi khí hậu tăng lên
- 18:24 nếu bạn đưa ra nhiều lựa chọn trả lời mang tính hoài nghi khí hậu hơn
- 18:28 trong các lựa chọn trả lời.
- 18:30 Nói cách khác, nếu bạn chỉ đưa ra hai lựa chọn trả lời,
- 18:33 biến đổi khí hậu có tồn tại, có, không,
- 18:35 bạn sẽ có 25% người hoài nghi khí hậu.
- 18:37 Và nếu bạn đưa ra lựa chọn không, có một cái, nhưng không phải do con người.
- 18:42 Không, không có biến đổi khí hậu.
- 18:44 Không, khí hậu luôn thay đổi. Không, tôi không biết gì cả.
- 18:46 Thực tế, tỷ lệ trả lời không tăng rất mạnh.
- 18:49 Được rồi.
- 18:50 Vậy, thực sự người hoài nghi khí hậu là gì?
- 18:53 Khó định nghĩa.
- 18:54 Được rồi.
- 18:55 Khi bạn nhìn vào, thực tế, nơi mọi người thực sự nghi ngờ,
- 18:59 những người cực kỳ hoài nghi khoa học,
- 19:02 bởi vì những người nói với bạn rằng khí hậu luôn thay đổi,
- 19:04 không phải do chúng ta lúc này, có thể nói với bạn
- 19:05 nhưng tôi tin vào khoa học.
- 19:06 Vậy, không có vấn đề gì với điều đó.
- 19:07 Vậy, thực tế, khi bạn nhìn vào những người thực sự hoài nghi
- 19:10 đối với cơ sở khoa học, con số đó dưới 10%.
- 19:12 Được rồi.
- 19:13 Con số này rất thấp.
- 19:14 Ngược lại, bạn có một bộ phận lớn người
- 19:16 mà tôi gọi là những người 'khó chịu về khí hậu'.
- 19:18 Nghĩa là, đến một mức độ nào đó, việc có hay không có biến đổi khí hậu
- 19:23 không phải là vấn đề chính.
- 19:25 Vấn đề chính là họ không thấy mình phù hợp
- 19:27 với thế giới được đề xuất để chống lại biến đổi khí hậu.
- 19:29 Được rồi.
- 19:30 Vậy, họ tự nhủ rằng xe điện, tôi sẽ không thể tiếp cận được
- 19:34 vì nó nằm ngoài khả năng tài chính của tôi.
- 19:36 Những người trí thức thành thị làm tôi khó chịu.
- 19:38 Tôi thì muốn nướng thịt trên lò nướng vào cuối tuần.
- 19:41 Nói chung, đó là kiểu 'vứt bỏ đứa bé cùng với nước tắm'.
- 19:44 Nghĩa là, đó là việc dìm chết con chó của mình.
- 19:47 Bằng cách nói rằng nó bị bệnh dại.
- 19:49 Chính xác.
- 19:50 Đó là bởi vì, thực tế, sự từ chối nhắm vào những người đưa ra giải pháp.
- 19:54 Được rồi.
- 19:55 Và không phải vào chẩn đoán của con người.
- 19:57 Hoặc vào giải pháp.
- 19:58 Vậy nói chung, họ khó chịu bởi những khuyến nghị
- 20:04 và bởi những người truyền đạt.
- 20:06 Hoặc bởi những người đưa ra giải pháp.
- 20:08 Đó là điều khiến họ khó chịu.
- 20:09 Và lúc đó, họ 'vứt bỏ đứa bé cùng với nước tắm' và nói rằng
- 20:12 không có biến đổi khí hậu.
- 20:13 Nhưng thực tế, những người về cơ bản, hoàn toàn tin rằng
- 20:17 khoa học nói nhảm, chỉ chiếm 10%.
- 20:19 Được rồi.
- 20:20 Hoặc dưới 10%.
- 20:21 Con số này thấp.
- 20:22 Được rồi.
- 20:23 Ở Pháp hay là phương Tây?
- 20:24 Ở Pháp.
- 20:25 Nhưng ngay cả ở Hoa Kỳ, bạn cũng có đa số người Mỹ
- 20:27 tin rằng có những rối loạn khí hậu
- 20:29 đang ngày càng trầm trọng, v.v.
- 20:30 Và hơn nữa, chỉ cần nhìn vào những gì đang xảy ra ở đất nước này.
- 20:32 Bạn sẽ thấy ngày càng nhiều hạn hán.
- 20:35 Bạn sẽ thấy mực nước ngầm đang giảm.
- 20:37 Bạn biết đấy, độ sâu cần phải khoan để lấy nước từ một cái giếng,
- 20:40 nó liên tục giảm ở Hoa Kỳ.
- 20:43 Bạn có một số ngôi nhà trở nên không thể bảo hiểm được, v.v.
- 20:46 Vì vậy, thực tế, có những điều họ thấy, họ trải nghiệm trong cuộc sống hàng ngày của mình.
- 20:50 Và từ góc độ này, mọi người không hoàn toàn ngốc nghếch.
- 20:53 Vì vậy, đến một lúc nào đó, nếu bạn hỏi họ có phủ nhận cuộc sống hàng ngày của mình không,
- 20:56 họ sẽ nói không.
- 20:57 Vâng.
- 20:58 Tất nhiên.
- 20:59 Nhưng liệu họ có nhận ra không?
- 21:00 Tôi đã đọc, tôi nghĩ đó là trong một cuộc phỏng vấn của bạn,
- 21:03 bạn nói rằng thế giới đã ấm lên 4 độ C trong 10.000 năm
- 21:09 và chúng ta đã thấy những hậu quả đáng kinh ngạc mà nó gây ra cho sự sống,
- 21:16 đơn giản là trên Trái đất.
- 21:18 Và bạn nói rằng biến đổi khí hậu, ngay cả việc ấm lên 1,5 độ C trong một thế kỷ,
- 21:24 liệu chúng ta có nhận ra những gì nó có thể gây ra không?
- 21:27 Chúng ta không nhận ra.
- 21:28 Và chúng ta không nhận ra vì hai lý do.
- 21:30 Thế thì, 1,5 độ C đó, chúng ta gần như đã đạt đến rồi.
- 21:32 Và bạn sẽ hỏi tôi, vậy thì sao?
- 21:35 Chúng ta vẫn sống tốt.
- 21:38 Lương của tôi vẫn về tài khoản ngân hàng vào cuối tháng.
- 21:41 Vẫn luôn có thức ăn ở siêu thị.
- 21:43 Tôi không thấy vấn đề ở đâu cả.
- 21:44 Vậy thì vấn đề là một phần hậu quả của những gì chúng ta đã làm
- 21:47 sẽ đến theo thời gian.
- 21:49 Ví dụ, Greenland hiện đã bắt đầu tan chảy
- 21:53 và điều đó sẽ tiếp tục trong hàng thế kỷ hoặc hàng nghìn năm nữa,
- 21:56 dù chúng ta có làm gì đi chăng nữa.
- 21:58 Đã không thể đảo ngược.
- 22:00 Và do đó, về lâu dài, tôi nhấn mạnh là về lâu dài,
- 22:03 chúng ta chắc chắn sẽ có mực nước biển dâng lên vài mét.
- 22:06 Vậy thì, vài mét mực nước biển dâng lên,
- 22:10 nó sẽ đủ để khiến nhiều cơ sở hạ tầng cảng biển không thể hoạt động được.
- 22:15 Nó sẽ đủ để đẩy lùi vào sâu trong đất liền
- 22:21 các tầng nước ngầm bị nhiễm mặn.
- 22:23 Bạn sẽ thấy sự nhiễm mặn của các tầng nước ngầm cùng với sự dâng lên của...
- 22:27 Và đặc biệt là ở các vùng bờ biển thấp
- 22:29 thường là các đồng bằng canh tác ven biển,
- 22:31 điều đó sẽ gây ra vấn đề.
- 22:32 Và điều đó cũng không xảy ra trong một sớm một chiều.
- 22:34 Nó sẽ mất hàng thập kỷ, hàng thế kỷ, v.v.
- 22:36 Đối với các khu rừng,
- 22:38 bạn cũng có thể thấy hàng thập kỷ trôi qua
- 22:41 giữa khí hậu mới và thời điểm các khu rừng ổn định
- 22:45 phù hợp với khí hậu mới,
- 22:46 với rất nhiều cây cối đã chết trong khoảng thời gian đó.
- 22:51 Các sông băng ở dãy Alps, ví dụ, ở mức 2 độ C,
- 22:54 90% sông băng ở dãy Alps sẽ biến mất.
- 22:56 Được rồi.
- 22:57 Và tất cả những điều này là những hậu quả rất dài hạn
- 22:59 mà chúng ta không nhất thiết phải thấy ngay lập tức...
- 23:01 Đã có một nửa số rạn san hô ở Caribe chết,
- 23:03 ở mức 1,5 độ C.
- 23:04 Vậy thì bạn sẽ nói với tôi rằng chúng ta không quan tâm
- 23:06 bởi vì hiện tại, điều đó không ngăn cản chúng ta có gà để ăn.
- 23:08 Vâng, được rồi, hoàn hảo.
- 23:09 Nhưng đó vẫn là một hậu quả thực sự.
- 23:11 Vì vậy, bạn đã có một số điều có thể quan sát được.
- 23:14 Và cần phải thấy rằng, ngoài ra, ngày nay,
- 23:16 chúng ta có một vũ khí giảm đau liên quan đến hậu quả
- 23:19 được gọi là năng lượng dồi dào.
- 23:21 Bởi vì khi bạn có năng lượng dồi dào,
- 23:23 bạn sẽ nhanh chóng xây dựng lại sau một vấn đề,
- 23:26 bạn sẽ có điều hòa trong trường hợp nắng nóng,
- 23:28 bạn có máy bơm để thoát nước trong trường hợp lũ lụt,
- 23:31 bạn được tái định cư trong trường hợp lũ lụt
- 23:33 bởi vì với năng lượng dồi dào, bạn xây dựng dễ dàng
- 23:35 và do đó bạn có các cơ sở dư thừa cho phép bạn tái định cư cho mọi người.
- 23:38 Bạn có thể di chuyển mùa màng,
- 23:40 cuối cùng bạn có thể tự nuôi sống mình bằng những gì đã phát triển ở xa
- 23:43 bởi vì bạn có xe tải,
- 23:45 ngay cả khi bạn không còn gì mọc gần đó.
- 23:47 Vì vậy, trên thực tế, năng lượng dồi dào là thuốc giải độc,
- 23:50 nó là cây đũa thần giúp giải quyết mọi thứ.
- 23:53 Vâng, ít nhất là để những thay đổi đó diễn ra
- 23:56 gần như không đau đớn.
- 23:58 Tuy nhiên, trong bối cảnh những hậu quả quan trọng của biến đổi khí hậu,
- 24:02 50 đến 100 năm nữa,
- 24:04 sự dồi dào năng lượng này sẽ phần nào không còn nữa.
- 24:06 Vâng, chúng ta sẽ quay lại vấn đề đó.
- 24:07 Vậy điều đó có nghĩa là chúng ta sẽ phải quản lý một tình huống
- 24:09 trong đó, xin lỗi vì sự thô tục này,
- 24:11 nhưng chúng ta sẽ phải đối phó với nhiều rắc rối hơn với ít phương tiện hơn.
- 24:13 Mọi người đều biết rằng đó không phải là một tình huống dễ chịu chút nào.
- 24:16 Vì vậy sẽ có một hiệu ứng cắt kéo
- 24:18 và tôi không biết nó sẽ đến nhanh đến mức nào.
- 24:20 Được rồi.
- 24:21 Bởi vì chúng ta hoàn toàn có thể có cùng lúc
- 24:23 việc đóng cửa eo biển Hormuz
- 24:26 và nhiều thảm họa khí hậu.
- 24:28 Điều đó không gây ra vấn đề gì.
- 24:29 Hoàn toàn đúng.
- 24:30 Không có lý do gì để không có sự trùng hợp.
- 24:35 Năm nay đã chứng kiến một hiện tượng đường cong phát thải khá thú vị.
- 24:40 Trung Quốc, đường cong phát thải CO2 của Trung Quốc
- 24:44 thậm chí đã giảm tốc một chút.
- 24:47 Và của Hoa Kỳ đã tăng trở lại.
- 24:50 Đây không nhất thiết là điều mà
- 24:52 các chuyên gia đã đặt cược vào vài năm trước.
- 24:55 Điều đó có làm bạn ngạc nhiên không?
- 24:57 Và bạn giải thích điều đó như thế nào về mặt tư duy chính trị?
- 25:01 Tôi hoàn toàn không giải thích bất cứ điều gì ở quy mô một năm
- 25:03 liên quan đến lượng khí thải CO2.
- 25:05 Bởi vì lượng khí thải CO2 đến từ các cơ sở hạ tầng
- 25:08 mà chu kỳ thời gian đặc trưng của chúng là dài.
- 25:10 Lượng khí thải đến từ hệ thống điện,
- 25:12 chu kỳ thời gian đặc trưng là dài.
- 25:14 Chúng đến từ đội xe ô tô và xe tải,
- 25:16 chu kỳ thời gian đặc trưng là dài.
- 25:18 Chúng đến từ các tòa nhà,
- 25:20 chu kỳ thời gian đặc trưng là dài.
- 25:22 Chúng đến từ các lò hơi công nghiệp
- 25:24 và chu kỳ thời gian đặc trưng là dài.
- 25:26 Những gì xảy ra trong một năm nhất định,
- 25:28 tôi không rút ra bất kỳ kết luận nào từ đó.
- 25:30 Cần phải bắt đầu xem xét trong 5-10 năm
- 25:33 để bắt đầu có thể nói điều gì đó.
- 25:37 Để có thể nói rằng có điều gì đó đang xảy ra.
- 25:39 Điều tôi có thể nói là lượng khí thải CO2
- 25:41 ở Hoa Kỳ đã có xu hướng giảm kể từ năm 2007.
- 25:46 Ở Trung Quốc, chúng có xu hướng tăng
- 25:49 kể từ khi Trung Quốc trải qua thời kỳ bùng nổ công nghiệp.
- 25:53 Vậy có lẽ năm nay, nó sẽ giảm.
- 25:56 Hy vọng nó sẽ giảm.
- 25:58 Tôi không ở đây để nói rằng tôi hy vọng nó sẽ tăng.
- 26:00 Chỉ là hiện tại, tôi không rút ra kết luận nào.
- 26:03 Trong 10 năm qua, Trung Quốc đã phát triển than đá
- 26:06 đồng thời phát triển năng lượng gió, năng lượng mặt trời,
- 26:09 năng lượng hạt nhân và thủy điện.
- 26:12 Vậy là bạn không tin vào luận điệu rằng Trung Quốc đã xong việc.
- 26:17 Không, tôi không tin vào luận điệu đó, rằng mọi thứ đã xong.
- 26:19 Tôi tin vào luận điệu rằng
- 26:21 Trung Quốc ngày nay đang chuyển động rất nhanh
- 26:24 về các công nghệ mà một ngày nào đó sẽ cho phép khử cacbon.
- 26:28 Đó là xe điện, năng lượng gió, năng lượng mặt trời, năng lượng hạt nhân.
- 26:31 Và tại sao họ lại có nhận thức đó?
- 26:33 Tại sao họ không chỉ dừng lại ở việc đòi hỏi?
- 26:36 Bạn nghiên cứu những điều này.
- 26:38 Tôi có thể đưa ra một giả thuyết.
- 26:40 Nhưng tôi chỉ có thể đưa ra một giả thuyết.
- 26:42 Giả thuyết của tôi là người Trung Quốc,
- 26:45 họ có một tham vọng, đó là trở thành cường quốc số một thế giới một lần nữa.
- 26:48 Điều mà họ đã từng trong 2000 năm,
- 26:50 đối với họ là một khoảng thời gian đáng tiếc,
- 26:52 một cái chớp mắt, tức là một thế kỷ.
- 26:55 Và vì đối với họ rất khó
- 26:58 để giành vị trí dẫn đầu trong các công nghệ
- 27:00 mà chúng ta đã rất tiên tiến,
- 27:02 họ đã tự nhủ, chúng ta sẽ định vị mình trên làn sóng tiếp theo.
- 27:06 Đó là một giả thuyết.
- 27:09 Có phải cũng có vấn đề về nhận thức về giới hạn không?
- 27:14 Ở người Trung Quốc?
- 27:16 Vâng, ở người Trung Quốc.
- 27:17 Bởi vì ví dụ, chúng ta cảm thấy ở Donald Trump
- 27:19 trong ý muốn không còn muốn tuân thủ các thỏa thuận Paris,
- 27:23 ý tưởng rằng ông ấy không chấp nhận
- 27:27 ý tưởng rằng thế giới có giới hạn,
- 27:29 rằng lượng năng lượng có giới hạn.
- 27:32 Liệu các nền văn hóa có bình đẳng trước nhận thức đó không?
- 27:37 Cảm nhận của tôi là không.
- 27:38 Và đó là người Trung Quốc, họ là một nền văn minh cổ đại.
- 27:42 Đó là một nền văn minh nơi các kỹ sư luôn có
- 27:46 theo truyền thống một vị trí rất quan trọng,
- 27:48 điều này cũng đúng với châu Âu.
- 27:51 Điều này ít đúng hơn ở người Anh,
- 27:54 nhưng nhìn chung, các kỹ sư vẫn có
- 27:56 một vị trí quan trọng trong các hệ thống châu Âu.
- 28:00 Điều này rất mạnh ở Scandinavia,
- 28:02 khá mạnh ở Đức, khá mạnh ở Pháp,
- 28:05 cũng khá mạnh ở Ý.
- 28:07 Dù sao thì, nó vẫn là...
- 28:08 Tây Ban Nha, tôi ít biết hơn, nhưng...
- 28:10 Vậy đó là...
- 28:11 Những người nắm vững các hệ thống kỹ thuật
- 28:14 luôn có một vị trí rất quan trọng ở châu Âu
- 28:16 và cả ở Trung Quốc nữa.
- 28:17 Được rồi.
- 28:21 Khi bạn phụ trách các hệ thống kỹ thuật
- 28:24 và bạn đang ở trong thế giới vật chất,
- 28:25 thực ra, bạn sẽ hiểu ngay giới hạn.
- 28:27 Bởi vì các hệ thống vật lý chỉ là các hệ thống tối ưu hóa,
- 28:30 của các nguồn lực hạn chế, v.v.
- 28:32 Ngay lập tức.
- 28:34 Ví dụ, các kỹ sư thủy lợi của các cánh đồng lúa ở Trung Quốc,
- 28:37 họ có nhiệm vụ quản lý một nguồn lực hạn chế
- 28:39 đó là lượng nước có sẵn.
- 28:41 Và vì vậy, bạn sẽ nhận thức ngay được giới hạn
- 28:43 khi bạn làm những việc như vậy.
- 28:45 Hoa Kỳ là một quốc gia được xây dựng bằng bạo lực
- 28:50 trên một vùng đất rộng lớn và được ban tặng vô vàn mọi thứ.
- 28:55 Hoa Kỳ là nhà sản xuất dầu mỏ hàng đầu thế giới
- 28:58 trong một thế kỷ.
- 28:59 Tức là từ đầu kỷ nguyên công nghiệp dầu mỏ
- 29:01 đến năm 1970, họ là nhà sản xuất dầu mỏ hàng đầu thế giới.
- 29:05 Điều mà họ đã trở lại trong vài năm gần đây.
- 29:08 Cùng với Canada, nói chung là một nhóm.
- 29:10 Vào thời điểm Chiến tranh Thế giới thứ hai, họ cũng là,
- 29:12 và vượt xa, nhà sản xuất than và thép hàng đầu thế giới.
- 29:15 Vì vậy, thực ra, họ chỉ có thể thắng cuộc chiến,
- 29:17 đó chỉ là vấn đề thời gian.
- 29:20 Trong một thời gian dài, họ là nhà sản xuất hàng đầu thế giới
- 29:23 của một số khoáng sản, gỗ.
- 29:27 Vì vậy, họ đã tự tạo ra mình bằng bạo lực ở một nơi
- 29:29 mà ở đó mọi thứ đều dồi dào.
- 29:33 Vì vậy, về mặt văn hóa, không có ý thức về giới hạn.
- 29:36 Và bạn thấy rõ điều đó ngày nay.
- 29:38 Nếu không có, thì vẫn còn.
- 29:40 Và nếu tôi không còn, thì người khác có.
- 29:42 Nếu người khác không còn, thì có trên Sao Hỏa.
- 29:44 Và nếu nó không thuộc về ai, thì nó thuộc về tôi.
- 29:47 Ý tôi là, văn hóa tiên phong là như vậy.
- 29:49 Nó không thuộc về ai, vậy nên nó thuộc về tôi.
- 29:51 Tôi quyết định và thế là xong.
- 29:52 Hãy nhìn Elon Musk với các chòm sao vệ tinh của ông ấy.
- 29:54 Không gian không thuộc về ai, nhưng nó thuộc về tôi.
- 29:56 Tôi sẽ chiếm lấy.
- 29:59 Đó sẽ là quốc gia cuối cùng trên thế giới thực hiện nghiêm túc các việc
- 30:02 về vấn đề giới hạn hành tinh, đó là Hoa Kỳ.
- 30:05 Vậy thì, điều họ đã làm nghiêm túc từ lâu,
- 30:07 là quản lý địa phương.
- 30:09 Vì vậy, họ có một trong những công viên quốc gia đầu tiên trên thế giới,
- 30:12 ở Yellowstone, v.v.
- 30:14 Nhưng đó là cấp địa phương.
- 30:16 Nhưng giới hạn toàn cầu là một điều mà
- 30:19 về mặt văn hóa, họ hoàn toàn không đồng điệu.
- 30:21 Trong khi Châu Âu, nơi đã trải qua nạn đói, bệnh tật,
- 30:24 sự thiếu hụt cái này, sự thiếu hụt cái kia,
- 30:27 chính xác như Nhật Bản, chính xác như Trung Quốc,
- 30:30 là những quốc gia nhận thức rõ hơn nhiều về giới hạn.
- 30:32 Được rồi.
- 30:33 Vậy thì, một câu hỏi khác hơi mang tính văn hóa hoặc triết học
- 30:36 đặt ra ở đây, không, thậm chí còn mang tính triết học hơn
- 30:38 và chính trị đặt ra, đó là cuộc tranh luận thường xuyên
- 30:41 về việc liệu các nền dân chủ tự do,
- 30:44 liệu chủ nghĩa tự do về mặt triết học, chính trị,
- 30:48 mà dù sao cũng là nền tảng của các xã hội phương Tây của chúng ta,
- 30:51 được trang bị để đối mặt với một số thách thức,
- 30:55 đặc biệt là thách thức khí hậu.
- 30:57 Nghĩa là, đôi khi tôi nghe mọi người nói
- 31:01 liệu chúng ta có cần những hệ thống tập trung hơn,
- 31:05 độc đoán hơn không?
- 31:08 Nói như vậy thì hơi quá.
- 31:10 Nhưng đây, câu hỏi này xuất hiện như thế nào
- 31:14 về một thách thức lớn lao với sự cần thiết
- 31:17 của một phản ứng chính trị quan trọng
- 31:19 và nền dân chủ tự do?
- 31:21 Quản lý một nguồn tài nguyên hạn chế,
- 31:23 thường thông qua việc lập kế hoạch
- 31:25 bởi vì điều đó có nghĩa là bạn tổ chức
- 31:27 theo cách mà bạn thấy hiệu quả nhất
- 31:29 và công bằng nhất có thể
- 31:31 việc quản lý một nguồn tài nguyên có hạn.
- 31:35 Lập kế hoạch dễ dàng hơn
- 31:37 khi bạn có một nhà nước mạnh.
- 31:39 Chúng ta thấy rõ điều đó,
- 31:41 Trung Quốc tiến lên bằng các kế hoạch 5 năm
- 31:43 với một nhà nước rất mạnh.
- 31:45 À, tôi không nói rằng tôi rất muốn
- 31:46 có một chế độ kiểu Trung Quốc ở đây vào sáng mai.
- 31:48 Chúng ta đồng ý.
- 31:49 Vâng, nhưng mỗi đồng xu đều có hai mặt.
- 31:54 Người Trung Quốc tiến rất nhanh
- 31:56 vì có một số vấn đề
- 31:58 mà họ không hỏi ý kiến người dân,
- 32:00 rằng người dân có 15 ngày nghỉ phép
- 32:01 và họ làm việc liên tục.
- 32:02 Chúng ta thì được hỏi ý kiến
- 32:04 và chúng ta có 6 tuần nghỉ phép có lương
- 32:05 hoặc 5 tuần nghỉ phép có lương và 35 giờ làm việc.
- 32:07 Và vì vậy, chúng ta tiến chậm hơn.
- 32:11 Và rồi, với hệ thống luân phiên chính trị,
- 32:15 khi có những kế hoạch dài hạn cần thực hiện,
- 32:17 có nguy cơ những gì được một bên xây dựng
- 32:20 sẽ bị bên tiếp theo phá bỏ.
- 32:22 Và lúc đó, có một rủi ro thực sự
- 32:24 rằng mọi thứ sẽ diễn ra bất lợi cho chúng ta.
- 32:26 Bởi vì khi bạn có một ràng buộc
- 32:27 và bạn không thể tự tổ chức
- 32:28 để đối mặt với ràng buộc đó,
- 32:29 thì ràng buộc đó sẽ thắng.
- 32:31 Và lúc đó, sự điều chỉnh sẽ diễn ra trong đau đớn.
- 32:34 Và đó là điều đã và đang xảy ra
- 32:36 ở một phần châu Âu.
- 32:38 Nhưng liệu đó không phải chính là
- 32:39 phẩm chất của nền dân chủ
- 32:40 là tự điều chỉnh theo một cách nào đó sao?
- 32:44 Vâng, ngoại trừ việc đó là một hệ thống chậm.
- 32:46 Dân chủ, Tocqueville từng nói, là một hệ thống chậm.
- 32:49 Và hệ thống chậm này đã thích nghi rất tốt
- 32:51 với thời kỳ thịnh vượng
- 32:52 bởi vì trong thời kỳ thịnh vượng,
- 32:53 bạn có thời gian để thử và sai.
- 32:56 Không có hình phạt nào cho việc thử và sai
- 32:59 khi bạn ở trong một môi trường thuận lợi.
- 33:03 Tôi sẽ lấy một ví dụ.
- 33:04 Bạn đang ở trên một con thuyền buồm.
- 33:05 Bạn có một làn gió rất nhẹ
- 33:07 và bạn ở xa các rạn san hô.
- 33:08 Nếu bạn thực hiện một thao tác sai
- 33:10 và bạn không đi đúng hướng,
- 33:11 bạn có đủ thời gian để sửa chữa.
- 33:13 Điều đó hoàn toàn không gây ra vấn đề gì.
- 33:15 Khi bạn ở trong gió cấp 7 phía trên rạn san hô,
- 33:18 bạn không nên mắc sai lầm
- 33:20 vì nếu bạn làm vậy,
- 33:21 mọi chuyện sẽ kết thúc rất tệ.
- 33:23 Điều này hoàn toàn tương tự đối với nền dân chủ.
- 33:25 Đó là một hệ thống chính trị chỉ hoạt động tốt khi mọi thứ thuận lợi.
- 33:27 Nó hoạt động tốt.
- 33:30 Tuy nhiên, vẫn có một vài ngoại lệ.
- 33:31 Vương quốc Anh vẫn duy trì nền dân chủ
- 33:33 trong cuộc chiến tranh vừa qua.
- 33:35 Điều đó đòi hỏi sự đồng thuận rất mạnh mẽ
- 33:37 trong dân chúng.
- 33:39 Tôi nhận thấy rằng nền dân chủ đã xuất hiện
- 33:41 vào thời điểm cuộc cách mạng công nghiệp xuất hiện.
- 33:44 Trước đó, đã có những nền dân chủ
- 33:45 Athens, Rome, v.v.
- 33:46 Nhưng khi bạn nhìn kỹ,
- 33:47 đó là một nhóm nhỏ công dân tự do
- 33:49 dựa trên một đội quân nô lệ.
- 33:50 Đúng vậy.
- 33:51 Dù sao thì cũng có vài điều tốt đẹp.
- 33:53 Nhưng đúng là...
- 33:54 Nhìn chung.
- 33:55 Đó không phải là nền dân chủ như chúng ta biết.
- 33:57 Đó không phải là nền dân chủ đại chúng.
- 33:58 Hoàn toàn không.
- 33:59 Không.
- 34:00 Có nô lệ ở khắp mọi nơi.
- 34:01 Ngày nay, nô lệ của chúng ta là máy móc.
- 34:03 Những nô lệ năng lượng.
- 34:05 Chúng đông hơn rất nhiều
- 34:07 tính theo số lượng cá thể so với chính chúng ta.
- 34:10 Nền dân chủ ra đời trong sự sung túc.
- 34:14 Bởi vì rất dễ để được bầu
- 34:16 bằng cách hứa hẹn những điều ngọt ngào và thực hiện chúng
- 34:18 khi bạn đang trong thời kỳ tăng trưởng.
- 34:19 Rất dễ dàng.
- 34:20 Khi bạn không trong thời kỳ tăng trưởng,
- 34:22 hứa hẹn để được bầu
- 34:23 bằng cách phân phát những lời hứa ngọt ngào, điều đó không hiệu quả.
- 34:25 Bởi vì khi bạn không trong thời kỳ tăng trưởng,
- 34:27 bạn chỉ có thể lấy của người này
- 34:28 để cho người khác.
- 34:29 Bạn không thể làm gì khác.
- 34:31 Chúng ta thấy rõ rằng kể từ khi châu Âu
- 34:33 đã ngừng tăng trưởng thực sự,
- 34:35 tức là vào năm 2007,
- 34:36 chúng ta thấy rõ những rạn nứt
- 34:38 đang xảy ra trong thế giới chính trị
- 34:40 ngày càng mạnh mẽ hơn.
- 34:42 Và thật không may, theo đà này,
- 34:44 tôi nghĩ chúng sẽ gia tăng.
- 34:45 Nếu chúng ta không nhận thức được tình hình
- 34:49 và nếu chúng ta không tổ chức lại theo cách khác,
- 34:51 Tôi nghĩ chúng sẽ chỉ tăng lên thôi.
- 34:53 Đơn giản vì chúng ta đã bước vào
- 34:55 một tình hình suy thoái kinh tế thực sự.
- 34:58 Và để chứng minh điều đó, tôi có hai chỉ số
- 35:01 mà tôi thích xem xét,
- 35:02 chúng cho tôi biết điều đó.
- 35:04 Đầu tiên là tổng lượng hàng hóa
- 35:06 được chất lên xe tải trong một năm nhất định.
- 35:09 Chỉ số này đã giảm ở châu Âu từ năm 2007.
- 35:12 Tại sao đây lại là một chỉ số
- 35:14 mà tôi thấy thú vị?
- 35:15 Bởi vì tất cả các vật thể
- 35:16 mà bạn có trong căn phòng này
- 35:17 đều đã qua thùng xe tải.
- 35:18 Tất cả các vật thể bạn có ở nhà
- 35:20 đều đã qua thùng xe tải.
- 35:22 Và gần như toàn bộ những gì xuất ra từ các nhà máy của Pháp
- 35:25 đều đã qua thùng xe tải,
- 35:26 hoặc từ các nhà máy châu Âu
- 35:27 đều đã qua thùng xe tải.
- 35:28 Có một vài trường hợp ngoại lệ hiếm hoi
- 35:29 là những thứ đi bằng tàu hỏa rồi tàu thủy.
- 35:31 Nhìn chung, sẽ có một đoạn đường bằng xe tải
- 35:33 vào lúc này hay lúc khác.
- 35:34 Ngay cả các tàu container,
- 35:35 các container cũng được chất lên xe tải.
- 35:37 Trừ một vài sà lan.
- 35:41 Lượng, trọng tải hàng hóa
- 35:43 đi qua thùng xe tải
- 35:44 trong một năm nhất định,
- 35:45 cho bạn biết tổng khối lượng các thứ
- 35:48 được sản xuất và/hoặc tiêu thụ bởi nền kinh tế.
- 35:51 Nếu tổng trọng tải này giảm,
- 35:54 thì nền kinh tế vật chất đang co lại.
- 35:56 Chỉ số thứ hai cũng co lại từ năm 2007,
- 35:58 đó là số mét vuông được xây dựng trong năm,
- 36:00 ở châu Âu, không phải ở Pháp.
- 36:01 Tương tự, nó cũng giảm từ năm 2007.
- 36:04 Một chỉ số khác là sản xuất công nghiệp
- 36:06 về khối lượng.
- 36:07 Nó đã giảm từ năm 2007.
- 36:08 Nếu bạn nhìn vào sản xuất ô tô chẳng hạn,
- 36:10 nó đã đạt đỉnh vào năm 2008.
- 36:12 Ở châu Âu, số lượng ô tô sản xuất trong năm,
- 36:14 mức cao nhất là năm 2008.
- 36:15 Thực tế, từ năm 2007,
- 36:17 châu Âu đang dần co lại
- 36:19 về mặt vật chất.
- 36:21 Những sai lệch trong tính toán GDP
- 36:23 khiến chúng ta tự kể cho mình những câu chuyện
- 36:24 rằng GDP vẫn tiếp tục tăng.
- 36:26 Nhưng thực tế, GDP thực đã bắt đầu giảm.
- 36:29 Cũng từ thời điểm đó, tình cờ,
- 36:30 bạn thấy ngày càng nhiều người
- 36:32 gặp khó khăn trong việc trang trải cuối tháng,
- 36:34 gặp khó khăn trong việc tiếp cận thực phẩm.
- 36:36 Vậy đối với bạn, chúng ta đã bước vào
- 36:37 một thời kỳ suy thoái rồi.
- 36:38 Vâng, chúng ta đã ở trong đó rồi.
- 36:39 Vậy cuộc tranh luận triết học về suy thoái,
- 36:41 nó ở phía sau chúng ta.
- 36:43 Bây giờ, câu hỏi đúng là,
- 36:44 chúng ta tổ chức như thế nào trong thế giới đó.
- 36:46 Vậy, tôi có một câu hỏi muốn hỏi bạn về điều đó.
- 36:48 Bởi vì đó là kịch bản cốt lõi trong bài phát biểu của bạn.
- 36:51 Đó là kịch bản về đỉnh điểm dầu mỏ
- 36:53 đang đến gần chúng ta
- 36:55 và sẽ tạo ra...
- 36:57 Bởi vì ở đây, bạn đang hủy bỏ
- 36:59 một thứ gì đó khá ít bạo lực.
- 37:03 Nhưng bạn nói rằng chúng ta sẽ đối mặt với sự suy thoái
- 37:05 nếu chúng ta không thể thay đổi.
- 37:07 Tôi đã nói rồi, chúng ta đã ở đó rồi.
- 37:08 Nhưng nó có thể tăng tốc và trở nên bạo lực.
- 37:10 Có một bộ phận dân số thoát khỏi điều đó.
- 37:12 Đó là dân số Pháp
- 37:14 những người vẫn được gắn liền
- 37:17 với những người chiến thắng trong toàn cầu hóa.
- 37:19 Các đô thị dịch vụ hóa.
- 37:20 Tức là, các nhân viên
- 37:22 của các tập đoàn đa quốc gia lớn,
- 37:24 ngành tài chính,
- 37:26 không phải ngân hàng,
- 37:28 các nhân viên chi nhánh ngân hàng,
- 37:29 có những người bị sa thải,
- 37:30 ngành tài chính.
- 37:32 Một phần của ngành pháp lý,
- 37:34 tức là không phải luật sư ly hôn,
- 37:35 mà là luật sư kinh doanh, v.v.
- 37:38 Một phần của thế giới tư vấn,
- 37:40 các nhà tư vấn bán hàng, v.v.
- 37:42 Vậy, thế giới đó,
- 37:44 một phần của các nhà đàm phán...
- 37:46 Họ thoát khỏi và những người khác đã ở trong tình trạng suy thoái.
- 37:48 Thế giới đó được gắn liền với nền kinh tế toàn cầu
- 37:50 mà bản thân nó vẫn đang tăng trưởng thực,
- 37:52 vì nguồn cung năng lượng toàn cầu,
- 37:54 vẫn đang tăng trưởng thực,
- 37:55 họ thoát khỏi
- 37:57 và nó tạo thành một loại tầng lớp đặc quyền
- 37:59 mà tôi là một phần trong đó.
- 38:01 Những người độc quyền một phần cuộc trò chuyện công khai
- 38:03 và chẩn đoán công khai.
- 38:05 Hoàn toàn đúng.
- 38:07 Những người, ngoài ra, ảnh hưởng rất mạnh đến việc ra quyết định
- 38:09 bởi vì mối quan tâm hàng đầu của họ,
- 38:11 nói chung,
- 38:13 không phải là quá lo lắng về những người
- 38:15 sẽ đến dọn dẹp ở đây lúc 7 giờ sáng,
- 38:17 mà là để bảo vệ địa vị của chính họ.
- 38:19 Thế giới như nó mang lại lợi ích cho họ.
- 38:21 Chính xác.
- 38:23 Và điều ngày càng trở nên không thể chịu đựng được,
- 38:25 rõ ràng là,
- 38:27 đối với những người đến dọn dẹp ở đây lúc 7 giờ sáng
- 38:29 và, nói chung, đối với tất cả những người
- 38:31 thuộc về phía những người đang gặp
- 38:33 ngày càng khó khăn hơn trong việc tiếp cận
- 38:35 những thứ, một lần nữa, vật chất.
- 38:37 Nhà ở, thực phẩm,
- 38:39 tiêu thụ.
- 38:41 Các nhà phân phối nói với bạn điều đó.
- 38:43 Mọi người đã giảm tiêu thụ từ
- 38:45 vài năm nay, v.v.
- 38:47 Và đó là sự phản ánh trực tiếp những gì tôi nói với bạn
- 38:49 về việc châu Âu, trên thực tế,
- 38:51 ngày nay đang trong tình trạng suy thoái kinh tế thực sự.
- 38:53 Không nhanh, nhẹ nhàng,
- 38:55 nhưng vẫn vậy.
- 38:57 Đó vẫn là điều đang xảy ra.
- 38:59 Đỉnh điểm dầu mỏ, vì bạn đã hỏi tôi câu đó,
- 39:01 chúng ta đang ở gần nhưng chưa thực sự chạm tới.
- 39:05 Xin lỗi, tôi sẽ nói hơi kỹ thuật một chút.
- 39:07 Cái mà ngày nay chúng ta gọi là dầu mỏ,
- 39:09 tùy thuộc vào người nói.
- 39:13 Dầu mỏ, thông thường,
- 39:15 là một chất lỏng ở nhiệt độ
- 39:17 và áp suất bình thường
- 39:19 bao gồm các chuỗi carbon có hơn 8 nguyên tử
- 39:21 carbon.
- 39:23 Nhưng có những người,
- 39:25 khi họ tính dầu mỏ, họ đưa vào đó
- 39:27 các sản phẩm ở thể khí ở nhiệt độ
- 39:29 và áp suất bình thường và chứa
- 39:31 từ 2 đến 4 nguyên tử carbon,
- 39:33 cụ thể là etan, propan và butan
- 39:35 mà bạn có thể biết vì chúng được dùng làm khí đốt
- 39:37 trong bếp.
- 39:41 Sự khác biệt giữa hai loại này không nhỏ,
- 39:43 bởi vì dầu mỏ theo đúng nghĩa đen,
- 39:45 là hơn 80 triệu thùng mỗi ngày một chút,
- 39:47 85.
- 39:49 Còn etan, propan và butan,
- 39:51 là 15 triệu thùng mỗi ngày.
- 39:53 Mà cái này, nó đi ra cùng với khí đốt,
- 39:55 etan, propan và butan, chúng đến từ các mỏ khí đốt.
- 39:57 Mà những cái đó, chúng hoàn toàn chưa
- 39:59 vượt qua đỉnh điểm trên toàn cầu,
- 40:01 sản lượng vẫn tiếp tục tăng.
- 40:03 Điều đang xảy ra là cái gọi là dầu mỏ,
- 40:05 thông thường, tất cả những gì không phải là
- 40:07 cát dầu Canada và dầu đá phiến
- 40:09 của Mỹ đã vượt qua đỉnh điểm vào năm 2008.
- 40:11 Cơ quan Năng lượng Quốc tế
- 40:13 đã nói điều đó trong một báo cáo năm 2018,
- 40:15 họ đã nhắc lại gần đây trong một báo cáo khác
- 40:17 rằng đó là điều đã xảy ra, v.v.
- 40:19 Dầu đá phiến, vốn đã là một loại dầu nhẹ hơn
- 40:21 so với dầu mỏ truyền thống,
- 40:23 nó hoàn toàn chưa vượt qua đỉnh điểm,
- 40:25 vì vậy nếu bạn cộng dầu đá phiến cộng cát dầu
- 40:27 cộng dầu mỏ thông thường,
- 40:29 đã có một đỉnh điểm vào năm 2018, sau đó giảm xuống,
- 40:31 bây giờ, chúng ta đã tăng nhẹ trở lại trên đỉnh điểm năm 2018
- 40:33 và dự báo mà chúng tôi đã đưa ra tại Chiffre Project
- 40:35 là nó sẽ tiếp tục dao động như vậy
- 40:37 cho đến năm 2030.
- 40:39 Nhưng từ năm 2030 trở đi, tất cả những điều này
- 40:41 sẽ bắt đầu suy giảm khá nhanh
- 40:43 vì các mỏ dầu thông thường đang cạn kiệt.
- 40:45 và dầu đá phiến sẽ không tăng nhanh chóng
- 40:47 vì động lực
- 40:49 của loại dầu đó khiến cho nếu bạn muốn
- 40:51 tăng sản lượng nhanh chóng, bạn sẽ mất sạch
- 40:53 vì điều đó đòi hỏi những khoản đầu tư
- 40:55 quá lớn.
- 40:57 Vì vậy, đó là điều đã xảy ra
- 40:59 trong những năm đầu của dầu đá phiến,
- 41:01 ngay cả khi giá 140 đô la một thùng, các nhà sản xuất
- 41:03 vẫn thua lỗ vì họ đang trong giai đoạn
- 41:05 tăng sản lượng và về dòng tiền
- 41:07 họ thua lỗ vì họ đầu tư quá nhiều
- 41:09 vào các giếng mới để tăng sản lượng
- 41:11 đến nỗi từ khi họ ngừng tăng sản lượng nhanh chóng
- 41:13 họ vẫn thua lỗ. Ở Hoa Kỳ, vì kiếm tiền
- 41:15 là quan trọng nhất, họ sẽ không tăng sản lượng nhanh chóng trở lại
- 41:17 sản lượng.
- 41:19 Và do đó sẽ có
- 41:21 một vấn đề về sự co lại của nguồn cung toàn cầu
- 41:23 dầu mỏ, nhưng đối
- 41:25 với châu Âu, điều đó đã bắt đầu từ năm 2008.
- 41:27 Vào thời điểm
- 41:29 thế giới đã vượt qua
- 41:31 đỉnh điểm sản xuất dầu thông thường của mình,
- 41:33 nguồn cung cấp cho châu Âu đã đảo ngược.
- 41:35 Nó từng tăng, rồi bắt đầu giảm.
- 41:37 Và các nước Nam Âu, Tây Ban Nha,
- 41:39 Bồ Đào Nha, Ý, những nước phụ thuộc nhiều nhất
- 41:41 vào dầu mỏ trong cơ cấu năng lượng của họ, là những nước
- 41:43 đã chịu thiệt hại nặng nề nhất.
- 41:45 GDP của Ý, GDP của Hy Lạp.
- 41:47 Hy Lạp có 60% dầu mỏ trong cơ cấu năng lượng của mình.
- 41:49 Vấn đề nợ của Hy Lạp,
- 41:51 vấn đề tài chính của Hy Lạp
- 41:53 Không phải là những con ve sầu,
- 41:55 mà là dầu mỏ.
- 41:57 Sự sụt giảm GDP ở Hy Lạp không phải vì
- 41:59 người dân không đóng thuế.
- 42:01 Chỉ là việc phân bổ lợi tức
- 42:03 nó nằm trong túi của bạn thay vì vào túi của nhà nước.
- 42:05 Điều đó không thay đổi gì đến GDP.
- 42:07 Điều thay đổi GDP là sản lượng giảm
- 42:09 vì dầu mỏ không có sẵn.
- 42:11 Đó là điều đã xảy ra ở Tây Ban Nha, đó là điều đã xảy ra ở Ý,
- 42:13 đó là điều đã xảy ra ở Bồ Đào Nha.
- 42:15 Nhiều quốc gia trong số này vẫn chưa trở lại mức GDP
- 42:17 mà họ có vào năm 2007.
- 42:19 Ngay cả với những yếu tố nhân tạo trong cách tính toán GDP
- 42:21 mà có xu hướng làm nó tăng lên một chút.
- 42:23 Câu chuyện về dầu mỏ này,
- 42:25 không phải là một ý tưởng trừu tượng, nó đã là một thực tế
- 42:27 đang diễn ra ở châu Âu.
- 42:29 Điều tương tự cũng xảy ra ở Nhật Bản.
- 42:31 Một quốc gia nhập khẩu
- 42:33 toàn bộ dầu mỏ của mình.
- 42:35 Ngay cả ở Hoa Kỳ, điều đó cũng đã xảy ra.
- 42:37 Thực tế, năm 2008 là một bước ngoặt
- 42:39 trên thế giới
- 42:41 về mặt dầu mỏ.
- 42:43 Hãy nhớ, vào năm 2008, giá dầu là 140 đô la.
- 42:45 Đó là điều đã châm ngòi
- 42:47 cho cuộc khủng hoảng tài chính.
- 42:49 Chính sự suy giảm năng lượng đã châm ngòi cho cuộc khủng hoảng tài chính.
- 42:51 Không phải là đầu cơ bất động sản.
- 42:53 Cả hai đã va chạm vào nhau.
- 42:55 Nhưng nếu không có sự suy giảm năng lượng...
- 42:57 Đó là tia lửa
- 42:59 khiến sau đó,
- 43:01 các khoản vay thế chấp dưới chuẩn, v.v.
- 43:03 Dù sao đi nữa, núi nợ mà chúng ta có ngày nay
- 43:05 là một kho thuốc súng.
- 43:07 Sau đó, tia lửa có thể đến từ bất cứ đâu.
- 43:09 Nhưng ở đây, tia lửa đến từ năng lượng.
- 43:11 Vào thời điểm đó.
- 43:13 Khi bạn xây dựng các kịch bản
- 43:15 như vậy với dự án chip,
- 43:17 bạn làm điều đó với giả định mọi thứ khác không đổi.
- 43:19 Khi chúng ta thấy thế giới
- 43:21 đã trở nên khó lường đến mức nào,
- 43:23 liệu thỉnh thoảng có những kịch bản khác
- 43:25 mà bạn xem xét không?
- 43:27 Các cuộc chiến tranh bùng nổ vì vấn đề năng lượng,
- 43:29 tôi không biết,
- 43:31 các dịch bệnh,
- 43:33 các kịch bản siêu lạc quan,
- 43:35 của những người lạc quan về công nghệ.
- 43:37 Làm thế nào để tạo ra một kịch bản chính?
- 43:39 Một kịch bản là một công cụ để kiểm tra.
- 43:41 Đó không phải là một dự báo.
- 43:43 Một kịch bản,
- 43:45 là một câu chuyện có tính khả thi
- 43:47 như các giả định bạn đưa vào
- 43:49 và các quy luật phát triển bạn đặt vào kịch bản của mình.
- 43:51 Được rồi.
- 43:53 Lý tưởng nhất, các giả định vẫn phải hợp lý
- 43:55 và các quy luật phát triển
- 43:57 phải được kiểm chứng.
- 43:59 Bởi vì nếu không, công cụ kiểm tra của bạn sẽ không có nhiều giá trị.
- 44:01 Bạn đã làm một bộ phim khoa học viễn tưởng,
- 44:03 vậy thì đó cũng là một công cụ kiểm tra như bao công cụ khác,
- 44:05 một bộ phim khoa học viễn tưởng có thể khiến bạn suy nghĩ,
- 44:07 nhưng nó xa rời thực tế và do đó khiến bạn ít suy nghĩ hơn
- 44:09 so với khi nó gần với thực tế.
- 44:11 Có một phần những gì đang xảy ra vào lúc này
- 44:13 trên thế giới, tôi muốn nói,
- 44:15 là mọi thứ đang diễn ra đúng như dự kiến.
- 44:17 Tức là vào năm 2011, tôi đã viết trên Les Echos
- 44:19 một bài báo có tựa đề Marine Le Pen,
- 44:21 đứa con của carbon.
- 44:23 Và tôi đã giải thích rằng việc không quan tâm
- 44:25 đến sự suy giảm năng lượng hóa thạch đã bắt đầu,
- 44:27 là nuôi dưỡng
- 44:29 cảm giác bị bỏ rơi
- 44:31 của một bộ phận dân chúng
- 44:33 và do đó là làm tăng lên những người
- 44:35 phát triển nhờ cảm giác bị bỏ rơi này.
- 44:37 Tôi không ủng hộ cũng không phản đối
- 44:39 Marine Le Pen, người mà tôi chưa từng gặp,
- 44:41 nhưng đó chỉ là
- 44:43 một phân tích xã hội học
- 44:45 dựa trên thực tế rằng năng lượng
- 44:47 là gốc rễ của những gì tạo nên thế giới hiện đại.
- 44:49 Vì vậy, tôi muốn nói, thật không may,
- 44:51 một phần những gì đang xảy ra lúc này,
- 44:53 là mọi thứ đang diễn ra đúng như dự kiến.
- 44:55 Tuy nhiên, có một lĩnh vực
- 44:57 mà tôi sẽ không nói cho bạn biết
- 44:59 liệu tôi có dự đoán được không, đó là khi nào
- 45:01 các cuộc chiến tranh bùng nổ ở đây và đó,
- 45:03 bởi vì ở đó chúng ta đang nói về kiến tạo mảng.
- 45:05 Kiến tạo mảng là các mảng bị căng thẳng
- 45:07 và thỉnh thoảng bạn có một trận động đất
- 45:09 nhưng không ai có thể nói cho bạn biết ở đâu, khi nào, làm thế nào
- 45:11 và với cường độ nào. Tuy nhiên, bạn biết rằng vào một lúc nào đó
- 45:13 nó sẽ xảy ra và vào một lúc nào đó bạn sẽ có một sự gián đoạn.
- 45:15 Vì vậy, khi bạn đặt
- 45:17 năng lượng vào trạng thái căng thẳng,
- 45:19 bạn biết rằng vào một lúc nào đó bạn sẽ có một sự gián đoạn
- 45:21 nhưng bạn không biết
- 45:23 chính xác khi nào, làm thế nào,
- 45:25 khi nào nó sẽ xảy ra.
- 45:27 Về Trung Đông, kiến tạo
- 45:29 mảng là bạn đã có
- 45:31 4 rưỡi người Bedouin đi lang thang trong sa mạc
- 45:33 và rồi dầu mỏ xuất hiện
- 45:35 cho phép tạo ra
- 45:37 trong các cộng đồng không hòa hợp
- 45:39 nhất thiết với nhau, người Shiite, người Sunni,
- 45:41 người Maronite, người Thiên chúa giáo, v.v.
- 45:43 Bạn bắt đầu có dầu mỏ
- 45:45 cho phép mỗi cộng đồng này
- 45:47 tăng trưởng về số lượng một cách hoàn toàn
- 45:49 đáng kể bởi vì nhờ tiền bạc
- 45:51 họ có thể, ở những nơi không có gì mọc được,
- 45:53 bắt đầu nuôi sống rất nhiều người
- 45:55 họ nhập khẩu tất cả thức ăn của họ ở đó
- 45:59 bắt đầu xây dựng nhiều thành phố, v.v.
- 46:01 và có một dân số tăng lên rất nhiều.
- 46:03 Vì vậy, bạn có một dân số
- 46:05 tăng lên rất nhiều với những khác biệt văn hóa
- 46:07 vẫn còn, những đối kháng tôn giáo
- 46:09 vẫn còn và tất cả những điều đó
- 46:11 đã được nuôi dưỡng bởi sự bùng nổ dầu mỏ
- 46:13 và rồi thỉnh thoảng nó lại nứt ra.
- 46:17 Thật không may, tôi không nói rằng tôi mong muốn điều đó
- 46:19 nhưng thỉnh thoảng nó
- 46:21 lại nứt ra.
- 46:23 Một câu hỏi nhanh áp chót
- 46:25 trước câu hỏi cuối cùng của tôi
- 46:27 bởi vì tôi đã xem rất nhiều bài phát biểu của bạn
- 46:29 và không giống như một số nhà tiên tri
- 46:31 đặc biệt không giống như Jeremiah
- 46:33 trong Kinh thánh, bạn dường như không bị ảnh hưởng
- 46:35 bởi những lời tiên tri của bạn, mặc dù chúng
- 46:37 khá u ám.
- 46:39 Đây là vấn đề bản chất, đây là vấn đề
- 46:41 bạn rất kiên cường. Tôi không bị trầm cảm.
- 46:43 Không, bạn không bị trầm cảm. Vậy có hai lời giải thích
- 46:45 cho điều đó. Tôi tự nhìn mình
- 46:47 từ một góc nhìn bên ngoài
- 46:49 tôi không thể...
- 46:51 Vâng, đúng vậy, tôi đang thực hiện
- 46:53 một kiểu phân tích như thể đây không phải là thế giới
- 46:55 mà tôi đang sống.
- 46:57 Một cái nhìn khách quan.
- 46:59 Có lẽ tôi đang có một chút đa nhân cách, tôi không biết nữa.
- 47:01 Và rồi
- 47:03 lý do thứ hai là
- 47:05 tôi may mắn được ở trong
- 47:07 một môi trường làm việc
- 47:09 vừa
- 47:11 hướng tới hành động và trẻ trung.
- 47:13 Vì vậy, các cấu trúc mà tôi làm việc
- 47:15 cả Chiffre Project lẫn Carbon4
- 47:17 đều là những cấu trúc mà độ tuổi trung bình
- 47:19 dao động từ 30 đến 35 tuổi, nơi mọi người
- 47:21 rất năng động, bởi vì khi bạn còn
- 47:23 trẻ, hormone khiến bạn tràn đầy năng lượng.
- 47:25 Và nơi mọi người
- 47:27 tìm cách tìm ra giải pháp đối mặt
- 47:29 với các vấn đề. Và điều đó cho phép có một động lực
- 47:31 Chính xác. Vì vậy, tôi, tôi có
- 47:33 thể nói, đang ở trong một
- 47:35 môi trường đặc biệt được bảo vệ
- 47:37 liên quan đến
- 47:39 vấn đề tôi đang đề cập. Được rồi.
- 47:41 Vậy câu hỏi cuối cùng của tôi liên quan đến
- 47:43 những tờ tiền euro.
- 47:45 Tôi đoán là bạn đã từng thấy chúng rồi.
- 47:47 Chúng thể hiện những mái vòm
- 47:49 không tồn tại, những cây cầu không tồn tại.
- 47:51 Và điều đó thực sự không
- 47:53 làm công bằng
- 47:55 cho nền văn minh châu Âu
- 47:57 khi những tờ tiền euro này
- 47:59 phi vật thể, v.v. Vì vậy,
- 48:01 có vẻ như điều đó sẽ sớm thay đổi. Và đóng góp của chúng tôi
- 48:03 cho L'Express, là đặt ra
- 48:05 trong podcast này, câu hỏi cuối cùng này
- 48:07 cho tất cả các khách mời của chúng tôi. Nếu bạn,
- 48:09 Jean-Marc Jancovici, có một
- 48:11 nhân vật hoặc hình tượng lịch sử nào để đề xuất
- 48:13 để in lên tờ 20 euro,
- 48:15 đó sẽ là ai?
- 48:17 Tôi không biết. Một trong những đứa con của tôi chăng?
- 48:19 Không được phép.
- 48:21 Bạn không được phép chọn con cái của mình.
- 48:25 Ý tưởng, sự tôn vinh
- 48:27 các nhân vật, thực ra, không gây vấn đề gì cho tôi
- 48:29 với những người khác. Nhưng với bạn, điều đó gây vấn đề.
- 48:31 Với tôi, nó gây ra một vấn đề. Và do đó, khi người ta hỏi tôi
- 48:33 câu hỏi về việc bạn muốn tôn vinh ai
- 48:35 đặc biệt, v.v.
- 48:37 Tôi luôn hơi ngượng khi trả lời.
- 48:39 Và rồi, có một lý do khác khiến tôi ngượng
- 48:41 khi trả lời, đó là những cuộc phiêu lưu cá nhân,
- 48:43 nó không tồn tại.
- 48:45 Đúng vậy, luôn có những người đứng sau bạn.
- 48:47 Không có chuyện những người thành công, tự mình làm mọi thứ
- 48:49 một mình, trần truồng ra đảo.
- 48:51 hoang vắng, điều đó không tồn tại.
- 48:53 Vậy nên, việc chúng ta chọn
- 48:55 chỉ giữ lại phần nổi của tảng băng chìm,
- 48:57 tức là người có thể nhìn thấy.
- 48:59 Trong hành trình của tôi, có rất nhiều người mà nếu không có họ
- 49:01 tôi sẽ không thể đứng trước mặt các bạn.
- 49:05 Vậy nên, chúng ta sẽ giữ lại
- 49:07 những cây cầu không tồn tại và những
- 49:09 sự phấn chấn không tồn tại.
- 49:11 Có lẽ chúng ta phải chấp nhận
- 49:13 ý tưởng rằng chúng ta không đề cao
- 49:15 bất kỳ ai
- 49:17 và đặt một thứ khác có thể mang lại
- 49:19 mong muốn có sự phấn chấn cho mọi người, tôi không biết,
- 49:21 một mặt trời, tôi không rõ nữa.
- 49:23 Đó cũng là một câu trả lời hay. Cảm ơn rất nhiều,
- 49:25 Jean-Marc Jancovici.
- 49:27 Nếu bạn thích buổi phỏng vấn này, đừng ngần ngại theo dõi chúng tôi
- 49:29 và để lại bình luận cho chúng tôi
- 49:31 trên tất cả các nền tảng podcast thông thường của bạn
- 49:33 và video.
- 49:35 Tôi hẹn gặp lại các bạn trong hai tuần nữa
- 49:37 cho một buổi phỏng vấn lớn mới.
L'entretien avec Jean-Marc Jancovici, ingénieur et président du Shift Project, aborde des sujets cruciaux liés à l'énergie, au climat et à l'économie. L'interview débute par une analyse du revirement de l'opinion européenne en faveur du nucléaire, un phénomène pan-européen accéléré par la guerre en Ukraine, comme en témoigne la déclaration d'Ursula von der Leyen. Jancovici souligne le décalage entre les politiques et l'opinion publique, les élus étant souvent en retard sur les évolutions sociétales. Il critique ensuite la programmation pluriannuelle de l'énergie (PPE) française, jugeant qu'un horizon de dix ans est insuffisant pour planifier un système électrique, qui nécessite une vision sur 50 à 100 ans. Il compare les avantages et inconvénients du nucléaire et des énergies renouvelables non pilotables (solaire, éolien). Le nucléaire, bien que long et coûteux à construire, simplifie la gestion du système électrique en fournissant une production constante. À l'inverse, les renouvelables sont rapides à installer mais posent des défis majeurs en termes de pilotabilité, de stockage (notamment intersaisonnier) et de complexité systémique, comme l'illustre l'expérience allemande. Jancovici explique que la "honte du nucléaire" des dernières décennies a rendu irréversible la dégradation du parc existant, forçant aujourd'hui le recours aux renouvelables pour décarboner rapidement, malgré leurs contraintes. Il suggère que la meilleure stratégie est d'augmenter l'électrification des usages pour soutenir la demande en électricité décarbonée. Une partie significative de l'entretien est consacrée à la "décroissance". Jancovici affirme que l'Europe est déjà entrée dans une phase de contraction économique réelle depuis 2007-2008, masquée par des artefacts de calcul du PIB. Il attribue cette décroissance au pic de production du pétrole conventionnel mondial en 2008, qui a entraîné une baisse de l'approvisionnement pétrolier en Europe. Il distingue le pétrole stricto sensu des autres hydrocarbures liquides et prédit une contraction rapide de l'offre mondiale de pétrole après 2030. Cette raréfaction énergétique a déjà eu des conséquences économiques majeures dans des pays comme la Grèce, l'Espagne, l'Italie et le Japon, et a été le déclencheur de la crise financière de 2008. Jancovici met en lumière l'incompréhension du monde politique face à l'importance fondamentale de l'énergie dans la structuration des sociétés modernes. Il observe que la décroissance énergétique alimente un sentiment d'abandon au sein d'une partie de la population, favorisant la montée des populismes. Il utilise l'analogie de la tectonique des plaques pour décrire les tensions énergétiques mondiales qui peuvent mener à des conflits. Enfin, il partage sa perspective personnelle, expliquant qu'il n'est pas déprimé par ses analyses sombres grâce à un regard distancié et à son travail au sein d'équipes jeunes et orientées vers l'action, cherchant des solutions aux défis énergétiques et climatiques.
字幕のタイミング
字幕と音声がずれていますか? ここでタイミングを調整できます:
マイナス = 字幕を早く/プラス = 遅く表示。この端末に、動画やクリップごとに個別に保存されます。
誤りを報告する
問題点をお知らせください。すべての報告を確認しています。
コメント 0件
最初のコメントを投稿してみましょう。