Le mystère de l'énergie - Le cosmologiste Marc Lachièze-Rey est l'invité de «Planétarium»
登录即可切换字幕语言、调整播放速度,并更改字幕大小和颜色。
Le cosmologiste Marc Lachièze-Rey, invité de "Planétarium", explore le concept fondamental de l'énergie, ses multiples formes, sa conservation universelle et la signification profonde de l'équation E=mc².
- 0:00 Tout processus biologique est fondé sur des échanges d'énergie.
- 0:04 Par exemple, nous, nous dépensons de l'énergie.
- 0:06 Notre cœur qui bat, c'est du mouvement,
- 0:08 le sang qui circule, la respiration, nos déplacements,
- 0:12 et puis nos réflexions, parce que nos réflexions,
- 0:15 ça consomme aussi de l'énergie dans notre cerveau.
- 0:17 Peut-être ça dépend pour qui, je ne sais pas.
- 0:19 Enfin bon, E égale mc2.
- 0:21 Cette identité, c'est dire que la masse et l'énergie, c'est la même chose.
- 0:26 La première chose à comprendre, c'est que
- 0:28 le facteur C2, vous pouvez l'enlever.
- 0:30 La quantité d'énergie contenue dans un kilo de matière est phénoménale.
- 0:34 Ah oui, c'est phénoménal.
- 0:35 Dans une centrale nucléaire, vous allez en récupérer quelques millionnièmes.
- 0:39 Ou dans votre moteur, vous allez en récupérer quelques milliardièmes.
- 0:42 Mais on voit bien qu'il y a toujours quelque chose qui se conserve.
- 0:44 Peut-être qu'un jour, on pourrait imaginer des batteries antimatières.
- 0:48 C'est-à-dire que vous utilisez l'énergie que vous avez en trop.
- 0:50 Et pourtant, cette quantité, comme elle se conserve,
- 0:52 on sent bien qu'elle a à la fois une continuité d'existence entre ses différentes formes,
- 0:56 et en même temps, elle n'a rien à voir entre ses différentes formes.
- 0:58 Et du coup, on se dit, mais qu'est-ce que c'est vraiment ?
- 1:05 Marc Lachaiserelle, y a-t-il une énergie ou des énergies ?
- 1:09 C'est une bonne question.
- 1:10 Moi, je dirais qu'il y a une énergie,
- 1:14 mais qui peut prendre des formes multiples
- 1:17 et qui peut changer de forme en même temps
- 1:21 qu'en tant qu'énergie, elle se conserve.
- 1:26 Marc Lachaiserelle, merci d'être avec nous dans Planetarium.
- 1:29 Vous êtes physicien, directeur de recherche émérite au CNES,
- 1:32 et vous publiez Insaisissable énergie, c'est chez Duneau,
- 1:36 un nouveau livre dans lequel vous tentez de percer ce mystère de la notion d'énergie,
- 1:41 énergie dans la thermodynamique, énergie dans la relativité générale,
- 1:45 à l'échelle de l'univers.
- 1:47 C'est un de ces livres qui nous pousse presque à la remise en question personnelle,
- 1:50 en tout cas qui nous pousse à nous auto-analyser.
- 1:54 L'énergie est dans notre cerveau, est-ce que l'énergie est partout ?
- 1:58 Elle est absolument partout, et tout ce qui se passe autour de nous,
- 2:02 tous les processus physiques, biologiques, industriels, tout ce que vous voulez,
- 2:08 ça s'analyse comme soit des échanges d'énergie,
- 2:14 soit des modifications de la forme que prend l'énergie.
- 2:18 C'est-à-dire que l'énergie est toujours là,
- 2:20 mais elle passe d'une forme à une autre.
- 2:22 C'est-à-dire énergie mécanique transformée en énergie électrique,
- 2:25 ou bien le contraire, chaleur transformée en énergie de mouvement,
- 2:29 qu'on appelle l'énergie cinétique.
- 2:31 Tout ce qui se passe autour de nous, je crois qu'on pourrait faire un inventaire
- 2:35 de tous les processus auxquels on assiste,
- 2:39 et je ne pense pas qu'on trouverait d'exception.
- 2:42 Vous lisez un livre, il y a un transfert d'énergie lumineuse,
- 2:45 il y a de l'énergie qui arrive sur votre rétine sous la forme lumineuse.
- 2:51 Même quand vous réfléchissez,
- 2:53 il y a des échanges d'énergie dans votre cerveau, entre les neurones,
- 2:58 et c'est peut-être à la base de ce qu'on appelle l'intelligence,
- 3:02 voire la conscience.
- 3:04 On parle d'un concept plus difficile à saisir qu'il n'y paraît.
- 3:08 Concrètement, qu'est-ce que c'est l'énergie ?
- 3:10 Disons que dans un premier temps,
- 3:12 l'énergie a été utilisée pour décrire les phénomènes,
- 3:17 mais pas vraiment définie.
- 3:20 C'est-à-dire qu'on s'intéressait aux échanges d'énergie,
- 3:24 on s'intéressait à l'énergie pour l'usage que l'on peut en faire,
- 3:29 mais il manquait, je dirais, une définition absolue,
- 3:33 une définition fondamentale,
- 3:35 qui, elle, n'est vraiment venue qu'au XXe siècle,
- 3:39 je dirais, avec cette discipline, la thermodynamique,
- 3:42 en simplifiant un peu.
- 3:44 Elle est née au moment où les physiciens se sont aperçus
- 3:50 que la chaleur pouvait être utilisée pour engendrer du mouvement.
- 3:54 L'exemple le plus simple, c'est, vous avez une casserole d'eau,
- 3:58 vous mettez le gaz dessous qui va transférer de la chaleur,
- 4:03 et puis, à un moment, le couvercle va se soulever
- 4:06 sous la pression de la vapeur,
- 4:08 et donc, ça engendre un mouvement.
- 4:10 Et donc, chaleur engendre mouvement.
- 4:12 Ce sont deux choses a priori différentes.
- 4:15 Ça veut donc dire qu'il y a quelque chose qui se transforme,
- 4:18 quelque chose qui passe d'une forme chaleur-température
- 4:21 à la forme mouvement.
- 4:23 Ce n'est pas la même chose.
- 4:25 Et donc, voilà, il faut étudier ça,
- 4:27 il faut voir si, dans cette transformation,
- 4:30 il y a quelque chose qui se conserve,
- 4:32 qui, donc, va changer de forme.
- 4:34 Et c'est en analysant ça qu'on en arrive,
- 4:37 proprement dit, au concept d'énergie.
- 4:40 Parce qu'on voit bien qu'il y a quelque chose
- 4:44 qui passe de la chaleur du gaz,
- 4:47 et puis du gaz même qui, lui-même,
- 4:50 possède une capacité à engendrer de la chaleur,
- 4:53 qu'on va appeler l'énergie chimique, si vous voulez, du gaz,
- 4:56 ça sera pareil pour le pétrole, le charbon, tout ça,
- 4:59 c'est des choses, on peut les brûler,
- 5:01 et la combustion engendre de la chaleur.
- 5:03 Et puis cette chaleur, aussi, donc,
- 5:05 le couvercle qui se soulève ou la machine à vapeur,
- 5:08 on la transforme en mouvement.
- 5:11 Et on voit bien qu'il y a quelque chose
- 5:13 qui passe de l'un à l'autre,
- 5:15 qui passe du pétrole à la chaleur,
- 5:17 et puis qui, ensuite, passe au mouvement.
- 5:19 Et c'est ce quelque chose qui est conservé,
- 5:22 cette espèce de propriété qu'on appelle l'énergie.
- 5:24 – Tristan, vous êtes chef de service adjoint
- 5:27 au service sciences du Figaro.
- 5:30 Est-ce que cette notion d'énergie vous satisfait ?
- 5:33 Moi, je la trouve très frustrante,
- 5:35 je la trouve très difficile à saisir.
- 5:37 – Oui, elle est difficile à saisir,
- 5:39 comme le disait Marc Lechèzere,
- 5:41 qui est à la fois très concret,
- 5:43 et en même temps très immatériel.
- 5:45 Intuitivement, pour savoir ce que c'est l'énergie,
- 5:47 la batterie de notre téléphone portable,
- 5:49 l'énergie qu'on a dans les aliments,
- 5:51 un moteur à explosion, la force de la vapeur
- 5:53 qui soulève le couvercle,
- 5:55 on comprend que l'énergie, c'est ce qui met en action.
- 5:57 On a ce côté un peu intuitif,
- 5:59 le moteur électrique qui va faire avancer le train,
- 6:01 on voit bien qu'il y a quelque chose
- 6:03 qui est lié à l'idée d'action.
- 6:05 Mais d'un coup, quand on se dit,
- 6:07 est-ce que c'est électrique, l'énergie, en tant que telle ?
- 6:09 Pas vraiment, parce que c'est tellement protéiforme.
- 6:11 Est-ce que l'énergie électrique, l'énergie chimique…
- 6:13 Sur la chaleur et l'énergie mécanique,
- 6:15 à la rigueur, on pourrait dire
- 6:17 que la chaleur, c'est des atomes en mouvement,
- 6:19 très rapides, ils peuvent transférer
- 6:21 leur mouvement à un objet macroscopique.
- 6:23 On pourrait se dire,
- 6:25 si on change et qu'on part vers Boltzmann,
- 6:27 on pourrait comprendre un peu ça de cette manière.
- 6:29 C'est plus compliqué avec l'électricité déjà,
- 6:31 c'est encore plus compliqué quand on regarde
- 6:33 l'énergie chimique, puis après l'énergie atomique,
- 6:35 parce que c'est des forces différentes.
- 6:37 Et pourtant, cette quantité,
- 6:39 comme elle se conserve, on sent bien
- 6:41 qu'elle a à la fois une continuité d'existence
- 6:43 entre ces différentes formes,
- 6:45 et en même temps, elle n'a rien à voir entre ces différentes formes.
- 6:47 Et du coup, on se dit,
- 6:49 qu'est-ce que c'est vraiment ?
- 6:51 Est-ce que c'est quelque chose de réel ?
- 6:53 Ou est-ce que c'est un outil, un artifice mathématique ?
- 6:55 Les mathématiciens peuvent définir des énergies,
- 6:57 il y a des objets mathématiques,
- 6:59 ils définissent des énergies,
- 7:01 c'est une norme pour des fonctions,
- 7:03 ils peuvent définir l'énergie
- 7:05 dans un certain cadre mathématique,
- 7:07 et ce sera à peu près
- 7:09 les mêmes, on retrouvera en physique
- 7:11 après des formulations équivalentes.
- 7:13 Mais donc, est-ce que c'est juste un outil mathématique
- 7:15 qui permet de décrire ces choses-là, pour décrire
- 7:17 la variance dans le temps
- 7:21 de l'énergie
- 7:23 qui est fondamentale ?
- 7:25 Ou est-ce qu'il y a
- 7:27 quelque chose de réel,
- 7:29 de palpable, et c'est pas très clair.
- 7:31 Est-ce que l'énergie, c'est quelque chose de matériel,
- 7:33 vraiment ?
- 7:35 La réponse est mitigée,
- 7:37 parce qu'à la fois, on s'aperçoit
- 7:39 que l'énergie doit toujours
- 7:41 avoir un support matériel,
- 7:43 c'est-à-dire que c'est l'énergie de quelque chose,
- 7:45 mais on va voir, il y a aussi des nuances,
- 7:47 parce que par exemple, il y a l'énergie gravitationnelle,
- 7:49 est-ce que c'est vraiment matériel
- 7:51 ou pas, on ne le sait pas.
- 7:53 Mais je dirais que l'énergie,
- 7:55 c'est plutôt une faculté
- 7:57 qu'on associe à un système.
- 7:59 C'est-à-dire, si je dis
- 8:01 dans ce bidon de pétrole,
- 8:03 il y a de l'énergie,
- 8:05 ça sous-entend plus ou moins
- 8:07 que je suis capable
- 8:09 d'utiliser cette énergie
- 8:11 pour une tâche qui va être, par exemple,
- 8:13 de faire marcher mon moteur
- 8:15 ou de me chauffer dans un poêle à mazout
- 8:17 ou quelque chose comme ça.
- 8:19 Donc, c'est une faculté
- 8:21 que j'associe à ce bidon de pétrole,
- 8:23 à ce morceau de charbon, etc.
- 8:25 Mais, attention aussi,
- 8:27 parce que si je suis sur une léserte
- 8:29 avec un bidon de pétrole,
- 8:31 je n'ai pas d'allumette,
- 8:33 je n'ai pas de briquet,
- 8:35 je ne peux rien en faire.
- 8:37 Même si j'ai une allumette,
- 8:39 la seule chose que je peux faire,
- 8:41 c'est y mettre le feu,
- 8:43 mais ça ne va pas tellement
- 8:45 me faire avancer les choses
- 8:47 autour de moi.
- 8:49 Donc, il y a cette notion
- 8:51 d'utilité de l'énergie
- 8:53 et ce dont on s'est aperçu
- 8:55 c'est qu'il y a des formes d'énergie
- 8:57 qui échappent aux capacités d'utilisation.
- 8:59 Alors, je dirais que
- 9:01 la thermodynamique, par exemple,
- 9:03 ce qui a été compris assez tôt,
- 9:05 c'est que dans une machine à vapeur,
- 9:07 il y a une transformation
- 9:09 de chaleur en travail.
- 9:11 Le travail, c'est l'énergie de mouvement,
- 9:13 si vous voulez.
- 9:15 On appelle ça aussi l'énergie mécanique
- 9:17 ou l'énergie cinétique.
- 9:19 Donc, on dit qu'il y a quelque chose
- 9:21 qui se conserve, qui est l'énergie
- 9:23 qui passe de la forme chaleur
- 9:25 à la forme travail.
- 9:27 Bon, ça, c'est très bien.
- 9:29 Et finalement,
- 9:31 on dit que l'énergie se conserve.
- 9:33 Oui, mais je dirais
- 9:35 que ce n'est pas tellement
- 9:37 quelque chose qu'on a découvert.
- 9:39 C'est plutôt la définition de l'énergie,
- 9:41 c'est-à-dire qu'on voit bien qu'il y a
- 9:43 quelque chose qui se conserve
- 9:45 dans cette transformation,
- 9:47 qu'il y a quelque chose
- 9:49 qui passe d'un système à l'autre.
- 9:51 On l'a bien compris,
- 9:53 l'énergie est protéiforme,
- 9:55 elle peut prendre plusieurs formes.
- 9:57 En revanche, ce qui la caractérise,
- 9:59 c'est qu'elle ne peut pas disparaître.
- 10:01 C'est ce que nous dit
- 10:03 la loi de la conservation de l'énergie.
- 10:05 Est-ce que vous pouvez
- 10:07 nous expliquer le principe ?
- 10:09 L'énergie, c'est par définition
- 10:11 cette capacité
- 10:13 qui passe d'un système
- 10:15 à un autre,
- 10:17 qui passe d'une forme à une autre
- 10:19 et qui ne sera jamais perdue.
- 10:21 Même à la fin, le mouvement
- 10:23 va s'épuiser, il va y avoir du frottement,
- 10:25 ça va redevenir de la chaleur,
- 10:27 mais ce sera toujours de l'énergie.
- 10:29 Dans le gaz, le pétrole ou le charbon,
- 10:31 il y a de l'énergie chimique
- 10:33 qui est emmagasinée.
- 10:35 Quand on va faire une combustion,
- 10:37 on va transformer cette énergie chimique
- 10:39 en énergie calorifique.
- 10:41 Ensuite, quand on va utiliser
- 10:43 la vapeur, on va transformer
- 10:45 cette énergie calorifique, cette chaleur,
- 10:47 en énergie de mouvement.
- 10:49 Plus tard, on va transformer
- 10:51 cette énergie de mouvement en énergie électrique.
- 10:53 Inversement, dans un moteur,
- 10:55 on va transformer cette énergie électrique
- 10:57 de nouveau en énergie de mouvement.
- 10:59 Le mouvement, il y a toujours des frottements,
- 11:01 et ça va de nouveau
- 11:03 être transformé,
- 11:05 au moins partiellement, en chaleur.
- 11:07 Ça frotte, ça chauffe,
- 11:09 les moteurs chauffent, etc.
- 11:11 Tous ces processus,
- 11:13 ce sont des échanges successifs
- 11:15 d'une forme d'énergie à une autre.
- 11:17 Mais on voit bien qu'il y a toujours quelque chose qui se conserve.
- 11:19 Parce que si vous n'avez pas quelque chose,
- 11:21 si vous n'avez rien,
- 11:23 vous ne pourrez pas engendrer du mouvement.
- 11:25 Pour engendrer du mouvement,
- 11:27 dans l'exemple que j'ai donné, il faut de la chaleur,
- 11:29 c'est-à-dire de l'énergie calorifique.
- 11:31 Pour avoir de l'énergie calorifique, il faut qu'on ait quelque chose à brûler,
- 11:33 un combustible, qui emmagasine
- 11:35 de l'énergie chimique.
- 11:37 L'énergie chimique, d'où elle vient, c'est une autre question.
- 11:39 Mais c'est par la biologie
- 11:41 qu'il y a des plantes qui vont peut-être
- 11:43 fermenter, faire du pétrole.
- 11:45 Et puis, la biologie,
- 11:47 tout processus biologique
- 11:49 est fondé sur des échanges d'énergie.
- 11:51 Par exemple,
- 11:53 nous dépensons de l'énergie.
- 11:55 Notre cœur qui bat, c'est du mouvement.
- 11:57 Le sang qui circule, la respiration,
- 11:59 nos déplacements.
- 12:01 Et puis, nos réflexions,
- 12:03 parce que nos réflexions, ça consomme aussi de l'énergie.
- 12:05 Dans notre cerveau, je pense que
- 12:07 le cerveau est l'organe
- 12:09 qui consomme le plus d'énergie dans notre organisme.
- 12:11 Peut-être que ça dépend pour qui,
- 12:13 je ne sais pas.
- 12:15 En gros, c'est ça.
- 12:17 C'est un cycle qui concerne l'ensemble
- 12:19 de l'univers, et nous y compris.
- 12:21 Il faut bien qu'elle vienne de quelque part.
- 12:23 C'est pour ça que nous nous alimentons.
- 12:25 Si on cesse de s'alimenter,
- 12:27 les organes vont avoir du mal à fonctionner.
- 12:29 Au bout d'un moment, ça ne fonctionnera plus.
- 12:31 Qu'est-ce que ça veut dire s'alimenter ?
- 12:33 C'est absorber
- 12:35 de l'énergie sous forme chimique
- 12:37 dans les aliments.
- 12:39 Dans les aliments, il y a des molécules
- 12:41 qui sont chargées d'énergie chimique.
- 12:43 Ce processus que nous appelons
- 12:45 la digestion consiste
- 12:47 à récupérer cette énergie chimique
- 12:49 et à la véhiculer
- 12:51 dans notre organisme,
- 12:53 à l'amener aux organes,
- 12:55 et qui va permettre aux organes de fonctionner,
- 12:57 entre autres,
- 12:59 avec des mouvements,
- 13:01 puisque le cœur bat, les muscles se contractent
- 13:03 et se dilatent, etc.
- 13:05 Ce sont sans arrêt des transformations
- 13:07 d'énergie.
- 13:09 D'où vient cette énergie dans les aliments ?
- 13:11 Par exemple,
- 13:13 les végétaux, les fruits, les légumes, etc.
- 13:15 Ce sont des plantes
- 13:17 qui, elles-mêmes, sont des espèces
- 13:19 de machines à transformer
- 13:21 l'énergie.
- 13:23 Quelle énergie ? L'énergie de rayonnement du soleil,
- 13:25 qui est captée par les feuilles
- 13:27 ou l'énergie dans le sol,
- 13:29 éventuellement.
- 13:31 C'est de l'énergie chimique
- 13:33 qui va faire que l'eau végétale
- 13:35 construit des molécules,
- 13:37 par exemple les molécules de sucre,
- 13:39 qui sont chargées d'énergie chimique,
- 13:41 qui sont des sortes de combustibles,
- 13:43 sauf que le sucre, on ne le fait pas brûler
- 13:45 avec une allumette,
- 13:47 mais la digestion
- 13:49 qui se produit dans notre organisme
- 13:51 est comparable
- 13:53 à une sorte de combustion,
- 13:55 puisqu'on transforme
- 13:57 l'énergie chimique des aliments
- 13:59 en une autre énergie, qui va être peut-être chimique,
- 14:01 mais aussi de l'énergie de mouvement,
- 14:03 de l'énergie qui nous réchauffe, etc.
- 14:05 Marc Lachaiserelle, j'aimerais qu'on dise un mot
- 14:07 sur l'équation
- 14:09 sans doute la plus connue
- 14:11 quand on parle
- 14:13 d'énergie. Il est difficile de parler
- 14:15 d'énergie sans évoquer
- 14:17 cette équation. E égale
- 14:19 MC2. Tristan,
- 14:21 est-ce qu'on peut dire que c'est l'équation la plus connue de l'histoire ?
- 14:23 Oui, c'est bien possible.
- 14:25 Il y a peut-être quelques équations mathématiques qui peuvent
- 14:27 rivaliser, mais je pense qu'auprès du grand public,
- 14:29 c'est l'équation de loin la plus connue.
- 14:31 Personne ne sait ce que ça veut dire,
- 14:33 mais tout le monde la connaît.
- 14:35 On va essayer d'expliquer ce que ça veut dire rapidement.
- 14:37 Elle est belle,
- 14:39 cette équation, parce qu'elle est courte.
- 14:41 Elle explique beaucoup de choses en très peu de lignes.
- 14:43 Oui, alors c'est
- 14:45 une relation qui est caractéristique
- 14:47 des théories relativistes.
- 14:49 E égale MC2, c'est très simple.
- 14:51 La première chose,
- 14:53 plutôt qu'une équation, je dirais que c'est une relation.
- 14:55 Mais peu importe. Et vous allez voir
- 14:57 que c'est plus qu'une relation, c'est une identité.
- 14:59 Puis c'est quelque chose qui exprime
- 15:01 l'identité entre l'énergie
- 15:03 et la masse. Voilà, Marc Lachaiseray,
- 15:05 disons les termes, ou plutôt
- 15:07 décrivons les termes de cette équation.
- 15:09 C'est l'énergie égale
- 15:11 M, la masse, multipliée par
- 15:13 C au carré, qui est la vitesse de la
- 15:15 lumière dans le vide, au carré.
- 15:17 Cette identité, c'est dire
- 15:19 que la masse et l'énergie, c'est
- 15:21 la même chose. La première chose à comprendre,
- 15:23 c'est que le facteur C2,
- 15:25 vous pouvez l'enlever, parce que c'est simplement
- 15:27 quelque chose qui
- 15:29 exprime que
- 15:31 l'énergie et la masse
- 15:33 ne sont pas exprimées dans la même unité.
- 15:35 Et si vous utilisez
- 15:37 l'unité qu'aiment bien
- 15:39 les physiciens,
- 15:41 les astrophysiciens, les physiciens nucléaires,
- 15:43 les physiciens des particules, etc.,
- 15:45 vous apercevez que la vitesse
- 15:47 de la lumière, c'est quoi ?
- 15:49 C'est la...
- 15:51 C'est exprimé comme la distance que parcourt
- 15:53 la lumière en une certaine
- 15:55 durée, et on va dire
- 15:57 que c'est 300 000 km par seconde.
- 15:59 Mais la bonne unité que
- 16:01 les physiciens utilisent, c'est
- 16:03 plutôt, justement, la seconde
- 16:05 lumière, ou l'année lumière. Qu'est-ce que
- 16:07 c'est ? Si vous regardez quelle est la définition
- 16:09 légale du mètre,
- 16:11 la définition légale
- 16:13 du mètre, c'est
- 16:15 la distance que parcourt la lumière
- 16:17 en un certain nombre,
- 16:19 je ne me rappelle plus lequel, de secondes.
- 16:21 Donc ça veut dire que la véritable
- 16:23 unité
- 16:25 de distance, c'est
- 16:27 la seconde lumière,
- 16:29 et pour des raisons historiques,
- 16:31 pour se ramener à ce qui était avant,
- 16:33 on multiplie par un certain nombre. Mais la véritable
- 16:35 seconde unité
- 16:37 de distance, c'est la seconde
- 16:39 lumière. Et donc, quelle est la vitesse de la
- 16:41 lumière ? C'est une seconde lumière
- 16:43 par seconde, c'est 1.
- 16:45 C'est 1. Et donc, la plupart du temps,
- 16:47 les physiciens se placent
- 16:49 dans le système d'unité que je
- 16:51 viens de mentionner, qui est ce qu'on appelle le système
- 16:53 d'unité naturelle, où la vitesse
- 16:55 de la lumière vaut 1. Mais
- 16:57 c'est même plus que ça, parce que
- 16:59 du point de vue de la relativité, finalement,
- 17:01 il n'y a pas vraiment d'espace et de
- 17:03 temps, il n'y a que l'espace-temps, et que
- 17:05 vous parliez de durée ou que vous parliez
- 17:07 de longueur, c'est à peu près la même chose.
- 17:09 C'est-à-dire, au lieu de dire on mesure
- 17:11 les longueurs en seconde
- 17:13 lumière, on peut dire
- 17:15 on mesure les
- 17:17 longueurs en seconde.
- 17:19 C'est une espèce de raccourci.
- 17:21 La vitesse de la lumière, c'est plus
- 17:23 une seconde lumière par seconde,
- 17:25 mais c'est tout simplement 1. C'est quelque chose
- 17:27 qui n'a pas d'unité.
- 17:29 Ce qu'il faut comprendre, en tout cas, c'est que dans la relation
- 17:31 E égale m C2,
- 17:33 le C2, c'est juste un facteur de conversion
- 17:35 qui est dû au fait qu'on a
- 17:37 l'habitude de mesurer les masses en kilos
- 17:39 et les énergies
- 17:41 en joules ou en électron-volt
- 17:43 ou une unité d'énergie. Mais les
- 17:45 physiciens, ils ne font pas ça.
- 17:47 Pardon ?
- 17:49 Oui, la vraie relation, c'est E égale m.
- 17:51 Par exemple, les physiciens,
- 17:53 quand ils font la physique des particules,
- 17:55 vous leur demandez quelle est la masse du proton,
- 17:57 ils ne vont pas vous répondre tant de
- 17:59 grammes ou tant de microgrammes.
- 18:01 Ils vont dire c'est à peu près
- 18:03 un gigaélectron-volt.
- 18:05 Et un gigaélectron-volt, c'est un milliard
- 18:07 d'électron-volts. L'électron-volt, c'est une
- 18:09 unité d'énergie.
- 18:11 Donc, ne dites plus
- 18:13 E égale m C2. Bon, ça sonne bien.
- 18:15 Donc, je continue à dire E égale m C2.
- 18:17 Une petite chose pour le grand public
- 18:19 qui n'est pas utile pour le
- 18:21 physicien, effectivement, qui n'a pas d'intérêt, mais pour le grand public,
- 18:23 ça montre aussi que dans une petite
- 18:25 quantité de matière, il y a une formidable quantité d'énergie
- 18:27 aux échelles quotidiennes
- 18:29 de la vie courante. Et c'est ça, en fait,
- 18:31 que cache ce E égale m C2.
- 18:33 C'est des unités courantes
- 18:35 de la vie quotidienne. À l'échelle,
- 18:37 ça n'a pas de sens absolu, mais
- 18:39 une petite quantité de matière, à nos échelles,
- 18:41 contient une grande quantité d'énergie.
- 18:43 Ce qui explique pourquoi on peut faire avec une bombe atomique
- 18:45 une explosion extrêmement puissante.
- 18:47 Et voilà, c'est ça qui se cache derrière le C2,
- 18:49 mais c'est quelque chose qui est plus de l'ordre de la
- 18:51 vie quotidienne et qui, effectivement, sur le plan physique,
- 18:53 a moins d'intérêt.
- 18:55 – Je suis d'accord avec ça, mais je pense
- 18:57 que c'est plus trompeur que…
- 18:59 même si ça a l'avantage
- 19:01 que vous dites. Un exemple que je prends
- 19:03 souvent, c'est, je mets devant vous
- 19:05 un kilo de pétrole,
- 19:07 un kilo d'uranium
- 19:09 et un kilo de gravat.
- 19:11 Dans quel tas
- 19:13 il y a le plus d'énergie ?
- 19:15 Par définition,
- 19:17 exactement pareil. La différence,
- 19:19 c'est que cette énergie
- 19:21 du kilo de gravat,
- 19:23 vous ne connaissez pas tellement
- 19:25 de moyens de la récupérer, mais
- 19:27 elle est là. L'énergie
- 19:29 d'un kilo d'uranium,
- 19:31 pareil, vous ne savez pas la récupérer.
- 19:33 Dans une centrale nucléaire,
- 19:35 vous allez en récupérer
- 19:37 quelques millionnièmes. Et l'énergie
- 19:39 d'un kilo de pétrole,
- 19:41 dans votre moteur, vous allez en récupérer
- 19:43 quelques milliardièmes.
- 19:45 De toute façon, l'énergie,
- 19:47 on ne sait pas la récupérer. C'est ce que je disais
- 19:49 tout à fait au début.
- 19:51 Quand je vous parle
- 19:53 de l'énergie d'un kilo de pétrole,
- 19:55 vous ne pensez pas
- 19:57 à un kilo d'énergie,
- 19:59 mais vous pensez
- 20:01 aux milliardièmes
- 20:03 que vous êtes capables
- 20:05 de récupérer. L'uranium,
- 20:07 vous n'allez pas du tout récupérer l'énergie de masse
- 20:09 de l'uranium, mais quelques millionnièmes
- 20:11 dans une centrale nucléaire.
- 20:13 C'est ça, la définition de l'énergie
- 20:15 qui a été utilisée
- 20:17 jusqu'au XXe siècle.
- 20:19 On ne savait pas
- 20:21 où était le zéro, on ne savait pas du tout ce que c'était
- 20:23 que l'énergie absolue, même si on croyait
- 20:25 plus ou moins le savoir. Quand on parlait
- 20:27 d'énergie, on parlait
- 20:29 du petit pourcentage
- 20:31 d'énergie utilisable
- 20:33 dans le kilo d'uranium, dans le kilo
- 20:35 de pétrole ou de charbon
- 20:37 ou de ce que vous voulez.
- 20:39 Dans votre livre, précisément Insaisissable énergie,
- 20:41 vous donnez d'autres exemples
- 20:43 de relations masse-énergie,
- 20:45 et je pense
- 20:47 que c'est important de le souligner,
- 20:49 la quantité d'énergie
- 20:51 contenue dans un kilo
- 20:53 de matière est phénoménale.
- 20:55 Oui, c'est phénoménal.
- 20:57 Vous dites que c'est 9 fois
- 20:59 10 puissance 16 joules.
- 21:01 Oui.
- 21:03 C'est un chiffre, 9 fois 10 puissance 16.
- 21:05 Un chiffre avec beaucoup de zéros.
- 21:07 Trop pour les compter.
- 21:09 Mais en termes d'énergie,
- 21:11 c'est colossal. C'est plus que la consommation
- 21:13 de pays entiers.
- 21:15 Je vous donne un kilo de pétrole, on voit à peu près ce que c'est.
- 21:17 C'est à peu près un litre de pétrole.
- 21:19 Vous savez à peu près l'énergie que vous pouvez en tirer.
- 21:21 Vous pouvez faire avancer votre voiture
- 21:23 sur quoi ?
- 21:25 Sur...
- 21:27 quelques dizaines de kilomètres,
- 21:29 disons. Bon.
- 21:31 Il faut savoir que l'énergie de masse
- 21:33 de ce même kilo de pétrole,
- 21:35 il faut multiplier par à peu près un milliard.
- 21:37 C'est-à-dire que
- 21:39 l'énergie de masse, si on savait
- 21:41 l'utiliser d'un kilo de pétrole
- 21:43 ou d'un kilo d'uranium d'ailleurs,
- 21:45 ça permettrait de faire marcher
- 21:47 votre voiture un milliard de fois
- 21:49 10 kilomètres, c'est-à-dire
- 21:51 10 milliards de kilomètres.
- 21:53 10 fois la distance au soleil.
- 21:55 C'est encore plus long.
- 21:57 C'est indélicat de vous demander votre masse.
- 21:59 En énergie, je ne sais pas comment
- 22:01 ça se manifeste.
- 22:03 Je connais mon poids, 86 kg.
- 22:05 Le poids et la masse, ce n'est pas tout à fait la même chose.
- 22:07 Oui, je ne connais que son poids.
- 22:09 Oui, ça veut dire que
- 22:11 avec vous,
- 22:13 on peut alimenter
- 22:15 une civilisation entière
- 22:17 pendant des siècles.
- 22:19 En petit doigt.
- 22:21 Il faudrait qu'il y ait un anti-lui.
- 22:23 Un anti-moi.
- 22:25 Pourquoi dites-vous qu'il faudrait
- 22:27 un anti-lui, un anti-Tristan ?
- 22:29 L'énergie de masse, ça n'a pas tellement
- 22:31 d'intérêt à la vie courante parce qu'on ne sait pas la récupérer.
- 22:33 Il y aurait un moyen de la récupérer.
- 22:35 C'est même l'énergie
- 22:37 d'un kilo de grava.
- 22:39 Pour arriver à la récupérer,
- 22:41 c'est-à-dire par exemple la transformer en rayonnement,
- 22:43 il faudrait que vous ayez un kilo d'antigrava.
- 22:45 C'est-à-dire de grava fait d'antimatière
- 22:47 au lieu d'être composé de protons,
- 22:49 de neutrons, etc., qui seraient composés
- 22:51 d'antiprotons, d'antineutrons.
- 22:53 Sauf que le record
- 22:55 de production d'antimatière
- 22:57 qu'il y a, il a été battu
- 22:59 il n'y a pas longtemps,
- 23:01 c'est quelques fractions
- 23:03 de grammes d'antimatière.
- 23:05 L'antimatière, il n'y en a pas sur Terre.
- 23:07 Il n'y en a presque pas dans l'univers.
- 23:09 Et si vous voulez en fabriquer, il va falloir
- 23:11 dépenser cette fameuse énergie.
- 23:13 Peut-être qu'un jour, on pourrait imaginer des batteries
- 23:15 à antimatière.
- 23:17 Vous utilisez l'énergie que vous avez en trop
- 23:19 pour fabriquer de l'antimatière.
- 23:21 Et puis, le jour où vous avez
- 23:23 besoin de récupérer l'énergie, vous prenez l'antimatière
- 23:25 et vous la confrontez à la matière
- 23:27 et vous récupérez l'énergie.
- 23:29 Le problème de l'antimatière, c'est que non seulement
- 23:31 c'est très difficile et très coûteux
- 23:33 à fabriquer, mais on ne sait pas
- 23:35 la conserver. Parce que si vous mettez
- 23:37 de l'antimatière dans un récipient
- 23:39 en matière, aussitôt l'antimatière
- 23:41 va rentrer en contact avec
- 23:43 la matière du récipient et ça va
- 23:45 s'annihiler. Et en fait, c'est comme ça
- 23:47 qu'on sait qu'il n'y a pas d'antimatière dans l'univers.
- 23:49 Parce que s'il y en avait,
- 23:51 elle rentrerait en collision avec la matière
- 23:53 des étoiles, par exemple, et
- 23:55 ça serait tout de suite une annihilation.
- 23:57 C'est comme ça qu'il y a des gens
- 23:59 qui disaient, lorsqu'il y a eu
- 24:01 le premier ralunissage de la mission
- 24:03 Apollo, on va enfin être
- 24:05 certains que la Lune n'est pas faite d'antimatière.
- 24:07 Parce que quand le
- 24:09 cosmonaute a posé le pied sur la Lune,
- 24:11 si la Lune avait été faite d'antimatière,
- 24:13 ça aurait fait une gigantesque explosion
- 24:15 et avec
- 24:17 beaucoup d'énergie, là, pour le coup.
- 24:19 Voilà, on sait comme ça que l'univers
- 24:21 n'est pas fait d'antimatière.
- 24:23 Très difficile de récupérer. On la récupère un petit peu
- 24:25 avec la fission et avec la fusion
- 24:27 parce qu'en fait, l'énergie qu'on récupère, c'est
- 24:29 le petit déficit de matière qu'il y a,
- 24:31 notamment à la fusion. On a des atomes
- 24:33 qui fusionnent, il y a un petit déficit de matière qui est émis sous forme
- 24:35 d'énergie, c'est ça qu'on récupère.
- 24:37 Mais en fait, ça va être une fraction infime du combustible
- 24:39 qu'on met.
- 24:41 Donc on n'arrive pas du tout à récupérer toute l'énergie
- 24:43 du combustible
- 24:45 qu'on met dans les choses. C'est extrêmement
- 24:47 difficile. C'est les rares moments où
- 24:49 on a ce passage
- 24:51 pur de la matière
- 24:53 à l'énergie. Ça va être dans
- 24:55 ces situations-là.
- 24:57 – Eh bien, merci beaucoup, Marc Lachézray,
- 24:59 pour cet entretien. – Merci à vous.
- 25:01 – C'est passionnant. Merci,
- 25:03 Tristan Vey. – Merci à vous. – Marc Lachézray, je vous rappelle
- 25:05 la sortie de votre livre
- 25:07 Insaisissable énergie.
- 25:09 C'est chez Duneau édition.
- 25:11 Et moi, je vous dis à la semaine prochaine
- 25:13 pour un prochain numéro de
- 25:15 l'Intérieur.
- 25:17 – Sous-titrage ST' 501
- 0:00 Every biological process is based on energy exchanges.
- 0:04 For example, we expend energy.
- 0:06 Our beating heart is movement,
- 0:08 circulating blood, breathing, our movements,
- 0:12 and also our thoughts, because our thoughts,
- 0:15 also consume energy in our brain.
- 0:17 Perhaps it depends on who, I don't know.
- 0:19 Anyway, E equals mc2.
- 0:21 This identity means that mass and energy are the same thing.
- 0:26 The first thing to understand is that
- 0:28 you can remove the C2 factor.
- 0:30 The amount of energy contained in one kilogram of matter is phenomenal.
- 0:34 Oh yes, it's phenomenal.
- 0:35 In a nuclear power plant, you'll recover a few millionths of it.
- 0:39 Or in your engine, you'll recover a few billionths of it.
- 0:42 But we can clearly see that something is always conserved.
- 0:44 Perhaps one day, we could imagine antimatter batteries.
- 0:48 That is, you use the excess energy you have.
- 0:50 And yet, this quantity, as it is conserved,
- 0:52 we feel that it has both a continuity of existence between its different forms,
- 0:56 and at the same time, it has nothing to do with its different forms.
- 0:58 And so, we ask ourselves, what is it really?
- 1:05 Marc Lachaiserelle, is there one energy or are there multiple energies?
- 1:09 That's a good question.
- 1:10 I would say there is one energy,
- 1:14 but it can take multiple forms
- 1:17 and can change form at the same time
- 1:21 that as energy, it is conserved.
- 1:26 Marc Lachaiserelle, thank you for being with us on Planetarium.
- 1:29 You are a physicist, emeritus research director at CNES,
- 1:32 and you are publishing <i>Insaisissable énergie</i>, with Duneau,
- 1:36 a new book in which you attempt to unravel the mystery of the concept of energy,
- 1:41 energy in thermodynamics, energy in general relativity,
- 1:45 on a cosmic scale.
- 1:47 It's one of those books that almost pushes us to personal introspection,
- 1:50 or at least pushes us to self-analysis.
- 1:54 Energy is in our brain, is energy everywhere?
- 1:58 It is absolutely everywhere, and everything that happens around us,
- 2:02 all physical, biological, industrial processes, whatever you want,
- 2:08 can be analyzed as either energy exchanges,
- 2:14 or modifications of the form that energy takes.
- 2:18 That is, energy is always there,
- 2:20 but it transforms from one form to another.
- 2:22 That is, mechanical energy transformed into electrical energy,
- 2:25 or the opposite, heat transformed into energy of motion,
- 2:29 which we call kinetic energy.
- 2:31 Everything that happens around us, I believe we could make an inventory
- 2:35 of all the processes we witness,
- 2:39 and I don't think we would find any exceptions.
- 2:42 You read a book, there's a transfer of light energy,
- 2:45 energy arrives on your retina in the form of light.
- 2:51 Even when you think,
- 2:53 there are energy exchanges in your brain, between neurons,
- 2:58 and this may be the basis of what we call intelligence,
- 3:02 or even consciousness.
- 3:04 We're talking about a concept more difficult to grasp than it seems.
- 3:08 Concretely, what is energy?
- 3:10 Let's say that initially,
- 3:12 energy was used to describe phenomena,
- 3:17 but not truly defined.
- 3:20 That is, we were interested in energy exchanges,
- 3:24 we were interested in energy for the use we could make of it,
- 3:29 but there was missing, I would say, an absolute definition,
- 3:33 a fundamental definition,
- 3:35 which truly only came about in the 20th century,
- 3:39 I would say, with this discipline, thermodynamics,
- 3:42 to simplify a bit.
- 3:44 It was born when physicists realized
- 3:50 that heat could be used to generate movement.
- 3:54 The simplest example is, you have a pot of water,
- 3:58 you put gas underneath it, which will transfer heat,
- 4:03 and then, at some point, the lid will lift
- 4:06 under the pressure of the steam,
- 4:08 and so, that generates movement.
- 4:10 And so, heat generates movement.
- 4:12 These are two things that are, a priori, different.
- 4:15 That means there's something that transforms,
- 4:18 something that goes from a heat-temperature form
- 4:21 to the form of movement.
- 4:23 It's not the same thing.
- 4:25 And so, we need to study that,
- 4:27 we need to see if, in this transformation,
- 4:30 there's something that is conserved,
- 4:32 which, therefore, will change form.
- 4:34 And it's by analyzing this that we arrive,
- 4:37 strictly speaking, at the concept of energy.
- 4:40 Because we clearly see that there's something
- 4:44 that passes from the heat of the gas,
- 4:47 and then from the gas itself which, itself,
- 4:50 possesses a capacity to generate heat,
- 4:53 which we'll call the chemical energy, if you will, of the gas,
- 4:56 it will be the same for oil, coal, all that,
- 4:59 these are things, we can burn them,
- 5:01 and combustion generates heat.
- 5:03 And then this heat, also, therefore,
- 5:05 the lid that lifts or the steam engine,
- 5:08 we transform it into movement.
- 5:11 And we clearly see that there's something
- 5:13 that passes from one to the other,
- 5:15 that passes from oil to heat,
- 5:17 and then which, subsequently, passes to movement.
- 5:19 And it's this something that is conserved,
- 5:22 this kind of property that we call energy.
- 5:24 - Tristan, you are deputy head of department
- 5:27 at Le Figaro's science department.
- 5:30 Does this notion of energy satisfy you?
- 5:33 I find it very frustrating,
- 5:35 I find it very difficult to grasp.
- 5:37 - Yes, it is difficult to grasp,
- 5:39 as Marc Lechèzere said,
- 5:41 which is both very concrete,
- 5:43 and at the same time very immaterial.
- 5:45 Intuitively, to know what energy is,
- 5:47 the battery of our mobile phone,
- 5:49 the energy we have in food,
- 5:51 an internal combustion engine, the force of steam
- 5:53 that lifts the lid,
- 5:55 we understand that energy is what sets things in motion.
- 5:57 We have this somewhat intuitive side,
- 5:59 the electric motor that will make the train move forward,
- 6:01 we can clearly see that there's something
- 6:03 that is linked to the idea of action.
- 6:05 But suddenly, when we ask ourselves,
- 6:07 is energy, as such, electrical?
- 6:09 Not really, because it's so protean.
- 6:11 Is it electrical energy, chemical energy...
- 6:13 Regarding heat and mechanical energy,
- 6:15 we could, strictly speaking, say
- 6:17 that heat is atoms in motion,
- 6:19 very fast, they can transfer
- 6:21 their motion to a macroscopic object.
- 6:23 We could say,
- 6:25 if we change perspective and go towards Boltzmann,
- 6:27 we could understand it a bit in that way.
- 6:29 It's already more complicated with electricity,
- 6:31 it's even more complicated when we look at
- 6:33 chemical energy, then atomic energy,
- 6:35 because these are different forces.
- 6:37 And yet, this quantity,
- 6:39 as it is conserved, we clearly feel
- 6:41 that it has both a continuity of existence
- 6:43 between these different forms,
- 6:45 and at the same time, it has nothing to do with these different forms.
- 6:47 And so, we ask ourselves,
- 6:49 what is it really?
- 6:51 Is it something real?
- 6:53 Or is it a tool, a mathematical artifice?
- 6:55 Mathematicians can define energies,
- 6:57 there are mathematical objects,
- 6:59 they define energies,
- 7:01 it's a norm for functions,
- 7:03 they can define energy
- 7:05 within a certain mathematical framework,
- 7:07 and it will be roughly
- 7:09 the same; we will find in physics
- 7:11 equivalent formulations later.
- 7:13 But then, is it just a mathematical tool
- 7:15 that allows us to describe these things, to describe
- 7:17 the variance over time
- 7:21 of energy
- 7:23 which is fundamental?
- 7:25 Or is there
- 7:27 something real,
- 7:29 tangible, and it's not very clear.
- 7:31 Is energy something material,
- 7:33 really?
- 7:35 The answer is mixed,
- 7:37 because at the same time, we realize
- 7:39 that energy must always
- 7:41 have a material support,
- 7:43 meaning it's the energy of something,
- 7:45 but we'll see, there are also nuances,
- 7:47 because for example, there's gravitational energy,
- 7:49 is that really material
- 7:51 or not, we don't know.
- 7:53 But I would say that energy,
- 7:55 is more of a faculty
- 7:57 that we associate with a system.
- 7:59 That is, if I say
- 8:01 in this barrel of oil,
- 8:03 there is energy,
- 8:05 that more or less implies
- 8:07 that I am capable
- 8:09 of using this energy
- 8:11 for a task that will be, for example,
- 8:13 to run my engine
- 8:15 or to heat myself with an oil stove
- 8:17 or something like that.
- 8:19 So, it's a faculty
- 8:21 that I associate with this can of oil,
- 8:23 with this piece of coal, etc.
- 8:25 But, also be careful,
- 8:27 because if I'm on a desert island
- 8:29 with a can of oil,
- 8:31 I don't have a match,
- 8:33 I don't have a lighter,
- 8:35 I can't do anything with it.
- 8:37 Even if I have a match,
- 8:39 the only thing I can do,
- 8:41 is set it on fire,
- 8:43 but that won't really
- 8:45 help me move things forward
- 8:47 around me.
- 8:49 So, there's this notion
- 8:51 of the usefulness of energy
- 8:53 and what we realized
- 8:55 is that there are forms of energy
- 8:57 that escape our ability to use them.
- 8:59 So, I would say that
- 9:01 thermodynamics, for example,
- 9:03 what was understood quite early on,
- 9:05 is that in a steam engine,
- 9:07 there is a transformation
- 9:09 of heat into work.
- 9:11 Work is the energy of movement,
- 9:13 if you will.
- 9:15 We also call it mechanical energy
- 9:17 or kinetic energy.
- 9:19 So, we say there's something
- 9:21 that is conserved, which is energy
- 9:23 that goes from the form of heat
- 9:25 to the form of work.
- 9:27 Well, that's very good.
- 9:29 And ultimately,
- 9:31 we say that energy is conserved.
- 9:33 Yes, but I would say
- 9:35 that it's not so much
- 9:37 something we discovered.
- 9:39 It's more the definition of energy,
- 9:41 that is, we clearly see that there is
- 9:43 something that is conserved
- 9:45 in this transformation,
- 9:47 that there is something
- 9:49 that passes from one system to another.
- 9:51 We understood it well,
- 9:53 energy is protean,
- 9:55 it can take several forms.
- 9:57 However, what characterizes it,
- 9:59 is that it cannot disappear.
- 10:01 That's what tells us
- 10:03 the law of conservation of energy.
- 10:05 Can you
- 10:07 explain the principle to us?
- 10:09 Energy, by definition,
- 10:11 is this capacity
- 10:13 that passes from one system
- 10:15 to another,
- 10:17 that passes from one form to another
- 10:19 and will never be lost.
- 10:21 Even in the end, the movement
- 10:23 will exhaust itself, there will be friction,
- 10:25 it will turn back into heat,
- 10:27 but it will always be energy.
- 10:29 In gas, oil, or coal,
- 10:31 there is chemical energy
- 10:33 that is stored.
- 10:35 When we perform combustion,
- 10:37 we transform this chemical energy
- 10:39 into thermal energy.
- 10:41 Then, when we use
- 10:43 steam, we transform
- 10:45 this thermal energy, this heat,
- 10:47 into kinetic energy.
- 10:49 Later, we transform
- 10:51 this kinetic energy into electrical energy.
- 10:53 Conversely, in an engine,
- 10:55 we transform this electrical energy
- 10:57 back into kinetic energy.
- 10:59 Movement always involves friction,
- 11:01 and it will again
- 11:03 be transformed,
- 11:05 at least partially, into heat.
- 11:07 It rubs, it heats up,
- 11:09 engines heat up, etc.
- 11:11 All these processes,
- 11:13 are successive exchanges
- 11:15 from one form of energy to another.
- 11:17 But we clearly see that something is always conserved.
- 11:19 Because if you don't have something,
- 11:21 if you have nothing,
- 11:23 you won't be able to generate movement.
- 11:25 To generate movement,
- 11:27 in the example I gave, you need heat,
- 11:29 that is, thermal energy.
- 11:31 To have thermal energy, you need something to burn,
- 11:33 a fuel, which stores
- 11:35 chemical energy.
- 11:37 Where chemical energy comes from is another question.
- 11:39 But it's through biology
- 11:41 that plants might
- 11:43 ferment, create oil.
- 11:45 And then, biology,
- 11:47 every biological process
- 11:49 is based on energy exchanges.
- 11:51 For example,
- 11:53 we expend energy.
- 11:55 Our beating heart is movement.
- 11:57 Blood circulation, breathing,
- 11:59 our movements.
- 12:01 And then, our thoughts,
- 12:03 because our thoughts also consume energy.
- 12:05 In our brain, I think that
- 12:07 the brain is the organ
- 12:09 that consumes the most energy in our body.
- 12:11 Maybe it depends on the person,
- 12:13 I don't know.
- 12:15 Basically, that's it.
- 12:17 It's a cycle that concerns the entire
- 12:19 universe, including us.
- 12:21 It has to come from somewhere.
- 12:23 That's why we eat.
- 12:25 If we stop eating,
- 12:27 our organs will struggle to function.
- 12:29 Eventually, they will stop working.
- 12:31 What does it mean to eat?
- 12:33 It's absorbing
- 12:35 chemical energy
- 12:37 from food.
- 12:39 In food, there are molecules
- 12:41 that are charged with chemical energy.
- 12:43 This process that we call
- 12:45 digestion consists
- 12:47 of recovering this chemical energy
- 12:49 and transporting it
- 12:51 throughout our body,
- 12:53 bringing it to the organs,
- 12:55 which will allow the organs to function,
- 12:57 among other things,
- 12:59 with movements,
- 13:01 since the heart beats, muscles contract
- 13:03 and expand, etc.
- 13:05 These are constant transformations
- 13:07 of energy.
- 13:09 Where does this energy in food come from?
- 13:11 For example,
- 13:13 plants, fruits, vegetables, etc.
- 13:15 These are plants
- 13:17 which are themselves a kind
- 13:19 of energy-transforming machines.
- 13:21 energy.
- 13:23 What energy? The radiant energy from the sun,
- 13:25 which is captured by the leaves
- 13:27 or energy in the soil,
- 13:29 potentially.
- 13:31 It's chemical energy
- 13:33 that enables plants
- 13:35 to build molecules,
- 13:37 for example, sugar molecules,
- 13:39 which are charged with chemical energy,
- 13:41 which are a kind of fuel,
- 13:43 except that we don't burn sugar
- 13:45 with a match,
- 13:47 but the digestion
- 13:49 that occurs in our body
- 13:51 is comparable
- 13:53 to a kind of combustion,
- 13:55 since we transform
- 13:57 the chemical energy from food
- 13:59 into another energy, which might be chemical,
- 14:01 but also energy of movement.
- 14:03 of the energy that warms us, etc.
- 14:05 Marc Lachaiserelle, I'd like us to say a word
- 14:07 about the equation,
- 14:09 undoubtedly the most famous
- 14:11 when we talk
- 14:13 about energy. It's difficult to talk
- 14:15 about energy without mentioning
- 14:17 this equation. E equals
- 14:19 MC2. Tristan,
- 14:21 can we say it's the most famous equation in history?
- 14:23 Yes, that's quite possible.
- 14:25 There might be a few mathematical equations that can
- 14:27 compete, but I think among the general public,
- 14:29 it's by far the most famous equation.
- 14:31 Nobody knows what it means,
- 14:33 but everyone knows it.
- 14:35 We'll try to explain what it means quickly.
- 14:37 It's beautiful,
- 14:39 this equation, because it's short.
- 14:41 It explains a lot in very few lines.
- 14:43 Yes, so it's
- 14:45 a relationship that is characteristic
- 14:47 of relativistic theories.
- 14:49 E equals MC2, it's very simple.
- 14:51 The first thing,
- 14:53 rather than an equation, I'd say it's a relationship.
- 14:55 But no matter. And you'll see
- 14:57 that it's more than a relationship, it's an identity.
- 14:59 And it's something that expresses
- 15:01 the identity between energy
- 15:03 and mass. So, Marc Lachaiseray,
- 15:05 let's state the terms, or rather
- 15:07 describe the terms of this equation.
- 15:09 It's energy equals
- 15:11 M, mass, multiplied by
- 15:13 C squared, which is the speed of
- 15:15 light in a vacuum, squared.
- 15:17 This identity means
- 15:19 that mass and energy are
- 15:21 the same thing. The first thing to understand,
- 15:23 is that the C2 factor,
- 15:25 you can remove it, because it's simply
- 15:27 something that
- 15:29 expresses that
- 15:31 energy and mass
- 15:33 are not expressed in the same unit.
- 15:35 And if you use
- 15:37 the unit that
- 15:39 physicists like,
- 15:41 astrophysicists, nuclear physicists,
- 15:43 particle physicists, etc.,
- 15:45 you'll notice that the speed
- 15:47 of light, what is it?
- 15:49 It's the...
- 15:51 It's expressed as the distance traveled by
- 15:53 light in a certain
- 15:55 duration, and we'll say
- 15:57 it's 300,000 km per second.
- 15:59 But the correct unit that
- 16:01 physicists use is
- 16:03 rather, precisely, the light
- 16:05 second, or the light-year. What is
- 16:07 it? If you look at the legal definition
- 16:09 of the meter,
- 16:11 the legal definition
- 16:13 of the meter, is
- 16:15 the distance light travels
- 16:17 in a certain number,
- 16:19 I don't remember which one, of seconds.
- 16:21 So that means the true
- 16:23 unit
- 16:25 of distance is
- 16:27 the light second,
- 16:29 and for historical reasons,
- 16:31 to revert to what it was before,
- 16:33 we multiply by a certain number. But the true
- 16:35 unit
- 16:37 of distance is the light
- 16:39 second. So, what is the speed of
- 16:41 light? It's one light second
- 16:43 per second, it's 1.
- 16:45 It's 1. And so, most of the time,
- 16:47 physicists place themselves
- 16:49 in the unit system that I
- 16:51 just mentioned, which is what we call the natural
- 16:53 unit system, where the speed
- 16:55 of light is 1. But
- 16:57 it's even more than that, because
- 16:59 from the point of view of relativity, ultimately,
- 17:01 there isn't really space and
- 17:03 time, there is only spacetime, and whether
- 17:05 you talk about duration or you talk
- 17:07 about length, it's pretty much the same thing.
- 17:09 That is, instead of saying we measure
- 17:11 lengths in light
- 17:13 seconds, we can say
- 17:15 we measure
- 17:17 lengths in seconds.
- 17:19 It's a kind of shortcut.
- 17:21 The speed of light is no longer
- 17:23 one light second per second,
- 17:25 but it's simply 1. It's something
- 17:27 that has no unit.
- 17:29 What needs to be understood, in any case, is that in the relation
- 17:31 E equals m C2,
- 17:33 the C2 is just a conversion factor
- 17:35 which is due to the fact that we
- 17:37 are used to measuring masses in kilograms
- 17:39 and energies
- 17:41 in joules or electron-volts
- 17:43 or a unit of energy. But
- 17:45 physicists don't do that.
- 17:47 Pardon?
- 17:49 Yes, the real relation is E equals m.
- 17:51 For example, physicists,
- 17:53 when they do particle physics,
- 17:55 if you ask them what the mass of a proton is,
- 17:57 they won't tell you so many
- 17:59 grams or so many micrograms.
- 18:01 They'll say it's approximately
- 18:03 a gigaelectronvolt.
- 18:05 And a gigaelectronvolt is a billion
- 18:07 electronvolts. An electronvolt is a unit
- 18:09 of energy.
- 18:11 So, don't say anymore
- 18:13 E equals m C2. Well, it sounds good.
- 18:15 So, I continue to say E equals m C2.
- 18:17 A small thing for the general public
- 18:19 that is not useful for the physicist, indeed, which has no interest, but for the general public,
- 18:21 it also shows that in a small amount of matter, there is a tremendous amount of energy
- 18:27 at the everyday scales of daily life. And that's what, in fact,
- 18:31 this E equals m C2 hides.
- 18:33 These are common units of daily life. On a scale,
- 18:37 it has no absolute meaning, but a small amount of matter, at our scales,
- 18:41 contains a large amount of energy.
- 18:43 Which explains why with an atomic bomb, we can create
- 18:45 an extremely powerful explosion.
- 18:47 And that's what's hidden behind C2,
- 18:49 but it's something that's more about everyday life and which, indeed, from a physical standpoint,
- 18:53 is less interesting.
- 18:55 - I agree with that, but I think
- 18:57 it's more misleading than...
- 18:59 even if it has the advantage
- 19:01 you mentioned. An example I often use
- 19:03 is, I put before you
- 19:05 a kilo of oil,
- 19:07 a kilo of uranium
- 19:09 and a kilo of rubble.
- 19:11 In which pile
- 19:13 is there the most energy?
- 19:15 By definition,
- 19:17 exactly the same. The difference
- 19:19 is that this energy
- 19:21 from the kilo of rubble,
- 19:23 you don't know many ways
- 19:25 to recover it, but
- 19:27 it's there. The energy
- 19:29 of a kilo of uranium,
- 19:31 similarly, you don't know how to recover it.
- 19:33 In a nuclear power plant,
- 19:35 you will recover
- 19:37 a few millionths. And the energy
- 19:39 of a kilo of oil,
- 19:41 in your engine, you will recover
- 19:43 a few billionths.
- 19:45 Anyway, energy,
- 19:47 we don't know how to recover it. That's what I said
- 19:49 right at the beginning.
- 19:51 When I talk to you
- 19:53 about the energy of a kilo of oil,
- 19:55 you don't think
- 19:57 of a kilo of energy,
- 19:59 but you think
- 20:01 of the billionths
- 20:03 that you are capable of recovering. Uranium,
- 20:05 that you are capable of recovering. Uranium,
- 20:07 you won't recover the mass energy of uranium at all, but only a few millionths in a nuclear power plant.
- 20:09 you won't recover the mass energy of uranium at all, but only a few millionths in a nuclear power plant.
- 20:11 you won't recover the mass energy of uranium at all, but only a few millionths in a nuclear power plant.
- 20:13 That's the definition of energy that was used until the 20th century.
- 20:15 That's the definition of energy that was used until the 20th century.
- 20:17 That's the definition of energy that was used until the 20th century.
- 20:19 We didn't know where zero was, we didn't know at all what absolute energy was, even if we thought
- 20:21 We didn't know where zero was, we didn't know at all what absolute energy was, even if we thought
- 20:23 We didn't know where zero was, we didn't know at all what absolute energy was, even if we thought
- 20:25 we more or less knew. When we talked about energy, we talked about the small percentage of usable energy
- 20:27 we more or less knew. When we talked about energy, we talked about the small percentage of usable energy
- 20:29 we more or less knew. When we talked about energy, we talked about the small percentage of usable energy
- 20:31 we more or less knew. When we talked about energy, we talked about the small percentage of usable energy
- 20:33 in a kilo of uranium, in a kilo of oil or coal, or whatever you want.
- 20:35 in a kilo of uranium, in a kilo of oil or coal, or whatever you want.
- 20:37 in a kilo of uranium, in a kilo of oil or coal, or whatever you want.
- 20:39 In your book, specifically <i>Elusive Energy</i>, you give other examples of mass-energy relationships, and I think it's important to emphasize that the amount of energy contained in a kilo of matter is phenomenal.
- 20:41 In your book, specifically <i>Elusive Energy</i>, you give other examples of mass-energy relationships, and I think it's important to emphasize that the amount of energy contained in a kilo of matter is phenomenal.
- 20:43 In your book, specifically <i>Elusive Energy</i>, you give other examples of mass-energy relationships, and I think it's important to emphasize that the amount of energy contained in a kilo of matter is phenomenal.
- 20:45 In your book, specifically <i>Elusive Energy</i>, you give other examples of mass-energy relationships, and I think it's important to emphasize that the amount of energy contained in a kilo of matter is phenomenal.
- 20:47 In your book, specifically <i>Elusive Energy</i>, you give other examples of mass-energy relationships, and I think it's important to emphasize that the amount of energy contained in a kilo of matter is phenomenal.
- 20:49 In your book, specifically <i>Elusive Energy</i>, you give other examples of mass-energy relationships, and I think it's important to emphasize that the amount of energy contained in a kilo of matter is phenomenal.
- 20:51 In your book, specifically <i>Elusive Energy</i>, you give other examples of mass-energy relationships, and I think it's important to emphasize that the amount of energy contained in a kilo of matter is phenomenal.
- 20:53 In your book, specifically <i>Elusive Energy</i>, you give other examples of mass-energy relationships, and I think it's important to emphasize that the amount of energy contained in a kilo of matter is phenomenal.
- 20:55 Yes, it's phenomenal.
- 20:57 You say it's 9 times 10 to the power of 16 joules.
- 20:59 You say it's 9 times 10 to the power of 16 joules.
- 21:01 Yes.
- 21:03 It's a number, 9 times 10 to the power of 16. A number with many zeros. Too many to count.
- 21:05 It's a number, 9 times 10 to the power of 16. A number with many zeros. Too many to count.
- 21:07 It's a number, 9 times 10 to the power of 16. A number with many zeros. Too many to count.
- 21:09 But in terms of energy, it's colossal. It's more than the consumption of entire countries.
- 21:11 But in terms of energy, it's colossal. It's more than the consumption of entire countries.
- 21:13 But in terms of energy, it's colossal. It's more than the consumption of entire countries.
- 21:15 I give you a kilo of oil, we can roughly see what that is. It's about a liter of oil. You know roughly how much energy you can get from it.
- 21:17 I give you a kilo of oil, we can roughly see what that is. It's about a liter of oil. You know roughly how much energy you can get from it.
- 21:19 I give you a kilo of oil, we can roughly see what that is. It's about a liter of oil. You know roughly how much energy you can get from it.
- 21:21 You can make your car go for what? For... a few tens of kilometers, let's say. Okay.
- 21:23 You can make your car go for what? For... a few tens of kilometers, let's say. Okay.
- 21:25 You can make your car go for what? For... a few tens of kilometers, let's say. Okay.
- 21:27 You can make your car go for what? For... a few tens of kilometers, let's say. Okay.
- 21:29 You can make your car go for what? For... a few tens of kilometers, let's say. Okay.
- 21:31 You should know that the mass energy of that same kilo of oil, you have to multiply by about a billion.
- 21:33 You should know that the mass energy of that same kilo of oil, you have to multiply by about a billion.
- 21:35 You should know that the mass energy of that same kilo of oil, you have to multiply by about a billion.
- 21:37 That is to say, if we knew how to use the mass energy from a kilo of oil, or a kilo of uranium for that matter, it would allow your car to run a billion times 10 kilometers, which is 10 billion kilometers.
- 21:39 That is to say, if we knew how to use the mass energy from a kilo of oil, or a kilo of uranium for that matter, it would allow your car to run a billion times 10 kilometers, which is 10 billion kilometers.
- 21:41 That is to say, if we knew how to use the mass energy from a kilo of oil, or a kilo of uranium for that matter, it would allow your car to run a billion times 10 kilometers, which is 10 billion kilometers.
- 21:43 That is to say, if we knew how to use the mass energy from a kilo of oil, or a kilo of uranium for that matter, it would allow your car to run a billion times 10 kilometers, which is 10 billion kilometers.
- 21:45 That is to say, if we knew how to use the mass energy from a kilo of oil, or a kilo of uranium for that matter, it would allow your car to run a billion times 10 kilometers, which is 10 billion kilometers.
- 21:47 That is to say, if we knew how to use the mass energy from a kilo of oil, or a kilo of uranium for that matter, it would allow your car to run a billion times 10 kilometers, which is 10 billion kilometers.
- 21:49 That is to say, if we knew how to use the mass energy from a kilo of oil, or a kilo of uranium for that matter, it would allow your car to run a billion times 10 kilometers, which is 10 billion kilometers.
- 21:51 That is to say, if we knew how to use the mass energy from a kilo of oil, or a kilo of uranium for that matter, it would allow your car to run a billion times 10 kilometers, which is 10 billion kilometers.
- 21:53 10 times the distance to the sun.
- 21:55 It's even longer.
- 21:57 It's indelicate to ask for your mass. In terms of energy, I don't know how that manifests itself.
- 21:59 It's indelicate to ask for your mass. In terms of energy, I don't know how that manifests itself.
- 22:01 It's indelicate to ask for your mass. In terms of energy, I don't know how that manifests itself.
- 22:03 I know my weight, 86 kg.
- 22:05 Weight and mass are not quite the same thing.
- 22:07 Yes, I only know its weight.
- 22:09 Yes, that means that with you,
- 22:11 we could power
- 22:13 an entire civilization
- 22:15 for centuries.
- 22:17 With a tiny fraction.
- 22:19 There would have to be an anti-him.
- 22:21 An anti-me.
- 22:23 Why do you say there would need to be
- 22:25 an anti-him, an anti-Tristan?
- 22:27 Mass energy isn't all that useful in everyday life because we don't know how to recover it.
- 22:29 There would be a way to recover it.
- 22:31 It's even the energy
- 22:33 of a kilo of gravel.
- 22:35 To be able to recover it, that is, for example, to transform it into radiation,
- 22:37 you would need a kilo of anti-gravel.
- 22:39 That is, gravel made of antimatter
- 22:41 instead of being composed of protons,
- 22:43 neutrons, etc., which would be composed
- 22:45 of antiprotons, antineutrons.
- 22:47 Except that the record
- 22:49 for antimatter production
- 22:51 that exists, it was broken
- 22:53 not long ago,
- 22:55 it's a few fractions
- 22:57 of grams of antimatter.
- 22:59 There is no antimatter on Earth.
- 23:01 There's almost none in the universe.
- 23:03 And if you want to make it, you'll have to
- 23:05 spend that famous energy.
- 23:07 Perhaps one day, we could imagine antimatter
- 23:09 batteries.
- 23:11 You use the excess energy you have
- 23:13 to produce antimatter.
- 23:15 And then, the day you need
- 23:17 to recover the energy, you take the antimatter
- 23:19 and confront it with matter
- 23:21 and you recover the energy.
- 23:23 The problem with antimatter is that not only
- 23:25 is it very difficult and very expensive
- 23:27 to produce, but we don't know how
- 23:29 to store it. Because if you put
- 23:31 antimatter in a container
- 23:33 made of matter, the antimatter will immediately
- 23:35 come into contact with
- 23:37 the container's matter and it will
- 23:39 annihilate. And in fact, that's how
- 23:41 we know there's no antimatter in the universe.
- 23:43 Because if there were,
- 23:45 it would collide with the matter
- 23:47 of stars, for example, and
- 23:49 it would immediately be an annihilation.
- 23:51 That's how some people
- 23:53 said, when there was
- 23:55 the first moon landing of the mission
- 24:03 Apollo, we're finally going to be
- 24:05 certain that the Moon isn't made of antimatter.
- 24:07 Because when the
- 24:09 cosmonaut set foot on the Moon,
- 24:11 if the Moon had been made of antimatter,
- 24:13 it would have caused a gigantic explosion
- 24:15 and with
- 24:17 a lot of energy, in that case.
- 24:19 So, that's how we know the universe
- 24:21 isn't made of antimatter.
- 24:23 Very difficult to recover. We recover a little bit of it
- 24:25 with fission and with fusion
- 24:27 because, in fact, the energy we recover is
- 24:29 the small deficit of matter that exists,
- 24:31 especially in fusion. We have atoms
- 24:33 that fuse, there's a small deficit of matter that's emitted as
- 24:35 energy, that's what we recover.
- 24:37 But in fact, it's going to be a tiny fraction of the fuel
- 24:39 we put in.
- 24:41 So we can't recover all the energy
- 24:43 from the fuel
- 24:45 we put into things. It's extremely
- 24:47 difficult. These are the rare moments when
- 24:49 we have this pure
- 24:51 transition from matter
- 24:53 to energy. It will be in
- 24:55 these situations.
- 24:57 – Well, thank you very much, Marc Lachézray,
- 24:59 for this interview. – Thank you.
- 25:01 – It's fascinating. Thank you,
- 25:03 Tristan Vey. – Thank you. – Marc Lachézray, I remind you
- 25:05 of the release of your book
- 25:07 Insaisissable énergie.
- 25:09 It's published by Duneau édition.
- 25:11 And I'll see you next week
- 25:13 for the next episode of
- 25:15 l'Intérieur.
- 25:17 – Subtitling ST' 501
- 0:00 あらゆる生物学的プロセスはエネルギー交換に基づいています。
- 0:04 例えば、私たちはエネルギーを消費します。
- 0:06 心臓が鼓動するのも動きです。
- 0:08 血液の循環、呼吸、移動、
- 0:12 そして私たちの思考も、思考は
- 0:15 脳内でエネルギーを消費します。
- 0:17 誰にとってかは分かりませんが、そうかもしれません。
- 0:19 まあ、E=mc²です。
- 0:21 この等式は、質量とエネルギーが同じものであることを意味します。
- 0:26 まず理解すべきことは、
- 0:28 C²の因子は取り除いてもいいということです。
- 0:30 1キログラムの物質に含まれるエネルギー量は驚異的です。
- 0:34 ええ、驚異的です。
- 0:35 原子力発電所では、そのうちの数百万分の1を回収します。
- 0:39 あるいは、あなたのエンジンでは数十億分の1を回収します。
- 0:42 しかし、常に何かが保存されていることがよく分かります。
- 0:44 いつか、反物質バッテリーを想像できるかもしれません。
- 0:48 つまり、余分なエネルギーを利用するということです。
- 0:50 それなのに、この量は保存されるため、
- 0:52 その異なる形態の間には存在の連続性があり、
- 0:56 同時に、その異なる形態の間には何の関係もないと感じます。
- 0:58 そこで、「一体それは何なのだろう?」と思います。
- 1:05 マルク・ラシャズレルさん、エネルギーは一つなのでしょうか、それとも複数あるのでしょうか?
- 1:09 良い質問ですね。
- 1:10 私はエネルギーは一つだと思いますが、
- 1:14 それは多様な形を取り得ます。
- 1:17 そして、エネルギーとして保存されながらも、
- 1:21 形を変えることができます。
- 1:26 マルク・ラシャズレルさん、「プラネタリウム」にご出演いただきありがとうございます。
- 1:29 あなたは物理学者で、CNESの名誉研究ディレクターです。
- 1:32 そして、Duneau社から『Insaisissable énergie(捉えどころのないエネルギー)』を出版されています。
- 1:36 この新しい本では、エネルギーという概念の謎を解き明かそうとしています。
- 1:41 熱力学におけるエネルギー、一般相対性理論におけるエネルギー、
- 1:45 宇宙規模でのエネルギーです。
- 1:47 これは、私たちに個人的な自己反省を促すような本の一つです。
- 1:50 とにかく、自己分析を促します。
- 1:54 エネルギーは私たちの脳の中にあります。エネルギーはどこにでもあるのでしょうか?
- 1:58 まったくどこにでもあります。私たちの周りで起こるすべてのこと、
- 2:02 すべての物理的、生物学的、産業的プロセス、その他何でも、
- 2:08 それはエネルギーの交換として、
- 2:14 あるいはエネルギーの形態の変化として分析されます。
- 2:18 つまり、エネルギーは常にそこにあり、
- 2:20 ある形から別の形へと変化するのです。
- 2:22 例えば、機械エネルギーが電気エネルギーに変換されたり、
- 2:25 あるいはその逆、熱が運動エネルギーに変換されたりします。
- 2:29 これを運動エネルギーと呼びます。
- 2:31 私たちの周りで起こるすべてのことについて、私は目録を作成できると思います。
- 2:35 私たちが目にするすべてのプロセスについてです。
- 2:39 そして、例外は見つからないと思います。
- 2:42 本を読むとき、光エネルギーの伝達があります。
- 2:45 光の形でエネルギーが網膜に届きます。
- 2:51 考えているときでさえ、
- 2:53 脳内で、ニューロン間でエネルギーの交換が行われています。
- 2:58 そして、それが知性と呼ばれるものの基礎であり、
- 3:02 あるいは意識の基礎かもしれません。
- 3:04 見た目よりも捉えにくい概念について話しています。
- 3:08 具体的に、エネルギーとは何ですか?
- 3:10 まず、当初は
- 3:12 エネルギーは現象を記述するために使われましたが、
- 3:17 真に定義されたわけではありませんでした。
- 3:20 つまり、エネルギーの交換に興味がありました。
- 3:24 エネルギーをどのように利用できるかに関心がありました。
- 3:29 しかし、絶対的な定義が、そうですね、欠けていました。
- 3:33 根本的な定義が。
- 3:35 それは20世紀になって初めて、本当に現れました。
- 3:39 そうですね、熱力学というこの分野とともに。
- 3:42 少し単純化して言えば。
- 3:44 それは物理学者が気づいた時に生まれました。
- 3:50 熱が運動を生み出すために利用できるということに。
- 3:54 最も簡単な例は、水の入った鍋があり、
- 3:58 その下にガスを置くと熱が伝わり、
- 4:03 そしてある瞬間、蓋が持ち上がります。
- 4:06 蒸気の圧力で。
- 4:08 そして、それが運動を生み出します。
- 4:10 つまり、熱が運動を生み出すのです。
- 4:12 これらは一見すると異なる2つのものです。
- 4:15 ということは、何かが変化しているということです。
- 4:18 熱-温度という形から、
- 4:21 運動という形へと移行する何かが。
- 4:23 同じものではありません。
- 4:25 だから、これを研究する必要があります。
- 4:27 この変換において、
- 4:30 何か保存されるものがあるかどうかを見る必要があります。
- 4:32 それは形を変えるもの、ということです。
- 4:34 そして、これを分析することで、
- 4:37 厳密に言えば、エネルギーの概念にたどり着くのです。
- 4:40 なぜなら、何かが
- 4:44 ガスの熱から、
- 4:47 そしてガス自体が、それ自身で、
- 4:50 熱を生み出す能力を持っており、
- 4:53 それをガスの化学エネルギーと呼ぶとすれば、
- 4:56 石油や石炭なども同様です。
- 4:59 これらは燃やすことができるもので、
- 5:01 燃焼は熱を生み出します。
- 5:03 そしてこの熱も、つまり、
- 5:05 持ち上がる蓋や蒸気機関のように、
- 5:08 運動に変換されます。
- 5:11 そして、何かが
- 5:13 あるものから別のものへと移行しているのがよくわかります。
- 5:15 石油から熱へ、
- 5:17 そしてその後、運動へと移行するものが。
- 5:19 そして、保存されるこの何か、
- 5:22 この種の特性をエネルギーと呼ぶのです。
- 5:24 – トリスタンさん、あなたは副部長ですね。
- 5:27 フィガロ紙の科学部門の。
- 5:30 このエネルギーという概念に満足していますか?
- 5:33 私は非常に不満を感じます。
- 5:35 とても捉えにくいと思います。
- 5:37 – ええ、捉えにくいですね。
- 5:39 マルク・レシェゼールが言ったように、
- 5:41 それは非常に具体的でありながら、
- 5:43 同時に非常に非物質的です。
- 5:45 直感的にエネルギーとは何かを知るには、
- 5:47 私たちの携帯電話のバッテリー、
- 5:49 食品に含まれるエネルギー、
- 5:51 爆発エンジン、蒸気の力
- 5:53 蓋を持ち上げる、
- 5:55 エネルギーとは、物事を動かすものだと理解できます。
- 5:57 この直感的な側面があります。
- 5:59 列車を動かす電気モーター、
- 6:01 何かがあることがよくわかります
- 6:03 それは行動の考え方と関連しています。
- 6:05 しかし、ふと考えると、
- 6:07 エネルギーそのものは電気的なものなのか?
- 6:09 そうではありません、なぜならそれは非常に多様な形をとるからです。
- 6:11 電気エネルギー、化学エネルギー…
- 6:13 熱と機械エネルギーについては、
- 6:15 厳密に言えば、
- 6:17 熱とは原子の運動であり、
- 6:19 非常に速く、それらは移動させることができます
- 6:21 その動きを巨視的な物体に。
- 6:23 と考えることもできます。
- 6:25 もしボルツマンの方向へ考え方を変えるなら、
- 6:27 そのように少し理解できるかもしれません。
- 6:29 電気ではすでに複雑になり、
- 6:31 さらに複雑になるのは、
- 6:33 化学エネルギー、そして原子エネルギーを見たときです。
- 6:35 なぜなら、それらは異なる力だからです。
- 6:37 それなのに、この量は、
- 6:39 保存されるので、よくわかります
- 6:41 それが異なる形態の間で存在の連続性を持っていること、
- 6:43 これらの異なる形態の間で、
- 6:45 そして同時に、これらの異なる形態の間には何の関係もないこと。
- 6:47 そこで、私たちは考えます。
- 6:49 それは一体何なのか?
- 6:51 それは実在するものなのか?
- 6:53 それとも数学的な道具、技巧なのか?
- 6:55 数学者たちはエネルギーを定義できます。
- 6:57 数学的な対象があり、
- 6:59 彼らはエネルギーを定義します。
- 7:01 それは関数のノルムであり、
- 7:03 彼らはエネルギーを定義できます
- 7:05 ある数学的な枠組みの中で、
- 7:07 そしてそれはほぼ
- 7:09 同じものであり、物理学では
- 7:11 後に同等の定式化が見つかるでしょう。
- 7:13 しかし、それは単なる数学的な道具なのか
- 7:15 これらのことを記述するための、
- 7:17 時間における変動を記述するための
- 7:21 エネルギーの
- 7:23 根本的なものなのか?
- 7:25 それとも、
- 7:27 何か実在する、
- 7:29 触知できるものがあるのか、それはあまり明確ではありません。
- 7:31 エネルギーは物質的なものなのか、
- 7:33 本当に?
- 7:35 答えはまちまちです。
- 7:37 なぜなら、同時に私たちは気づくからです
- 7:39 エネルギーは常に
- 7:41 物質的な媒体を必要とすること、
- 7:43 つまり、それは何かのエネルギーであるということ。
- 7:45 しかし、見ての通り、ニュアンスもあります。
- 7:47 例えば、重力エネルギーがありますが、
- 7:49 それは本当に物質的なものなのか
- 7:51 どうか、私たちは知りません。
- 7:53 しかし、私はエネルギーとは、
- 7:55 むしろ能力であると言いたいです。
- 7:57 あるシステムに関連付けられる。
- 7:59 つまり、もし私が言うなら、
- 8:01 この石油缶の中には、
- 8:03 エネルギーがある、
- 8:05 それは多かれ少なかれ
- 8:07 私が能力があることを意味する
- 8:09 このエネルギーを
- 8:11 例えば、ある作業のために使う
- 8:13 私のエンジンを動かすとか
- 8:15 あるいは石油ストーブで暖を取るとか
- 8:17 そのようなことだ。
- 8:19 つまり、それは能力だ
- 8:21 この石油缶に、
- 8:23 この石炭の塊などに結びつける能力だ。
- 8:25 しかし、注意も必要だ、
- 8:27 なぜなら、もし私が砂漠にいて
- 8:29 石油缶を持っていても、
- 8:31 マッチがなければ、
- 8:33 ライターがなければ、
- 8:35 何もできない。
- 8:37 たとえマッチがあったとしても、
- 8:39 私にできる唯一のことは、
- 8:41 それに火をつけることだが、
- 8:43 それはあまり
- 8:45 物事を進めることにはならないだろう
- 8:47 私の周りで。
- 8:49 つまり、この概念がある
- 8:51 エネルギーの有用性という
- 8:53 そして私たちが気づいたのは
- 8:55 エネルギーには形があり
- 8:57 利用能力から外れるものがあるということだ。
- 8:59 それで、私が言いたいのは
- 9:01 例えば熱力学では、
- 9:03 かなり早く理解されたことだが、
- 9:05 蒸気機関では、
- 9:07 変換がある
- 9:09 熱から仕事への。
- 9:11 仕事とは、運動エネルギーのことだ、
- 9:13 もしそう言いたければ。
- 9:15 それは機械エネルギーとも呼ばれる
- 9:17 あるいは運動エネルギーとも。
- 9:19 つまり、何かがあると言われている
- 9:21 保存されるもの、それがエネルギーであり
- 9:23 熱の形から
- 9:25 仕事の形へと移る。
- 9:27 まあ、それはとても良い。
- 9:29 そして結局、
- 9:31 エネルギーは保存されると言う。
- 9:33 はい、しかし私は言いたい
- 9:35 それはそれほど
- 9:37 発見されたものではないと。
- 9:39 むしろエネルギーの定義だ、
- 9:41 つまり、何かがあることがよくわかる
- 9:43 保存されるものが
- 9:45 この変換において、
- 9:47 何かがある
- 9:49 あるシステムから別のシステムへと移るものが。
- 9:51 私たちはよく理解している、
- 9:53 エネルギーは多形性であり、
- 9:55 いくつかの形を取りうる。
- 9:57 しかし、それを特徴づけるのは、
- 9:59 それが消滅することはないということだ。
- 10:01 それが私たちに語っていることだ
- 10:03 エネルギー保存の法則です。
- 10:05 原理を説明していただけますか?
- 10:09 エネルギーとは、定義上、
- 10:11 あるシステムから
- 10:13 別のシステムへ移行し、
- 10:17 ある形から別の形へと変化し、
- 10:19 決して失われることのない能力です。
- 10:21 最終的に、動きが
- 10:23 尽き、摩擦が生じ、
- 10:25 それは熱に戻りますが、
- 10:27 それでも常にエネルギーです。
- 10:29 ガス、石油、石炭には、
- 10:31 化学エネルギーが
- 10:33 蓄えられています。
- 10:35 燃焼させると、
- 10:37 この化学エネルギーを
- 10:39 熱エネルギーに変換します。
- 10:41 その後、蒸気を使うと、
- 10:43 この熱エネルギー、この熱を
- 10:47 運動エネルギーに変換します。
- 10:49 さらに、この運動エネルギーを
- 10:51 電気エネルギーに変換します。
- 10:53 逆に、モーターでは、
- 10:55 この電気エネルギーを
- 10:57 再び運動エネルギーに変換します。
- 10:59 動きには常に摩擦があり、
- 11:01 それは再び、
- 11:03 少なくとも部分的に
- 11:05 熱に変換されます。
- 11:07 摩擦で熱くなり、
- 11:09 モーターも熱くなります。
- 11:11 これらすべてのプロセスは、
- 11:13 ある形態のエネルギーから別の形態への
- 11:15 連続的な交換です。
- 11:17 しかし、常に何かが保存されていることがよくわかります。
- 11:19 なぜなら、何かを持っていなければ、
- 11:21 何もなければ、
- 11:23 動きを生み出すことはできません。
- 11:25 動きを生み出すには、
- 11:27 私が挙げた例では熱、
- 11:29 つまり熱エネルギーが必要です。
- 11:31 熱エネルギーを得るには、燃やすもの、
- 11:33 化学エネルギーを蓄えた
- 11:35 燃料が必要です。
- 11:37 化学エネルギーがどこから来るのかは別の問題です。
- 11:39 しかし、生物学によって
- 11:41 植物が発酵して
- 11:43 石油になることがあります。
- 11:45 そして、生物学、
- 11:47 すべての生物学的プロセスは
- 11:49 エネルギーの交換に基づいています。
- 11:51 例えば、
- 11:53 私たちはエネルギーを消費します。
- 11:55 心臓が鼓動するのも動きです。
- 11:57 血液の循環、呼吸、
- 11:59 私たちの移動。
- 12:01 そして、私たちの思考も。
- 12:03 私たちの思考もエネルギーを消費するからです。
- 12:05 私たちの脳では、私はこう考えます。
- 12:07 脳は臓器であり、
- 12:09 私たちの体内で最もエネルギーを消費するものです。
- 12:11 人によっては違うかもしれませんが、
- 12:13 分かりません。
- 12:15 大まかに言えば、そういうことです。
- 12:17 これは宇宙全体に関わるサイクルであり、
- 12:19 私たちも含まれます。
- 12:21 それはどこかから来なければなりません。
- 12:23 だから私たちは食事をするのです。
- 12:25 もし食事をやめれば、
- 12:27 臓器は機能しにくくなります。
- 12:29 やがて、機能しなくなるでしょう。
- 12:31 食事をするとはどういう意味でしょうか?
- 12:33 それは、
- 12:35 化学エネルギーを、
- 12:37 食物から吸収することです。
- 12:39 食物には分子があり、
- 12:41 それらは化学エネルギーを蓄えています。
- 12:43 私たちが「消化」と呼ぶプロセスは、
- 12:47 この化学エネルギーを回収し、
- 12:49 それを運び、
- 12:51 私たちの体内に、
- 12:53 臓器に届け、
- 12:55 臓器が機能することを可能にするものです。
- 12:57 とりわけ、
- 12:59 動きを伴うもので、
- 13:01 心臓が鼓動し、筋肉が収縮し、
- 13:03 拡張するなどです。
- 13:05 これらは絶え間ない変換であり、
- 13:07 エネルギーのものです。
- 13:09 食物中のこのエネルギーはどこから来るのでしょうか?
- 13:11 例えば、
- 13:13 植物、果物、野菜などは、
- 13:15 それらは植物であり、
- 13:17 それ自体が一種の
- 13:19 変換機械で、
- 13:21 エネルギーを変換します。
- 13:23 どのようなエネルギーでしょうか?太陽からの放射エネルギーで、
- 13:25 葉によって捕捉されるか、
- 13:27 あるいは土壌中のエネルギー、
- 13:29 といったものです。
- 13:31 それは化学エネルギーであり、
- 13:33 植物の水が、
- 13:35 分子を構築する原因となります。
- 13:37 例えば糖分子は、
- 13:39 化学エネルギーを蓄えており、
- 13:41 一種の燃料のようなものです。
- 13:43 ただし、砂糖は燃やすものではなく、
- 13:45 マッチで火をつけるわけではありません。
- 13:47 しかし、消化は
- 13:49 私たちの体内で起こるもので、
- 13:51 匹敵します。
- 13:53 ある種の燃焼に。
- 13:55 なぜなら、私たちは変換するからです。
- 13:57 食物の化学エネルギーを、
- 13:59 別のエネルギーに。それは化学エネルギーであることもあれば、
- 14:01 運動エネルギーであることもあります。
- 14:03 私たちを温めるエネルギーなど。
- 14:05 マルク・ラシェゼレールさん、一言お願いします。
- 14:07 方程式について
- 14:09 恐らく最もよく知られている
- 14:11 話すとき
- 14:13 エネルギーについて。エネルギーについて話すのは難しい
- 14:15 言及せずに
- 14:17 この方程式を。Eイコール
- 14:19 MC2。トリスタン、
- 14:21 これは史上最も有名の方程式と言えるでしょうか?
- 14:23 はい、その可能性は十分にあります。
- 14:25 いくつかの数学の方程式が
- 14:27 匹敵するかもしれませんが、一般の人々の間では、
- 14:29 断トツで最もよく知られた方程式です。
- 14:31 誰もその意味を知りませんが、
- 14:33 みんなが知っています。
- 14:35 その意味を簡単に説明してみましょう。
- 14:37 美しいですね、
- 14:39 この方程式は、短いから。
- 14:41 非常に少ない行で多くのことを説明しています。
- 14:43 はい、それは
- 14:45 特徴的な関係です
- 14:47 相対性理論の。
- 14:49 E=MC2、とてもシンプルです。
- 14:51 まず、
- 14:53 方程式というよりは、関係性だと言えるでしょう。
- 14:55 しかし、それはどうでもいいことです。そして、お分かりになるでしょうが、
- 14:57 それは単なる関係ではなく、同一性です。
- 14:59 そしてそれは、
- 15:01 エネルギーと
- 15:03 質量の間の同一性を表すものです。さて、マルク・ラシェゼレールさん、
- 15:05 用語を説明しましょう、いやむしろ
- 15:07 この方程式の用語を記述しましょう。
- 15:09 それはエネルギーがイコール
- 15:11 M、つまり質量に、
- 15:13 Cの二乗を掛けたものです。Cは
- 15:15 真空中の光速の二乗です。
- 15:17 この同一性は、
- 15:19 質量とエネルギーが
- 15:21 同じものであるということです。まず理解すべきことは、
- 15:23 C2という係数は、
- 15:25 取り除いても構いません。なぜなら、それは単に
- 15:27 何かを表すものであり、
- 15:29 それは
- 15:31 エネルギーと質量が
- 15:33 同じ単位で表現されていないことを示しているからです。
- 15:35 そして、もしあなたが
- 15:37 物理学者たちが好む単位を
- 15:39 使うなら、
- 15:41 宇宙物理学者、原子核物理学者、
- 15:43 素粒子物理学者などが好む単位を使うなら、
- 15:45 光の速さが何であるか、
- 15:47 お分かりになるでしょう?
- 15:49 それは...
- 15:51 光が特定の
- 15:53 時間に移動する距離として表現され、
- 15:55 そして、それは
- 15:57 毎秒30万キロメートルだと言われています。
- 15:59 しかし、物理学者たちが使う
- 16:01 正しい単位は、
- 16:03 むしろ、まさに、光秒、
- 16:05 あるいは光年です。それは何でしょうか?
- 16:07 メートルの法的な定義を
- 16:09 見てみましょう。
- 16:11 メートルの法的な定義は、
- 16:13 光が
- 16:15 ある特定の
- 16:17 秒数で進む距離です。
- 16:19 (どのくらいだったか忘れましたが) 秒数で進む距離です。
- 16:21 つまり、本当の
- 16:23 距離の
- 16:25 単位は
- 16:27 光秒であり、
- 16:29 歴史的な理由から、
- 16:31 以前の単位に戻すために、
- 16:33 ある数を掛けているのです。しかし、本当の
- 16:35 距離の
- 16:37 単位は光秒です。
- 16:39 では、光の速さは
- 16:41 何でしょうか? 1光秒
- 16:43 毎秒、つまり1です。
- 16:45 1です。ですから、ほとんどの場合、
- 16:47 物理学者は
- 16:49 私が今述べた単位系、
- 16:51 いわゆる自然単位系で考えます。
- 16:53 自然単位系では、光の速さは
- 16:55 1です。しかし、
- 16:57 それ以上です。なぜなら、
- 16:59 相対性理論の観点からすると、結局のところ、
- 17:01 空間と時間は本当は存在せず、
- 17:03 時空があるだけだからです。そして、
- 17:05 期間について話すか、
- 17:07 長さについて話すか、それはほぼ同じことです。
- 17:09 つまり、長さを
- 17:11 光秒で測ると言う代わりに、
- 17:13 長さを秒で測ると
- 17:15 言うことも
- 17:17 できます。
- 17:19 これは一種の省略形です。
- 17:21 光の速さは、もはや
- 17:23 1光秒毎秒ではなく、
- 17:25 単に1です。それは
- 17:27 単位を持たないものです。
- 17:29 いずれにせよ、理解すべきことは、E=mc²の
- 17:31 関係において、
- 17:33 c²は単なる変換係数であり、
- 17:35 それは私たちが
- 17:37 質量をキログラムで、
- 17:39 エネルギーを
- 17:41 ジュールや電子ボルト、
- 17:43 あるいはエネルギー単位で測ることに慣れているためです。しかし、
- 17:45 物理学者はそうしません。
- 17:47 何ですか?
- 17:49 ええ、本当の関係はE=mです。
- 17:51 例えば、物理学者は、
- 17:53 素粒子物理学を行うとき、
- 17:55 プロトンの質量を尋ねると、
- 17:57 彼らは何グラムとか
- 17:59 何マイクログラムとは答えません。
- 18:01 彼らは「およそ」と答えるでしょう。
- 18:03 1ギガ電子ボルトです。
- 18:05 そして1ギガ電子ボルトは10億
- 18:07 電子ボルトです。電子ボルトは
- 18:09 エネルギーの単位です。
- 18:11 だから、もう言わないでください。
- 18:13 E=mc²。まあ、響きはいいですけどね。
- 18:15 だから、私はE=mc²と言い続けます。
- 18:17 一般の人にとっての小さなことですが、
- 18:19 物理学者にとっては役に立たない
- 18:21 実際には興味のないことですが、一般の人にとっては、
- 18:23 それはまた、ごくわずかな
- 18:25 量の物質の中に、とてつもない量のエネルギーがあることを示しています。
- 18:27 日常生活のスケールで
- 18:29 のことです。そして、それが実は
- 18:31 このE=mc²が隠しているものです。
- 18:33 それは日常的な単位です
- 18:35 日常生活の。スケールで言えば、
- 18:37 絶対的な意味はありませんが、
- 18:39 私たちのスケールでは、少量の物質が
- 18:41 大量のエネルギーを含んでいます。
- 18:43 それが、原子爆弾で
- 18:45 非常に強力な爆発を起こせる理由です。
- 18:47 そして、これがC²の背後に隠されているものですが、
- 18:49 これはむしろ
- 18:51 日常生活のことであり、物理的には
- 18:53 あまり興味がありません。
- 18:55 – それには同意しますが、私は
- 18:57 それは…よりも誤解を招きやすいと思います。
- 18:59 たとえそれが利点を持っていたとしても
- 19:01 あなたが言うように。私がよく挙げる例は、
- 19:03 よくあることですが、あなたの目の前に
- 19:05 1キロの石油、
- 19:07 1キロのウラン、
- 19:09 そして1キロの瓦礫を置きます。
- 19:11 どの山に
- 19:13 最もエネルギーがありますか?
- 19:15 定義上、
- 19:17 全く同じです。違いは、
- 19:19 このエネルギー、
- 19:21 瓦礫1キロの、
- 19:23 あなたはそれを回収する
- 19:25 方法をあまり知りませんが、
- 19:27 そこにはあります。エネルギー、
- 19:29 ウラン1キロの、
- 19:31 同様に、回収する方法を知りません。
- 19:33 原子力発電所では、
- 19:35 そのうちの
- 19:37 数百万分の1を回収します。そしてエネルギー、
- 19:39 石油1キロの、
- 19:41 あなたのエンジンでは、そのうちの
- 19:43 数十億分の1を回収します。
- 19:45 いずれにせよ、エネルギーは
- 19:47 回収できません。それは私が
- 19:49 最初に言ったことです。
- 19:51 私があなたに話すとき、
- 19:53 石油1キロのエネルギーについて、
- 19:55 あなたは考えません
- 19:57 1キロのエネルギーを、
- 19:59 しかしあなたは考えます
- 20:01 数十億分の1を。
- 20:03 あなたが回収できる
- 20:05 ものです。ウランは、
- 20:07 質量エネルギーを全く回収できません
- 20:09 ウランの、数百万分の数パーセントしか
- 20:11 原子力発電所では。
- 20:13 それがエネルギーの定義です
- 20:15 使われてきた
- 20:17 20世紀まで。
- 20:19 私たちは知りませんでした
- 20:21 ゼロがどこにあるのか、それが何であるのか全く
- 20:23 絶対エネルギーとは何か、たとえ信じていても
- 20:25 多かれ少なかれ知っていると。エネルギーについて話すとき、
- 20:27 私たちは話していました
- 20:29 わずかな割合について
- 20:31 利用可能なエネルギーの
- 20:33 1キロのウラン、1キロの
- 20:35 石油や石炭、
- 20:37 あるいは何でもいいですが。
- 20:39 あなたの著書『捉えどころのないエネルギー』では、
- 20:41 他の例を挙げています
- 20:43 質量とエネルギーの関係について。
- 20:45 そして私は思います
- 20:47 それを強調することが重要だと。
- 20:49 エネルギーの量は
- 20:51 1キログラムに含まれる
- 20:53 物質は驚異的です。
- 20:55 はい、驚異的です。
- 20:57 あなたは9かける
- 20:59 10の16乗ジュールだと言っています。
- 21:01 はい。
- 21:03 それは9かける10の16乗という数字です。
- 21:05 ゼロがたくさんある数字です。
- 21:07 数えきれないほどです。
- 21:09 しかし、エネルギーの観点から見ると、
- 21:11 それは莫大です。それは
- 21:13 国全体の消費量よりも多いのです。
- 21:15 1キロの石油を例にとると、それがどんなものか大体わかります。
- 21:17 およそ1リットルの石油です。
- 21:19 そこからどれくらいのエネルギーが得られるか、大体ご存知でしょう。
- 21:21 車を走らせることができます
- 21:23 どれくらい?
- 21:25 ええと…
- 21:27 数十キロメートルくらい、
- 21:29 としましょう。さて。
- 21:31 知っておくべきは、
- 21:33 同じ1キロの石油の質量エネルギーは、
- 21:35 およそ10億倍しなければならないということです。
- 21:37 つまり、
- 21:39 質量エネルギーを、もし
- 21:41 1キロの石油から利用できれば
- 21:43 あるいは1キロのウランからでも、
- 21:45 それは車を走らせることを可能にするでしょう
- 21:47 あなたの車を10億回
- 21:49 10キロメートル、つまり
- 21:51 100億キロメートルです。
- 21:53 太陽までの距離の10倍です。
- 21:55 さらに長いですね。
- 21:57 あなたの体重を尋ねるのは失礼ですが。
- 21:59 エネルギーに換算すると、それがどう
- 22:01 現れるのか分かりません。
- 22:03 自分の体重は知っています、86kgです。
- 22:05 重量と質量は、全く同じものではありません。
- 22:07 ええ、彼の体重しか知りません。
- 22:09 ええ、それはつまり
- 22:11 あなたがいれば、
- 22:13 供給できます
- 22:15 文明全体を
- 22:17 何世紀にもわたって。
- 22:19 小指一本で。
- 22:21 彼に対抗する存在が必要でしょう。
- 22:23 私に対抗する存在が。
- 22:25 なぜ必要だと言うのですか
- 22:27 彼に対抗する存在、トリスタンに対抗する存在が?
- 22:29 質量エネルギーは、それほど
- 22:31 回収方法が分からないため、日常生活ではあまり関心が持たれません。
- 22:33 それを回収する方法があるでしょう。
- 22:35 それはまさにエネルギーです
- 22:37 1キロの物質の。
- 22:39 それを回収するため、
- 22:41 つまり例えば放射線に変換するためには、
- 22:43 1キロの反物質が必要です。
- 22:45 つまり、反物質でできた物質です
- 22:47 陽子や中性子などで構成されている代わりに、
- 22:49 反陽子、反中性子で構成されているものです。
- 22:51 反陽子、反中性子で構成されているものです。
- 22:53 しかし、反物質の生成記録は、
- 22:55 反物質の生成記録は、
- 22:57 最近更新されたばかりで、
- 22:59 最近更新されたばかりで、
- 23:01 それはほんの数グラムの
- 23:03 反物質に過ぎません。
- 23:05 反物質は地球上にはありません。
- 23:07 宇宙にもほとんどありません。
- 23:09 そして、もしそれを作りたいなら、
- 23:11 その有名なエネルギーを費やす必要があります。
- 23:13 いつか、反物質バッテリーを想像できるかもしれません。
- 23:15 反物質バッテリーを想像できるかもしれません。
- 23:17 余分なエネルギーを使って
- 23:19 反物質を生成します。
- 23:21 そして、エネルギーを
- 23:23 回収する必要がある日には、反物質を取り出して
- 23:25 物質と衝突させ、
- 23:27 エネルギーを回収します。
- 23:29 反物質の問題は、単に
- 23:31 製造が非常に困難で費用がかかるだけでなく、
- 23:33 保存方法が分からないことです。
- 23:35 なぜなら、もし反物質を
- 23:37 物質製の容器に入れたら、
- 23:39 すぐに反物質は
- 23:41 容器の物質と接触し、
- 23:43 対消滅するからです。
- 23:45 そして実際、宇宙に反物質がないと分かるのはそのためです。
- 23:47 宇宙に反物質がないと分かるのはそのためです。
- 23:49 もしあれば、
- 23:51 例えば星の物質と衝突し、
- 23:53 例えば星の物質と衝突し、
- 23:55 すぐに消滅してしまうでしょうから。
- 23:57 だから、ミッションの
- 23:59 最初の月面着陸があった時に、人々が
- 24:01 言っていたのです
- 24:03 アポロ計画で、ついに
- 24:05 月が反物質でできていないことが確信できます。
- 24:07 なぜなら、
- 24:09 宇宙飛行士が月に足を踏み入れたとき、
- 24:11 もし月が反物質でできていたら、
- 24:13 巨大な爆発が起こり、
- 24:15 その際には
- 24:17 莫大なエネルギーが発生したはずだからです。
- 24:19 このようにして、宇宙が
- 24:21 反物質でできていないことがわかります。
- 24:23 回収は非常に困難です。核分裂や核融合で
- 24:25 少しだけ回収できます。
- 24:27 なぜなら、私たちが回収するエネルギーは、
- 24:29 そこにあるわずかな物質の欠損、
- 24:31 特に核融合によるものです。原子が
- 24:33 融合すると、わずかな物質の欠損がエネルギーとして放出され、
- 24:35 それを回収しているのです。
- 24:37 しかし実際には、それは投入する燃料の
- 24:39 ごく一部に過ぎません。
- 24:41 ですから、私たちは投入する
- 24:43 燃料のすべてのエネルギーを
- 24:45 回収することはできません。それは非常に
- 24:47 困難です。物質が
- 24:49 純粋にエネルギーに
- 24:51 変換されるのは、
- 24:53 ごく稀な瞬間であり、
- 24:55 そのような状況で起こります。
- 24:57 – マーク・ラシェズレイさん、
- 24:59 本日はありがとうございました。– こちらこそ。
- 25:01 – 興味深いお話でした。トリスタン・ヴェイさん、
- 25:03 ありがとうございました。– こちらこそ。– マーク・ラシェズレイさん、改めて
- 25:05 あなたの著書
- 25:07 『Insaisissable énergie』が発売されたことをお伝えします。
- 25:09 Duneau éditionからです。
- 25:11 それでは、また来週、
- 25:13 『l'Intérieur』の次号で
- 25:15 お会いしましょう。
- 25:17 – 字幕 ST' 501
- 0:00 모든 생물학적 과정은 에너지 교환을 기반으로 합니다.
- 0:04 예를 들어, 우리는 에너지를 소비합니다.
- 0:06 뛰는 심장은 움직임이고,
- 0:08 혈액 순환, 호흡, 우리의 움직임,
- 0:12 그리고 우리의 생각들, 왜냐하면 우리의 생각들도,
- 0:15 우리 뇌에서 에너지를 소비하기 때문입니다.
- 0:17 누구에게는 다를 수도 있겠지만, 저는 모르겠습니다.
- 0:19 어쨌든, E는 mc2입니다.
- 0:21 이 등식은 질량과 에너지가 같다는 것을 의미합니다.
- 0:26 첫 번째로 이해해야 할 것은,
- 0:28 C2 인자는 제외할 수 있다는 것입니다.
- 0:30 1킬로그램의 물질에 담긴 에너지의 양은 엄청납니다.
- 0:34 아, 네, 엄청납니다.
- 0:35 원자력 발전소에서는 그 중 몇 백만 분의 일만 회수할 수 있습니다.
- 0:39 아니면 엔진에서는 몇 십억 분의 일만 회수할 수 있습니다.
- 0:42 하지만 항상 보존되는 무언가가 있다는 것을 알 수 있습니다.
- 0:44 언젠가 반물질 배터리를 상상할 수도 있을 것입니다.
- 0:48 즉, 남는 에너지를 사용하는 것입니다.
- 0:50 그런데도 이 양은 보존되기 때문에,
- 0:52 우리는 그것이 다양한 형태들 사이에서 존재의 연속성을 가지면서도,
- 0:56 동시에 그 다양한 형태들 자체는 서로 관련이 없다는 것을 잘 느낍니다.
- 0:58 그래서 우리는 생각합니다,
- 1:05 마르크 라샤이세렐 씨, 에너지는 하나인가요, 아니면 여러 개인가요?
- 1:09 좋은 질문입니다.
- 1:10 저는 에너지는 하나라고 말하고 싶습니다.
- 1:14 하지만 여러 가지 형태를 취할 수 있고,
- 1:17 동시에 형태를 바꿀 수 있으며,
- 1:21 에너지로서 보존된다고 말입니다.
- 1:26 마르크 라샤이세렐 씨, 플라네타리움에 함께해 주셔서 감사합니다.
- 1:29 당신은 물리학자이자 CNES의 명예 연구 책임자이십니다.
- 1:32 그리고 Duneau 출판사에서
- 1:36 이 새로운 책에서 당신은 에너지 개념의 미스터리를 풀려고 시도합니다.
- 1:41 열역학에서의 에너지, 일반 상대성 이론에서의 에너지,
- 1:45 우주적 규모에서의 에너지 말입니다.
- 1:47 이 책은 우리를 거의 개인적인 자기 성찰로 이끄는 책 중 하나입니다.
- 1:50 적어도 우리 자신을 분석하도록 이끄는 책입니다.
- 1:54 에너지는 우리 뇌 속에 있습니다. 에너지는 어디에나 있습니까?
- 1:58 에너지는 정말 어디에나 있습니다. 우리 주변에서 일어나는 모든 일,
- 2:02 모든 물리적, 생물학적, 산업적 과정, 당신이 원하는 모든 것이,
- 2:08 에너지 교환으로 분석되거나,
- 2:14 에너지가 취하는 형태의 변화로 분석됩니다.
- 2:18 즉, 에너지는 항상 존재하지만,
- 2:20 한 형태에서 다른 형태로 변환됩니다.
- 2:22 즉, 기계 에너지가 전기 에너지로 변환되거나,
- 2:25 혹은 그 반대로, 열이 운동 에너지로 변환되는 것입니다.
- 2:29 이를 운동 에너지라고 부릅니다.
- 2:31 우리 주변에서 일어나는 모든 일에 대해, 저는 우리가 목록을 만들 수 있다고 생각합니다.
- 2:35 우리가 목격하는 모든 과정에 대한 목록 말입니다.
- 2:39 그리고 예외를 찾을 수 없을 것이라고 생각합니다.
- 2:42 책을 읽을 때, 빛 에너지의 전달이 있습니다.
- 2:45 빛의 형태로 에너지가 당신의 망막에 도달합니다.
- 2:51 심지어 당신이 생각할 때도,
- 2:53 당신의 뇌 속에서, 뉴런들 사이에서 에너지 교환이 일어납니다.
- 2:58 그리고 이것이 아마도 우리가 지능이라고 부르는 것의 기초일 것입니다.
- 3:02 나아가 의식의 기초일 수도 있습니다.
- 3:04 겉보기보다 이해하기 어려운 개념에 대해 이야기하고 있습니다.
- 3:08 구체적으로, 에너지는 무엇입니까?
- 3:10 우선, 처음에는
- 3:12 에너지가 현상을 설명하는 데 사용되었지만,
- 3:17 실제로 정의되지는 않았습니다.
- 3:20 즉, 우리는 에너지 교환에 관심을 가졌고,
- 3:24 우리가 에너지를 사용할 수 있는 용도에 관심을 가졌지만,
- 3:29 절대적인 정의, 제가 말하자면,
- 3:33 근본적인 정의가 부족했습니다.
- 3:35 그것은 20세기에 들어서야 비로소 나타났다고 할 수 있습니다.
- 3:39 좀 단순화해서 말하자면, 열역학이라는 학문과 함께요.
- 3:42 좀 단순화해서 말하자면요.
- 3:44 그것은 물리학자들이 깨달았을 때 탄생했습니다.
- 3:50 열이 움직임을 만들어내는 데 사용될 수 있다는 것을요.
- 3:54 가장 간단한 예는, 물이 담긴 냄비가 있을 때,
- 3:58 아래에 가스를 켜면 열이 전달되고,
- 4:03 어느 순간, 뚜껑이 들리게 됩니다.
- 4:06 수증기의 압력으로 인해요.
- 4:08 그래서 움직임이 발생합니다.
- 4:10 즉, 열이 움직임을 생성하는 것이죠.
- 4:12 이것들은 언뜻 보기에 서로 다른 두 가지입니다.
- 4:15 그것은 무언가가 변형된다는 것을 의미합니다.
- 4:18 열-온도의 형태에서
- 4:21 움직임의 형태로 바뀌는 무언가가요.
- 4:23 같은 것이 아닙니다.
- 4:25 그래서 이것을 연구해야 합니다.
- 4:27 이 변환 과정에서
- 4:30 보존되는 무언가가 있는지,
- 4:32 즉, 형태를 바꿀 무언가가 있는지 봐야 합니다.
- 4:34 이것을 분석함으로써 우리는
- 4:37 엄밀히 말해 에너지 개념에 도달하게 됩니다.
- 4:40 왜냐하면 우리는 무언가가 있다는 것을 분명히 알 수 있기 때문입니다.
- 4:44 가스의 열에서 나오는 무언가가요.
- 4:47 그리고 가스 자체도
- 4:50 열을 생성할 수 있는 능력을 가지고 있습니다.
- 4:53 그것을 가스의 화학 에너지라고 부를 수 있습니다.
- 4:56 석유, 석탄 등도 마찬가지입니다.
- 4:59 그것들은 태울 수 있는 것들이고,
- 5:01 연소는 열을 발생시킵니다.
- 5:03 그리고 이 열 또한,
- 5:05 들리는 뚜껑이나 증기기관처럼,
- 5:08 우리는 그것을 움직임으로 변환합니다.
- 5:11 그리고 우리는 무언가가 있다는 것을 분명히 알 수 있습니다.
- 5:13 하나에서 다른 것으로 전달되는 무언가가요.
- 5:15 석유에서 열로,
- 5:17 그리고 나서 움직임으로 전달되는 무언가가요.
- 5:19 그리고 보존되는 이 무언가,
- 5:22 이 속성을 우리는 에너지라고 부릅니다.
- 5:24 – 트리스탄 씨, 당신은 부국장입니다.
- 5:27 피가로 과학부의요.
- 5:30 이 에너지 개념에 만족하십니까?
- 5:33 저는 그것이 매우 답답하고,
- 5:35 이해하기 매우 어렵다고 생각합니다.
- 5:37 – 네, 이해하기 어렵습니다.
- 5:39 마르크 레셰제르 씨가 말했듯이요.
- 5:41 그것은 동시에 매우 구체적이면서도,
- 5:43 매우 비물질적입니다.
- 5:45 직관적으로 에너지가 무엇인지 알기 위해,
- 5:47 우리 휴대폰의 배터리,
- 5:49 음식에 있는 에너지,
- 5:51 내연기관, 뚜껑을 들어 올리는
- 5:53 수증기의 힘,
- 5:55 우리는 에너지가 움직임을 일으키는 것이라는 것을 이해합니다.
- 5:57 우리는 이런 직관적인 측면을 가지고 있습니다.
- 5:59 기차를 움직이게 하는 전기 모터처럼요.
- 6:01 무언가가 있다는 것을 알 수 있습니다
- 6:03 행동의 개념과 관련이 있습니다.
- 6:05 하지만 갑자기, 우리가 생각할 때,
- 6:07 에너지 자체가 전기적인 것일까요?
- 6:09 그렇지 않습니다. 너무나 다양한 형태를 띠기 때문입니다.
- 6:11 전기 에너지, 화학 에너지...
- 6:13 열과 기계 에너지에 대해서는,
- 6:15 엄밀히 말하면, 우리는 말할 수 있습니다
- 6:17 열은 움직이는 원자이며,
- 6:19 매우 빠르며, 거시적인 물체에
- 6:21 그들의 움직임을 전달할 수 있습니다.
- 6:23 우리는 생각할 수 있습니다,
- 6:25 우리가 볼츠만 쪽으로 방향을 바꾼다면,
- 6:27 이런 식으로 어느 정도 이해할 수 있을 것입니다.
- 6:29 전기는 이미 더 복잡하고,
- 6:31 화학 에너지, 그리고 원자 에너지를 볼 때는
- 6:33 훨씬 더 복잡합니다.
- 6:35 왜냐하면 그것들은 다른 힘이기 때문입니다.
- 6:37 하지만 이 양은,
- 6:39 보존되기 때문에, 우리는 분명히 느낍니다
- 6:41 그것이 이 다양한 형태들 사이에서
- 6:43 존재의 연속성을 가지고 있으며,
- 6:45 동시에 이 다양한 형태들 사이에서 아무런 관련이 없다는 것을요.
- 6:47 그래서 우리는 생각합니다,
- 6:49 정말 무엇일까요?
- 6:51 실재하는 것일까요?
- 6:53 아니면 도구, 수학적인 장치일까요?
- 6:55 수학자들은 에너지를 정의할 수 있습니다,
- 6:57 수학적 대상들이 있고,
- 6:59 그들은 에너지를 정의합니다,
- 7:01 그것은 함수의 기준이며,
- 7:03 그들은 에너지를 정의할 수 있습니다
- 7:05 특정 수학적 틀 안에서,
- 7:07 그리고 그것은 거의
- 7:09 동일할 것이며, 우리는 물리학에서
- 7:11 나중에 동등한 공식들을 발견할 것입니다.
- 7:13 그렇다면, 이것은 단지 수학적 도구일까요?
- 7:15 이러한 것들을 설명하기 위한, 즉
- 7:17 시간에 따른 변화를 설명하기 위한
- 7:21 에너지의
- 7:23 근본적인 것일까요?
- 7:25 아니면
- 7:27 실재하는 것,
- 7:29 만질 수 있는 것이 있을까요? 그리고 그것은 명확하지 않습니다.
- 7:31 에너지는 정말 물질적인 것일까요?
- 7:35 답변은 엇갈립니다,
- 7:37 왜냐하면 동시에 우리는 깨닫기 때문입니다
- 7:39 에너지는 항상
- 7:41 물질적 지지대를 가져야 한다는 것을요,
- 7:43 즉, 그것은 어떤 것의 에너지라는 것입니다,
- 7:45 하지만 우리는 보게 될 것입니다, 미묘한 차이점들도 있다는 것을요,
- 7:47 예를 들어, 중력 에너지가 있기 때문입니다,
- 7:49 그것이 정말 물질적인 것인지
- 7:51 아닌지는 알 수 없습니다.
- 7:53 하지만 저는 에너지가
- 7:55 오히려 시스템에
- 7:57 연결하는 능력이라고 말하고 싶습니다.
- 7:59 즉, 제가 말한다면
- 8:01 이 석유통 안에,
- 8:03 에너지가 있다는 것은,
- 8:05 어느 정도 암시합니다.
- 8:07 제가 할 수 있다는 것을요.
- 8:09 이 에너지를 사용하는 것을요.
- 8:11 예를 들어, 다음과 같은 작업을 위해,
- 8:13 제 엔진을 작동시키거나,
- 8:15 석유 난로로 몸을 데우는 것
- 8:17 같은 것 말이죠.
- 8:19 그러므로, 그것은 능력입니다.
- 8:21 제가 이 석유통에 연결시키는,
- 8:23 이 석탄 조각 등에 연결시키는 능력입니다.
- 8:25 하지만, 또한 주의해야 합니다.
- 8:27 만약 제가 사막에 있고
- 8:29 석유통을 가지고 있어도,
- 8:31 성냥이 없고,
- 8:33 라이터가 없다면,
- 8:35 아무것도 할 수 없습니다.
- 8:37 성냥이 있다고 해도,
- 8:39 제가 할 수 있는 유일한 것은,
- 8:41 불을 붙이는 것뿐입니다.
- 8:43 하지만 그것이 그다지
- 8:45 주변 상황을 진전시키지는
- 8:47 않을 것입니다.
- 8:49 따라서, 이러한 개념이 있습니다.
- 8:51 에너지의 유용성에 대한
- 8:53 그리고 우리가 깨달은 것은
- 8:55 에너지 형태가 있다는 것입니다.
- 8:57 사용 능력에서 벗어나는.
- 8:59 음, 제가 말하자면,
- 9:01 예를 들어, 열역학에서
- 9:03 꽤 일찍 이해된 것은,
- 9:05 증기 기관에서
- 9:07 변환이 일어난다는 것입니다.
- 9:09 열이 일로 변환되는.
- 9:11 일은 운동 에너지입니다.
- 9:13 말하자면요.
- 9:15 이것을 역학적 에너지라고도 부릅니다.
- 9:17 또는 운동 에너지라고도 합니다.
- 9:19 그래서, 무언가가 있다고 말합니다.
- 9:21 보존되는, 즉 에너지인데
- 9:23 열 형태에서
- 9:25 일 형태로 바뀌는 것입니다.
- 9:27 좋습니다, 그건 아주 좋습니다.
- 9:29 그리고 결국,
- 9:31 에너지는 보존된다고 말합니다.
- 9:33 네, 하지만 제가 말하자면,
- 9:35 그것은 그다지
- 9:37 우리가 발견한 것이 아닙니다.
- 9:39 오히려 에너지의 정의입니다.
- 9:41 즉, 우리는 분명히 무언가가 있다는 것을 봅니다.
- 9:43 보존되는 무언가가
- 9:45 이 변환 과정에서
- 9:47 무언가가 있다는 것을요.
- 9:49 한 시스템에서 다른 시스템으로 이동하는.
- 9:51 우리는 잘 이해했습니다.
- 9:53 에너지는 다형적이며,
- 9:55 여러 형태를 취할 수 있습니다.
- 9:57 반면에, 에너지를 특징짓는 것은
- 9:59 사라지지 않는다는 것입니다.
- 10:01 이것이 우리에게 말해주는 것입니다.
- 10:03 에너지 보존 법칙입니다.
- 10:05 원리를 설명해 주실 수 있나요?
- 10:09 에너지는 정의상 한 시스템에서 다른 시스템으로, 한 형태에서 다른 형태로 이동하며 결코 사라지지 않는 능력입니다.
- 10:21 결국 움직임이 소진되고 마찰이 생겨도, 그것은 다시 열이 될 것이고, 여전히 에너지일 것입니다.
- 10:29 가스, 석유 또는 석탄에는 화학 에너지가 저장되어 있습니다.
- 10:35 연소를 하면 이 화학 에너지를 열에너지로 바꿉니다.
- 10:41 그리고 증기를 사용하면 이 열에너지, 즉 이 열을 운동 에너지로 바꿉니다.
- 10:49 나중에 이 운동 에너지를 전기 에너지로 바꿉니다.
- 10:53 반대로, 모터에서는 이 전기 에너지를 다시 운동 에너지로 바꿉니다.
- 10:59 움직임에는 항상 마찰이 있고, 그것은 다시, 적어도 부분적으로는, 열로 변환될 것입니다.
- 11:07 마찰이 생기면 열이 나고, 모터가 뜨거워지는 등입니다.
- 11:11 이 모든 과정은 한 형태의 에너지가 다른 형태로 연속적으로 교환되는 것입니다.
- 11:17 하지만 항상 보존되는 무언가가 있다는 것을 분명히 알 수 있습니다.
- 11:19 왜냐하면 무언가가 없다면, 아무것도 없다면, 움직임을 만들어낼 수 없기 때문입니다.
- 11:25 움직임을 만들어내려면, 제가 든 예시에서는 열, 즉 열에너지가 필요합니다.
- 11:31 열에너지를 얻으려면 태울 무언가, 즉 화학 에너지를 저장하는 연료가 있어야 합니다.
- 11:37 화학 에너지가 어디서 오는지 묻는다면, 그건 다른 문제입니다.
- 11:39 하지만 생물학을 통해 식물들이 발효하여 석유를 만들 수도 있습니다.
- 11:45 그리고 생물학, 모든 생물학적 과정은 에너지 교환을 기반으로 합니다.
- 11:51 예를 들어, 우리는 에너지를 소비합니다.
- 11:55 심장이 뛰는 것은 움직임입니다.
- 11:57 혈액 순환, 호흡, 우리의 움직임.
- 12:01 그리고 우리의 생각도 그렇습니다.
- 12:03 우리의 생각도 에너지를 소비하기 때문입니다.
- 12:05 우리 뇌에서, 제 생각에는
- 12:07 뇌는 기관입니다.
- 12:09 우리 몸에서 가장 많은 에너지를 소비하는.
- 12:11 누구에게는 다를 수도 있겠지만,
- 12:13 모르겠습니다.
- 12:15 대략적으로 그렇습니다.
- 12:17 이것은 전체와 관련된 순환입니다.
- 12:19 우주 전체, 그리고 우리를 포함해서 말이죠.
- 12:21 그것은 어딘가에서 와야만 합니다.
- 12:23 그래서 우리는 음식을 섭취합니다.
- 12:25 음식 섭취를 중단하면,
- 12:27 장기들이 기능하기 어려워질 것입니다.
- 12:29 결국에는 더 이상 작동하지 않을 것입니다.
- 12:31 음식을 섭취한다는 것은 무엇을 의미할까요?
- 12:33 그것은 흡수하는 것입니다.
- 12:35 화학적 형태의 에너지를
- 12:37 음식에서.
- 12:39 음식에는 분자들이 있습니다.
- 12:41 화학 에너지로 가득 찬.
- 12:43 우리가 소화라고 부르는 이 과정은
- 12:45 다음으로 구성됩니다.
- 12:47 이 화학 에너지를 회수하여
- 12:49 운반하는 것입니다.
- 12:51 우리 몸 안으로,
- 12:53 장기들로 가져가서,
- 12:55 장기들이 기능할 수 있도록 하는 것이죠.
- 12:57 특히,
- 12:59 움직임과 함께,
- 13:01 심장이 뛰고, 근육이 수축하고
- 13:03 이완되기 때문입니다.
- 13:05 이것들은 끊임없는 변환입니다.
- 13:07 에너지의.
- 13:09 음식 속의 이 에너지는 어디에서 올까요?
- 13:11 예를 들어,
- 13:13 식물, 과일, 채소 등은
- 13:15 식물입니다.
- 13:17 그 자체로 일종의
- 13:19 변환 기계입니다.
- 13:21 에너지 변환 기계.
- 13:23 어떤 에너지요? 잎에 의해 포착되는 태양의 복사 에너지,
- 13:25 또는 토양 속의 에너지,
- 13:27 어쩌면 말이죠.
- 13:31 그것은 식물성 물이
- 13:33 분자를 만들게 하는 화학 에너지입니다.
- 13:35 예를 들어 설탕 분자처럼,
- 13:37 화학 에너지로 가득 찬,
- 13:39 일종의 연료와 같은 것인데,
- 13:41 설탕은 성냥으로 태우지는 않지만,
- 13:43 우리 몸에서 일어나는 소화 과정은
- 13:45 일종의 연소와 비교할 수 있습니다.
- 13:47 왜냐하면 우리가 음식의 화학 에너지를
- 13:49 다른 에너지로, 아마도 화학 에너지일 수도 있고
- 13:51 움직임 에너지일 수도 있는 것으로 변환하기 때문입니다.
- 14:03 우리를 따뜻하게 하는 에너지 등.
- 14:05 마크 라샤이세렐, 한마디 해주셨으면 합니다.
- 14:07 방정식에 대해
- 14:09 아마도 가장 잘 알려진
- 14:11 우리가 이야기할 때
- 14:13 에너지에 대해. 에너지를 이야기하기는 어렵습니다.
- 14:15 언급하지 않고는
- 14:17 이 방정식. E는
- 14:19 MC2. 트리스탄,
- 14:21 이것이 역사상 가장 잘 알려진 방정식이라고 말할 수 있을까요?
- 14:23 네, 그럴 가능성이 높습니다.
- 14:25 몇몇 수학 방정식이 경쟁할 수 있겠지만,
- 14:27 대중에게는
- 14:29 단연코 가장 잘 알려진 방정식이라고 생각합니다.
- 14:31 아무도 그게 무슨 뜻인지 모르지만,
- 14:33 모두가 알고 있습니다.
- 14:35 그게 무슨 뜻인지 빠르게 설명해 보겠습니다.
- 14:37 이 방정식은 아름답습니다.
- 14:39 짧기 때문입니다.
- 14:41 아주 적은 줄로 많은 것을 설명합니다.
- 14:43 네, 그것은
- 14:45 특징적인 관계입니다.
- 14:47 상대론적 이론의.
- 14:49 E=MC2, 아주 간단합니다.
- 14:51 첫 번째로,
- 14:53 방정식이라기보다는 관계라고 말하고 싶습니다.
- 14:55 하지만 상관없습니다. 그리고 여러분은 보게 될 것입니다.
- 14:57 그것은 관계 이상이며, 항등식입니다.
- 14:59 그리고 그것은 표현하는 것입니다.
- 15:01 에너지와
- 15:03 질량 사이의 항등성. 자, 마크 라샤이세렐,
- 15:05 용어를 말해봅시다, 아니면
- 15:07 이 방정식의 용어를 설명해 봅시다.
- 15:09 에너지는
- 15:11 M, 즉 질량에
- 15:13 C 제곱을 곱한 것입니다. C는
- 15:15 진공에서의 빛의 속도 제곱입니다.
- 15:17 이 항등식은
- 15:19 질량과 에너지가
- 15:21 같은 것이라는 뜻입니다. 첫 번째로 이해해야 할 것은,
- 15:23 C2 인자를
- 15:25 제거할 수 있다는 것입니다. 왜냐하면 그것은 단순히
- 15:27 에너지와 질량이
- 15:29 표현하는 것이기 때문입니다.
- 15:31 에너지와 질량이
- 15:33 같은 단위로 표현되지 않는다는 것을.
- 15:35 그리고 만약 여러분이
- 15:37 물리학자들이 좋아하는 단위를
- 15:39 사용한다면,
- 15:41 천체물리학자들, 핵물리학자들,
- 15:43 입자물리학자들 등이 좋아하는 단위를 사용한다면,
- 15:45 여러분은 빛의
- 15:47 속도가 무엇인지 알게 될 것입니다.
- 15:49 그것은...
- 15:51 빛이 특정
- 15:53 시간 동안 이동하는 거리로 표현됩니다.
- 15:55 그리고 우리는 말할 것입니다.
- 15:57 초당 30만 킬로미터라고.
- 15:59 하지만 물리학자들이 사용하는
- 16:01 올바른 단위는
- 16:03 오히려, 정확히 말하면, 광초(光秒)
- 16:05 또는 광년(光年)입니다. 그게 무엇이냐 하면,
- 16:07 미터의 법적 정의를 보시면
- 16:09 미터의 법적 정의는
- 16:11 미터의 법적 정의는
- 16:13 빛이 이동하는 거리입니다.
- 16:15 빛이 이동하는 거리입니다.
- 16:17 특정 시간 동안,
- 16:19 몇 초였는지 기억이 안 나지만, 그 시간 동안 빛이 이동하는 거리입니다.
- 16:21 따라서 진정한
- 16:23 거리 단위는
- 16:25 광초(光秒)입니다.
- 16:27 광초(光秒)입니다.
- 16:29 그리고 역사적인 이유로,
- 16:31 이전의 단위로 돌아가기 위해,
- 16:33 특정 숫자를 곱합니다. 하지만 진정한
- 16:35 거리 단위는
- 16:37 광초(光秒)입니다.
- 16:39 그렇다면 빛의 속도는 얼마일까요?
- 16:41 빛의 속도는 초당 1광초(光秒)입니다.
- 16:43 즉, 1입니다.
- 16:45 1입니다. 그래서 대부분의 경우,
- 16:47 물리학자들은 제가 방금 언급한
- 16:49 단위계, 즉 빛의 속도가 1인
- 16:51 자연 단위계라고 불리는 것을 사용합니다.
- 16:53 자연 단위계에서는 빛의 속도가 1입니다.
- 16:55 하지만 그 이상입니다.
- 16:57 왜냐하면 상대성 이론의 관점에서 볼 때,
- 16:59 결국 공간과 시간은 실제로 존재하지 않고,
- 17:01 시공간만 존재하며,
- 17:03 지속 시간에 대해 이야기하든 길이에 대해 이야기하든,
- 17:05 거의 같은 것입니다.
- 17:07 즉, 길이를 광초(光秒)로 측정한다고 말하는 대신,
- 17:09 길이를
- 17:11 초로 측정한다고 말할 수 있습니다.
- 17:13 이것은 일종의 지름길입니다.
- 17:15 빛의 속도는 더 이상
- 17:17 초당 1광초(光秒)가 아니라,
- 17:19 단순히 1입니다. 단위가 없는 어떤 것입니다.
- 17:21 어쨌든 이해해야 할 것은 E=mc² 관계에서
- 17:23 c²는 우리가 질량을 킬로그램으로,
- 17:25 에너지를 줄이나 전자볼트,
- 17:27 또는 다른 에너지 단위로 측정하는 데 익숙하기 때문에 생기는
- 17:29 단순한 변환 계수라는 것입니다.
- 17:31 하지만 물리학자들은 그렇게 하지 않습니다.
- 17:33 죄송합니다?
- 17:35 네, 진짜 관계는 E=m입니다.
- 17:37 예를 들어, 물리학자들은
- 17:39 입자 물리학을 할 때,
- 17:41 양성자의 질량이 얼마냐고 물으면,
- 17:43 몇 그램이나
- 17:45 몇 마이크로그램이라고 대답하지 않습니다.
- 17:47 그들은 대략
- 17:49 E=m이라고 말합니다.
- 17:51 예를 들어, 물리학자들은
- 17:53 입자 물리학을 할 때,
- 17:55 양성자의 질량이 얼마냐고 물으면,
- 17:57 몇 그램이나
- 17:59 몇 마이크로그램이라고 대답하지 않습니다.
- 18:01 그들은 대략
- 18:03 1기가전자볼트입니다.
- 18:05 1기가전자볼트는 10억
- 18:07 전자볼트입니다. 전자볼트는
- 18:09 에너지 단위입니다.
- 18:11 그러니 더 이상
- 18:13 E=mc²라고 말하지 마세요. 뭐, 듣기 좋긴 하네요.
- 18:15 그래서 저는 계속 E=mc²라고 말합니다.
- 18:17 일반 대중을 위한 작은 이야기인데,
- 18:19 물리학자에게는 유용하지 않고
- 18:21 실제로 흥미가 없지만, 일반 대중에게는
- 18:23 작은 양의 물질에도 엄청난 양의 에너지가
- 18:25 있다는 것을 보여줍니다.
- 18:27 일상생활의
- 18:29 규모에서 말이죠. 사실 이것이
- 18:31 E=mc²가 숨기고 있는 의미입니다.
- 18:33 이것은 일상생활에서
- 18:35 흔히 쓰이는 단위입니다. 규모로 보면,
- 18:37 절대적인 의미는 없지만,
- 18:39 우리 규모에서 작은 양의 물질은
- 18:41 많은 양의 에너지를 포함합니다.
- 18:43 이것이 원자폭탄으로
- 18:45 극도로 강력한 폭발을 일으킬 수 있는 이유입니다.
- 18:47 네, 이것이 C² 뒤에 숨겨진 것이지만,
- 18:49 이것은 일상생활의 영역에 더 가깝고,
- 18:51 실제로 물리학적으로는
- 18:53 흥미가 덜합니다.
- 18:55 – 저도 동의하지만,
- 18:57 그것이 더 기만적이라고 생각합니다…
- 18:59 말씀하신 장점이 있더라도요.
- 19:01 제가 자주 드는 예시는
- 19:03 이것입니다. 여러분 앞에
- 19:05 석유 1킬로그램,
- 19:07 우라늄 1킬로그램,
- 19:09 그리고 자갈 1킬로그램을 놓습니다.
- 19:11 어떤 더미에
- 19:13 가장 많은 에너지가 있을까요?
- 19:15 정의상,
- 19:17 정확히 같습니다. 차이점은
- 19:19 이 자갈 1킬로그램의 에너지를
- 19:23 회수할 방법을 잘 모른다는 것입니다.
- 19:25 하지만 에너지는 거기에 있습니다.
- 19:27 우라늄 1킬로그램의 에너지도
- 19:31 마찬가지로 회수할 방법을 모릅니다.
- 19:33 원자력 발전소에서는
- 19:35 몇 백만분의 일만 회수할 것입니다.
- 19:37 그리고 석유 1킬로그램의 에너지는
- 19:41 엔진에서 몇 십억분의 일만 회수할 것입니다.
- 19:45 어쨌든 에너지는
- 19:47 회수할 수 없습니다. 제가
- 19:49 맨 처음에 말했던 것입니다.
- 19:51 제가 여러분에게
- 19:53 석유 1킬로그램의 에너지에 대해 말할 때,
- 19:55 여러분은
- 19:57 1킬로그램의 에너지를 생각하는 것이 아니라,
- 19:59 몇 십억분의 일을
- 20:01 생각합니다.
- 20:03 회수할 수 있는 것입니다.
- 20:05 우라늄은,
- 20:07 우라늄의 질량 에너지를 전혀 회수하지 못할 것입니다.
- 20:09 몇 백만 분의 일만
- 20:11 원자력 발전소에서 회수할 수 있습니다.
- 20:13 이것이 에너지의 정의입니다.
- 20:15 20세기까지
- 20:17 사용되었던.
- 20:19 우리는 몰랐습니다.
- 20:21 영점이 어디인지, 그것이 무엇인지 전혀 몰랐습니다.
- 20:23 절대 에너지라는 것을, 비록 우리가
- 20:25 어느 정도 알고 있다고 믿었지만요. 우리가 이야기할 때
- 20:27 에너지에 대해, 우리는 이야기했습니다.
- 20:29 작은 비율에 대해
- 20:31 사용 가능한 에너지의
- 20:33 우라늄 1kg, 석유 1kg
- 20:35 또는 석탄
- 20:37 또는 원하는 어떤 것이든.
- 20:39 당신의 책, 정확히 Insaisissable énergie에서,
- 20:41 당신은 다른 예시들을 제시합니다.
- 20:43 질량-에너지 관계에 대한,
- 20:45 그리고 저는 생각합니다.
- 20:47 이것을 강조하는 것이 중요하다고,
- 20:49 1킬로그램의 물질에
- 20:51 포함된
- 20:53 에너지의 양은 엄청납니다.
- 20:55 네, 엄청납니다.
- 20:57 당신은 그것이 9 곱하기
- 20:59 10의 16승 줄이라고 말합니다.
- 21:01 네.
- 21:03 그것은 9 곱하기 10의 16승이라는 숫자입니다.
- 21:05 많은 0이 붙은 숫자죠.
- 21:07 세기에는 너무 많습니다.
- 21:09 하지만 에너지 측면에서 보면,
- 21:11 엄청납니다. 그것은 전체
- 21:13 국가들의 소비량보다 많습니다.
- 21:15 석유 1kg을 드리면, 대략 어떤 것인지 아실 겁니다.
- 21:17 대략 석유 1리터 정도 됩니다.
- 21:19 거기서 얻을 수 있는 에너지 양을 대략 아실 겁니다.
- 21:21 당신은 차를 움직일 수 있습니다.
- 21:23 얼마나?
- 21:25 음...
- 21:27 수십 킬로미터 정도,
- 21:29 라고 합시다. 좋아요.
- 21:31 이 동일한 석유 1kg의
- 21:33 질량 에너지는
- 21:35 대략 10억을 곱해야 한다는 것을 알아야 합니다.
- 21:37 즉,
- 21:39 석유 1kg의 질량 에너지를 우리가
- 21:41 사용할 줄 안다면,
- 21:43 아니면 우라늄 1kg에서든,
- 21:45 그것은 당신의 차를 움직이게 할 것입니다.
- 21:47 10억 번
- 21:49 10킬로미터씩, 즉
- 21:51 100억 킬로미터.
- 21:53 태양까지 거리의 10배입니다.
- 21:55 훨씬 더 긴 거리죠.
- 21:57 당신의 질량을 묻는 것은 실례입니다.
- 21:59 에너지로 따지면, 어떻게
- 22:01 나타나는지 모르겠습니다.
- 22:03 제 몸무게는 86kg입니다.
- 22:05 무게와 질량은 완전히 같은 것이 아닙니다.
- 22:07 네, 저는 그의 무게만 압니다.
- 22:09 네, 그 말은
- 22:11 당신과 함께라면,
- 22:13 우리는 공급할 수 있습니다
- 22:15 문명 전체에
- 22:17 수세기 동안.
- 22:19 아주 쉽게.
- 22:21 그의 반대되는 존재가 있어야 할 것입니다.
- 22:23 나의 반대되는 존재요.
- 22:25 왜 필요하다고 말씀하시나요?
- 22:27 그의 반대편, 트리스탄의 반대편이요?
- 22:29 질량 에너지는 그렇게까지
- 22:31 일상생활에서 큰 의미가 없습니다. 회수할 방법을 모르기 때문이죠.
- 22:33 그것을 회수할 방법이 있을 것입니다.
- 22:35 그것은 심지어 에너지입니다
- 22:37 1킬로그램의 그라바의.
- 22:39 그것을 회수하려면,
- 22:41 예를 들어, 방사선으로 변환하려면,
- 22:43 1킬로그램의 반(反)그라바가 있어야 할 것입니다.
- 22:45 즉, 반물질로 만들어진 그라바인데,
- 22:47 양성자로 구성되는 대신,
- 22:49 중성자 등으로 구성되는 대신,
- 22:51 반양성자, 반중성자로 구성된 것입니다.
- 22:53 하지만 기록은
- 22:55 반물질 생산에 대한
- 22:57 있었는데, 깨졌습니다.
- 22:59 얼마 전에요.
- 23:01 그것은 몇몇 조각에 불과합니다,
- 23:03 그램 단위의 반물질이요.
- 23:05 반물질은 지구상에 없습니다.
- 23:07 우주에도 거의 없습니다.
- 23:09 그리고 만약 그것을 만들고 싶다면,
- 23:11 그 유명한 에너지를 소비해야 할 것입니다.
- 23:13 어쩌면 언젠가, 우리는 배터리를 상상할 수 있을지도 모릅니다,
- 23:15 반물질로 된.
- 23:17 당신은 남는 에너지를 사용해서
- 23:19 반물질을 만듭니다.
- 23:21 그리고 에너지를
- 23:23 회수해야 할 필요가 있는 날에는, 반물질을 가져다가
- 23:25 물질과 대면시킵니다.
- 23:27 그러면 에너지를 회수할 수 있습니다.
- 23:29 반물질의 문제는, 단지
- 23:31 만들기가 매우 어렵고 비용이 많이 들 뿐만 아니라,
- 23:33 만들기 어렵고 비쌀 뿐만 아니라, 우리는
- 23:35 보관할 줄 모릅니다. 왜냐하면 만약 당신이
- 23:37 반물질을 용기에 넣으면,
- 23:39 물질로 된 용기에 넣으면, 즉시 반물질은
- 23:41 접촉하게 될 것이고
- 23:43 용기의 물질과 접촉하여
- 23:45 소멸할 것입니다. 그리고 사실, 이것이 바로
- 23:47 우주에 반물질이 없다는 것을 아는 방법입니다.
- 23:49 왜냐하면 만약 있다면,
- 23:51 그것은 물질과 충돌할 것이고,
- 23:53 예를 들어 별의 물질과 충돌하여
- 23:55 즉시 소멸할 것이기 때문입니다.
- 23:57 이것이 바로 사람들이
- 23:59 말했던 것입니다. 즉, ~가 있었을 때
- 24:01 임무의 첫 달 착륙이요.
- 24:03 아폴로, 우리는 마침내
- 24:05 달이 반물질로 이루어져 있지 않다는 것을 확신하게 될 것입니다.
- 24:07 왜냐하면 우주비행사가
- 24:09 달에 발을 디뎠을 때,
- 24:11 만약 달이 반물질로 이루어져 있었다면,
- 24:13 거대한 폭발이 일어났을 것이고
- 24:15 그때는
- 24:17 정말 많은 에너지가 있었을 겁니다.
- 24:19 그래서 우리는 우주가
- 24:21 반물질로 이루어져 있지 않다는 것을 알게 됩니다.
- 24:23 회수하기가 매우 어렵습니다. 우리는 핵분열과 핵융합을 통해
- 24:25 조금 회수합니다.
- 24:27 왜냐하면 우리가 회수하는 에너지는 사실
- 24:29 존재하는 작은 물질 결손이기 때문입니다.
- 24:31 특히 핵융합에서 그렇습니다. 원자들이
- 24:33 융합할 때, 작은 물질 결손이 에너지 형태로 방출되는데,
- 24:35 이것이 우리가 회수하는 것입니다.
- 24:37 하지만 사실, 그것은 극히 일부에 불과할 것입니다.
- 24:39 우리가 넣는 연료의.
- 24:41 그래서 우리는 연료의 모든 에너지를
- 24:43 전혀 회수할 수 없습니다.
- 24:45 우리가 넣는 것들에서요. 그것은 극도로
- 24:47 어렵습니다. 물질이
- 24:49 에너지로 순수하게
- 24:51 변환되는 드문 순간입니다.
- 24:53 이런 상황에서
- 24:55 일어납니다.
- 24:57 – 네, 마크 라셰즈레 씨, 이 인터뷰에 대해 정말 감사합니다.
- 24:59 – 감사합니다.
- 25:01 – 정말 흥미롭네요. 트리스탄 베이 씨, 감사합니다.
- 25:03 – 감사합니다. – 마크 라셰즈레 씨, 당신의 책
- 25:05 출간을 다시 한번 말씀드립니다.
- 25:07 <i>Insaisissable énergie</i>.
- 25:09 Duneau 출판사에서 나왔습니다.
- 25:11 저는 다음 주에
- 25:13 다음 호에서
- 25:15 <i>L'Intérieur</i>를 통해 다시 찾아뵙겠습니다.
- 25:17 – 자막 ST' 501
- 0:00 Mọi quá trình sinh học đều dựa trên sự trao đổi năng lượng.
- 0:04 Ví dụ, chúng ta tiêu hao năng lượng.
- 0:06 Tim chúng ta đập là chuyển động,
- 0:08 máu lưu thông, hô hấp, di chuyển của chúng ta,
- 0:12 và cả suy nghĩ của chúng ta nữa, vì suy nghĩ của chúng ta,
- 0:15 cũng tiêu thụ năng lượng trong não bộ.
- 0:17 Có lẽ tùy người, tôi không biết.
- 0:19 Thôi được rồi, E bằng mc2.
- 0:21 Đẳng thức này có nghĩa là khối lượng và năng lượng là một.
- 0:26 Điều đầu tiên cần hiểu là
- 0:28 hệ số C2, bạn có thể bỏ qua.
- 0:30 Lượng năng lượng chứa trong một kilôgam vật chất là phi thường.
- 0:34 À vâng, nó phi thường thật.
- 0:35 Trong một nhà máy điện hạt nhân, bạn sẽ thu được vài phần triệu.
- 0:39 Hoặc trong động cơ của bạn, bạn sẽ thu được vài phần tỷ.
- 0:42 Nhưng chúng ta thấy rõ rằng luôn có thứ gì đó được bảo toàn.
- 0:44 Có lẽ một ngày nào đó, chúng ta có thể hình dung ra pin phản vật chất.
- 0:48 Nghĩa là bạn sử dụng năng lượng dư thừa của mình.
- 0:50 Và tuy nhiên, lượng này, vì nó được bảo toàn,
- 0:52 chúng ta cảm thấy rõ rằng nó vừa có sự tồn tại liên tục giữa các dạng khác nhau của nó,
- 0:56 và đồng thời, nó không liên quan gì đến các dạng khác nhau của nó.
- 0:58 Và thế là, chúng ta tự hỏi, rốt cuộc nó là gì?
- 1:05 Marc Lachaiserelle, có một năng lượng hay nhiều năng lượng?
- 1:09 Đó là một câu hỏi hay.
- 1:10 Tôi thì cho rằng có một năng lượng,
- 1:14 nhưng nó có thể mang nhiều dạng khác nhau
- 1:17 và có thể thay đổi dạng đồng thời
- 1:21 với tư cách là năng lượng, nó được bảo toàn.
- 1:26 Marc Lachaiserelle, cảm ơn ông đã đến với chúng tôi trong Planetarium.
- 1:29 Ông là nhà vật lý, giám đốc nghiên cứu danh dự tại CNES,
- 1:32 và ông xuất bản cuốn Năng lượng khó nắm bắt, của nhà xuất bản Duneau,
- 1:36 một cuốn sách mới trong đó ông cố gắng làm sáng tỏ bí ẩn về khái niệm năng lượng,
- 1:41 năng lượng trong nhiệt động lực học, năng lượng trong thuyết tương đối rộng,
- 1:45 ở quy mô vũ trụ.
- 1:47 Đây là một trong những cuốn sách gần như thúc đẩy chúng ta tự vấn bản thân,
- 1:50 ít nhất là thúc đẩy chúng ta tự phân tích.
- 1:54 Năng lượng có trong não chúng ta, vậy năng lượng có ở khắp mọi nơi không?
- 1:58 Nó hoàn toàn ở khắp mọi nơi, và mọi thứ diễn ra xung quanh chúng ta,
- 2:02 tất cả các quá trình vật lý, sinh học, công nghiệp, bất cứ thứ gì bạn muốn,
- 2:08 đều được phân tích như là sự trao đổi năng lượng,
- 2:14 hoặc là sự thay đổi dạng của năng lượng.
- 2:18 Nghĩa là năng lượng luôn ở đó,
- 2:20 nhưng nó chuyển từ dạng này sang dạng khác.
- 2:22 Nghĩa là năng lượng cơ học biến đổi thành năng lượng điện,
- 2:25 hoặc ngược lại, nhiệt biến đổi thành năng lượng chuyển động,
- 2:29 mà chúng ta gọi là động năng.
- 2:31 Mọi thứ diễn ra xung quanh chúng ta, tôi nghĩ chúng ta có thể lập một danh sách
- 2:35 tất cả các quá trình mà chúng ta chứng kiến,
- 2:39 và tôi không nghĩ chúng ta sẽ tìm thấy ngoại lệ nào.
- 2:42 Bạn đọc một cuốn sách, có sự truyền năng lượng ánh sáng,
- 2:45 có năng lượng đến võng mạc của bạn dưới dạng ánh sáng.
- 2:51 Ngay cả khi bạn suy nghĩ,
- 2:53 có sự trao đổi năng lượng trong não bạn, giữa các tế bào thần kinh,
- 2:58 và đó có thể là nền tảng của cái mà chúng ta gọi là trí thông minh,
- 3:02 thậm chí là ý thức.
- 3:04 Chúng ta đang nói về một khái niệm khó nắm bắt hơn vẻ bề ngoài của nó.
- 3:08 Cụ thể, năng lượng là gì?
- 3:10 Có thể nói rằng ban đầu,
- 3:12 năng lượng được sử dụng để mô tả các hiện tượng,
- 3:17 nhưng không thực sự được định nghĩa.
- 3:20 Tức là chúng ta quan tâm đến sự trao đổi năng lượng,
- 3:24 chúng ta quan tâm đến năng lượng vì mục đích sử dụng của nó,
- 3:29 nhưng còn thiếu, tôi phải nói, một định nghĩa tuyệt đối,
- 3:33 một định nghĩa cơ bản,
- 3:35 mà thực sự chỉ xuất hiện vào thế kỷ 20,
- 3:39 tôi phải nói, với ngành khoa học này, nhiệt động lực học,
- 3:42 nói một cách đơn giản.
- 3:44 Nó ra đời khi các nhà vật lý nhận ra
- 3:50 rằng nhiệt có thể được sử dụng để tạo ra chuyển động.
- 3:54 Ví dụ đơn giản nhất là, bạn có một nồi nước,
- 3:58 bạn bật bếp ga bên dưới để truyền nhiệt,
- 4:03 và rồi, đến một lúc nào đó, nắp nồi sẽ nhấc lên
- 4:06 dưới áp lực của hơi nước,
- 4:08 và như vậy, nó tạo ra chuyển động.
- 4:10 Và như vậy, nhiệt tạo ra chuyển động.
- 4:12 Đây là hai thứ thoạt nhìn có vẻ khác nhau.
- 4:15 Điều đó có nghĩa là có một thứ gì đó đang biến đổi,
- 4:18 một thứ gì đó chuyển từ dạng nhiệt-nhiệt độ
- 4:21 sang dạng chuyển động.
- 4:23 Đó không phải là cùng một thứ.
- 4:25 Và vì vậy, chúng ta cần nghiên cứu điều này,
- 4:27 chúng ta cần xem liệu, trong quá trình biến đổi này,
- 4:30 có thứ gì đó được bảo toàn không,
- 4:32 thứ mà, do đó, sẽ thay đổi hình dạng.
- 4:34 Và chính bằng cách phân tích điều đó mà chúng ta đi đến,
- 4:37 nói đúng hơn, khái niệm năng lượng.
- 4:40 Bởi vì chúng ta thấy rõ rằng có một thứ gì đó
- 4:44 chuyển từ nhiệt của khí đốt,
- 4:47 và sau đó là chính khí đốt, bản thân nó,
- 4:50 có khả năng tạo ra nhiệt,
- 4:53 mà chúng ta sẽ gọi là năng lượng hóa học, nếu bạn muốn, của khí đốt,
- 4:56 điều này cũng tương tự đối với dầu mỏ, than đá, tất cả những thứ đó,
- 4:59 đó là những thứ, chúng ta có thể đốt chúng,
- 5:01 và quá trình đốt cháy tạo ra nhiệt.
- 5:03 Và rồi nhiệt này, cũng vậy, do đó,
- 5:05 nắp nồi nhấc lên hoặc động cơ hơi nước,
- 5:08 chúng ta biến nó thành chuyển động.
- 5:11 Và chúng ta thấy rõ rằng có một thứ gì đó
- 5:13 chuyển từ cái này sang cái khác,
- 5:15 chuyển từ dầu mỏ sang nhiệt,
- 5:17 và rồi, sau đó, chuyển sang chuyển động.
- 5:19 Và chính thứ gì đó được bảo toàn này,
- 5:22 cái thuộc tính mà chúng ta gọi là năng lượng.
- 5:24 - Tristan, anh là phó trưởng phòng
- 5:27 tại bộ phận khoa học của Le Figaro.
- 5:30 Khái niệm năng lượng này có làm anh hài lòng không?
- 5:33 Với tôi, tôi thấy nó rất khó hiểu,
- 5:35 tôi thấy nó rất khó nắm bắt.
- 5:37 - Vâng, nó khó nắm bắt,
- 5:39 như Marc Lechèzere đã nói,
- 5:41 nó vừa rất cụ thể,
- 5:43 và đồng thời rất phi vật chất.
- 5:45 Theo trực giác, để biết năng lượng là gì,
- 5:47 pin điện thoại di động của chúng ta,
- 5:49 năng lượng chúng ta có trong thực phẩm,
- 5:51 một động cơ đốt trong, lực của hơi nước
- 5:53 làm nhấc nắp nồi lên,
- 5:55 chúng ta hiểu rằng năng lượng là thứ tạo ra hành động.
- 5:57 Chúng ta có khía cạnh trực giác này,
- 5:59 động cơ điện sẽ làm tàu hỏa chuyển động,
- 6:01 chúng ta thấy rõ có một thứ gì đó
- 6:03 liên quan đến ý tưởng về hành động.
- 6:05 Nhưng đột nhiên, khi chúng ta tự hỏi,
- 6:07 năng lượng, tự thân nó, có phải là điện không?
- 6:09 Không hẳn, vì nó có quá nhiều dạng.
- 6:11 Năng lượng điện, năng lượng hóa học...
- 6:13 Về nhiệt và năng lượng cơ học,
- 6:15 nếu cần, chúng ta có thể nói
- 6:17 rằng nhiệt là các nguyên tử đang chuyển động,
- 6:19 rất nhanh, chúng có thể truyền
- 6:21 chuyển động của chúng cho một vật thể vĩ mô.
- 6:23 Chúng ta có thể tự nhủ,
- 6:25 nếu chúng ta thay đổi và đi theo Boltzmann,
- 6:27 chúng ta có thể hiểu điều đó một chút theo cách này.
- 6:29 Với điện, điều đó đã phức tạp hơn rồi,
- 6:31 còn phức tạp hơn nữa khi chúng ta xem xét
- 6:33 năng lượng hóa học, rồi sau đó là năng lượng nguyên tử,
- 6:35 vì đó là những lực khác nhau.
- 6:37 Và tuy nhiên, đại lượng này,
- 6:39 vì nó được bảo toàn, chúng ta cảm thấy rõ
- 6:41 rằng nó vừa có sự liên tục về sự tồn tại
- 6:43 giữa các dạng khác nhau này,
- 6:45 và đồng thời, nó lại không liên quan gì đến các dạng khác nhau này.
- 6:47 Và thế là, chúng ta tự hỏi,
- 6:49 nó thực sự là gì?
- 6:51 Nó có phải là một thứ gì đó có thật không?
- 6:53 Hay nó là một công cụ, một thủ thuật toán học?
- 6:55 Các nhà toán học có thể định nghĩa năng lượng,
- 6:57 có những đối tượng toán học,
- 6:59 họ định nghĩa năng lượng,
- 7:01 đó là một chuẩn mực cho các hàm số,
- 7:03 họ có thể định nghĩa năng lượng
- 7:05 trong một khuôn khổ toán học nhất định,
- 7:07 và nó sẽ gần như
- 7:09 giống nhau, chúng ta sẽ tìm thấy trong vật lý
- 7:11 sau đó những công thức tương đương.
- 7:13 Vậy thì, nó có phải chỉ là một công cụ toán học
- 7:15 cho phép mô tả những điều này, để mô tả
- 7:17 sự biến thiên theo thời gian
- 7:21 của năng lượng
- 7:23 mà là cơ bản không?
- 7:25 Hay có
- 7:27 một thứ gì đó có thật,
- 7:29 có thể cảm nhận được, và điều đó không rõ ràng lắm.
- 7:31 Năng lượng có phải là một thứ gì đó vật chất,
- 7:33 thực sự không?
- 7:35 Câu trả lời là không rõ ràng,
- 7:37 vì đồng thời, chúng ta nhận thấy
- 7:39 rằng năng lượng phải luôn
- 7:41 có một vật chất hỗ trợ,
- 7:43 nghĩa là đó là năng lượng của một thứ gì đó,
- 7:45 nhưng chúng ta sẽ thấy, cũng có những sắc thái khác,
- 7:47 vì ví dụ, có năng lượng hấp dẫn,
- 7:49 nó có thực sự là vật chất
- 7:51 hay không, chúng ta không biết.
- 7:53 Nhưng tôi sẽ nói rằng năng lượng,
- 7:55 nó giống như một khả năng
- 7:57 mà chúng ta gán cho một hệ thống.
- 7:59 Nghĩa là, nếu tôi nói
- 8:01 trong thùng dầu này,
- 8:03 có năng lượng,
- 8:05 điều đó ít nhiều ngụ ý rằng
- 8:07 tôi có khả năng
- 8:09 sử dụng năng lượng này
- 8:11 cho một nhiệm vụ, ví dụ,
- 8:13 để làm cho động cơ của tôi hoạt động
- 8:15 hoặc để sưởi ấm bằng lò dầu
- 8:17 hoặc những thứ tương tự.
- 8:19 Vậy, đó là một khả năng
- 8:21 mà tôi liên kết với thùng dầu này,
- 8:23 với mẩu than này, v.v.
- 8:25 Nhưng, cũng cần chú ý,
- 8:27 bởi vì nếu tôi ở trên sa mạc
- 8:29 với một thùng dầu,
- 8:31 tôi không có diêm,
- 8:33 tôi không có bật lửa,
- 8:35 tôi không thể làm gì với nó.
- 8:37 Ngay cả khi tôi có diêm,
- 8:39 điều duy nhất tôi có thể làm,
- 8:41 là đốt nó,
- 8:43 nhưng điều đó sẽ không thực sự
- 8:45 giúp mọi việc tiến triển
- 8:47 xung quanh tôi.
- 8:49 Vậy, có khái niệm này
- 8:51 về tính hữu ích của năng lượng
- 8:53 và điều chúng ta nhận ra
- 8:55 là có những dạng năng lượng
- 8:57 mà vượt quá khả năng sử dụng.
- 8:59 Vậy, tôi sẽ nói rằng
- 9:01 nhiệt động lực học, chẳng hạn,
- 9:03 điều được hiểu khá sớm,
- 9:05 là trong một động cơ hơi nước,
- 9:07 có một sự biến đổi
- 9:09 từ nhiệt thành công.
- 9:11 Công là năng lượng chuyển động,
- 9:13 nếu bạn muốn.
- 9:15 Người ta cũng gọi đó là năng lượng cơ học
- 9:17 hoặc năng lượng động học.
- 9:19 Vậy, người ta nói có một thứ gì đó
- 9:21 được bảo toàn, đó là năng lượng
- 9:23 chuyển từ dạng nhiệt
- 9:25 sang dạng công.
- 9:27 Tốt, điều đó rất hay.
- 9:29 Và cuối cùng,
- 9:31 người ta nói rằng năng lượng được bảo toàn.
- 9:33 Vâng, nhưng tôi sẽ nói rằng
- 9:35 đó không hẳn là
- 9:37 một điều gì đó mà chúng ta đã khám phá ra.
- 9:39 Đó đúng hơn là định nghĩa của năng lượng,
- 9:41 nghĩa là chúng ta thấy rõ rằng có
- 9:43 một thứ gì đó được bảo toàn
- 9:45 trong sự biến đổi này,
- 9:47 rằng có một thứ gì đó
- 9:49 chuyển từ hệ thống này sang hệ thống khác.
- 9:51 Chúng ta đã hiểu rõ,
- 9:53 năng lượng có nhiều dạng,
- 9:55 nó có thể mang nhiều hình thức.
- 9:57 Ngược lại, điều đặc trưng của nó,
- 9:59 là nó không thể biến mất.
- 10:01 Đó là điều mà chúng ta được biết
- 10:03 định luật bảo toàn năng lượng.
- 10:05 Ông có thể
- 10:07 giải thích nguyên lý này không?
- 10:09 Năng lượng, theo định nghĩa,
- 10:11 là khả năng
- 10:13 chuyển từ hệ thống này
- 10:15 sang hệ thống khác,
- 10:17 chuyển từ dạng này sang dạng khác
- 10:19 và không bao giờ bị mất đi.
- 10:21 Ngay cả khi cuối cùng, chuyển động
- 10:23 sẽ cạn kiệt, sẽ có ma sát,
- 10:25 nó sẽ trở lại thành nhiệt,
- 10:27 nhưng nó vẫn luôn là năng lượng.
- 10:29 Trong khí đốt, dầu mỏ hoặc than đá,
- 10:31 có năng lượng hóa học
- 10:33 được lưu trữ.
- 10:35 Khi chúng ta đốt cháy,
- 10:37 chúng ta sẽ biến đổi năng lượng hóa học này
- 10:39 thành năng lượng nhiệt.
- 10:41 Sau đó, khi chúng ta sử dụng
- 10:43 hơi nước, chúng ta sẽ biến đổi
- 10:45 năng lượng nhiệt này, sức nóng này,
- 10:47 thành năng lượng chuyển động.
- 10:49 Sau này, chúng ta sẽ biến đổi
- 10:51 năng lượng chuyển động này thành năng lượng điện.
- 10:53 Ngược lại, trong một động cơ,
- 10:55 chúng ta sẽ biến đổi năng lượng điện này
- 10:57 một lần nữa thành năng lượng chuyển động.
- 10:59 Chuyển động, luôn có ma sát,
- 11:01 và nó sẽ một lần nữa
- 11:03 được biến đổi,
- 11:05 ít nhất là một phần, thành nhiệt.
- 11:07 Nó ma sát, nó nóng lên,
- 11:09 động cơ nóng lên, v.v.
- 11:11 Tất cả các quá trình này,
- 11:13 đều là sự trao đổi liên tiếp
- 11:15 từ dạng năng lượng này sang dạng năng lượng khác.
- 11:17 Nhưng chúng ta thấy rõ rằng luôn có thứ gì đó được bảo toàn.
- 11:19 Bởi vì nếu bạn không có gì,
- 11:21 nếu bạn không có gì cả,
- 11:23 bạn sẽ không thể tạo ra chuyển động.
- 11:25 Để tạo ra chuyển động,
- 11:27 trong ví dụ tôi đã đưa ra, cần có nhiệt,
- 11:29 tức là năng lượng nhiệt.
- 11:31 Để có năng lượng nhiệt, chúng ta cần có thứ gì đó để đốt,
- 11:33 một nhiên liệu, lưu trữ
- 11:35 năng lượng hóa học.
- 11:37 Năng lượng hóa học đến từ đâu, đó là một câu hỏi khác.
- 11:39 Nhưng chính nhờ sinh học
- 11:41 mà có những loài thực vật có thể
- 11:43 lên men, tạo ra dầu mỏ.
- 11:45 Và rồi, sinh học,
- 11:47 mọi quá trình sinh học
- 11:49 đều dựa trên sự trao đổi năng lượng.
- 11:51 Ví dụ,
- 11:53 chúng ta tiêu hao năng lượng.
- 11:55 Tim chúng ta đập, đó là chuyển động.
- 11:57 Máu lưu thông, hô hấp,
- 11:59 sự di chuyển của chúng ta.
- 12:01 Và rồi, những suy nghĩ của chúng ta,
- 12:03 bởi vì những suy nghĩ của chúng ta cũng tiêu tốn năng lượng.
- 12:05 Trong não của chúng ta, tôi nghĩ rằng não là cơ quan
- 12:07 tiêu thụ nhiều năng lượng nhất trong cơ thể chúng ta.
- 12:11 Có lẽ điều đó còn tùy thuộc vào từng người, tôi không biết.
- 12:15 Nói chung là vậy.
- 12:17 Đây là một chu trình liên quan đến toàn bộ vũ trụ, bao gồm cả chúng ta.
- 12:21 Nó phải đến từ một nơi nào đó.
- 12:23 Đó là lý do tại sao chúng ta ăn uống.
- 12:25 Nếu chúng ta ngừng ăn,
- 12:27 các cơ quan sẽ gặp khó khăn trong việc hoạt động.
- 12:29 Đến một lúc nào đó, nó sẽ không còn hoạt động nữa.
- 12:31 Ăn uống nghĩa là gì?
- 12:33 Đó là hấp thụ năng lượng dưới dạng hóa học trong thực phẩm.
- 12:39 Trong thực phẩm, có những phân tử chứa năng lượng hóa học.
- 12:43 Quá trình này mà chúng ta gọi là tiêu hóa bao gồm thu hồi năng lượng hóa học này và vận chuyển nó trong cơ thể chúng ta, đưa nó đến các cơ quan, và điều đó sẽ cho phép các cơ quan hoạt động,
- 12:57 trong số những thứ khác, với các chuyển động, vì tim đập, cơ bắp co lại và giãn ra, v.v.
- 13:05 Đây là những biến đổi không ngừng của năng lượng.
- 13:09 Năng lượng này trong thực phẩm đến từ đâu?
- 13:11 Ví dụ,
- 13:13 thực vật, trái cây, rau củ, v.v.
- 13:15 Đó là những loài thực vật mà bản thân chúng là một loại máy biến đổi năng lượng.
- 13:23 Năng lượng nào? Năng lượng bức xạ từ mặt trời, được lá cây hấp thụ hoặc năng lượng trong đất, nếu có thể.
- 13:31 Đó là năng lượng hóa học sẽ khiến nước thực vật xây dựng các phân tử, ví dụ như các phân tử đường, chứa năng lượng hóa học, mà là một loại nhiên liệu,
- 13:43 chỉ là đường, chúng ta không đốt nó bằng que diêm, mà quá trình tiêu hóa xảy ra trong cơ thể chúng ta có thể so sánh với một loại quá trình đốt cháy, vì chúng ta biến đổi năng lượng hóa học từ thực phẩm thành một dạng năng lượng khác, có thể là hóa học, nhưng cũng là năng lượng chuyển động,
- 14:03 năng lượng sưởi ấm chúng ta, v.v.
- 14:05 Marc Lachaiserelle, tôi muốn chúng ta nói một chút
- 14:07 về phương trình
- 14:09 có lẽ nổi tiếng nhất
- 14:11 khi chúng ta nói về
- 14:13 năng lượng. Thật khó để nói về
- 14:15 năng lượng mà không nhắc đến
- 14:17 phương trình này. E bằng
- 14:19 MC2. Tristan,
- 14:21 chúng ta có thể nói đây là phương trình nổi tiếng nhất trong lịch sử không?
- 14:23 Vâng, rất có thể.
- 14:25 Có lẽ có một vài phương trình toán học có thể
- 14:27 cạnh tranh, nhưng tôi nghĩ đối với công chúng,
- 14:29 đây là phương trình nổi tiếng nhất từ trước đến nay.
- 14:31 Không ai biết nó có nghĩa là gì,
- 14:33 nhưng ai cũng biết nó.
- 14:35 Chúng ta sẽ cố gắng giải thích nhanh chóng ý nghĩa của nó.
- 14:37 Nó đẹp,
- 14:39 phương trình này, vì nó ngắn gọn.
- 14:41 Nó giải thích nhiều điều chỉ trong vài dòng.
- 14:43 Vâng, vậy thì đó là
- 14:45 một mối quan hệ đặc trưng
- 14:47 của các lý thuyết tương đối.
- 14:49 E bằng MC2, rất đơn giản.
- 14:51 Điều đầu tiên,
- 14:53 thay vì một phương trình, tôi sẽ nói đó là một mối quan hệ.
- 14:55 Nhưng không quan trọng. Và bạn sẽ thấy
- 14:57 rằng nó không chỉ là một mối quan hệ, nó là một đồng nhất thức.
- 14:59 Và đó là thứ thể hiện
- 15:01 sự đồng nhất giữa năng lượng
- 15:03 và khối lượng. Vâng, Marc Lachaiseray,
- 15:05 hãy nói về các thuật ngữ, hay đúng hơn là
- 15:07 mô tả các thuật ngữ của phương trình này.
- 15:09 Đó là năng lượng bằng
- 15:11 M, khối lượng, nhân với
- 15:13 C bình phương, là tốc độ của
- 15:15 ánh sáng trong chân không, bình phương.
- 15:17 Đồng nhất thức này có nghĩa là
- 15:19 khối lượng và năng lượng là
- 15:21 một. Điều đầu tiên cần hiểu,
- 15:23 là hệ số C2,
- 15:25 bạn có thể bỏ nó đi, vì nó đơn giản là
- 15:27 một thứ
- 15:29 thể hiện rằng
- 15:31 năng lượng và khối lượng
- 15:33 không được biểu thị bằng cùng một đơn vị.
- 15:35 Và nếu bạn sử dụng
- 15:37 đơn vị mà các
- 15:39 nhà vật lý,
- 15:41 nhà vật lý thiên văn, nhà vật lý hạt nhân,
- 15:43 nhà vật lý hạt, v.v., yêu thích,
- 15:45 bạn sẽ nhận ra rằng tốc độ
- 15:47 của ánh sáng là gì?
- 15:49 Đó là...
- 15:51 Nó được biểu thị bằng quãng đường mà
- 15:53 ánh sáng đi được trong một khoảng
- 15:55 thời gian nhất định, và chúng ta sẽ nói
- 15:57 rằng đó là 300.000 km mỗi giây.
- 15:59 Nhưng đơn vị đúng mà
- 16:01 các nhà vật lý sử dụng, đó là
- 16:03 thay vào đó, chính xác là giây
- 16:05 ánh sáng, hay năm ánh sáng. Đó là gì?
- 16:07 vậy? Nếu bạn xem định nghĩa
- 16:09 pháp lý của mét,
- 16:11 định nghĩa pháp lý
- 16:13 của mét, đó là
- 16:15 quãng đường ánh sáng đi được
- 16:17 trong một số lượng nhất định,
- 16:19 tôi không nhớ là bao nhiêu, giây.
- 16:21 Vậy có nghĩa là đơn vị
- 16:23 thực sự
- 16:25 của khoảng cách, là
- 16:27 giây ánh sáng,
- 16:29 và vì lý do lịch sử,
- 16:31 để quay lại với những gì đã có trước đây,
- 16:33 chúng ta nhân với một số nhất định. Nhưng đơn vị
- 16:35 thực sự
- 16:37 của khoảng cách, là giây
- 16:39 ánh sáng. Vậy thì, tốc độ của
- 16:41 ánh sáng là bao nhiêu? Đó là một giây ánh sáng
- 16:43 mỗi giây, là 1.
- 16:45 Là 1. Và vì vậy, hầu hết thời gian,
- 16:47 các nhà vật lý đặt mình
- 16:49 trong hệ đơn vị mà tôi
- 16:51 vừa đề cập, đó là cái mà chúng ta gọi là hệ
- 16:53 đơn vị tự nhiên, nơi tốc độ
- 16:55 của ánh sáng bằng 1. Nhưng
- 16:57 nó còn hơn thế nữa, bởi vì
- 16:59 theo quan điểm của thuyết tương đối, cuối cùng,
- 17:01 thực sự không có không gian và
- 17:03 thời gian, chỉ có không thời gian, và dù
- 17:05 bạn nói về thời lượng hay bạn nói
- 17:07 về chiều dài, thì cũng gần như nhau.
- 17:09 Nghĩa là, thay vì nói chúng ta đo
- 17:11 chiều dài bằng giây
- 17:13 ánh sáng, chúng ta có thể nói
- 17:15 chúng ta đo
- 17:17 chiều dài bằng giây.
- 17:19 Đó là một kiểu rút gọn.
- 17:21 Tốc độ ánh sáng, không còn là
- 17:23 một giây ánh sáng mỗi giây nữa,
- 17:25 mà chỉ đơn giản là 1. Đó là thứ
- 17:27 không có đơn vị.
- 17:29 Điều cần hiểu, dù sao đi nữa, là trong mối quan hệ
- 17:31 E bằng m C bình phương,
- 17:33 C bình phương, nó chỉ là một yếu tố chuyển đổi
- 17:35 do chúng ta có
- 17:37 thói quen đo khối lượng bằng kilôgam
- 17:39 và năng lượng
- 17:41 bằng joule hoặc electron-volt
- 17:43 hoặc một đơn vị năng lượng. Nhưng các
- 17:45 nhà vật lý, họ không làm vậy.
- 17:47 Xin lỗi?
- 17:49 Vâng, mối quan hệ thực sự là E bằng m.
- 17:51 Ví dụ, các nhà vật lý,
- 17:53 khi họ làm vật lý hạt,
- 17:55 bạn hỏi họ khối lượng của proton là bao nhiêu,
- 17:57 họ sẽ không trả lời bạn là bao nhiêu
- 17:59 gram hay bao nhiêu microgram.
- 18:01 Họ sẽ nói nó xấp xỉ
- 18:03 một giga-electron-volt.
- 18:05 Và một giga-electron-volt là một tỷ
- 18:07 electron-volt. Electron-volt là một
- 18:09 đơn vị năng lượng.
- 18:11 Vì vậy, đừng nói nữa
- 18:13 E bằng m C2. Nghe hay đấy.
- 18:15 Vì vậy, tôi vẫn tiếp tục nói E bằng m C2.
- 18:17 Một điều nhỏ cho công chúng
- 18:19 mà không hữu ích cho
- 18:21 nhà vật lý, thực sự, không có lợi ích gì, nhưng đối với công chúng,
- 18:23 nó cũng cho thấy rằng trong một lượng nhỏ
- 18:25 vật chất, có một lượng năng lượng khổng lồ
- 18:27 ở các thang đo hàng ngày
- 18:29 của cuộc sống. Và đó chính là điều,
- 18:31 mà E bằng m C2 che giấu.
- 18:33 Đó là những đơn vị thông thường
- 18:35 của cuộc sống hàng ngày. Ở thang đo đó,
- 18:37 nó không có ý nghĩa tuyệt đối, nhưng
- 18:39 một lượng nhỏ vật chất, ở thang đo của chúng ta,
- 18:41 chứa một lượng lớn năng lượng.
- 18:43 Điều này giải thích tại sao chúng ta có thể tạo ra một vụ nổ cực kỳ mạnh
- 18:45 bằng một quả bom nguyên tử.
- 18:47 Và đó là điều ẩn sau C2,
- 18:49 nhưng đó là thứ thuộc về
- 18:51 cuộc sống hàng ngày và thực sự, về mặt vật lý,
- 18:53 ít được quan tâm hơn.
- 18:55 – Tôi đồng ý với điều đó, nhưng tôi nghĩ
- 18:57 rằng nó gây hiểu lầm hơn là…
- 18:59 ngay cả khi nó có lợi thế
- 19:01 mà bạn nói. Một ví dụ tôi thường dùng
- 19:03 là, tôi đặt trước mặt bạn
- 19:05 một ký dầu mỏ,
- 19:07 một ký uranium
- 19:09 và một ký sỏi đá.
- 19:11 Trong đống nào
- 19:13 có nhiều năng lượng nhất?
- 19:15 Theo định nghĩa,
- 19:17 chính xác là như nhau. Sự khác biệt,
- 19:19 là năng lượng này
- 19:21 của một ký sỏi đá,
- 19:23 bạn không biết nhiều
- 19:25 cách để thu hồi nó, nhưng
- 19:27 nó ở đó. Năng lượng
- 19:29 của một ký uranium,
- 19:31 cũng vậy, bạn không biết cách thu hồi nó.
- 19:33 Trong một nhà máy điện hạt nhân,
- 19:35 bạn sẽ thu hồi được
- 19:37 vài phần triệu. Và năng lượng
- 19:39 của một ký dầu mỏ,
- 19:41 trong động cơ của bạn, bạn sẽ thu hồi được
- 19:43 vài phần tỷ.
- 19:45 Dù sao đi nữa, năng lượng,
- 19:47 chúng ta không biết cách thu hồi nó. Đó là điều tôi đã nói
- 19:49 ngay từ đầu.
- 19:51 Khi tôi nói với bạn
- 19:53 về năng lượng của một ký dầu mỏ,
- 19:55 bạn không nghĩ
- 19:57 đến một ký năng lượng,
- 19:59 mà bạn nghĩ
- 20:01 đến vài phần tỷ
- 20:03 mà bạn có thể
- 20:05 thu hồi. Uranium,
- 20:07 bạn sẽ không thể thu hồi hoàn toàn năng lượng khối lượng
- 20:09 của uranium, mà chỉ vài phần triệu
- 20:11 trong một nhà máy điện hạt nhân.
- 20:13 Đó là định nghĩa về năng lượng
- 20:15 đã được sử dụng
- 20:17 cho đến thế kỷ 20.
- 20:19 Người ta không biết
- 20:21 điểm không ở đâu, người ta hoàn toàn không biết năng lượng tuyệt đối là gì,
- 20:23 ngay cả khi người ta tin rằng
- 20:25 ít nhiều đã biết. Khi nói về
- 20:27 năng lượng, người ta nói về
- 20:29 phần trăm nhỏ
- 20:31 năng lượng có thể sử dụng được
- 20:33 trong một kilôgam uranium, trong một kilôgam
- 20:35 dầu mỏ hoặc than đá
- 20:37 hoặc bất cứ thứ gì bạn muốn.
- 20:39 Trong cuốn sách của bạn, cụ thể là
- 20:41 Năng lượng khó nắm bắt,
- 20:43 bạn đưa ra các ví dụ khác về mối quan hệ khối lượng-năng lượng,
- 20:45 và tôi nghĩ
- 20:47 điều quan trọng là phải nhấn mạnh rằng,
- 20:49 lượng năng lượng
- 20:51 chứa trong một kilôgam
- 20:53 vật chất là phi thường.
- 20:55 Vâng, nó phi thường.
- 20:57 Bạn nói rằng đó là 9 lần
- 20:59 10 mũ 16 joule.
- 21:01 Vâng.
- 21:03 Đó là một con số, 9 nhân 10 mũ 16.
- 21:05 Một con số với rất nhiều số không.
- 21:07 Nhiều đến mức không đếm xuể.
- 21:09 Nhưng về mặt năng lượng,
- 21:11 nó khổng lồ. Nó nhiều hơn mức tiêu thụ
- 21:13 của cả một quốc gia.
- 21:15 Tôi đưa bạn một kilôgam dầu mỏ, chúng ta có thể hình dung nó là gì.
- 21:17 Nó tương đương khoảng một lít dầu.
- 21:19 Bạn biết đại khái lượng năng lượng bạn có thể lấy từ đó.
- 21:21 Bạn có thể làm cho xe của mình chạy
- 21:23 được bao xa?
- 21:25 Khoảng...
- 21:27 vài chục kilômét,
- 21:29 chẳng hạn. Được rồi.
- 21:31 Cần biết rằng năng lượng khối lượng
- 21:33 của cùng một kilôgam dầu mỏ đó,
- 21:35 phải nhân với khoảng một tỷ.
- 21:37 Nghĩa là
- 21:39 năng lượng khối lượng, nếu chúng ta biết
- 21:41 cách sử dụng một kilôgam dầu mỏ
- 21:43 hoặc một kilôgam uranium, nói đúng hơn,
- 21:45 nó sẽ cho phép vận hành
- 21:47 xe của bạn một tỷ lần
- 21:49 10 kilômét, tức là
- 21:51 10 tỷ kilômét.
- 21:53 Gấp 10 lần khoảng cách đến mặt trời.
- 21:55 Thậm chí còn xa hơn nữa.
- 21:57 Thật không tế nhị khi hỏi về khối lượng của bạn.
- 21:59 Về năng lượng, tôi không biết nó
- 22:01 biểu hiện như thế nào.
- 22:03 Tôi biết cân nặng của mình, 86 kg.
- 22:05 Trọng lượng và khối lượng không hoàn toàn giống nhau.
- 22:07 Vâng, tôi chỉ biết trọng lượng của nó.
- 22:09 Vâng, điều đó có nghĩa là
- 22:11 với bạn,
- 22:13 chúng ta có thể cung cấp năng lượng
- 22:15 cho cả một nền văn minh
- 22:17 trong nhiều thế kỷ.
- 22:19 Chỉ một phần nhỏ.
- 22:21 Cần phải có một phản-anh ấy.
- 22:23 Một phản-tôi.
- 22:25 Tại sao bạn lại nói rằng cần phải có
- 22:27 một phản-anh ấy, một phản-Tristan?
- 22:29 Năng lượng khối lượng không thực sự
- 22:31 có ích trong cuộc sống hàng ngày vì chúng ta không biết cách thu hồi nó.
- 22:33 Sẽ có một cách để thu hồi nó.
- 22:35 Đó thậm chí là năng lượng
- 22:37 của một kilôgam sỏi.
- 22:39 Để có thể thu hồi nó,
- 22:41 tức là, ví dụ, biến nó thành bức xạ,
- 22:43 bạn sẽ cần một kilôgam phản-sỏi.
- 22:45 Tức là sỏi được làm từ phản vật chất
- 22:47 thay vì được cấu tạo từ proton,
- 22:49 neutron, v.v., thì sẽ được cấu tạo
- 22:51 từ phản-proton, phản-neutron.
- 22:53 Chỉ có điều kỷ lục
- 22:55 về sản xuất phản vật chất
- 22:57 hiện có, đã bị phá vỡ
- 22:59 cách đây không lâu,
- 23:01 chỉ là vài phần
- 23:03 của gam phản vật chất.
- 23:05 Phản vật chất không có trên Trái Đất.
- 23:07 Hầu như không có trong vũ trụ.
- 23:09 Và nếu bạn muốn tạo ra nó, bạn sẽ phải
- 23:11 tiêu tốn năng lượng nổi tiếng đó.
- 23:13 Có lẽ một ngày nào đó, chúng ta có thể tưởng tượng ra những viên pin
- 23:15 phản vật chất.
- 23:17 Bạn sử dụng năng lượng dư thừa của mình
- 23:19 để tạo ra phản vật chất.
- 23:21 Và rồi, vào ngày bạn cần
- 23:23 thu hồi năng lượng, bạn lấy phản vật chất
- 23:25 và đối đầu nó với vật chất
- 23:27 và bạn thu hồi năng lượng.
- 23:29 Vấn đề của phản vật chất là không chỉ
- 23:31 nó rất khó và rất tốn kém
- 23:33 để sản xuất, mà chúng ta còn không biết
- 23:35 cách bảo quản nó. Bởi vì nếu bạn đặt
- 23:37 phản vật chất vào một vật chứa
- 23:39 bằng vật chất, ngay lập tức phản vật chất
- 23:41 sẽ tiếp xúc với
- 23:43 vật chất của vật chứa và nó sẽ
- 23:45 tự hủy diệt. Và thực ra, đó là cách
- 23:47 chúng ta biết rằng không có phản vật chất trong vũ trụ.
- 23:49 Bởi vì nếu có,
- 23:51 nó sẽ va chạm với vật chất
- 23:53 của các ngôi sao, chẳng hạn, và
- 23:55 nó sẽ ngay lập tức bị hủy diệt.
- 23:57 Đó là lý do tại sao có những người
- 23:59 đã nói, khi có
- 24:01 lần hạ cánh đầu tiên của sứ mệnh lên mặt trăng
- 24:03 Apollo, cuối cùng chúng ta sẽ
- 24:05 chắc chắn rằng Mặt Trăng không được tạo thành từ phản vật chất.
- 24:07 Bởi vì khi
- 24:09 phi hành gia đặt chân lên Mặt Trăng,
- 24:11 nếu Mặt Trăng được tạo thành từ phản vật chất,
- 24:13 thì đã có một vụ nổ khổng lồ
- 24:15 và với
- 24:17 rất nhiều năng lượng, ngay lúc đó.
- 24:19 Đó, chúng ta biết rằng vũ trụ
- 24:21 không được tạo thành từ phản vật chất.
- 24:23 Rất khó để thu hồi. Chúng ta thu hồi được một chút
- 24:25 bằng phản ứng phân hạch và phản ứng tổng hợp
- 24:27 bởi vì thực ra, năng lượng chúng ta thu hồi được là
- 24:29 sự thiếu hụt vật chất nhỏ bé đó,
- 24:31 đặc biệt là trong phản ứng tổng hợp. Chúng ta có các nguyên tử
- 24:33 tổng hợp, có một sự thiếu hụt vật chất nhỏ được phát ra dưới dạng
- 24:35 năng lượng, đó là thứ chúng ta thu hồi.
- 24:37 Nhưng thực ra, đó sẽ là một phần rất nhỏ của nhiên liệu
- 24:39 mà chúng ta đưa vào.
- 24:41 Vì vậy, chúng ta hoàn toàn không thể thu hồi toàn bộ năng lượng
- 24:43 của nhiên liệu
- 24:45 mà chúng ta đưa vào. Điều đó cực kỳ
- 24:47 khó khăn. Đó là những khoảnh khắc hiếm hoi mà
- 24:49 chúng ta có sự chuyển đổi
- 24:51 thuần túy từ vật chất
- 24:53 sang năng lượng. Điều đó sẽ xảy ra trong
- 24:55 những tình huống đó.
- 24:57 – Vâng, xin cảm ơn rất nhiều, Marc Lachézray,
- 24:59 vì cuộc phỏng vấn này. – Cảm ơn quý vị.
- 25:01 – Thật thú vị. Cảm ơn,
- 25:03 Tristan Vey. – Cảm ơn quý vị. – Marc Lachézray, tôi xin nhắc lại
- 25:05 về việc ra mắt cuốn sách của ông
- 25:07 Năng lượng khó nắm bắt.
- 25:09 Đó là của nhà xuất bản Duneau.
- 25:11 Và tôi, tôi xin hẹn gặp lại quý vị vào tuần tới
- 25:13 trong số tiếp theo của
- 25:15 l'Intérieur.
- 25:17 – Phụ đề ST' 501
Dans cet épisode de "Planétarium", le physicien et directeur de recherche émérite au CNES, Marc Lachièze-Rey, auteur du livre "Insaisissable énergie", démystifie la notion d'énergie. L'entretien, mené avec un animateur et Tristan Vey du Figaro, aborde l'énergie comme un concept omniprésent et protéiforme, essentiel à tous les processus physiques, biologiques et industriels. Marc Lachièze-Rey explique que l'énergie est une entité qui se transforme constamment d'une forme à une autre – mécanique, électrique, thermique, chimique, cinétique, lumineuse, atomique, gravitationnelle – sans jamais disparaître, conformément à la loi de conservation de l'énergie. Il retrace l'évolution de la compréhension de l'énergie, soulignant que sa définition fondamentale n'est apparue qu'au XXe siècle avec la thermodynamique, lorsque les physiciens ont compris comment la chaleur pouvait être convertie en mouvement. Un point central de la discussion est l'équation E=mc², la relation la plus célèbre de la physique. Marc Lachièze-Rey clarifie que cette formule exprime l'identité entre la masse et l'énergie, le facteur C² étant principalement un coefficient de conversion d'unités. Il illustre la quantité phénoménale d'énergie contenue dans une petite masse, expliquant pourquoi les centrales nucléaires ne récupèrent qu'une infime fraction de cette énergie. La conversation explore également l'idée de l'antimatière comme un moyen théorique de convertir entièrement la masse en énergie, tout en soulignant les défis immenses de sa production et de sa conservation. L'énergie est présentée non pas comme une substance matérielle en soi, mais comme une "faculté" associée à un système, représentant sa capacité à effectuer un travail ou à subir une transformation. La discussion s'étend aux processus biologiques, expliquant comment les organismes vivants, y compris les humains, dépendent de l'absorption et de la transformation d'énergie chimique (via l'alimentation) pour fonctionner, et comment les plantes convertissent l'énergie solaire. Le débat met en lumière la nature insaisissable de l'énergie, qui est à la fois très concrète dans ses manifestations et très immatérielle dans sa définition fondamentale, soulevant la question de savoir si elle est une réalité physique ou un outil mathématique.
字幕时间同步
字幕和音频不同步? 在这里微调时间:
负值 = 字幕提前,正值 = 延后。保存在本设备上,每个视频和片段各自独立。
举报错误
告诉我们哪里出错。我们会审核每一份举报。
0 条评论
抢沙发,发表第一条评论。